کلانشهر کالیاری
کلانشهر کالیاری
| |
|---|---|
 کاخ سلطنتی، مقر کلانشهری | |
 پرچم  نشان | |
.svg) موقعیت مکانی کلانشهر کالیاری | |
| کشور |  ایتالیا |
| ناحیه | ساردنی |
| تأسیس | ۴ فوریه ۲۰۱۶ |
| گسترش یافته | ۱ ژوئن ۲۰۲۵ |
| مرکز | کالیاری |
| شهرستانها | ۷۰ |
| حکومت | |
| • شهردار کلانشهر | ماسیمو زدا |
| مساحت | |
| • کل | ۴۳۰۹٫۲۱ کیلومتر مربع (۱۶۶۳٫۸۰ مایل مربع) |
| جمعیت (۲۰۲۵)[۲] | |
| • کل | ۵۳۵۷۶۵ |
| • تراکم | ۱۲۰/کیلومتر مربع (۳۲۰/مایل مربع) |
| تولید ناخالص داخلی | |
| • کلانشهری | ۱۳٫۵۹۳ میلیارد یورو (۲۰۱۵) |
| • سرانه | ۲۴٬۲۰۴ یورو (۲۰۱۵) |
| منطقهٔ زمانی | یوتیسی +۱ (CET) |
| • تابستانی (DST) | یوتیسی +۲ (CEST) |
| کد پستی | ۰۹۱۲۱–۰۹۱۳۴ (کالیاری) ۰۹۰۱۲, ۰۹۰۱۸, ۰۹۰۲۸, ۰۹۰۳۲–۰۹۰۳۳, ۰۹۰۴۲, ۰۹۰۴۴–۰۹۰۴۵, ۰۹۰۴۷–۰۹۰۴۸, ۰۹۰۵۰, ۰۹۰۶۰, ۰۹۰۶۷–۰۹۰۶۹ (سایر شهرها) |
| پیششمارهٔ تلفن | ۰۷۰ |
| پلاک خودرو | CA |
| وبگاه | cittametropolitanacagliari |
کلانشهر کالیاری (ایتالیایی: città metropolitana di Cagliari; ساردنیایی: tzittadi metropolitana de Casteddu) کلانشهری در منطقه خودمختار ساردنی در ایتالیا است. پایتخت آن شهر کالیاری است و شامل ۷۰ شهرستان (کومونه) دیگر میشود.[۴] این شهر در سال ۲۰۱۶ طبق قانون تأسیس شد و جایگزین استان کالیاری شد و در ۱ ژوئن ۲۰۲۵ با انحلال استان ساردنی جنوبی، ۵۳ شهر دیگر به آن اضافه شد.[۵][۶] شهردار کالیاری (شهر مرکزی)، ماسیمو زدا، شهردار کلانشهر نیز است. جمعیت آن تا سال ۲۰۲۵، ۵۳۵٬۷۶۵ نفر است[۷]
جغرافیا
[ویرایش]_-_until_2016.svg)
کلانشهر کالیاری در قسمت جنوبی دشت کامپیدانو، بین دو رشتهکوه امتداد دارد. رشتهکوه سولچیس در غرب آن قرار دارد و شامل کوه آرکوسو، کوه سرپدی و قلهٔ سبرا میشود. در شرق، رشتهکوه مونته لینیاس قرار دارد.. این کوهها از پوشش اردویسین و گرانیت کربنیفر تشکیل شدهاند و از ۱٬۰۰۰ متر (۳٬۳۰۰ فوت) بیشتر ارتفاع ندارند، به جز کوه کاراویوس که ۱٬۱۱۶ متر ارتفاع دارد.
آب و هوا
[ویرایش]کلانشهر کالیاری اقلیم مدیترانهای با تابستانهای گرم و خشک و زمستانهای معتدل دارد. افزایش دمای تابستان از ۴۰ درجه سلسیوس (۱۰۴ درجه فارنهایت) سانتیگراد غیرمعمول است و اغلب رطوبت بالاست، در حالی که در زمستان کمترین میزان ثبت شده زیر صفر است. بارش برف سنگین به ندرت و بهطور متوسط هر سی سال رخ میدهد. ژانویه سردترین ماه با میانگین دمای حدود ۱۰ درجه سلسیوس (۵۰ درجه فارنهایت) است و اوت گرمترین ماه با میانگین دمای حدود ۲۵ درجه سلسیوس (۷۷ درجه فارنهایت) است. از اواسط ژوئن تا اواسط سپتامبر، باران نادر است و به صورت طوفانهای بعد از ظهری ظاهر میشود. فصل بارندگی در ماه سپتامبر آغاز میشود اما اولین روزهای سرد در دسامبر، معمولاً مرطوبترین ماه، فرا میرسد. بادها به خصوص بادهای میسترال و سیروکو مکرراً میوزند؛ در روزهای تابستان، نسیم دریایی سیروکو دما و رطوبت را کاهش میدهد.
