مهارکننده انتخابی کوکس۲

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از کوکسیب)
پرش به: ناوبری، جستجو

مهارکننده های انتخابی کوکس۲ یا کوکسیب‌ها (Coxibs ، نام تمامي اين گروه از داروها به ان ختم مي‌گردد، از سرنام COX-2 inhibitor) نسل نوین اِنسایدها (NSAIDS) یا داروهای ضدالتهاب‌غیراستروئید هستند که بر خلاف انواع سنتی مانند آسپیرین و بروفن با بازداشتن انتخابی کوکس۲ و بدون بلوک کردن کوکس۱ یا آنزیم اسیکلوکسیژناز نوع یک (COX-1) عوارض گوارشی کمتری ایجاد می‌کنند. این رده دارو هنوز بطور گسترده مورد استفاده قرار نگرفته و گمان می‌رود که عوارض کاردیوپاتی (قلبی) و کلیوی حادتری از انواع قدیمی ضد التهاب‌ها داشته باشد. داروی روفیوکوکسیب به همین دلیل از سال ۲۰۰۴ از فهرست داروهای داروخانه‌ها حذف شد.[۱][۲]

انواع[ویرایش]

کوکسیبها Coxibs گروهی از داروها مهارکننده اختصاصی COX-2 هستند مانند سلکوکسیب و Cimicoxib ، Deracoxib ، Etoricoxib ، Firocoxib ، Lumiracoxib ، Mavacoxib ، Robenacoxib ، Parecoxib ، Rofecoxib و Valdecoxib .

مکانیسم[ویرایش]

آنزیم سیکلواکسیژناز (کوکس) در دو نوع ۱ و ۲ در بدن وجود دارند. آنزیم کوکس۱ در تمام ارگان‌ها مانند معده و جگر و غیره پاسخگوی نیاز ایمنی در برابر آسیب‌ها بوده ولی آنزیم کوکس۲ تنها در محل بروز التهاب وجود دارد. ضد التهاب‌های کلاسیک مانند بروفن (و در حالت ضعیف‌تر پاراستامول) با بلوک کردن هردونوع آنزیم، در کنار مهار التهاب پی‌آمدهای ناخواسته چون آسیب‌های گوارشی و غیره را نیز همراه دارند، حال‌آن‌که داروهای کوکسیب به‌خاطر شکل کوکس۲ (کیسه جانبی) با بلوک کردن آن باعث رفع التهاب می‌شوند ولی قادر به بلوک کردن کوکس۱ نیستند و بنابراین آثار تخریبی انسایدهای کلاسیک را ندارند هرچند که پژوهش‌های جدید، وجود آسیب‌های جدی دیگری را در استفاده از کوکسیب‌ها نشان می‌دهد. مطالعات بالینی در مقیاس‌های بالا نشان داده‌اند كه مهاركننده‌های كاملا اختصاصی كوكس–2 احتمال فشار خون و حوادث عروقی مثل سكته قلبی و سكته مغزی را بالا می‌برند. مكانیزم این امر بدلیل مهار كوكس – 2 در سلول اندوتلیال عروقی است. كوكس–2 در اندوتلیوم عروقی انزیم مورد نیاز برای تولید یكسری از پروستاگلاندین‌ها (Prostaglandins) بخصوص پروستاگلاندین‌ آی2 (PGI2) یا همان پروستاسیكلین (prostacyclin) است كه اثار ضد‌ترومبوزی دارند و لذا با عدم تولید انها، تعادل هموستاتیك به طرف تشكیل لخته میل نموده و سبب انسداد شریانی و حوادث عروقی از جمله سكته قلبی و مغزی می‌گردد.[۳] بنظر می‌رسد كه در كلیه نیز از طریق مهار پروستاگلاندین‌هایی كه در تنظیم عروق داخل كلیه نقش دارند، سبب اختلال در خونرسانی كلیه و اسیب حاد كلیه می‌گردد.[۴] [۵]

منابع[ویرایش]

  1. Merial Animal Health
  2. Agenzia Italiana del Farmaco: (COXIB)
  3. Ivor J. Benjamin, Robert C. Griggs, Edward J. Wing, J. Gregory Fitz, Cecil Essentials Of Medicine - 9th Edition (2015), Saunders, page 539, ISBN: 978-1-4377-1899-7, ISBN: 978-0-323-29617-5
  4. «NSAIDs, Coxibs, and Cardio-Renal Physiology: A Mechanism-Based Evaluation: Coxibs and Renal Physiology». medscape. 2017/03/06. 
  5. Ahmad SR1, Kortepeter C, Brinker A, Chen M, Beitz J.(2002)," Renal failure associated with the use of celecoxib and rofecoxib.", Drug Saf. 2002;25(7):537-44. PMID:12093311