قندوز
قندوز | |
|---|---|
  قندوز موقعیت در افغانستان  قندوز قندوز (غرب و مرکز آسیا) | |
| مختصات: ۳۶°۴۳′۴۳″ شمالی ۶۸°۵۲′۵″ شرقی / ۳۶٫۷۲۸۶۱°شمالی ۶۸٫۸۶۸۰۶°شرقی | |
| کشور |  افغانستان |
| استان | قندوز |
| ولسوالی | قندوز |
| قدمت | ۳۲۹ پیش از میلاد |
| حکومت | |
| • نوع | شهرداری |
| • شهردار | گلمحمد الیاس |
| مساحت | |
| • شهر | ۱۱٬۲۰۶ هکتار (۲۷۶۹۱ جریب فرنگی) |
| • خشکی | ۱۱۲ کیلومتر مربع (۴۳ مایل مربع) |
| ارتفاع | ۳۵۱ متر (۱۱۵۲ فوت) |
| جمعیت (۲۰۲۵)[۲] | |
| • شهر | ۴۱۳٬۹۹۶ |
| • شهری | ۲۲۱٬۹۳۲ |
| • روستایی | ۱۹۲٬۰۶۴ |
| منطقهٔ زمانی | یوتی‌سی +۰۴:۳۰ (زمان افغانستان) |
| کدپستی | ۳۵XX |
| کد ایزو ۳۱۶۶ | AF-KDZ |
| اقلیم | نیمه‌خشک |
قندوز[۳] شهری در شمال افغانستان و مرکز قندوز است. این شهر به مدت ۱۱۰ سال پایتخت هپتالیان بود[۴] و ششمین شهر بزرگ افغانستان و بزرگ‌ترین شهر در بخش شمال‌شرقی کشور است. این شهر در منطقهٔ تاریخی تخارستان، باختر، در حوالی محل تلاقی رودخانهٔ قندوز واقع شده است. قُندوز معرب واژهٔ کهندژ است.[۵] قندوز از طریق شاهراه‌ها با کابل از جنوب، مزارشریف از غرب و بدخشان از شرق ارتباط دارد. قندوز از طریق بندر شیرخان از شمال با دوشنبه در تاجیکستان نیز ارتباط دارد.
کاربری زمین در شهر (در محدودهٔ شهرداری) عمدتاً کشاورزی است که ۸٫۶۵٪ درصد کل مساحت را در بر می‌گیرد. زمین‌های مسکونی تقریباً نیمی از زمین‌های ساخته‌شده و ۴۸٫۳٪ با ۲۹٬۸۷۷ خانهٔ مسکونی را تشکیل می‌دهد.[۶] با توجه به اینکه فرودگاه در محدودهٔ شهرداری واقع شده است، زمین‌های سازمانی ۱۷٫۹٪ کاربری اراضی ساخته‌شده را شامل می‌شود.[۶][۷]بخش‌های دیگر ربض و شارستان و باره و حصار بوده است.
تاریخچه
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]قندوز محل شهر باستانی دراپساکا است. این مرکز بزرگ یادگیری فرهنگ بودایی و در طی قرن ۳ میلادی بسیار مرفه بود.
این شهر قبلاً والوالیچ[۸] ولوالیج/ولوالج (واروالیز) نامیده می‌شد و استفاده از قندوز از زمان تیموری آغاز شد.
در قرون ۱۸ و ۱۹ پایتخت یک خاندان ازبک-تاجیکی، گاهی مستقل و گاهی خودمختار بود که در دهه ۱۸۲۰ سرزمینی از بلخ تا کوه‌های پامیر را در بر می‌گرفت. این بخشی از بازی بزرگ بین انگلیس و روس بود. این خانات سرانجام در سال ۱۸۵۹ توسط افغانستان فتح شد. بین صد تا دویست هزار تاجیک و ازبک از فتح سرزمین خود توسط ارتش سرخ روسیه در جریان تصرف سرزمین شان توسط آنها فرار کرده و در شمال افغانستان ساکن شدند.[۹]
در اوایل قرن بیستم، تحت حکومت شیرخان ناشر، قندوز به یکی از ولایت‌های ثروتمند افغانستان تبدیل شد. این بیشتر به دلیل تأسیس شرکت پنبه سپین زر توسط ناشر بود که همچنان در افغانستان پس از جنگ وجود دارد.
