کرمان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
فارسیEnglish
کرمان
نام محلی:کِرمون
Kerman2.jpg
کشور  ایران
استان کرمان
شهرستان کرمان
بخش مرکزی
نام(های) قدیمی کارمانیا، گواشیر، کارمانا، ژرمانیا، بوتیا، شش‌دروازه، کریمان[۱]
سال شهرشدن هزاره سوم قبل از میلاد
مردم
جمعیت ۶۳۴٬۱۳۴ نفر سال ۱۳۹۵[۲]
جغرافیای طبیعی
مساحت ۱۳۰۰۰ هکتار
ارتفاع از سطح دریا ۱۷۵۶ متر از سطح دریا[۳](سومین مرکز استان مرتفع ایران)
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه ۱۵٫۸درجه سانتیگراد
میانگین بارش سالانه ۱۲۲٫۷ میلیمتر
روزهای یخبندان سالانه ۷۷روز
اطلاعات شهری
نمایندهٔ مجلس شورای اسلامی محمدرضا پورابراهیمی، محمد مهدی زاهدی[۶]
شهردار مهران عالم زاده[۴][۵]
ره‌آورد قالی، پته، زیره، قاووت، کلمپه، کماچ سهن، فالوده کرمانی، پسته، ظروف مسی
پیش‌شماره تلفنی ۰۳۴
وبگاه

شهرداری کلانشهر کرمان

فرمانداری کرمان
شناسهٔ ملی خودرو  ایران۴۵
تابلوی خوش‌آمد به شهر
پانویس کرمان، خاستگاه تاریخ ایران زمین

کرمان (نام منطقه‌ای در پارسی باستان: کارمانیا[۷] کارمانا) یکی از کلان‌شهرهای ایران و مرکز استان کرمان پهناورترین استان ایران درجنوب شرقی این کشور واقع است. جمعیت این شهر طبق سرشماری بر اساس آمار سال ۹۵ معادل ۶۳۴۱۳۲ نفر بوده‌است. کرمان یکی از پنج شهر تاریخی ایران است.[۸] وسعت شهر کرمان حدود ۱۳۰۰۰ هکتار است و به دلیل وسعت شهری و جمعیت کرمان، این شهر جزو کلان‌شهرهای ایران طبقه‌بندی شده‌است. حاشیه‌نشینی مهمترین مشکل کلانشهر کرمان است.[۹] کرمان در حال تبدیل شدن به شهری الکترونیکی است و این شهر به عنوان پایلوت دولت الکترونیک انتخاب شده‌است و در برنامه‌های توسعه کشور باید به شهری الکترونیکی تبدیل شود.[۱۰][۱۱][۱۲] شهر کرمان با ۱۷۵۶ متر ارتفاع از سطح دریا، سومین مرکز استان بلند و مرتفع ایران محسوب می‌شود.[۳] و همین امر باعث اعتدال نسبی هوای شهر کرمان در تابستان شده‌است.

مسجد جامع تاریخی کرمان[۱۳]
نمای گنبد جبلیه در شب[۱۴]

محتویات

ریشه نام کرمان[ویرایش]

کرمان در گذشته نام‌های دیگری چون بوتیا، کرمانیا، کارمانا و گواشیر داشته‌است. نام کرمان را در کتیبه‌های داریوش می‌توان دید. در آنجا کرمان نام ناحیه‌ای است که از آن چوب یاک برای کاخ‌های هخامنشی حمل می‌شود. نوشته‌های یونانی هم آن را کرمان خوانده و مردم کرمان را تیره‌ای از پارسیان گفته‌اند. از ریشه کر (کر به اوستا و کری به سانسکریت) چندین واژهٔ سانسکریت در دست است و بر این مبنا چند فرض در رابطه با معنای واژهٔ کرمان در دست است:

  • کرمن به معنی کار و کوشش و وظیفه و نیز کارکن و کوشا، کرمینه به معنی ماهر و استاد، کرمان بندا به معنی کاربنده یا وظیفه‌شناس و واژه‌های دیگر که از کرمان ساخته شده‌اند، همه معنی کار و کوشش را می‌رسانند و بنابراین کرمان به معنای سرزمین کوشش و کار است.
  • ریشهٔ دیگر کر که به اوستایی «کر» به سانسکریت «کری» تلفظ می‌شود و به معنی بریدن و کشتن و جنگیدن است و واژه‌های کارد، پیکار و کارزار نیز از آن است که بر این مبنا کرمان به معنای سرزمین جنگ و پیکار است.
  • فرض سوم این است که کرمان واژه‌ای اسطوره‌ای است و از واژهٔ کریمان پدر نریمان گرفته شده‌است. چنان‌که در فرهنگ آنندراج می‌خوانیم: کریمان پدر نریمان آن شهر را به نام خود بنا نهاده. بر این مبنا باید فرض کرد که در اوستا و سانسکریت، کرمان به معنای کوشا، و نریمان به معنای مردانه باشد.[۱۵][۱۶][۱۷][۱۸]
  • به باور فریدون جنیدی پژوهشگر زبان‌های باستانی و ایران‌شناس، واژهٔ کرمان از کِر به معنای کوه و مان (پسوند مکان) تشکیل شده و به معنای سرزمین کوهستانی است که با توجه به موقعیت کوهستانی شهر و استان کرمان بیش از دیگر فرضیه‌ها مقرون به واقعیت می‌نماید.[۱۹]

تاریخ[ویرایش]

پیش از اسلام[ویرایش]

سر اسب مربوط به دورهٔ ساسانیان، پیداشده در کرمان. این اثر اکنون در مالکیت موزه لوور قرار دارد.

