مهارکننده انتخابی کوکس۲

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از کوکسیب)
پرش به: ناوبری، جستجو
فارسیfrançais

مهارکننده‌های انتخابی کوکس۲ یا کوکسیب‌ها (Coxibs، نام تمامی این گروه از داروها به ان ختم می‌گردد، از سرنام COX-2 inhibitor) نسل نوین اِنسایدها (NSAIDS) یا داروهای ضدالتهاب‌غیراستروئید هستند که بر خلاف انواع سنتی مانند آسپیرین و بروفن با بازداشتن انتخابی کوکس۲ و بدون بلوک کردن کوکس۱ یا آنزیم اسیکلوکسیژناز نوع یک (COX-1) عوارض گوارشی کمتری ایجاد می‌کنند. این رده دارو هنوز بطور گسترده مورد استفاده قرار نگرفته و گمان می‌رود که عوارض کاردیوپاتی (قلبی) و کلیوی حادتری از انواع قدیمی ضد التهاب‌ها داشته باشد. داروی روفیوکوکسیب به همین دلیل از سال ۲۰۰۴ از فهرست داروهای داروخانه‌ها حذف شد.[۱][۲]

انواع[ویرایش]

کوکسیبها Coxibs گروهی از داروها مهارکننده اختصاصی COX-2 هستند مانند سلکوکسیب و Cimicoxib , Deracoxib , Etoricoxib , Firocoxib , Lumiracoxib , Mavacoxib , Robenacoxib , Parecoxib , Rofecoxib و Valdecoxib.

مکانیسم[ویرایش]

آنزیم سیکلواکسیژناز (کوکس) در دو نوع ۱ و ۲ در بدن وجود دارند. آنزیم کوکس۱ در تمام ارگان‌ها مانند معده و جگر و غیره پاسخگوی نیاز ایمنی در برابر آسیب‌ها بوده ولی آنزیم کوکس۲ تنها در محل بروز التهاب وجود دارد. ضد التهاب‌های کلاسیک مانند بروفن (و در حالت ضعیف‌تر پاراستامول) با بلوک کردن هردونوع آنزیم، در کنار مهار التهاب پی‌آمدهای ناخواسته چون آسیب‌های گوارشی و غیره را نیز همراه دارند، حال‌آن‌که داروهای کوکسیب به‌خاطر شکل کوکس۲ (کیسه جانبی) با بلوک کردن آن باعث رفع التهاب می‌شوند ولی قادر به بلوک کردن کوکس۱ نیستند و بنابراین آثار تخریبی انسایدهای کلاسیک را ندارند هرچند که پژوهش‌های جدید، وجود آسیب‌های جدی دیگری را در استفاده از کوکسیب‌ها نشان می‌دهد. مطالعات بالینی در مقیاس‌های بالا نشان داده‌اند که مهارکننده‌های کاملاً اختصاصی کوکس–۲ احتمال فشار خون و حوادث عروقی مثل سکته قلبی و سکته مغزی را بالا می‌برند. مکانیزم این امر به دلیل مهار کوکس – ۲ در سلول اندوتلیال عروقی است. کوکس–۲ در اندوتلیوم عروقی آنزیم مورد نیاز برای تولید یکسری از پروستاگلاندین‌ها (Prostaglandins) بخصوص پروستاگلاندین آی2 (PGI2) یا همان پروستاسیکلین (prostacyclin) است که آثار ضدترومبوزی دارند و لذا با عدم تولید آنها، تعادل هموستاتیک به طرف تشکیل لخته میل نموده و سبب انسداد شریانی و حوادث عروقی از جمله سکته قلبی و مغزی می‌گردد.[۳] بنظر می‌رسد که در کلیه نیز از طریق مهار پروستاگلاندین‌هایی که در تنظیم عروق داخل کلیه نقش دارند، سبب اختلال در خونرسانی کلیه و آسیب حاد کلیه می‌گردد.[۴][۵]

منابع[ویرایش]

  1. Merial Animal Health
  2. Agenzia Italiana del Farmaco: (COXIB)
  3. Ivor J. Benjamin, Robert C. Griggs, Edward J. Wing, J. Gregory Fitz, Cecil Essentials Of Medicine - 9th Edition (2015), Saunders, page 539, ISBN: 978-1-4377-1899-7
  4. «NSAIDs, Coxibs, and Cardio-Renal Physiology: A Mechanism-Based Evaluation: Coxibs and Renal Physiology». medscape. 2017/03/06. 
  5. Ahmad SR1, Kortepeter C, Brinker A, Chen M, Beitz J.(2002)," Renal failure associated with the use of celecoxib and rofecoxib.", Drug Saf. 2002;25(7):537-44. PMID 12093311

Les coxibs ou inhibiteurs COX-2 sélectifs sont une forme d'AINS qui ciblent directement la COX-2, une enzyme responsable des états inflammatoires et de la douleur. On les utilise souvent dans le traitement de l'arthrite.