قندوز مهم‌ترین استان زراعتی است که گندم، برنج، ارزن و سایر محصولات تولید می‌کند و لقب «کندوی کشور» را به خود اختصاص داده است.
قندوز مرکز ولایات شمال شرقی است و در سال ۱۹۹۷ توسط طالبان تسخیر شد. این آخرین شهر بزرگی بود که طالبان قبل از سقوط شان به دست نیروهای اتحاد شمال افغانستان با فرماندهی قوماندان محمدداوود داوود در ۲۶ نوامبر ۲۰۰۱ کنترول ولایت کوندوز را در دست گرفتند.
در تابستان ۲۰۱۵، طالبان پیشروی کردند و به شهر حمله کردند، که منجر به نبرد برای کنترل شهر در برابر نیروهای افغان شد. ده‌ها هزار نفر از ساکنان این منطقه در اثر جنگ آواره شدند.[۱۰][۱۱][۱۲] در ۲۸ سپتامبر ۲۰۱۵ پرچم طالبان بار دیگر در مرکز شهر برافراشته شد و طالبان موفق شدند زندان شهر را به تصرف خود درآورند و بسیاری از زندانیان را آزاد کنند. نیروهای مسلح افغانستان حمله متقابل انجام دادند و موفق شدند شهر را ظرف ۱۵ روز دوباره تصرف کنند. طالبان اعلام کرد که پس از دستیابی به اهداف خود، آنها از مرکز شهر خارج شده‌اند. ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی طالبان، گفت که هدف اصلی آنها در ترک شهر جلوگیری از تلفات غیرنظامیان در اثر حملات هوایی است. در آوریل ۲۰۱۸ نیروی هوایی افغانستان یک حمله هوایی انجام داد که منجر به کشته و زخمی شدن ده‌ها غیرنظامی در یک مدرسه مذهبی در کوندوز شد. در ۳۱ آگوست ۲۰۱۹، نیروهای طالبان حمله دیگری به این شهر آغاز کردند و نبرد بزرگی را با نیروهای امنیتی محلی آغاز کردند.[۱۳]
در ۱۹ مه ۲۰۲۰، طالبان با انفجار یک بمب موتورسیکلت در کوندوز یک پلیس و یک غیرنظامی را کشته و ۱۸ نفر را زخمی کردند. در همان روز، طالبان مجدداً برای تصرف کوندوز تلاش کردند و به چندین پست دولتی حمله کردند، اما توسط نیروهای امنیتی افغانستان شکست خوردند. طالبان مجبور به ترک شهر شدند و ده جسد را پشت سر خود گذاشتند. در جریان حمله طالبان، هشت سرباز افغان و سه غیرنظامی کشته و ۵۵ نفر دیگر زخمی شدند.[۱۴]
جغرافیا
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]قندوز در یک مکان استراتژیک، در شاهراه اصلی شمال به جنوب متصل به کابل-تاجیکستان، شرق به غرب مزارشریف به تالقان و فیض آباد واقع شده است.
آب و هوا
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]قندوز دارای آب و هوای نیمه خشک سرد (طبقه‌بندی آب و هوای کوپن) با تابستانهای گرم و زمستانهای خنک است. به‌طور کلی بارش به جز از ژانویه تا آوریل کم است و تابستانها تقریباً همیشه بدون باران هستند.