قلعه دختر و قلعه اردشیر از آثار دوران ساسانی در شرقم شهر کنونی کرمان، که هنوز خرابه‌های آنها برجاست، گواه بر این است که لااقل در زمان اردشیر بابکان در همین محل، شهری آباد یا قلعه‌ای مهم وجود داشته‌است. مؤلف جغرافیای کرمان معتقد است که حدود ۲۲۰ پس از میلاد، به هنگام فتح کرمان به دست اردشیر این محل گواشیر نام داشته و مرکز ولایت کرمان بوده‌است بنا به گفته هرودت کرمانیا از قبایل دوازده‌گانه ایران می‌باشد و ساتراپی چهاردهم (دارا) مشتمل بر ایالت کرمان بوده‌است.

در روایات اساطیری آمده‌است که کیخسرو کرمان و مکران را به رستم بخشید همچنین نشانی‌هایی از فرمانروایی بهمن بر این خطه می‌دهند آنگاه روایت تاریخی این سرزمین آغاز می‌شود و اینکه در زمان هخامنشیان کوروش آن را تبعید گاه نبونید (پادشاه مغلوب شدهٔ بابِل) قرار داد سپس سخن از حکومت اشکانیان را شکست داد و فرزند خود را که او هم اردشیر نام داشت به حکومت کرمان گماشت.[۲۰][۲۱]

بنا به نوشته‌های مورخ کلدانی و کاهن معبد مردوک در سالهای ۵۳۹–۵۳۸ -که کتب او از منابع مهم تاریخ زمان کورش است – کرمان از ولایات تابعه کوروش بوده و محلی مطمئن برای او بشمار می‌رفته‌است. در عصر داریوش کبیر نام کرمان جزء ولایات تابعه هخامنشی آمده‌است و در کتیبه بنای شوش کلمه‌ای مشاهده می‌شود که نام چوب درختی بوده‌است که برای استحکام بنای ساختمانها (شاید همان کاخ) به کار می‌رفته و محل تهیه این چوب کرمان ذکر شده‌است. در این مورد داریوش می‌گوید «چوب بیش مکن از گنداره (پیشاور) وکرمان حمل شود.»

در متن کتیبه‌ای که از شاپور اول ساسانی – در اطراف کعبه زرتشت در نقش رستم فارس – بدست آمده‌است، شاپور دربارهٔ قلمرو خود چنین می‌نویسد: منم خداوندگار مزداپرست شاپور شاهنشاه ایرانیان وغیر ایرانیان. امارات و ولایات امپراتوری ایران اینها هستند: پارس، پارت، خوزستان، میشان، آشور، آذیان، عربستان، آذرآبادگان (آذربایجان)، ارمینیا (ارمنستان)، سسیگان، کرمان و سیستان. هرودت و استرابون مورخان یونانی که قبل از میلاد مسیح می‌زیسته‌اند در تشریح سفر بازگشت اسکندر مقدونی پس از فتح هند نوشته‌اند «اسکندر مقدونی سرزمین کرمان را برای تصرف هندوستان پیموده، هنگام مراجعت با لشکریان خود که حدود یکصد و بیست هزار نفر پیاده و پانزده هزار نفر سواره بودند به شهر کرمان وارد شد وفرمان داد که مدت یک هفته لشکریان وی در این شهر استراحت کنند و به جشن و سرور بپردازند و از این مطلب معلوم می‌شود که شهر کرمان در عصر تا چه حد وسیع آباد و پر نعمت بوده که توانسته این همه لشکر را به خود راه دهد و آذوقه آنها را فراهم سازد» (بر گرفته از کتاب از قلعه دختر تا دقیانوس تألیف محمد دانشور انتشارات مرکز کرمان‌شناسی)[۲۰][۲۱]

سراسرنمای نقشه قدیم ایران، ایالت بزرگ کرمان که چنداستان را در برمی گرفته‌است

در کتب تاریخی از عهد قدیم، چند جا به نام کرمانیان بصورت بخشی از ایران برمی‌خوریم هرودت می‌گوید: پارسیها به شش طایفه شهری و ده نشین و چهار طایفه چادرنشین تقسیم شده‌اند شش طائفه اولی عبارتند از: مرفیان، ماسپیان، پانتالیان، دروسیان، گرمانیان در خصوص گرمانیان تصور می‌رود همان کرمانیان باشند. در کتیبه‌های هخامنشی ظاهراً مقصود از کلمه کارمانیا همان کرمان است.[۲۰][۲۱] بروس مورخ کلدانی و کاهن مردوک در ذکر فتح بابل توسط کوروش و مسلط شدن کوروش بر نبونید پادشاه بابل می‌نویسد: «... کوروش با او به رأفت رفتار کرده به کرمان تبعیدش کرد تا در آنجا سکنی گزیند، نبونید در آنجا تا آخر عمر بزیست و در همان‌جا در گذشت» (برگرفته از حاشیه استاد باستانی پاریزی بر کتاب تاریخ کرمان بقلم احمد علی خان وزیری)[۲۰][۲۱]

احمد علیخان وزیری (مؤلف کتاب جغرافیای کرمان) معتقد است که حدود ۴۳۰ سال قبل از اسلام – به هنگام فتح کرمان بدست اردشیر – این محل گواشیر نام داشته که مرکز ولایت کرمان بوده‌است. بخشی از خانه‌های مسکونی مردم فقیر در پای دامنه‌های این دو تپه و قلعه شکل یافته بوده و بعداً با گسترش تدریجی شهر کرمان در جهت غرب توسعه یافته وبا توجه به توسعه و رونق اقتصادی در دوره‌های بعد از اسلام این شهر بتدریج نضج گرفته و رفته رفته بزرگتر شده تاجایی که وسعت آن به حدود دویست هکتار رسیده هم رسیده، با گذشت زمان وبه دلیل نا امنی منطقه و حمله غارتگران و دزدان علاوه از حصارهای رفیعی که دور قلعه دختر وقلعه اردشیر کشیده شده بود گرداگرد شهر نیز حصاری بلند کشیده شد.

