کنوانسیون نسل‌کشی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
کنوانسیون نسل‌کُشی
نام بلند:
  • کنوانسیون پیشگیری و مجازات جنایت نسل‌کشی
تاریخ امضا۹ دسامبر ۱۹۴۸
مکان امضاپاریس
تاریخ اجرا۱۲ ژانویهٔ ۱۹۵۱
امضاکنندگان۳۹
گروه‌ها۱۵۲ کشور
ضامندبیرکل سازمان ملل متحد

کنوانسیون پیشگیری و مجازات جنایت نسل‌کشی (CPPCG) یا کنوانسیون نسل‌کشی، یک معاهده بین‌المللی است که نسل‌کشی را جرم‌انگاری می‌کند و دولت‌ها را ملزم به عدم انجام آن می‌کند. این کنوانسیون، نخستین سند قانونی برای تدوین نسل‌کشی به‌عنوان یک جنایت و نخستین معاهده حقوق بشر بود که به اتفاق آرا توسط مجمع عمومی سازمان ملل متحد در ۹ دسامبر ۱۹۴۸ تصویب شد.[۱] این کنوانسیون در ۱۲ ژانویهٔ ۱۹۵۱ لازم‌الاجرا شد و دارای ۱۵۲ کشور عضو است.[۲][۳]

کنوانسیون نسل‌کشی در واقع در واکنش به جنگ جهانی دوم شکل گرفت، که جنایاتی مانند هولوکاست رخ داده بود که فاقد توصیف یا تعریف قانونی کافی بودند. رافائل لمکین، وکیل یهودی-لهستانی، که در سال ۱۹۴۴ واژهٔ نسل‌کشی را برای توصیف سیاست‌های نازی‌ها در اروپای اشغالی و نسل‌کشی ارمنی‌ها برای به رسمیت شناختن آن به‌عنوان یک جنایت، بر اساس قوانین بین‌المللی ابداع کرد.[۴] این امر در سال ۱۹۴۶ در قطعنامهٔ تاریخی مجمع عمومی سازمان ملل به اوج رسید که نسل‌کشی را به‌عنوان یک جنایت بین‌المللی به رسمیت شناخت و خواستار ایجاد یک معاهدهٔ الزام‌آور برای جلوگیری و مجازات مرتکبین آن شد.[۵] بحث‌ها و مذاکرات بعدی بین کشورهای عضو سازمان ملل منجر به تدوین این کنوانسیون شد.

این کنوانسیون، نسل‌کشی را با عنوان «تلاش عمدی برای نابودی کامل یا جزئی یک گروه بر اساس ملیت، قومیت، نژاد یا مذهب آن‌ها تعریف می‌کند». این کنوانسیون، چندین عمل را به‌عنوان نسل‌کشی به رسمیت می‌شناسد، مانند تحمیل کنترل موالید و انتقال اجباری کودکان، و همدستی، تلاش یا تحریک برای ارتکاب آن را جرم‌انگاری می‌کند. کشورهای عضو کنوانسیون، از انجام نسل‌کشی منع شده و همهٔ مرتکبان صرف‌نظر از این‌که افراد عادی، مقامات دولتی یا رهبران سیاسی دارای مصونیت حاکمیتی باشند، باید محاکمه شوند.

کنوانسیون نسل‌کشی بر قوانین در سطح ملی و بین‌المللی تأثیر گذاشته‌است. تعریف آن از نسل‌کشی توسط دادگاه‌های بین‌المللی و ترکیبی مانند دادگاه کیفری بین‌المللی پذیرفته شده و در قوانین داخلی چندین کشور، گنجانده شده‌است.[۶] مفاد آن به‌طور گسترده‌ای منعکس‌کنندهٔ قوانین عرفی است و در نتیجه، برای همهٔ ملت‌ها اعم از کشورهای عضو و غیرعضو، الزام‌آور تلقی می‌شود. دیوان بین‌المللی دادگستری (ICJ) نیز حکم داده‌است که اصول زیربنای کنوانسیون، یک هنجار بنیادین علیه نسل‌کشی است که هیچ دولتی نمی‌تواند آن را زیر پا بگذارد.[۷] کنوانسیون نسل‌کشی، صلاحیت دیوان بین‌المللی دادگستری را برای رسیدگی به اختلافات، که منجر به دعاوی بین‌المللی مانند پروندهٔ نسل‌کشی روهینگیا و اختلاف بر سر تهاجم روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲ می‌شود، مجاز می‌داند.

کشورهای عضو[ویرایش]

مشارکت کشورها در کنوانسیون نسل‌کشی
  امضا و تصویب شده
  پذیرفته یا موافقت شده
  فقط امضا شده

تا تاریخ ۲۰۲۱ تعداد ۱۵۲ کشور، عضو این کنواسیون شده‌اند.[۸]

دعوی قضایی[ویرایش]

تهاجم روسیه به اوکراین[ویرایش]

در فوریه ۲۰۲۲، روسیه به اوکراین حمله کرد و ادعا کرد که برای محافظت از اوکراینی‌های روسی‌زبان در برابر «نسل‌کشی» اقدام کرده‌است. در پاسخ، اوکراین بر اساس کنوانسیون نسل‌کشی شکایت کرد و مدعی شد که روسیه از ادعای نسل‌کشی به منظور توجیه تهاجم غیرقانونی خود، سوءاستفاده می‌کند. در ۱۶ مارس، دیوان بین‌المللی دادگستری، دستوری موقت صادر کرد و حکم داد که روسیه باید فوراً عملیات نظامی خود در اوکراین را متوقف کند.[۹]

منابع[ویرایش]

  1. "Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide" (PDF). United Nations Audiovisual Library of International Law. Retrieved 2020-01-05.
  2. "United Nations Treaty Collection". treaties.un.org. Retrieved 2021-06-03.
  3. "Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide". United Nations Treaty Series. Archived from the original on 2012-10-20. Retrieved 2013-05-30.
  4. Auron, Yair, The Banality of Denial, (Transaction Publishers, 2004), 9.
  5. "A/RES/96(I) - E - A/RES/96(I) -Desktop". undocs.org. Retrieved 2021-06-03.
  6. "United Nations Office on Genocide Prevention and the Responsibility to Protect". www.un.org. Retrieved 2021-06-03.
  7. "The Genocide Convention – Israel Legal Advocacy Project". 21 January 2020. Retrieved 2021-06-04.
  8. "U.S. Senate: William Proxmire and the Genocide Treaty". www.senate.gov. Retrieved 2021-06-03.
  9. "ICJ Delivers Order in Ukraine v. Russia Case | ASIL". www.asil.org. Retrieved 16 March 2022.