| داده‌های اقلیم قندوز | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ماه | ژانویه | فوریه | مارس | آوریل | مه | ژوئن | ژوئیه | اوت | سپتامبر | اکتبر | نوامبر | دسامبر | سال |
| سابقهٔ بیش‌ترین °C (°F) | ۲۱٫۲ (۷۰) |
۲۵٫۰ (۷۷) |
۳۲٫۸ (۹۱) |
۳۸٫۹ (۱۰۲) |
۴۲٫۲ (۱۰۸) |
۴۶٫۲ (۱۱۵) |
۴۵٫۳ (۱۱۴) |
۴۴٫۲ (۱۱۲) |
۳۹٫۲ (۱۰۳) |
۳۹٫۴ (۱۰۳) |
۲۸٫۴ (۸۳) |
۲۱٫۶ (۷۱) |
۴۶٫۲ (۱۱۵) |
| میانگین بیش‌ترین °C (°F) | ۶٫۳ (۴۳) |
۹٫۵ (۴۹) |
۱۵٫۸ (۶۰) |
۲۳٫۰ (۷۳) |
۲۹٫۸ (۸۶) |
۳۷٫۳ (۹۹) |
۳۹٫۰ (۱۰۲) |
۳۶٫۹ (۹۸) |
۳۱٫۸ (۸۹) |
۲۴٫۵ (۷۶) |
۱۶٫۰ (۶۱) |
۹٫۷ (۴۹) |
۲۳٫۳ (۷۳٫۸) |
| میانگین روزانه °C (°F) | ۱٫۶ (۳۵) |
۴٫۴ (۴۰) |
۱۰٫۴ (۵۱) |
۱۷٫۲ (۶۳) |
۲۲٫۹ (۷۳) |
۲۹٫۳ (۸۵) |
۳۱٫۳ (۸۸) |
۲۹٫۲ (۸۵) |
۲۳٫۹ (۷۵) |
۱۶٫۹ (۶۲) |
۹٫۵ (۴۹) |
۴٫۴ (۴۰) |
۱۶٫۷۵ (۶۲٫۲) |
| میانگین کم‌ترین °C (°F) | −۲٫۴ (۲۸) |
۰٫۰ (۳۲) |
۵٫۷ (۴۲) |
۱۱٫۶ (۵۳) |
۱۵٫۷ (۶۰) |
۲۰٫۹ (۷۰) |
۲۳٫۳ (۷۴) |
۲۱٫۵ (۷۱) |
۱۶٫۳ (۶۱) |
۱۰٫۶ (۵۱) |
۴٫۱ (۳۹) |
۰٫۰ (۳۲) |
۱۰٫۶۱ (۵۱٫۱) |
| سابقهٔ کم‌ترین °C (°F) | −۲۲٫۷ (−۹) |
−۲۳٫۱ (−۱۰) |
−۱۱٫۸ (۱۱) |
−۲٫۱ (۲۸) |
۴٫۲ (۴۰) |
۱۲٫۵ (۵۵) |
۱۵٫۷ (۶۰) |
۱۲٫۶ (۵۵) |
۳٫۵ (۳۸) |
−۲٫۰ (۲۸) |
−۹٫۸ (۱۴) |
−۲۰ (−۴) |
−۲۳٫۱ (−۱۰) |
| بارندگی میلی‌متر (اینچ) | ۴۴٫۰ (۱٫۷۳) |
۵۶٫۵ (۲٫۲۲) |
۷۶٫۷ (۳٫۰۲) |
۵۴٫۴ (۲٫۱۴) |
۲۹٫۸ (۱٫۱۷) |
۰٫۱ (۰) |
۱٫۳ (۰٫۰۵) |
۰٫۳ (۰٫۰۱) |
۰٫۱ (۰) |
۷٫۳ (۰٫۲۹) |
۲۳٫۷ (۰٫۹۳) |
۲۸٫۴ (۱٫۱۲) |
۳۲۲٫۶ (۱۲٫۶۸) |
| میانگین روزهای بارانی | ۵ | ۶ | ۱۱ | ۱۰ | ۹ | ۱ | ۱ | ۰ | ۰ | ۳ | ۵ | ۶ | ۵۷ |
| میانگین روزهای برفی | ۵ | ۴ | ۲ | ۰ | ۰ | ۰ | ۰ | ۰ | ۰ | ۰ | ۱ | ۲ | ۱۴ |
| درصد رطوبت | ۸۰ | ۷۵ | ۷۵ | ۷۱ | ۵۴ | ۳۱ | ۲۸ | ۲۹ | ۳۲ | ۴۴ | ۶۳ | ۷۶ | ۵۴٫۸ |
| میانگین روزانه ساعت‌های تابش آفتاب | ۱۱۴٫۴ | ۱۱۴٫۶ | ۱۵۸٫۹ | ۲۰۱٫۰ | ۲۷۶٫۵ | ۳۳۲٫۱ | ۳۴۰٫۲ | ۳۱۵٫۵ | ۲۸۹٫۷ | ۲۲۱٫۸ | ۱۶۹٫۳ | ۱۱۸٫۳ | ۲٬۶۵۲٫۳ |
| منبع: NOAA (1958-1983)[۱۵] | |||||||||||||
مردم‌شناسی
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]شهر قندوز حدود ۲۶۸ هزار و ۸۹۳ نفر جمعیت دارد،[۶] در حالی که جمعیت ولایت قندوز ۱ میلیون و ششصد هزار نفر است.[۱۶] قندوز مرکز ولایتی بسیار متنوع است که شامل جمعیت بیشینهٔ تاجیک‌ها، همچنین جمعیتی از پشتون، ازبک، هزاره، بلوچ و ترکمن است.[۱۷][۱۸][۹][۱۹][۲۰]
ناحیه شهری
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
شهر قندوز به ۸ ناحیه پلیس (حوزه) با مساحت کل ۱۱٬۲۰۶ هکتار تقسیم شده است.[۶]