سراسرنمای ارگ راین، دومین بنای خشتی بزرگ جهان

باستانی پاریزی مورخ معاصر در کتاب وادی هفتواد به نقل از تاریخ ایران در زمان ساسانیان و همچنین در حاشیه کتاب تاریخ کرمان تألیف احمد علی خان وزیری آورده‌است «گشتاسب پسر لهراسب در سال ۵۷۷۲ از هبوط آدم به طالع میزان آن را بنا نهاد ودر آن بنای آبادانی نهاد و آتشکده ساخت و بعد از آن اسکندر رومی بر ایران مستولی شد و ممالک ایران را به ملوک طوایف بخش کرد، کرمان در تصرف اشکانیان بود در اواخر عهد ملوک طوایف در این خطه دلگشا، هفتواد نامی کرمانی، امیر بود قلعه‌ای در بالای کوهی بساخت. اردشیر بابکان که سر سلسله و پادشاه اول ساسانیان بود ملوک طوایف را در ایران برانداخت و به کرمان آمد. ملک هفتواد بستد به طالع میزان بنای این شهر عظیم گذاشت که اکنون آثار حصار و خندق آن خارج شهر باقی است و آنرا موسوم به گواشیر نمود.

ابن اثیر در جلد اول الکامل به نقل از طبری می‌گوید: «چون اردشیر به کرمان رفت در آنجا حاکمی بود که بلاش نام داشت و جنگ شدیدی درگرفت و اردشیر در آن جنگ شخصاً شرکت داشت و بلاش را اسیر کرد و شهر را گرفت و فرزند خود را که نیز اردشیر نام داشت در آنجا گذاشت و… و قلعه‌ای که بنام اردشیر معروف است شاید در زمان همین اردشیر بابکان و پسرش اردشیر که حاکم کرمان بود ساخته شده باشد و پیش از آن از قلعه دختر قلعه کهنه از شهر دفاع و حفاظت می‌کرده‌اند. بنای شهر کرمان تا قرن چهارم ه‍.ق در جنوب شرقی قلعه اردشیر وقلعه دختر و در پار این دو قلعه شکل می‌گیرد واز قرن چهارم ه‍.ق به بعد رشد شهر به سمت غرب بوده‌است و از قرن نهم به بعد رشد شهر و محلات آن از غربی‌ترین نقاط شهر شهر قدیم به سمت شمال و سپس به جانب جنوب شرق بوده‌است. در بخش سازمانی کرمان، و قبل از خراب کردن حصار، ۳۲ محله و جود داشته‌است که در حال حاضر اکثراً به صورت قدیمی خود و بعضاً به صورت مخروبه و بعضاً مخروبه و گاهی با انجام تغییرات جزیی باقی‌مانده‌است[نیازمند منبع]

پس از اسلام[ویرایش]

در دوره اسلامی و مقارن با ۲۱ تا ۲۴ هجری قمری و سال‌های بعد از آن، کرمان همواره مورد هجوم اعراب قرار گرفت. در زمان حکومت خلفای عباسی کرمان به شورش‌های مکرر دست زد ولی هیچ‌یک به سامان نرسید تا سرانجام در سال ۲۵۳ هجری قمری به تصرف یعقوب لیث، مؤسس سلسه صفاریان درآمد. پس از آن این سرزمین در زیر سلطه حکومت‌های قدرتمند زمان مانند سامانیان، دیلمیان، آل بویه و سلاجقه قرار گرفت. در عصر غزنویان فرمانروایان خونریز و هوسران آرامش را از مردم گرفتند. تنها در عهد سلجوقیان، حکومت ملک قاورد و فرزندانش بود که کرمان روی رفاه و آسایش دید و آثاری چون مسجد ملک پدید آمد. پس از حکومت ۱۵۰ ساله سلاجقه باز با حمله مغول بلای غز بر کرمان نازل شد. براق حاجب از سرداران قراختائیان، کرمان را به تصرف درآورد. از اعقاب وی ترکان خاتون بر کرمان فرمانروایی یافت که در آبادانی شهر کوشید و دخترش پادشاه خاتون نیز حاکمی فاضل و حامی دانشمندان بود. این سلسله از ۶۱۹ تا ۷۰۳ ه‍.ق در کرمان سلطنت کردند. در زمان حکومت قراختائیان بود که مارکو پولو سیاح معروف ونیزی از کرمان دیدن کرد. در سال ۷۱۴ هجری قمری امیر مبارزالدین محمد مؤسس سلسله آل مظفر، کرمان را تصرف کرد.

تیموریان از سال ۷۹۶ تا ۸۳۴ بر کرمان فایق آمدند. سپس تنی چند از طایفه قراقویونلو در کرمان به قدرت رسیدند.

دروازه مسجد که آقامحمدخان قاجار از طریق آن وارد کرمان شد.

