کشتار دیپلمات‌های ایرانی در مزارشریف

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۳۶°۴۲′۰″ شمالی ۶۷°۷′۱.۲″ شرقی / ۳۶.۷۰۰۰۰° شمالی ۶۷.۱۱۷۰۰۰° شرقی / 36.70000; 67.117000

کشتار دیپلمات‌های ایرانی در مزارشریف ۱۳۷۷ شمسی
تاریخ ۸ اوت ۱۹۹۸
هدف دیپلمات های ایرانی
گونه حمله کشتار دسته جمعی، گروگان‌گیری
کشته‌‌ها ۱۰ دیپلمات و ۱ روزنامه‌نگار
مرتکب(ها) طالبان و سپاه صحابه

کشتار دیپلمات‌های ایرانی در کنسولگری افغانستان روز ۱۷ مرداد ۱۳۷۷ (۰۸ اوت ۱۹۹۸) در کنسولگری ایران در مزار شریف به دنبال اشغال شهر توسط نیروهای طالبان رخ داد. در ابتدا مرگ هشت دیپلمات گزارش شد. مدتی بعد مرگ دو دیپلمات و یک روزنامه‌نگار دیگر نیز تأیید شد. این کشتار توسط نیروهای سپاه صحابه، یک گروه سنی پاکستانی مرتبط با سرویس اطلاعات و امنیت پاکستان انجام شد.[۱]

زمینه[ویرایش]

قبل از این واقعه، ایران از نیروهای مقاومت افغانستان به رهبری «برهان‌الدین ربانی» و به فرماندهی «احمد شاه مسعود» در افغانستان حمایت می‌کرد و مزارشریف تبدیل به مرکز نیروهای مقاومت افغان شده بود. بعد از اشغال شهر توسط طالبان، صدها ازبک، تاجیک و هزاره کشته شدند. هزاره‌ها که یک قوم شیعه و فارسی زبان در افغانستان هستند عمدتاً به دلیل گرایش‌های شیعی در پی جستجوهای خانه به خانه به قتل رسیدند.

اسامی کشته شدگان[ویرایش]

قبر محمدعلی قیاسی دیپلمات ایرانی کشته شده در واقعه تروریستی مزارشریف در قطعه ۲۹ بهشت زهرای تهران
  • ناصر ریگی
  • محمد ناصر ناصری
  • نورالله نوروزی
  • رشيد پارياو فلاح
  • مجيد نوری نياركی(پیکرش پیدا نشد)
  • كريم حيدريان
  • محمدعلی قياسی
  • حيدرعلی باقری
  • محمود صارمی(خبرنگار)[۲]
قبر حیدرعلی باقری دیپلمات ایرانی کشته شده در واقعه تروریستی مزارشریف در قطعه ۲۹ بهشت زهرای تهران

رویداد[ویرایش]

در پی اشغال شهر توسط طالبان، به مقر کنسولگری ایران در مزار شریف حمله شد و دیپلمات‌ها ناپدید شدند. بعداً گزارش شد که دیپلمات‌ها کشته شده‌اند. هرچند طالبان اعلام کرد که این کشتار توسط نیروهای خودسر انجام شده است. همچنین گزارش شده است که عده‌ای از کارمندان کنسولگری به گروگان گرفته شدند که بعداً آزاد شدند. محمد حسین جعفریان و امیر فرشاد ابراهیمی از جمله کارمندان رایزنی خانه فرهنگ ایران در مزار شریف بودند که در لحظه حمله به مقر کنسولگری در بیرون از ساختمان کنسولگری بودند که پس از حمله مخفیانه به ایران بازگشتند. بنابر مرکز اسناد انقلاب اسلامی، الله مدد شاهسوند عضو سرکنسولگری جمهوری اسلامی ایران در مزار شریف، تنها شاهد حادثه است که از این واقعه نجات یافت.[۳]

تحلیل ها در مورد این واقعه[ویرایش]

  • در کتاب «عزیمت به تهران» نوشته «فلینت و هیلاری لورت»، دو کارشناس برجسته مسائل ایران در دولت وقت ایالات متحده آمده است:

... جمهوری اسلامی وارد جنگ نشد. آنگونه که محسن امین‌زاده، معاون وقت وزیر خارجه بعدها توضیح داد، نظر آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای، رهبر ایران این بود که «افغانستان مانند باتلاق است؛ هر کسی که واردش شده نتوانسته آبرومندانه خارج شود.» او معتقد بود که نشان دادن واکنش ضروری است اما باید هشیارانه تمامی شرایط واکنش مسلحانه را در نظر بگیریم. در پایان، سیاست‌گذاران ایرانی نتیجه گرفتند که مداخله‌ی مسلحانه «می‌تواند به معضلی طولانی و دایمی برای ایران بدل شود... بی‌فکری بود و نباید رخ می‌داد.» همزمان، دریافتند که «حمله به کنسولگری ایران در مزار شریف، در سطح بین‌المللی می‌تواند فرصتی جدید و متفاوت برای ایران به ارمغان آورد.» ... او و همکارانش فکر می‌کنند که حادثه مزار شریف توجه بیشتری جلب کرده و فرصتی برای آغاز همکاری با جامعه بین‌المللی جهت مواجهه با چنین حوادثی در افغانستان را برای ایران فراهم ساخته است. در واقع آنچه اتفاق افتاد این بود که جمهوری اسلامی از طریق دیپلماتیک و سازمان ملل تلاش کرد تا به راه‌اندازی چارچوب به اصطلاح ۲+۶ کمک کند که شش همسایه افغانستان (چین، ایران، پاکستان، تاجیکستان، ترکمنستان و ازبکستان) را همراه ایالات متحده و روسیه گردهم آورد تا سیاست‌هایی را برای پرداختن به معضلات امنیتی تدارک ببینند که ناآرامی داخلی این کشور ایجاد کرده است.[۴][۵]

  • بعد از واقعهٔ کشتار، انتظار می‌رفت ایران با به کارگیری نیروهای نظامی به افغانستان حمله کند. حدود ۲۷۰ هزار نیروی نظامی ایرانی در مرز افغانستان مستقر شدند. با دخالت سازمان ملل گروگان‌های ایرانی آزاد شدند و حمله منتفی شد. در فوریه سال بعد (۱۹۹۹) مذاکره‌هایی بین ایران و طالبان صورت گرفت که کمکی به بهبود روابط نکرد.

نیروهای قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در جریان شورش ۲۰۰۱ هرات، به نیروهای نظامی آمریکایی در فتح هرات و ساقط کردن رژیم امارت اسلامیِ طالبان در آن شهر، یاری رساندند. فرماندهی نیروی های ایرانی بر عهده سرلشکر ایرانی، رحیم صفوی بود. مأمورانی از سیا در کنار نیروهای کنترل عملیات، در تهران، به طور مستقیم، عملیات را زیر نظر داشتند.[۶][۷][۸][۹]

تأثیر در فرهنگ[ویرایش]

به احترام محمود صارمی، روزنامه‌نگار کشته شده در این واقعه، روز ۱۷ مرداد در تقویم ایرانی روز خبرنگار نام گرفته است.

بازگشت پیکرها[ویرایش]

بعد از گذشت بیش از یک ماه پیکر دیپلمات‌ها که در اطراف کنسولگری دفن شده بود، پیدا شد و به ایران انتقال داده شد.[۱۰]

یادبود[ویرایش]

در قطعه ۲۹ بهشت زهرا در تهران چندین سنگ قبر یادبود از افراد کشته شده در این واقعه تروریستی وجود دارد.

واکنش ها[ویرایش]

سید علی خامنه ای:

کشتار وسیع مردم غیر نظامی و به شهادت رسانیدن جوانان پاک و مومن ایرانی که در مشاغل سیاسی و خبری به انجام وظیفه مشغول بودند در نوع خود فاجعه ای بی نظیر بود که باید دولت‌ها و ملت‌های مسلمان رابه حرکت جدی در برابر این قوم متعصب و وحشی و بیگانه از تعالیم نورانی اسلام و بی خبر از قوانین عمومی جهان بر می انگیخت.[۱۱]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «1998 Iranian diplomats murder in Afghanistan»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۸ آگوست ۲۰۱۳).
  2. «پشت پرده قتل ديپلمات های ايرانی در مزارشريف». تابناک. 
  3. «کشتار دیپلمات‌های ایرانی از زبان تنها شاهد حادثه». مرکز اسناد انقلاب اسلامی. ۲۰۱۰-۱۰-۰۶. بازبینی‌شده در ۲۰۱۶-۰۶-۱۶. 
  4. عزیمت به تهران، ص ۶۳ و ۶۴، نشر مهرگان خرد
  5. «مزارشریف و بازخوانی تاریخی». رجا نیوز. 
  6. 34 Years of Getting to No with Iran - POLITICO Magazine. Politico Magazine. Barbara Slavin. November 19, 2013. Permanent Archived Link. Permanent Archived Link at WebCite. Retrieved and archived on July 4, 2016.
  7. USATODAY.com - Iran helped overthrow Taliban, candidate says. USA Today. Posted 6/9/2005 10:00 PM and Updated 6/9/2005 11:37 PM. Permanent Archived Link
  8. Iranian Special Forces Reportedly Fight Alongside US in Battle for Herat. Permanent Archived Link
  9. «uprising in Herat 2001. ویکی پدیای انگلیسی. نسخه ۱۴ جولای ۲۰۱۶.». 
  10. «ناگفته‌های شهادت دیپلمات‌های ایران در مزارشریف/ ویژگی‌های خاص شهید صارمی/ داعش و تداوم ناامنی‌ها». خبرگزاری فارس. 
  11. «حادثه مزار شریف». خبرآنلاین.