گاه‌شمار خیزش ۱۴۰۱ ایران (بهمن)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
خیزش ۱۴۰۱ ایران
تاریخ۲۵ شهریور ۱۴۰۱[۱] – اکنون
(۴ ماه، ۳ هفته و ۳ روز)
موقعیت
علت(ها)کشته‌شدن مهسا امینی
اهدافبراندازی نظام جمهوری اسلامی
روش‌ها
وضعیتدر جریان
طرف‌های مدنی درگیر

براندازان

  • براندازان و آزادی‌خواهان ایرانی
شخصیت‌های پیشرو
مردمی، خودجوش و بدون ساختار رهبری ایران سید علی خامنه‌ای

و دیگر مقامات نظام جمهوری اسلامی
تلفات و کشته‌ها

کشته‌شدگان: دست‌کم ۶۳۲ نفر،[۳] از جمله، ۷۱ کودک[۴]

کشته‌شده بر اثر شکنجه یا نرسیدن دارو: دست‌کم ۱۵ تن[۵]

در خطر اعدام: دست‌کم ۱۰۹ تن.[۶]

زخمی‌شدگان: بیش از ۵٫۰۰۰ تن[۷]

بازداشت‌شدگان: دست‌کم ۶۰٫۰۰۰ تن،[۸]
کشته‌شدگان: ۶۸ نفر (هرانا)[۹]

بیش از ۹۰ نفر (محمدجعفر منتظری)[۱۰]

زخمی‌شدگان: بیش از ۲٫۰۰۰ نفر[۱۱]
آمارها تا ۱۵ بهمن ۱۴۰۱


گاه‌شمار خیزش سراسری در بهمن‌ماه ۱۴۰۱ شامل رویدادهای اعتراضی این ماه به ترتیب روز می‌شود.

روزشمار[ویرایش]

۱ بهمن[ویرایش]

  • در این روز دلار به نرخ ۴۵ تومان رسید این بیشترین نرخ دلار پس از تغییر رئیس بانک مرکزی بوده‌است

۲ بهمن[ویرایش]

  • در شامگاه ۲ بهمن، مردم در پونک و اکباتان تهران و دهگلان تجمع کردند و در تهران و کرج از پنجره‌ها و بام خانه‌ها شعار سر داده شد.

۳ بهمن[ویرایش]

۴ بهمن[ویرایش]

  • گروهی از دانشجویان دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران در همبستگی با اعتصاب دانشجویان دانشگاه هنر، تجمع اعتراضی برگزار کردند.[۱۲]
  • کارکنان مجتمع پتروشیمی بندر خمینی به دلیل پرداخت‌نشدن حقوق و مزایایشان اعتصاب کرده و تجمع اعتراضی برپا کردند.[۱۳]
  • بر اساس گزارش شبکه‌های اجتماعی در شامگاه سه‌شنبه، گروهی از شهروندان تهران بر ضد حکومت و سران جمهوری اسلامی شعار دادند.[۱۴]

۵ بهمن[ویرایش]

۶ بهمن[ویرایش]

  • کنگره آمریکا قطعنامه دوحزبی (جمهوری‌خواه و دموکرات) در محکومیت سرکوب اعتراضات در ایران و حمایت از معترضان ایرانی را به اتفاق آرا یعنی با ۴۲۰ رای موافق و یک رای مخالف تصویب کرد.[۱۵] کلودیا تنی، جمهوری‌خواه از ایالت نیویورک و یکی از دست‌اندرکاران تدوین این قطعنامه گفت: «نقض فاحش حقوق‌بشر توسط حکومت ایران در سرکوب معترضان محکوم شده‌است و این ضروری است که ما در مجلس نمایندگان ایالات متحده یک صدا حمایت خود را از مردم شجاع ایران بیان کنیم و مجلس سنا نیز بایستی به فوریت این طرح را تصویب کند.»[۱۶]
  • مجلس شورای اسلامی در صدد برآمد که ماده‌ای به قانون مجازات اسلامی بیفزاید که اگر افراد سرشناس (سلبریتی) در صورت روی‌دادن رخدادی در جامعه، تا زمانی که مراجع رسمی حکومت دربارهٔ آن اظهارنظر نکرده‌اند، نباید دربارهٔ آن اظهارنظر کنند و اگر دیدگاهشان - هرچند درست باشد - با روایت و قرائت رسمی حکومت، تفاوت داشته باشد جرم محسوب شده و باعث مجازات می‌شود.[۱۷]