سلاطین صفوی از ۹۱۵ ه‍.ق کرمان را به متصرفات خود افزودند در ۱۰۰۵ ه‍.ق گنجعلیخان از سوی شاه عباس صفوی به حکومت کرمان رسید که بر اثر تدبیر و تداوم حکومت او، شهر چندی روی آسایش و آرامش دید و زمانه برای ترقی و آبادانی مناسب شد. در روزگار افول قدرت صفویان، افاغنه کرمان را به جزای شهامت و مقاومت در برابر آنان به خاک و خون کشیدند و نادرشاه افشار هم هنگامی به کرمان رسید که بر اثر کشتن رضاقلی میرزا (پسرش) به جنون آدمکشی مبتلا شده بود. او دستور گردن زدن مردم بی‌گناه را صادر کرد و یکی از بزرگترین قتل‌عامهای معروف تاریخ کرمان را به راه انداخت. نادرشاه افشار و عمال او هنگام تسخیر آن در سال ۱۱۶۰ ه‍.ق ضمن غارت و چپاول اموال مردم بسیاری مردان آن را سربریده و از کله آنان مناره‌هایی ساختند. محله پامنار که هنوز هم به همین نام خوانده می‌شود یادگار آن فاجعه و تجدید کننده خاطرات تلخ آن جنایت تاسف‌انگیز می‌باشد.[۲۲]

کرمان به دلیل حمایت از آخرین بازمانده زندیه (لطفعلی خان زند) گرفتار خشم آقامحمدخان قاجار قاجار شد که به روایت تاریخ، هفت من (به روایتی بیست هزار جفت و به روایتی دیگر هفتاد هزار جفت) چشم از مردم درآورد. جانشینان او تلاش کردند تا با اعزام حاکمانی مدیر و مدبر همچون محمداسماعیل خان نوری «وکیل الملک» و ابراهیم خان ظهیرالدوله به باز سازی شهر کرمان و دلجویی مردم بپردازند و با برپایی آثاری چون مجموعه ابراهیم خان گذشته‌ها را به فراموشی بسپارند.[۲۰]

کرمان بزرگ در نقشه‌های قدیمی ایران

رشد مساحت شهر در طول تاریخ[ویرایش]

Mahan asemoon.jpg

در سال ۱۲۹۳ هجری قمری دور شهر کرمان تقریباً یک فرسخ (۶ کیلومتر) به شکل قثا (خیار چمبر) و طولش از دروازه خراسانی (دروازه گبری) تا دروازه رق آباد (ریگ آباد) و عرضش از دروازه وکیل تا دروازه ارگ واین شهر با برج و بارو و خندقهایی به عرض تقریبی ده متر و عمق چهار متر، محصور بوده‌است. شهرکرمان مشتمل بر شش دروازه بوده‌است:

  • دروازه مسجد یا دروازه وکیل در محل فعلی میدان شهدا (مشتاق)
  • دروازه ناصری واقع در شرق محله شهر
  • دروازه گبری یا خراسانی
  • دروازه سلطانی یا دولت
  • دروازه ارگ یا دروازه باغ
  • دروازه رق آباد

وسعت شهر کرمان که تا اواخر قاجاریه ودر داخل حصار حدود دویست هکتار بود با تخریب حصارها که از دهه اول قرن حاضر با تخریب دروازه‌ها شروع شد وتا دهه ۴۰ ۱۳ ادامه یافت در سال ۱۹۶۹ میلادی مصادف با ۱۳۴۵ ه‍.ش بر اساس نقشه‌ای که روگراستون ترسیم نموده‌است به ۴۰۰ هکتار رسیده‌است یعنی در نیمه قرن ۱۴ ه‍.ش وسعت شهر کرمان دو برابر شده‌است. بر اساس آمار منتشر شده شهرداری کرمان محدوده خدماتی شهر در سال ۱۳۵۷ به ۳۰۷۲ هکتار ودر سال ۶۵ به ۵۰۸۸ هکتار ودر سال ۱۳۷۱به ۷۶۵۲ هکتار در سال ۱۳۷۵ ۱۱۰۰۰ هکتار ودر سال ۱۳۷۸ به حدود ۱۵۰۰۰ هکتار رسیده‌است؛ و اکنون در زمره کلانشهرهای ایران جای گرفته‌است.

پایتخت بودن در دوره‌های مختلف تاریخی[ویرایش]

شهر کرمان به دلیل اهمیتی که در ایران داشته در برهه‌هایی از زمان به عنوان پایتخت ایران مطرح بوده‌است. در برخی دوره‌ها چند پایتخت در زمان‌های مختلف و در دوران حکام و پادشاهان مختلف وجود داشته‌است. در برخی دوره‌ها کرمان به عنوان پایتخت ایالتی مطرح بوده و چند شهر مهم دیگر را هم در قلمرو خود داشته‌است. دوره‌هایی که کرمان در کنار برخی شهرهای دیگر پایتخت بوده‌است:

برخی صنایع و معادن[ویرایش]

صنایع مس شهیدباهنر[ویرایش]

شرکت صنایع مس شهید باهنر در ۱۲ کیلومتری شهر کرمان است، که محصولات متنوعی از قبیل انواع ورق، تسمه و فویل، لوله و مقاطع تولید می‌کند. ظرفیت تولید سالانه محصولات نهایی این شرکت بالغ بر ۵۵ هزار تن می‌باشد.[۲۳]

صنایع زغال‌سنگ[ویرایش]

شرکت صنایع زغال سنگ کرمان، طی ۱۰ماه سال ۱۳۸۵ تولید زغال‌سنگ خام در این شرکت به یک‌میلیون و ۱۵۰هزار تن رسیده‌است.[۲۴]

سیمان ممتازان[ویرایش]

صنایع سیمان ممتازان کرمان یکی از کارخانجات شهرکرمان است.[۲۵]

صنایع لاستیک بارز[ویرایش]

عملیات احداث شرکت صنایع لاستیک کرمان (گروه صنعتی بارز) در سال ۱۳۶۳ به عنوان نخستین شرکت صنایع لاستیک سازی ایران، در کرمان آغاز شد.[۲۶] شرکت صنایع لاستیک بارز کرمان دومین کارخانه بزرگ لاستیک سازی خاورمیانه پس از ترکیه است. این کارخانه تا سال۱۴۰۰با تولید ۲۶۰۰۰۰تن لاستیک به رتبه نخست خاورمیانه خواهد رسید.