با نفوذترین رهبر قندوز عارف خان بود که والی ولایت قندوز بود و در سال ۲۰۰۰ در شهر پیشاور پاکستان به ضرب گلوله کشته شد. اندکی پس از این حادثه برادرش حاجی عمر خان مسئولیت وی را بر عهده گرفت و به عنوان والی و فرماندار قندوز منصوب شد.[۲۱]
جستارهای وابسته
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]برای مطالعهٔ بیشتر
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]- دوپری، نانسی هچ (۱۹۷۷): یک راهنمای تاریخی برای افغانستان. چاپ اول: ۱۹۷۰. چاپ دوم. تجدید نظر شده و بزرگ شده است. سازمان جهانگردی افغانستان.
- توماس جی بارفیلد، اعراب آسیای میانه افغانستان: عشایر چوپان در کوچ. سال ۱۹۸۲
پیوند به بیرون
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]- به کوندوز خوش آمدید، علاءالدین
- . Encyclopædia Britannica (in English) (11th ed.). 1911.
منابع
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]- ↑ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب
<ref> غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نامlandوارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.). - ↑ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب
<ref> غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نامpopulationوارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.). - ↑ به‌صورت قُندُز و کهندژ نیز نوشته شده است.
- ↑ Balogh, Dániel (12 March 2020). Hunnic Peoples in Central and South Asia: Sources for their Origin and History. Barkhuis. ISBN 978-94-93194-01-4.
- ↑ «قندز». موسسهٔ لغت‌نامهٔ دهخدا و مرکز بین‌المللی آموزش زبان فارسی. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۷-۰۸.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 3 4 خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب
<ref> غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نامUN-Habitatوارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.). - ↑ «کوندوز سوزی». زاهد. فیس حیالری. ۱۲ تیر ۱۳۹۵.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ "Asien-Afrika-Institut". uni-hamburg.de. Archived from the original on 2012-05-09.
- 1 2 Wörmer, Nils (2012). "The Networks of Kunduz: A History of Conflict and Their Actors, from 1992 to 2001" (PDF). Stiftung Wissenschaft und Politik. Afghanistan Analysts Network. p. 8. Retrieved 2014-01-12.
- ↑ "Afghans counter Taliban offensive in northern Kunduz province". BBC News.
- ↑ "Taliban and Afghan Government Dispute Status of Kunduz". New York Times. 21 June 2015.