در کوههای اطراف، آب و هوا با بارندگی متوسط فراوان، زمستانهای سرد و تابستانهای معتدل و گرم (Csb در طبقهبندی اقلیمی کوپن) بسیار متفاوت است.
اداره
[ویرایش]فهرست شهرداران کلانشهر کالیاری
[ویرایش]| نام | شروع دوره | پایان دوره | حزب | |
|---|---|---|---|---|
| ۱ | ماسیمو زدا | ۱ ژانویه ۲۰۱۷ | ۳۱ مارس ۲۰۱۹ | مستقل (چپگرا) |
| ۲ | پائولو تروتزو | ۱۸ ژوئیه ۲۰۱۹ | ۱۹ آوریل ۲۰۲۴ | برادران ایتالیا |
| (۱) | ماسیمو زدا | ۱۷ ژوئن ۲۰۲۴ | متصدی فعلی | مستقل (چپگرا) |
در ۱۲ آوریل ۲۰۲۱، بر پایهٔ قانون منطقهای شمارهٔ ۷ شورای منطقهای ساردنی،[۸] مقرر شد این کلانشهر پس از لغو استان ساردنی جنوبی گسترش یابد و شهرداریهایی را که به استانهای بازسازیشدهٔ مدیو کامپیدانو و سولچیس ایگلسینته (که پیشتر کاربونیا–ایگلسیاس نام داشت) نمیپیوندند، در خود ادغام کند. [۹] دولت ایتالیا این قانون را به چالش کشید[۱۰] و اجرای آن را به تعویق انداخت،[۱۱] اما در ۱۲ مارس ۲۰۲۲، دادگاه قانون اساسی به سود منطقهٔ خودگردان ساردنی رأی داد. [۱۲] سپس در ۱۳ آوریل ۲۰۲۳، شورای منطقهای به پیشنهاد دولت منطقهای، اصلاحیهای بر قانون ۲۰۲۱ تصویب کرد که جدول زمانی و شیوهٔ اجرای آن را مشخص میکرد؛ این اصلاحیه در ۱ ژوئن ۲۰۲۵ بهطور کامل اجرا شد. [۶]
جمعیتشناسی
[ویرایش]در سال ۱۸۶۱، جمعیت کلانشهر فعلی ۱۳۷٬۸۰۸ نفر بود، در حالی که جمعیت خود شهر ۳۷٬۲۴۳ نفر بود. از آن زمان، جمعیت شهر ۲۹۳٪ افزایش یافته است، در حالی که جمعیت کل کلانشهر ۲۸۸٪ افزایش یافته است. در آن سال، کالیاری ۲۷٪ از جمعیت کلانشهر را تشکیل میداد که تنها اندکی افزایش یافته و در سال ۲۰۲۵ به ۲۷٫۴٪ رسیده است.