صنایع سیمان کرمان[ویرایش]

گروه صنایع سیمان کرمان که مرکز اصلی آن کرمان – کیلومتر ۱۷ بزرگراه خلیج فارس می‌باشد در تاریخ ۱۲ مرداد ماه سال ۱۳۴۶ ابتدا بصورت سهامی و بنام شرکت سیمان کرمان تحت شماره ۱۷۰ در اداره ثبت شرکتهای کرمان به ثبت رسید.[۲۷]

نیروگاه سیکل ترکیبی کرمان[ویرایش]

نیروگاه سیکل ترکیبی کرمان از بزرگترین نیروگاه‌های کشور و از منابع تأمین انرژی این استان است.

صنایع پزشکی کرمان[ویرایش]

اولین تولیدکننده لوازم پزشکی ایران در سال ۱۳۵۱ توسط عباس حاج غنی تأسیس و در سال ۱۳۶۱ اقلام تولیدی آن به ۲۸ قلم رسید. هم اکنون تعداد تولیدی این کارخانه به ۸۵ قلم رسیده و با ظرفیت سالانه ۱۰۰۰۰۰ قطعه در حال فعالیت می‌باشد.[۲۸]

گلاب و عرقیات زهرا[ویرایش]

گلاب زهرا نام کارخانه تولید گلاب و روغن گل است که در کرمان توسط همایون صنعتی زاده و همسرش شهین‌دخت سرلتی (صنعتی) در سال ۱۳۵۶خورشیدی تأسیس شد. این کارخانه نخستین واحد تولیدی است که موفق به دریافت گواهینامه ارگانیک در تولید گلاب و روغن گًل شده‌است.[۲۹] گلاب زهرا بزرگترین صادر کننده گلاب و روغن گل در ایران می‌باشد.[۳۰] و محصولات آن در اروپا و سایر دنیا به فروش می‌رسد. همه ساله برای تمدید گواهینامه ارگانیک مزارع و کارخانجات این واحد تولیدی توسط کارشناسان انجمن خاک انگلستان مورد بازرسی قرار می‌گیرد[۳۱]

موقعیت جغرافیایی و تقسیمات سیاسی[ویرایش]

الگو:نقشه‌استان کرمان استان کرمان در جنوب شرقی فلات مرکزی و بین ۵۳ درجه و ۲۶ دقیقه تا ۵۹ درجه و ۲۹ دقیقه طول شرقی و ۲۵ درجه و ۵۵ دقیقه تا ۳۲ درجه عرض شمالی قرار دارد. این استان از شمال به استان‌های خراسان جنوبی و استان یزد، از شرق به استان سیستان و بلوچستان، از غرب به استان فارس و از جنوب به استان هرمزگان محدود می‌شود. مساحت استان کرمان در سال ۱۳۸۸ معادل ۱۸۳٫۱۹۳ کیلومتر مربع بوده و از لحاظ وسعت بزرگ‌ترین و پهناورترین استان کشور به حساب می‌آید. این استان در تقسیمات کشوری سابق ایران استان شماره ۸ کشور بود.

براساس آخرین تقسیمات کشوری، استان کرمان دارای۲۲ شهرستان، ۶۳ شهر، ۵۳ بخش و۱۴۳ دهستان است. شهرستان‌های آن عبارت‌اند از: انار، بافت، بردسیر، بم، جیرفت، رابر، راور، رفسنجان، رودبارجنوب، ریگان، زرند، سیرجان، شهربابک، عنبرآباد، فهرج، قلعه گنج، کرمان، کوهبنان، کهنوج، منوجان، نرماشیر، ارزوییه.[۳۲]

وضعیت طبیعی[ویرایش]

منظره چند صخره در اطراف شهر کرمان
کرمان
نمودار آب و هوا (راهنما)
ژ ف م آ م ژ ژ آ س اُ ن د
 
 
۲۸
 
۸
۱
 
 
۲۸
 
۱۲
۳
 
 
۳۳
 
۱۷
۸
 
 
۲۰
 
۲۲
۱۳
 
 
۸
 
۲۸
۱۸
 
 
۰
 
۳۳
۲۳
 
 
۰
 
۳۳
۲۴
 
 
۰
 
۳۲
۲۱
 
 
۰
 
۲۹
۱۸
 
 
۰
 
۲۴
۱۳
 
 
۵
 
۱۷
۶
 
 
۱۸
 
۱۲
۳
میانگین بالاترین و پایین ترین دما به مقیاس سانتیگراد
بارندگی به مقیاس میلی‌متر


جغرافیای طبیعی[ویرایش]

بیشتر نقاط شهر کرمان با کوه احاطه شده‌است. متوسط ارتفاع شهر کرمان از سطح دریا ۱۷۵۵ متر است. شهر کرمان نیز خود در کنار کوه صاحب الزمان قرار گرفته‌است. کرمان شب‌های زمستانی بسیار سردی دارد. کوه‌های جوپار و پلوار و جفتان در جنوب و جنوب شرق کرمان در تمام طول سال برف دارند. شهر کرمان در عرض جغرافیایی ۳۰٫۲۹ و طول جغرافیایی ۵۷٫۰۶ قرار گرفته‌است.