۷ بهمن[ویرایش]

۸ بهمن[ویرایش]

  • فاطمه مهاجری، مادر ویدا (وحیده) ربانی، روزنامه‌نگار بازداشت‌شده در جریان خیزش ۱۴۰۱ ایران، در نامه‌ای به رئیس قوه قضاییه از «قضاوت‌های سلیقه‌ای» و محکوم شدن فرزندش به «۱۱ سال» حبس انتقاد کرد و گفت که «قلبم به درد، و فریادم به آسمان برآمده است.» او گفت که قاضی، دخترش را با استناد به انتشار شعری از یک شاعر افغانستانی - که «بوسه را به نماز، تشبیه کرده» - مصداق «توهین به مقدسات» دانسته و محاکمه کرده‌است.[۱۸]

۹ بهمن[ویرایش]

۱۰ بهمن[ویرایش]

۱۱ بهمن[ویرایش]

  • حسن کرمی، فرمانده یگان‌های ویژه نیروی انتظامی جمهوری اسلامی (فراجا) ادعا کرد که هیچ انسانی در اعتراضات (خیزش ۱۴۰۱ ایران) بر اثر خطا کشته نشده و اگر کسی بتواند این را اثبات کند جایزه خواهد گرفت. در حالی که در اواخر دی ۱۴۰۱، سازمان دیده‌بان حقوق بشر با انتشار گزارش سالانه خود دربارهٔ وضعیت جهانی حقوق بشر در سال ۲۰۲۲ اعلام کرد که مأموران جمهوری اسلامی برای سرکوب اعتراضات سراسری مردم ایران از «نیروی قهریه کُشنده و بیش از حد» و از شات‌گان، تفنگ جنگی، هفت‌تیر... حتی در اعتراضات مسالمت‌آمیز و در جاهای پرجمعیت استفاده کرده‌اند. در بخش دیگری از گزارش این سازمان آمده‌است: «با سرکوب عمومی، انتخابات ناعادلانه، و فساد و سوءمدیریت آشکار، حکومت خودکامه [جمهوری اسلامی] ایران با تنها چیزی که باقی مانده‌است حکومت می‌کند: نیروی بی‌رحمانه.»[۲۰]

۱۲ بهمن[ویرایش]

  • پوران ناظمی، فعال حقوق بشر - که به‌تازگی به‌طور موقت از زندان آزاد شده بود - به همراه خواهرش پروانه ناظمی، بدون حکم قاضی، در بیمارستان مهرگان کرمان بازداشت شد.[۲۱]

۱۳ بهمن[ویرایش]

اعتراضات در زاهدان و سیستان بلوچستان پس از نماز جمعه در صد و چهل و یکمین روز خیزش سراسری انجام شد و نیز، مردم گالیکش واقع در استان گلستان برای اعتراض به خیابان‌ها آمدند.

۱۴ بهمن[ویرایش]

  • سازمان حقوق بشر ایران در گزارشی شلیک نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی به صورت و چشم تعداد قابل توجهی از معترضان مأموران را «سیستماتیک» و «هدفمند» اعلام کرد.[۲۲] آمار دقیقی از معترضانی که چشمانشان آسیب دیده، در دست نیست؛ ولی بنا به گزارش روزنامه نیویورک تایمز در ۲ آذر ۱۴۰۱، دست‌کم ۵۸۰ نفر معترض از ناحیه چشم، آسیب دیده‌اند.[۲۳]
  • رئیس کمیسیون قضایی و حقوقی مجلس شورای اسلامی از طرحی خبر داد که افراد بی‌حجاب را از راه سیستم، شناسایی کرده و آنان را از خدمات اجتماعی محروم خواهد کرد و نیز کارت ملی‌شان تا موقع پرداخت جریمه، مسدود خواهد شد. ۱۸ شورای صنفی دانشجویی و برخی از استادان دانشگاه به این شیوه‌نامه اعتراض کرده و آن را «نقض آشکار حقوق انسانی و دانشجویی» خواندند.[۲۴]
  • جواز «بنیاد کشوری سندروم داون دیوار ۴۷» به دلیل حمایت از اعتراضات سراسری ۱۴۰۱، از سوی جمهوری اسلامی لغو شد.[۲۵]

۱۵ بهمن[ویرایش]

۱۶ بهمن[ویرایش]

