کاخ هفت‌دست و کوشک آیینه‌خانه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از کوشک آیینه‌خانه)
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۳۲°۳۸′۰۹″شمالی ۵۱°۴۰′۳۸″شرقی / ۳۲.۶۳۵۷۸۸°شمالی ۵۱.۶۷۷۲۲°شرقی / 32.635788; 51.67722

کاخ هفت‌دست و کوشک (پاویون) آیینه خانه و پل چوبی؛ عکس از ارنست هولستر، دوره قاجار
تصویری رسم شده در دوران صفویه در کتاب ژان شاردن. در این تصویر پل جوبی، سمت راست آن کاخ سعادت‌آباد، بالای کاخ عمارت آیینه‌خانه، سمت راست آیینه‌خانه عمارت نمکدان، تصویر شده است.
آیینه خانه

کاخ هفت‌دست و کوشک آیینه‌خانه که دو بنای تاریخی در باغ سعادت آباد اصفهان بودند، به همراه عمارت نمکدان که در کنار این دو جای داشت، عمارت‌هایی مربوط به دوران صفوی در کرانه جنوبی زاینده رود در اصفهان بودند.

پیشینه[ویرایش]

عمارات باغ سعادت آباد و کاخ آیینه خانه به فرمان شاه عباس دوم ساخته شده است.

جایگاه جغرافیایی[ویرایش]

تصویر آیینه‌خانه در اوایل حکومت قاجار (زمان محمدشاه)

مکان آن در جنوب زاینده رود در فاصله میان پل خواجو و پل جویی (که در آن زمان حکم پل اختصاص این مجموعه را داشت) قرار داشت.

معماری[ویرایش]

کاخ آیینه خانه دارای ایوان و استخری همانند چهل ستون به مساحت پنجاه هزار مترمربع با بلندای ۴۱ متر بود با این تفاوت که شمار ستون‌های ایوان ۱۶ عدد و با فاصلهٔ ۶۲ متر از زاینده رود بوده‌است. از ویژگی‌های این بنا نصب آیینه‌هایی به ابعاد ۵/۲ متر و بزرگتر بوده و مکانی برای تفریح و سرگرمی به شمار می‌رفته‌است.

در کتاب نصف جهان فی تعریف الاصفهان (نوشته محمدمهدی اصفهانی ۱۳۱۴ قمری) آمده است: هفت دست در اصل هفت دستگاه کاخ بوده که در آن زمان تنها یکی از آنها باقی‌مانده بوده است. بیش از بیست هزار زرع زمین با زیر عماراتش بود و گرداگرد صد حجره‌های تو در تو همه گچبری و زراندود، میناکاری استادانه، محیرالعقول، دو حمام زنانه و مردانه داشت، زمین و ازاره‌ها سنگ مرمر شفاف و حوض‌هایی از مرمر و سنگ سماق و تختگاه شاه عباس دو ساعت‌ها چشم تماشاچیان را خیره می‌داشت». تخت شاه عباس دوم در این کاخ بر روی تخت سنگی بزرگ مرمری مانند آیینه صیقلی به طول هفت متر و عرض بیش از سه متر قرار داشته که موج‌های طبیعی بر جلوه آن می‌افزوده است.

تخریب[ویرایش]

آیینه‌خانه و کاخ هفت دست در سال ۱۲۷۰ شمسی به دستور ظل السلطان، حاکم قاجار اصفهان تخریب شد. بعدها بخشی از محوطه در خیابان قرار گرفت و در بخش دیگری کارخانه نساجی وطن احداث گردید و که پس از تعطیلی این کارخانه تبدیل به منطقه مسکونی گردید و نام پارک آیینه‌خانه و خیابان هفت‌دست همچنان بر آن باقی است.

فیلم مستند[ویرایش]

در فیلم مستند بوی فروردین که به بناهای تخریب شده صفوی اصفهان در دوران قاجار می‌پردازد، به ابنیه باغ سعادت آباد اصفهان به‌خصوص کاخ آیینه خانه نیز پرداخته شده و به صورت بازسازی کامل سه بعدی نمایش داده شده است.

نگارخانه[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • لطف‌الله هنرفر. آشنایی با شهر تاریخی اصفهان. انتشارات گلها، ۱۳۷۲