آب و هوا[ویرایش]

متوسط مقدار باران در طول سال در کرمان معادل ۱۲۲٬۷ میلی‌متر است. بطور کلی آب و هوای این شهر به دلیل ارتفاع زیاد از سطح دریا به نسبت خنک و معتدل است. کرمان سومین مرکز استان مرتفع ایران بعد از شهرکرد و یاسوج است.[۳۳] تابستان‌های کرمان نسبتاً خنک و زمستان‌های آن بسیار سرد است. بیشترین میزان بارش برف در شهر کرمان مربوط به سال ۱۳۵۱ بوده‌است که با ۴ روز بارش برف در این شهر ارتفاع برف به ۷۰ سانتی‌متر رسید.[۳۴]

دین[ویرایش]

دین اکثر مردم شهر کرمان اسلام و مذهب مردم شیعه است و نیز مرکز فعالیت و تجمع شیخیه در شاخه کریمخانیه این شهر می‌باشد. برای این فرقه این شهر مقدس است. بزرگان ایشان چون محمدکریم خان کرمانی ،محمد خان کرمانی، حاج زین العابدین خان ابراهیمی، حاج ابوالقاسم خان ابراهیمی، حاج عبدالرضا خان ابراهیمی در این شهر زندگی می‌کردند و مسجد ابراهیمی در کرمان متعلق به ایشان است. جمعیت چند هزار نفری از زرتشتیان و اقلیتی از کلیمیان (یهودیان) نیز در کرمان زندگی می‌کنند. در این شهر اقلیت‌های دینی مراسم‌ها و جشن‌های آیینی خود را آزادانه برگزار می‌کنند. جشن باستانی سده که در نوع خود بزرگترین جشن زرتشتیان می‌باشد همه ساله در بهمن ماه در کرمان برگزار می‌شود و جشن سده کرمان در سال ۱۳۹۰ در فهرست آثار فرهنگی ملی ایران ثبت گردید[۳۵]

فرهنگ و ادب[ویرایش]

قومیت[ویرایش]

تقریباً تمامی مردم شهر کرمان همچون سایر مناطق مرکزی ایران از قوم آریایی و فارس می‌باشند.[۳۶] اما در قرون گذشته در مواردی اقوام مختلفی خصوصاً از اقوام و عشایر ترک آسیای میانه و حتی مغول به مناطقی از استان کرمان کوچ داده شده‌اند و همچنین تعدادی از عشایر لر و لک و نیز طوائفی از قوم بلوچ نیز در ادوار گذشته به این استان مهاجرت کرده‌اند که عمدتاً مگر در موارد معدود، به دلیل معاشرت و اختلاط با افراد بومی در گذر زمان استحاله شده و هویت خود را از دست داده و قابل تشخیص نمی‌باشند.[۳۷]

زبان و گویش[ویرایش]

در شهر کرمان زبان اهالی زبان فارسی و لهجه کرمانی می‌باشد.[۳۷] از آنجا که استان کرمان پهناورترین استان ایران است،[۳۸][۳۹] به دلیل مهاجرت اقوام مختلفی از جمله ترک، لر، لک و بلوچ به منطقه کرمان در طول تاریخ، تنوع زیادی در لهجه و گویش محلی در شهرستان‌های مختلف این استان نیز ایجاد شده و هم اینک گویش‌ها و لهجه‌های متفاوت و متنوعی در این استان به چشم می‌خورد.

کرمان از نگاه شاعران بزرگ[ویرایش]

چو بگذشت یک چند بر هفتواد مر آن حصن را نام کرمان نهاد
کبوترخانه جان‌ها از او معمور گشت پس چرا این زیره را من سوی کرمان می‌برم
هرچند کز روی کریمان خجلیم غم نیست که پرورده این آب و گلیم
در روی زمین نیست چو کرمان جایی کرمان دل عالم است و ما اهل دلیم
که می‌برد به عراق این بضاعت مزجاة چنان‌که زیره به کرمان برند و کاسه به چین؟
آنها که ندارن نم چشم و غم دل خاصیت این آب و هوا را نشناسند
گر از ملک کرمان سرایم رواست که هندوستانی خوش آب و هواست
ببال ای بر و بوم کرمان زمین ز عزّ و شرف تا به چرخ برین
زمین تو بالاتر از آسمان مکان تو بالاتر از لامکان
اهل کرمان همه آسوده و فارغ ز بلا کس بر ایشان نکند ظلم، چه پنهان چه ملا
اگر قماش شناسی برای فرشِ سرا کدام قالی کرمان چو آب و جاروب است
حدیث خلد با شیرازیان، اکنون بدان مانَد که مشتی زیره، زی کرمان برند از بهر کرمانی
گرت هواست که هرگز به عافیت نرسی غریب پرور و خودکش چو اهل کرمان باش

خوراک و شیرینی‌های محلی[ویرایش]

کرمان همانند سایر شهرهای ایران، از انواع غذاهای سنتی و با طعم‌های متفاوت برخوردار است که برخی از آن‌ها در مناسبت‌های ویژه و تعداد بسیاری نیز به شکل عادی در طی سال تهیه می‌شود.[۴۰]

غذاهای محلی[ویرایش]

فالوده کرمانی، آش شولی (اوماچو)، روغن جوشی، چغوک بریزو، حلیم بادمجان، آش آماج، آش شلغم، آش جو (کرمانی)، آش مخلوط، آش کدو، آبگوشت کرمانی، توکی، گندم شیری، کاکل کنف شادانه، قاتق تخمه، قاتق، قاتق بنه، زیر جوش، کشک گردو، کشک یونجه، سردوش، اشکنه، کشک کدو، کشک سیب، گورماست، سیراب بنه، کله جوش، بز قرمه، کشک و بادمجان، نان پز، کاچی، قاتق شیر، برشتو، نان پر، نان چرب و شیرین، خرماست، خرما تخم مرغ، کپو، روغن جوشی و چنگ مال

کلمپهٔ گردویی کرمان

شیرینی‌های محلی[ویرایش]

جاذبه‌های گردشگری[ویرایش]