  • صنم کازرونی، نویسنده، فعال مدنی، کنشگر محیط زیست و کشاورز که در آبان ۱۴۰۱ به دست نیروهای امنیتی بازداشت شده و در زندان زنان دولت‌آباد اصفهان زندانی است، با مجموعه‌ای از اتهامات سنگین، از جمله، محاربه روبه‌رو شده‌است. وی به وکیل دسترسی ندارد.[۳۰]
  • یک نهاد حقوق بشری درخواست قوه قضاییه از خامنه‌ای برای بخشایش معترضان بازداشت‌شده را «ریاکارانه» و «اقدامی تبلیغاتی» دانست و با تأکید بر اینکه معترضان از «حق خود برای اعتراض» استفاده کرده‌اند، اعلام کرد که بازداشت آنان و احکام کیفری صادر شده برای این شهروندان بی‌اعتبار است و نه تنها، همه معترضان باید «بدون قید و شرط، آزاد» شوند، بلکه برای اجرای عدالت، آمران و عاملان سرکوب مردم باید مجازات شود و مجازاتشان یک «حق همگانی» است.[۳۱]

۱۷ بهمن[ویرایش]

۱۸ بهمن[ویرایش]

  • در پی مسمومیت سریالی و دسته‌جمعی «دانش‌آموزان دختر» در دست‌کم ۱۲ مدرسه قم، اداره کل آموزش و پرورش در اطلاعیه‌ای، همه مدارس و واحدهای آموزشی قم را تعطیل اعلام کرد.[۳۵] به گزارش برخی از منابع، این مسمومیت با گازهای مسموم‌کننده بوده و رخدادهایی امنیتی دانسته شده‌اند.[۳۶]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «ادامه اعتراضات در ایران؛ مأموران به تجمع اعتراضی دانشگاه کردستان حمله کردند». بخش فارسی صدای آمریکا.
  2. صادق امامی (۳۰ آبان ۱۴۰۱). «پیشمرگ‌های مسلمان کُرد علیه تجزیه‌طلبان». فرهیختگان (۳۷۳۹). دریافت‌شده در ۳۰ آبان ۱۴۰۱.
  3. «اسامی و مشخصات ۵۷۳ شهید راه آزادی در اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ - تکمیل می‌شود». ۱۴۰۱-۱۱-۱۵. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۲-۰۴.
  4. «صدور حکم ۱۰ سال زندان و ۷۴ ضربه شلاق برای یک مستندساز». صدای آمریکا. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۱-۱۸.
  5. «گزارش تحقیقی: دست‌کم ۱۵ معترض در بازداشت کشته شده‌اند؛ فشار و «شکنجه» برای گرفتن اعتراف». صدای آمریکا. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۱-۰۵.
  6. «هشدار نهاد حقوق بشری: ۱۰۹ معترض ایرانی در خطر اعدام هستند». صدای آمریکا. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۱-۱۰.
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ «شمار کشته‌های خیزش سراسری علیه جمهوری اسلامی به ۲۲۴ نفر رسید». ایندیپندنت فارسی.
  8. "شیوا محبوبی: حداقل ۶۰ هزار نفر تا کنون در کل ایران دستگیر شده‌اند". Retrieved 2022-11-29.
  9. "خبرگزاری هرانا | زن، زندگی، آزادی؛ گزارش تفصیلی از ۸۲ روز اعتراض در سراسر ایران - خبرگزاری هرانا" (به انگلیسی). Retrieved 2023-01-20.
  10. «دادستان کل کشور: بیش از ۹۰ نیروی انتظامی و بسیج در فتنه اخیر شهید شدند». ایرنا. ۱۹ بهمن ۱۴۰۱. دریافت‌شده در ۱۹ بهمن ۱۴۰۱.
  11. «اعلام آمار رسمی تعداد مجروحان و شهدای پلیس در ناآرامی‌های اخیر». انصاف‌نیوز.
  12. «تحصن دانشجویان هنرهای زیبا در اعتراض به احکام کمیته انضباطی». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۱-۲۵.
  13. اعتصاب کارکنان پتروشیمی بندر امام خمینی در اعتراض به عدم پرداخت مطالبات, retrieved 2023-01-25
  14. تداوم شعارهای شبانه علیه جمهوری اسلامی تهران – سه‌شنبه ۴ بهمن, retrieved 2023-01-25
  15. «تصویب قطعنامه همبستگی با مردم ایران در مجلس نمایندگان آمریکا – DW – ۱۴۰۱/۱۱/۶». dw.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۱-۲۶.
  16. «تصویب قطعنامه حمایت از اعتراضات ایران در مجلس نمایندگان آمریکا». iranwire.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۱-۲۶.