- ↑ "Afghanistan: Taliban advance on key northern city". The Sydney Morning Herald.
- ↑ cbs/AFP (3 April 2018). "Carnage as airstrike hits boy's school in Taliban territory". Retrieved 2018-04-13.
- ↑ "Eight Afghan soldiers die fighting off Taliban attack on key city". May 19, 2020. Archived from the original on 12 آوریل 2021. Retrieved 13 مارس 2021 – via au.news.yahoo.com/.
- ↑ "آب و هوای قندوز 1958-1983". سازمان ملی اقیانوسی و جوی. Retrieved 25 دسامبر 2012.
- ↑ "Settled Population of Kunduz province by Civil Division, Urban, Rural and Sex-2012-13" (PDF). Archived from the original (PDF) on 29 نوامبر 2014. Retrieved 2014-01-12.
- ↑ بلیر, کریستیان (اول ژانویه 2012). "دولت سازی، مهاجرت و توسعه اقتصادی در مرزهای شمال افغانستان و جنوب تاجیکستان". نشریه مطالعات اورآسیا. 3 (1): 69–79. doi:10.1016/j.euras.2011.10.008.
{{cite journal}}: تاریخ وارد شده در|date= - ↑ تی. جی. بارفیلد (1981), اعراب آسیای میانه افغانستان: عشایر چوپان در کوچ, نشریه دانشگاه تگزاس, ISBN 978-0-292-71066-5[پیوند مرده]
- ↑ "برنامه مطالعات فرهنگ و تهاجم فرهنگی" (PDF). دانشکده تکمیلی تحصیلات نیروی دریایی. Archived from the original (PDF) on 2 اکتبر 2012. Retrieved 2014-01-12.
- ↑ "2003 نقشه جمعیتی نشنال جیو گرافیک" (PDF). توماس گوتری، مرکز مطالعات مرکزی افغانستان، دانشگاه نبراسکا در اوماها؛ متیو اس. بیکر، استراتفور. جامعه نشنال جیوگرافیک. 2003. Archived from the original (PDF) on 27 فوریه 2008. Retrieved 18 ژوئن 2017.
- ↑ «Program for Culture and Conflict Studies at NPS - Home». web.archive.org. ۲۰۱۵-۰۶-۲۸. بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۲۸ ژوئن ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۲-۱۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) نگهداری یادکرد:ربات:وضعیت نامعلوم پیوند اصلی (رده)
Wikipedia contributors, "Kunduz," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Kunduz&oldid=197211457
| شهرهای اصلی افغانستان براساس تخمین ۲۰۱۵ | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| رتبه | نام شهر | استان | جمعیت | رتبه | نام شهر | استان | جمعیت | ||
 کابل |
۱ | کابل | ولایت کابل | ۴٬۶۳۵٬۰۰۰ | ۱۱ | محمودراقی | ولایت کاپیسا | ۲۰۰٬۰۰۰ |  هرات |
| ۲ | قندهار | ولایت قندهار | ۵۳۳٬۸۰۰ | ||||||
| ۳ | هرات | ولایت هرات | ۴۷۷٬۴۵۲ | ||||||
| ۴ | مزار شریف | ولایت بلخ | ۴۰۲٬۸۰۶ | ||||||
| ۵ | قندوز | ولایت قندوز | ۳۲۶٬۲۳۱ | ||||||
| ۶ | تالقان | ولایت تخار | ۲۳۱٬۴۳۳ | ||||||
| ۷ | جلال‌آباد | ولایت ننگرهار | ۲۲۶٬۰۲۹ | ||||||
| ۸ | پلخمری | ولایت بغلان | ۲۱۶٬۰۳۰ | ||||||
| ۹ | چاریکار | ولایت پروان | ۱۸۰٬۸۷۲ | ||||||
| ۱۰ | غزنی | ولایت غزنی | ۱۶۶٬۷۸۳ | ||||||
| عمومی | |
|---|---|
| کتابخانه‌های ملی | |
| سایر | |