گنبد جبلیه، مربوط به دورهٔ ساسانیان[۱۴]
محراب و سقف مسجد ملک (امام)

کرمان به دلیل موقعیت خاص تاریخی، جغرافیایی و فرهنگی خود همیشه به عنوان یکی از مهم‌ترین مراکز گردشگری و توریستی ایران مطرح بوده و همه ساله میزبان تعداد فراوانی از گردشگران داخلی و خارجی می‌باشد.[۴۱][۴۲]

جاذبه‌های تاریخی[ویرایش]

کرمان از استان‌های مهم و تاریخی کشور به حساب می‌آید. استان کرمان مرکز جنوب‌شرق کشور است و به نوعی مرجع صنعتی، فرهنگی، سیاسی، کشاورزی دانشگاهی-علمی، مذهبی و سایر شاخص‌ها در میان استان‌های منطقه جنوب شرق کشور است. استان کرمان همچنین بیش از ۶۶۰ اثر ملی ثبت شده دارد و از استان‌های تاریخی ایران است.[۴۳] استان کرمان پنج اثر ثبت شده در میراث جهانی یونسکو دارد و رتبه نخست ایران را از این حیث دارد.[۴۴]

  • گنبد جبلیه: از بناهای مربوط به دوران قبل از اسلام است که به نام گنبد گبری نیز در تواریخ آمده‌است. در تمامی تواریخ بنای گنبد به دورهٔ ساسانیان نسبت داده می‌شود (گویا آتشکدهٔ بوده‌است - یا قبر یکی از زرتشتیان). در کرمان در مورد این بنا این‌گونه شایع است که در ملات آن شیر شتر استفاده شده و از این رو در استحکام آن نقشه داشته‌است.[۱۴][۴۶][۴۷]
  • مجموعه گنجعلیخان: شاهکار عصر صفویه و یکی از زیباترین و پربیننده‌ترین اماکن تاریخی شهر کرمان به‌شمار می‌رود. این مجموعه که یادآور تلاش گنجعلیخان حاکم وقت کرمان است، شامل: بازار، حمام، میدان، کاروانسرا، آب انبار، مسجد و ضرابخانه‌است. حمام گنجعلیخان یکی از بخش‌های معروف و دیدنی این مجموعه‌است که معماری زیبای آن تحسین هر بیننده‌ای را برمی‌انگیزد. به دلیل این‌که این حمام به موزهٔ مردم‌شناسی تبدیل شده مجسمه‌های مومی در جاهای مختلف حمام قرار گرفته که افرادی از طبقات مختلف جامعه آن زمان نظیر خوانین، روحانیون، پیشه وران و مردم عادی را نشان می‌دهند.[۴۸]
  • باغ شازده: باغ شازده یا شاهزاده یکی از زیباترین باغ‌های تاریخی ایران مربوط به دورهٔ قاجاریه می‌باشد که در شهر ماهان، حوالی شهر کرمان در دامنه کوه بلند و زیبای تیگران واقع شده‌است. این باغ در تاریخ سی‌ام تیرماه ۱۳۹۰ به ثبت جهانی یونسکو رسیده‌است.[۴۹]
  • مسجد جامع مظفری: در قرن هشتم (سال۷۵۰) هجری قمری و در زمان آل مظفر بنا شده‌است و در میدان مشتاق کرمان قرار دارد. «پوپ» باستان‌شناس معروف این مسجد را از مفاخر معماری اسلامی، ایرانی و زمینه بالندگی این سرزمین می‌داند.[۵۰]
  • مسجد جامع ملک: (که پس از انقلاب اسلامی ایران به مسجد امام تغییر نام داده) در قرن پنجم و در زمان سلجوقیان ساخته شده‌است، قدمتی هزارساله دارد و هم‌اکنون در بخش جنوبی ناحیهٔ تاریخی بازار کرمان واقع است. این مسجد ۱۰۱ متر طول و ۹۱ متر عرض دارد و از جمله مساجد چهارایوانی به‌شمار می‌رود. برج سلجوقی نیز در همین محدوده واقع شده‌است که در ضلع شمال شرقی مسجد ملک کرمان قرار گرفته‌است.
  • آرامگاه شاه نعمت‌الله ولی: آرامگاه شاه نعمت‌الله ولی (عارف و شاعر نامی قرن نهم) در ۳۰ کیلومتری جنوب شرقی شهر کرمان در شهر ماهان واقع شده‌است. این بنا ۳۲۰۰۰ مترمربع مساحت دارد. این مجموعه طی شش قرن بنا شده و تداوم معماری ایران را در شش قرن گذشته و به صورت زیبایی به تماشا گذارده‌است. بیشترین توسعه این مجموعه در دوران قاجاریه انجام شده‌است.
  • بازار کرمان: این راسته بازار از میدان ارگ شروع و به میدان مشتاقیه ختم می‌شود. هر بخش از بازار کرمان در زمان یکی از فرمانروایان این شهر ساخته شده و به خاطر برخی ویژگیهایش در ایران منحصربه‌فرد و دارای شهرت جهانی است. این بازار طولانی‌ترین راسته بازار ایران محسوب می‌شود.[۵۱]
  • آتشکده زرتشتیان: کرمان میزبان جمعیتی چند هزار نفره از زرتشتیان است. آتشکده زرتشتیان کرمان یکی از زیباترین آتشکده‌های جهان بشمار می‌آید. تنها موزهٔ مردم‌شناسی زرتشتیان جهان نیز در این آتشکده جای دارد. کرمان یکی از معدود شهرهایی است که هنوز جشن سده (از جشن‌های ملی ایران) هر ساله ۱۰ بهمن ماه در آن برگزار می‌شود. جشن سده کرمان در فهرست آیین‌های ملی ایران ثبت شده‌است.[۵۲]