| جمعیت تاریخی | ||
|---|---|---|
| سال | جمعیت | ±% |
| ۱۸۶۱ | ۱۳۷٬۸۰۸ | — |
| ۱۸۷۱ | ۱۳۲٬۹۶۱ | ۳٫۵٪− |
| ۱۸۸۱ | ۱۴۲٬۶۱۰ | ۷٫۳٪+ |
| ۱۹۰۱ | ۱۷۰٬۸۶۷ | ۱۹٫۸٪+ |
| ۱۹۱۱ | ۱۹۲٬۱۵۵ | ۱۲٫۵٪+ |
| ۱۹۲۱ | ۱۹۹٬۸۲۳ | ۴٪+ |
| ۱۹۳۱ | ۲۳۱٬۴۷۰ | ۱۵٫۸٪+ |
| ۱۹۳۶ | ۲۴۷٬۴۹۱ | ۶٫۹٪+ |
| ۱۹۵۱ | ۳۱۹٬۲۶۷ | ۲۹٪+ |
| ۱۹۶۱ | ۳۹۳٬۲۴۲ | ۲۳٫۲٪+ |
| ۱۹۷۱ | ۴۴۸٬۳۸۵ | ۱۴٪+ |
| ۱۹۸۱ | ۵۰۳٬۴۵۶ | ۱۲٫۳٪+ |
| ۱۹۹۱ | ۵۳۱٬۰۸۸ | ۵٫۵٪+ |
| ۲۰۰۱ | ۵۳۹٬۳۰۵ | ۱٫۵٪+ |
| ۲۰۱۱ | ۵۴۶٬۷۹۵ | ۱٫۴٪+ |
| ۲۰۲۱ | ۵۴۱٬۸۴۷ | ۰٫۹٪− |
اقتصاد
[ویرایش]
طبق دادههای سال ۲۰۱۴ وزارت اقتصاد و دارایی،[۱۳] درآمد سرانه ساکنان کالیاری ۱۲۲٪ از میانگین ملی بود؛ برای منطقه کلانشهری ۱۰۳٪ و برای کل ساردنی ۸۶٪ بود. ۲۶٪ از جمعیت جزیره که در کلانشهر کالیاری زندگی میکنند، ۳۱٪ از تولید ناخالص داخلی جزیره را تولید میکنند و درآمد منطقه شهری بیشتر از بقیه ساردنی است. طبق آمار یوروستت در سال ۲۰۰۹، منطقه کلانشهری کالیاری دارای برابری قدرت خرید سرانه (PPS) ۲۱٫۶۹۹ یورو بود که ۹۲٫۴٪ از دادههای اتحادیه اروپا (۲۷) است.[۱۴]
نرخ بیکاری در کلانشهر ۱۷٫۷٪ است. این نرخ بالاتر از نرخ بیکاری ملی ۱۲٫۲٪ و بالاتر از نرخ بیکاری منطقهای ۱۷٫۵٪ است.[۱۵]
اقتصاد سنتی مبتنی بر کشاورزی بود، که شامل کشت گندم، باغهای زیتون و تاکستانها، باغها و باغچهها در هر کجا که آب فراوان در تابستانهای خشک وجود داشت میشد. کوهها برای هیزم و زغالسنگ که در کالیاری فروخته میشدند، مورد بهرهبرداری قرار میگرفتند. معادنی وجود داشت، بهویژه معدن آهن سان لئونه در آسمینی. دشتهای نمکی بزرگ شرق و غرب کالیاری نیز مورد بهرهبرداری قرار میگرفتند.
در حال حاضر، شهر مرکزی بیشتر دفاتر اداری، تجارت خرده فروشی (به ویژه در مرکز تاریخی)، خدمات مالی، دفاتر تخصصی و خدمات بهداشتی را در خود جای داده است. صنایع، انبارداری و مراکز خرید عمده در سایر شهرهای منطقه کلانشهری متمرکز شدهاند. گردشگری در امتداد ساحل متمرکز است.
در سال ۲۰۱۴، سیستم بندری کالیاری-ساروک، از نظر میزان کالاهای منتقل شده، سومین سیستم بزرگ در ایتالیا بود.[۱۶]
منطقهٔ ماکیاردو-گروگاسترو بین کالیاری و کاپوترا، همراه با بندر کالیاری، مهمترین منطقه صنعتی ساردنی است. این بندر شامل ترمینال کانتینری بینالمللی کالیاری (CICT) در جورجینو است که در سال ۲۰۰۲ ظرفیت ترافیک سالانه ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ واحد معادل بیست فوتی (TEU) را داشت.[۱۷] شرکتهای چندملیتی مانند کوکاکولا، هینیکن، یونیلیور، بریجستون و گروه انی در این منطقه کارخانه دارند. در منطقه کلانشهری ساروک، یکی از شش پالایشگاه بزرگ نفت در اروپا به نام ساراس وجود دارد. دفتر مرکزی شرکت ارتباطات تیسکالی در بخش کالیاری قرار دارد.
مناظر اصلی
[ویرایش]
کلیساها
[ویرایش]
در منطقه کلانشهری، بناهای مذهبی وجود دارد که قدمت آنها به آغاز حضور مسیحیان در ساردنی بازمیگردد. سردابههای کلیساهای سانتا رستیوتا و سنت افیسیوس در کالیاری، نمونههایی از کلیساهای غاری هستند که در سدههای اول دوران مسیحیت برگزار میشدند. اولین کلیسایی که پس از فرمان تسالونیکی تئودئوس یکم — که مسیحیت را دین رسمی امپراتوری روم قرار داد — ساخته شد، کلیسای سنت ساتورنینوس در کالیاری بود. اکنون چیز زیادی از دورهٔ بیزانس باقی نمانده است. تنها بنایی که باقی مانده است، کلیسای کوچک سان جووانی در آسمینی است. با این حال کلیساهای رمانسک زیادی، از جمله کلیسای سنت مری در اوتا، و کلیساهای باروک مانند حرم بانوی ما از بوناریا وجود دارد.
