عبدالکریم ایادی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از کریم ایادی)
پرش به: ناوبری، جستجو
عبدالکریم ایادی
پزشک دربار شاهنشاهی
مشغول به کار
۱۳۲۵ – ۱۳۵۷
در زمانِ محمدرضا شاه پهلوی
پزشک ارتش
مشغول به کار
۱۳۱۸ – ۱۳۲۱
نخست‌وزیر احمد متین دفتری
علی منصور
محمدعلی فروغی
علی سهیلی
احمد قوام
اطلاعات شخص
زاده ۱۲۸۶ خورشیدی
تهران،
درگذشت ۱۳۵۹
ژنو،
ملیت  ایران
شغل پزشک دربار
تخصص پزشک
مذهب بهایی
خدمات نظامی
درجه ارتشبد

عبدالکریم اَیادی(۱۲۸۶تهران-۱۳۵۹ خورشیدی ژنو) ارتشبد، پزشک و دوست نزدیک محمدرضا شاه پهلوی بود.[۱]

زندگی[ویرایش]

عبدالکریم ایادی فرزند محمدتقی در سال ۱۲۸۶ در تهران متولد شد. وی از یکی از خانواده‌های طراز اول بهایی در ایران[نیازمند منبع] و پدرش از رهبران برجسته بهائی بود.[نیازمند منبع] نام فامیل ایادی از لقب پدرش «ایادی امرالله» گرفته شده، که یکی از خواص عباس افندی بوده است. ایادی در فرانسه ابتدا دانشجو دامپزشکی بود، پس از مدتی تغییر رشته داد و در پزشکی مشغول تحصیل گردید، در واقع دو سال رشته دامپزشکی او را به عنوان دوره مقدماتی پذیرفتند؛ وی پس از پایان تحصیلات راهی ایران شد و به خدمت ارتش شاهنشاهی ایران درآمد. عباس میلانی می‌نویسد در ۲۵ سال آخر حکومت محمدرضا پهلوی، هیچ‌کس به اندازه پزشک مخصوصش عبدالکریم ایادی به وی دسترسی نداشته‌است. ایادی گرچه در پشت پرده فعالیت می‌کرد، اما عملاً به دنبال قدرت بود و بدون هیچ گونه واهمه در حال ترویج دین بهایی بود و پس از محمد رضا، وی یکی از قدرتمندترین شخصیت‌های مملکت بود.[۲]

در سال‌های میانی دهه ۱۹۵۰، ایادی از نزدیکترین محرم‌های اسرار محمدرضا پهلوی بود. او به خوبی می‌دانست که چگونه از این نزدیکی، فرصت‌های اقتصادی سود آور برای خود بیافریند. در سال‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰، قدرت سیاسی و اقتصادی ایادی رشد سریعی داشت. در سال ۱۹۷۵، ساواک گزارش داد که ایادی کمتر از ۸۰ شغل ندارد. نخست وزیران و سفیران معمولاً در زمانی که شاه در مسافرت و تعطیلات به سر می‌برد، نمی‌توانستند به وی پیغامی برسانند، اما چون می‌دانستند که ایادی از نزدیک‌ترین اشخاص به محمدرضا پهلوی است، پیغام خود را به وی می‌دادند و ایادی پاسخ شاه را برای آنان می‌آورد. در سال ۱۹۶۸ که امیرعباس هویدا نخست وزیر بود، قصد داشت شاه را از مشکلات اولیه در سیستم حمل و نقل اتوبوس تهران و چاله‌های زیاد موجود در خیابان‌های این شهر آگاه کند، بنابراین به ایادی پیغامی فوری فرستاد و ایادی پاسخ شاه را برای وی آورد؛ بنابراین ایادی بیشتر از آنکه صرفاً یک پزشک مخصوص برای محمد رضا پهلوی بوده باشد، نقش یک رئیس، محرم اسرار و مشاور در امور سلامت شاه را داشته‌است.[۲]