Historique

Les premiers coxibs

Le célécoxib et le rofécoxib ont été mis sur le marché en 1999.

Études comparatives

Associations de médicaments

Effets secondaires et retrait du marché du rofécoxib (Vioxx®, VioxxDolor®)

Le 27 septembre 2004, le rofécoxib a été retiré du marché à la demande de la firme qui le commercialisait, à cause d'un risque accru d'infarctus du myocarde. Le fait que ces accidents soient uniquement dus au rofécoxib ou concerne les autres médicaments de la classe des coxibs n'est pas encore très clair. Des arguments tendent cependant à prouver que les autres coxibs ont sans doute moins d'effets secondaires cardiaques que le rofécoxib[1]. En particulier, l'etoricoxib ne semble pas provoquer plus d'accidents cario-vasculaires que le diclofénac, anti-inflammatoire non stéroïdien de référence[2].

Le lumiracoxib a été retiré du marché du Canada et de la Nouvelle-Zélande pour des raisons de toxicité hépatique. Cette molécule n'a pas reçu l'agréément de la FDA américaine mais reste employé en Europe[3]

Risques et effets secondaires

Autres effets

Spécialités à base de coxibs

Belgique

France

Suisse

Notes et références

  1. (en) Cardiovascular Risk and Inhibition of Cyclooxygenase : a Systematic Review of the Observational Studies of Selective and Nonselective Inhibitors of Cyclooxygenase 2, P McGettigan, D Henry, JAMA. 2006;296:1633-1644
  2. (en) Cardiovascular outcomes with etoricoxib and diclofenac in patients with osteoarthritis and rheumatoid arthritis in the Multinational Etoricoxib and Diclofenac Arthritis Long-term (MEDAL) programme: a randomised comparison, Christopher P Cannon, Sean P Curtis, Garret A FitzGerald, Henry Krum, Amarjot Kaur, James A Bolognese, Alise S Reicin, Claire Bombardier, Michael E Weinblatt, Désirée van der Heijde, Erland Erdmann, Loren Laine, Lancet, 2006; 368:1771-1781 .
  3. Burton B, COX 2 inhibitor rejected in North America but retained in Europe, BMJ, 2007;335:791
  • (en) "Understanding NSAIDs: from aspirin to COX-2"; Gary A. Green; Clin Cornerstone 3(5):50-59, 2001.
  • (en) "COX-2 inhibitors: A CLASS act of just VIGORously promoted"; Samir Malhotra, N. Shafiz, P. Pandhi; Medscape General Medicine 6(1), 2004.
  • (en) "At what care level are cyclo-oxygenase-2 inhibitors prescribed?"; Montero, Fernandez MJ, Rodriguez, Alcala FJ, Valles Fernandez N, Lopez de Castro, F, Esteban, Tudela M, Cordero, Garcia B; Aten Primaria 2002 Oct 30:363-7.
  • (en) "You and A: Arthritis drugs. Pain and confusion"; Francesca Lunzer Kritz; Washington Post; Sept. 4, 2001; HE01.
  • (en) "Will the promise of the COX-II selective NSAIDs come to fruition?"; Drug Ther Perspect 17(11); 6-10, 2001.
  • (en) "Economic evaluation of celecoxib, a new cyclo-oxygenase-2 specific inhibitor, in Switzerland"; JV Chancellor, E. Hunsche, E. de Cruz, F. P. Sarasin; Pharmacoeconomics 2001; 19 Suppl 1:59-75.
  • (en) "The cost-effectiveness of acetaminophen, NSAIDs, and selective COX-2 inhibitors in the treatment of symptomatic knee osteoarthritis"; C. C. Kamath, H. M. Kremers, D. J. Vanness, W. M. O'Fallon, R. L Cabanela, S. E. Gabriel; Value Health 2003, Mar-Apr;6 (2); 144-57.
  • (en) "Will the promise of the COX-II selective NSAIDs come to fruition?"; Drug Ther Perspect 17(11); 6-10, 2001.