  17. «محدودتر شدن آزادی بیان در ایران؛ مجازات سلبریتی‌هایی که خلاف «قرائت رسمی» حرف می‌زنند». صدای آمریکا. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۱-۳۰.
  18. «نامه مادر ویدا ربانی به اژه‌ای: تشبیه بوسه به نماز «توهین به مقدسات» نیست». صدای آمریکا. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۱-۳۰.
  19. فوتسال زنان ایران سرود جمهوری اسلامی نخواند و قهرمان کافا شد | iranintl.com ایران اینترنشنال
  20. «دفاع فرمانده یگان‌های ویژه از سرکوب مردم: ثابت کنید اشتباه آدم کشتیم و جایزه بگیرید». صدای آمریکا. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۱-۳۱.
  21. «بازداشت پروانه و پوران ناظمی «بدون حکم قاضی» در بیمارستان مهرگان کرمان». صدای آمریکا. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۲-۰۳.
  22. فردا، رادیو (۲۰۲۳-۰۲-۰۳). «سازمان حقوق بشر ایران: شلیک مأموران امنیتی به چشم معترضان «سیستماتیک و هدفمند» بوده‌است». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۲-۰۳.
  23. فردا، رادیو (۲۰۲۳-۰۲-۰۳). «سازمان حقوق بشر ایران: شلیک مأموران امنیتی به چشم معترضان «سیستماتیک و هدفمند» بوده‌است». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۲-۰۳.
  24. «افزایش محدودیت‌ها با «طرح حجاب» و «زیست عفیفانه»؛ از مسدود کردن کارت ملی تا محرومیت از خدمات». صدای آمریکا. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۲-۰۳.
  25. «لغو جواز بنیاد کشوری سندروم داون دیوار ۴۷ به دلیل حمایت از اعتراضات سراسری». صدای آمریکا. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۲-۰۳.
  26. «اسامی و مشخصات ۵۷۳ شهید راه آزادی در اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ - تکمیل می‌شود». ۱۴۰۱-۱۱-۱۵. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۲-۰۴.
  27. «تداوم تجمعات «شنبه‌های اعتراضی» در چندین شهر جهان در حمایت از اعتراضات جاری ایران». صدای آمریکا. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۲-۰۵.
  28. «درخواست ۳۸۰ فعال مدنی از فرهاد میثمی برای پایان اعتصاب غذا: مطالبات تو را فریاد می‌زنیم». صدای آمریکا. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۲-۰۴.
  29. «میرحسین موسوی خواستار همکاری نیروها «برای نجات ایران» و تشکیل «مجلس مؤسسان» شد». صدای آمریکا. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۲-۰۴.
  30. «نگرانی از وضعیت یک نویسنده و فعال مدنی دوتابعیتی در زندان؛ صنم کازرونی و پرونده‌ای با اتهامات سنگین». صدای آمریکا. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۲-۰۴.
  31. «سازمان حقوق بشر ایران در مورد «عفو رهبری» بازداشت‌شدگان: «ریاکارانه» است». صدای آمریکا. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۲-۰۵.
  32. «گزارش گاردین از تجاوز جنسی مأموران جمهوری اسلامی به معترضان در ایران». صدای آمریکا. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۲-۰۶.
  33. «دادگاه متهمان پرونده «جوانان محلات ارومیه» در «پنج دقیقه» برگزار شد». صدای آمریکا. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۲-۰۶.
  34. «واکنش‌های گسترده به اعطای «گرمی» به حاجی‌پور؛ رابرت مالی: «برای» همچنان در جهان طنین‌انداز است». صدای آمریکا. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۲-۰۶.
  35. رادیوفردا (۲۰۲۳-۰۲-۰۷). «در پی مسمومیت دسته‌جمعی دانش‌آموزان دختر، مدارس قم تعطیل اعلام شد». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۲-۰۷.
  36. فردا، رادیو (۲۰۲۳-۰۲-۰۶). «مسمومیت سریالی دانش‌آموزان در قم؛ نماینده مجلس: «موضوع امنیتی است»». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۲-۰۷.