میلانی، ایادی را سرشناس‌ترین بهایی دوران محمدرضا پهلوی می‌نامد. گزارشی از سیا نشان می‌دهد که ایادی از تأثیرگذارترین افراد در جلوگیری از آزارواذیت بهائیان توسط مسلمانان ایران بوده‌است.[۲] از اوایل سال ۱۹۷۴، ایادی نقشی مهم در تصمیم‌گیری‌های درازمدت برای محمدرضا پهلوی و ایران داشت. در آوریل ۱۹۷۴، محمدرضا متوجه زخمی در دنده چپش گردید. پزشکان فرانسوی برای معالجه وی آمدند و سرطان خون را تشخیص دادند. ایادی از دکتران خواست تا لفظ سرطان را از محمد رضا پنهان نگهدارند. ایادی به همراه اسدالله علم وزیر دربار و عباس صفویان تصمیم گرفتند بیماری محمدرضا از وی، فرح و رضا ولیعهد وی و ملت ایران مخفی نگه دارند.[۳]

با نزدیک تر شدن به انقلاب ایران، دارایی‌های ایادی تغییرات شدیدی کرد. وی با شهادت گروهی از مخالفانش در مردم، در دادگاه محاکمه شد و شغلش را از دست داد و همچنین نامه‌های ناشناسی به وی می‌رسید که وی را به مرگ تهدید می‌کردند. هنگامی که یکی از دیگر بهائیان مشهور آن دوران ژنرال علی‌محمد خادمی در خانه اش کشته شد، مهری راسخ (خواهرزاده ایادی)، به وی اصرار کرد که ایران را ترک کند.[۳]

عباس میلانی می‌نویسد در اواسط دهه ۱۹۷۰، شایعاتی مبنی بر انحرافات جنسی ایادی بر سر زبان‌ها افتاده بود و روز به روز افزایش می‌یافت. عَلَم در خاطراتش، محمدرضا پهلوی را یک «زن‌باره رسوا» می‌نامید و معشوقه‌های ایرانی و خارجی برای وی روزانه آورده می‌شد که ایادی در این کارها دست داشت.[۳] دشمنی‌ها با بهائیان به حدی رسید که با وجود قدرت و نفوذ ایادی، وی و دیگر سران بهایی تحت نظارت ساواک قرار گرفتند. ساواک گزارش داد که اذهان عمومی معتقدند که بهائیان قدرت و نفوذ بسیاری کسب کرده‌اند.[۳]

ایادی از جمله نزدیکان شاه بود که پاسپورت و ویزای خروج از کشور را با مداخله شخص شاه گرفت. وقتی ایادی اولین بار شخصاً به وزارت امور خارجه رفت تا پاسپورت بگیرد، با مخالفت مقامات روبرو گردید. ایادی با دربار تماس گرفت و درخواست کمک کرد. پس از حدود ۱ ساعت، خود وزیر امور خارجه، شخصاً پاسپورت ایادی را صادر نمود. همین ماجرا در فرودگاه نیز تکرار شد و مقامات پایین با خروج ایادی مخالفت می‌کردند و محمد رضا باز هم مداخله کرد. پس از خروج ایادی شایعاتی مبنی بر اختلاس مبلغ بسیار زیادی توسط ایادی بر سر زبان‌ها افتاد. گروهی از اشخاصی که مدعی هستند که در بانک مرکزی بوده‌اند، بیان داشته‌اند که ایادی مبلغ ۲۷۵ میلیون تومان (۷۰ میلیون دلار) از ایران ارز خارج کرده‌است و این در حالی است که خانواده ایادی مدعی هستند که ایادی با دست خالی از ایران خارج شده‌است. املاکی که از وی در ایران باقی‌ماند زمین‌های کوچکی بود که توسط جمهوری اسلامی مصادره گردید.[۳]

ایادی در سال‌های آخر عمر و در حالیکه از بیماری سرطان رنج می‌برد به پاریس و و از آنجا به ژنو به نزد برادرش رفت. وی در سال ۱۳۵۹ خورشیدی در ژنو به علت همین بیماری درگذشت.[۴] میلانی می‌نویسد با وجود اینکه ایادی حدود ۳۰ سال با محمدرضا پهلوی روابط بسیار نزدیک داشت، اما محمدرضا نامی از وی در کتاب پاسخ به تاریخ نیاورده‌است.[۳]

پانویس[ویرایش]

منابع[ویرایش]