مکانهای باستانشناسی
[ویرایش]
در منطقه کلانشهری، ویرانههای روستاهای نوسنگی و مسسنگی و چندین گنبد یانا وجود دارد. همچنین نوراگههای زیادی وجود دارد؛ نوراگه دیانا در ساحل کوارتو سنت النا و نوراگههای سا دومو د سورکو و آنتیگوری در ساحل ساروک از اهمیت ویژهای برخوردارند. یک چاه عمیق و مقدس در ستیمو سن پیترو و یک گورستان غولها به نام ایس کونچاس در کوارتوچیو واقع شده است. در شهر نورا، ویرانههایی از دورههای پونی و رومی وجود دارد. گورستان توویکسو و یک آمفیتئاتر رومی در کالیاری واقع شدهاند.
زبان
[ویرایش]زبان بومی این کلانشهر، ساردنیایی از نوع کامپیدانی آن است، اما تقریباً در همه جا در حال از دست دادن جایگاه خود به ایتالیایی است.
حمل و نقل
[ویرایش]- قطار سبک شهری کالیاری
- فرودگاه کالیاری الماس
- بندر کالیاری
- راهآهن کالیاری-گلفو آرانچی ماریتیما
- راهآهن مونسراتو-ایسیلی
جستارهای وابسته
[ویرایش]منابع
[ویرایش]- ↑ "Superficie di Comuni Province e Regioni italiane al 9 ottobre 2011" (به ایتالیایی). ISTAT.
- ↑ "Resident population". ISTAT.
- ↑ Regions and Cities > Regional Statistics > Regional Economy > Regional Gross Domestic Product (Small regions TL3), OECD.Stats. Accessed on 16 November 2018.
- ↑ "Comuni della Città Metropolitana" (به ایتالیایی). Metropolitan City of Cagliari.
- ↑ «Legge Regionale 11 maggio 2004, n. 6». Regione Autonoma della Sardegna (به ایتالیایی). دریافتشده در ۲۰۲۵-۱۰-۲۲.
- ↑ ۶٫۰ ۶٫۱ "Deliberazione della Giunta regionale n. 54/21 del 30 dicembre 2024. Trasferimento alle Province del Sulcis Iglesiente, del Medio Campidano e alla Città metropolitana di Cagliari del personale della Provincia del Sud Sardegna. Legge regionale 12 aprile 2021, n. 7 e legge regionale 19 luglio 2024, n. 9" (PDF) (به ایتالیایی). Autonomous Region of Sardinia. 2025-05-16.
- ↑ "PIB et principaux composants - volumes" [GDP and main components - volumes] (به فرانسوی). Archived from the original on 2015-09-03.
- ↑ "Legge regionale 12 aprile 2021, n. 7" [Regional law 7 of April 12, 2021] (PDF). Region of Sardinia (به ایتالیایی).
- ↑ "Cenni storici - Province". Autonomous Region of Sardinia (به ایتالیایی).
- ↑ "Leggi impugnate dal Governo". Consiglio regionale della Sardegna (به ایتالیایی). Retrieved 2025-01-25.
- ↑ "Politica, nuove Province in alto mare: irrisolto il nodo referendum". La Nuova Sardegna (به ایتالیایی). Retrieved 2025-01-25.
- ↑ Madeddu, Davide (2022-03-12). "Sardegna, la Consulta salva la riforma delle Province". Il Sole 24 ORE (به ایتالیایی). Retrieved 2025-01-25.
- ↑ "Basiglio è il comune più ricco d'Italia, Milano il capoluogo numero uno - la Repubblica". 4 April 2016.
- ↑ "Database". Archived from the original on November 24, 2013. Retrieved August 8, 2013.
- ↑ "UrbiStat.it - Statistiche, dati socio-demografici ed economici per i comuni, le province e le regioni". Archived from the original on 2013-04-17. Retrieved 2025-07-05.
- ↑ http://www.assoporti.it/sites/www.assoporti.it/files/statistiche/Movimenti_portuali_2014_14lug15.pdf [پیوند مرده]
- ↑ "CICT kicked into life? Cagliari, Ports and port authorities". January 2002. Archived from the original on August 3, 2016. Retrieved May 24, 2016.
پیوند به بیرون
[ویرایش]
پروندههای رسانهای مربوط به Metropolitan City of Cagliari در ویکیانبار
| فهرست استانها و کلانشهرها |  | |
|---|---|---|