  • حصار شهر قدیم کرمان: از آثار ملی ایران و مربوط به دورهٔ قاجاریه است.[۵۳]
  • شیوشگان:کوه شیوشگان یا کوه صاحب الزمان در قسمت شرق شهر کرمان در استان کرمان است. قدمت دستکند آن به ۱۲ هزار سال قبل بر می‌گردد که «شیوشگان» نام باستانی آن کوه است.
  • بقایای دایناسورها.[۵۴][۵۵]
  • یخدان مؤیدی برای ذخیره یخ در گذشته به کار می‌رفته‌است و در تقاطع خیابان ابوحامد و خورشید واقع است.[۵۶]
مسجد گنجعلیخان
  • یخدان زریسف
  • یخدان جو مویدی مربوط به دوره قاجار است و در کرمان، خیابان سام (پیروزی) واقع شده‌است.
  • ارگ راین: این قلعه تاریخی در حوالی شهر راین در نزدیکی کرمان واقع است که با مساحتی بیش از بیست و دو هزار مترمربع، دومین بنای خشتی بزرگ جهان بعد از ارگ بم محسوب می‌شود. گفته می‌شود قدمت آن به دوره ساسانیان بر می‌گردد.
  • قلعه دختر و قلعه اردشیر: از یادگارهای هنر معماری پیش از اسلامی است که قدیمی‌ترین آثار تاریخی در کرمان به‌شمار می‌روند و بقایای آن اعجاب بینندگان را برمی‌انگیزد. ساختمان‌های این قلعه روی هم به دو قسمت مجزا تقسیم می‌شوند. قسمتی که بر فراز قلعه نسبتاً مرتفع جنوب شرقی قرار دارد و سابقاً قلعه کوه نامیده می‌شد و کاملاً به علت وضعیت طبیعی از قلعه دیگر مجزاست. قسمت دوم بر تپه کوتاه تری قرار دارد و به قلعه دختر یا آتشکده آناهیتا موسوم است. قلعه اردشیر در بالای تپه مرتفعی واقع شده که تا سطح جلگه قریب پانصد پا ارتفاع دارد. دیوارهای قلعه از خشت‌های بسیار ضخیم ساخته شده‌است.[۵۷][۵۸]
  • مجموعه وکیل: که به دستور یکی از فرماندهان دیگر در زمان قاجاریه ساخته شده‌است و شامل بازار وکیل، حمام وکیل و کاروانسرای وکیل است.[۵۹]
  • مجموعه ابراهیم خان: ابراهیم خان ظهیر الدوله حاکم کرمان در دورهٔ قاجاریه با ساخت بازار، حمام، آب انبار، مدرسه و خانه مدرس، بانی این مجموعه بوده‌است.[۶۰]
  • تخت درگاه قلی بیگ: مقبره یکی از نوادگان بهرام بیگ به نام درگاه قلی بیگ است. درگاه قلی بیگ از امرای اواخر دورهٔ صفویه و رئیس ایل افشار در کرمان بوده‌است. وی، تنها فرد معروف افشار بود که طی ۱۵۰ سال بعد از گنجعلیخان نامش بر سر زبانها بوده‌است.[۶۱][۶۲]
  • آرامگاه خواجه اتابک: از آثار قرن ششم هجری قمری و مربوط به دوران سلجوقیان می‌باشد. این بنا محل دفن «خواجه محمد اتابک» از رجال دوران سلجوقیان است.
  • آرامگاه مشتاق علیشاه: گنبد مشتاقیه که به سه گنبد نیز شهرت دارد، از آثار دوران قاجاریه در شهر کرمان است. سه گنبد در سال ۱۲۶۰ قمری بر روی قبور مشتاق علی شاه (عارف بزرگ قرن دوازدهم ه‍. ق)، شیخ اسماعیل و کوثرعلیشاه بنا گردید. آثار تزئینی مجموعهٔ مشتاقیه که در قرن اخیر ساخته شده‌است شامل کاشی‌کاری، نقاشی، گچبری، کاربندی و مقرنس می‌باشد.[۵۲]
  • باغ موزه هرندی: از آثار ملی ایران، شامل باغ زیبا، موزهٔ دیرینه‌شناسی و موزه ساز[۶۳][۶۴]
  • خانه امینیان: مربوط به دوره قاجار است و در کرمان، خیابان شریعتی، کوچه ته باغ لله، پلاک ۵۲۵ واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۰ خرداد ۱۳۸۲ با شمارهٔ ثبت ۹۱۴۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.[۵۳]
  • خانه غفاری: مربوط به دوره قاجار است و در کرمان، خیابان شهید مطهری (احمدی)، کوچه شهید مطهری، پلاک ۲ واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۷ مرداد ۱۳۸۲ با شمارهٔ ثبت ۹۵۶۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.[۵۳]
  • خانه پرداختی: نمونه‌ای از خانه‌های زیبای ایرانی و از آثار ملی ایران و مربوط به دورهٔ قاجاریه است.[۵۳]

جاذبه‌های طبیعی[ویرایش]

باغ آقا، کنسولگری پیشین انگلستان در کرمان
  • کویر لوت شهداد: از جمله مناطق طبیعی کرمان که همواره مورد توجه ایرانگردان و جهانگردان قرار داشته کویر لوت شهداد است. گرمترین نقطه کره زمین با درجه حرارت ۷۰٫۷ درجه سانتیگراد در این کویر قرار دارد.[۶۵] دیگر جاذبه طبیعی این منطقه کلوت‌های شهداد است که بزرگترین عارضه کلوخی طبیعی دنیا بشمار می‌آید و به عنوان منحصربه‌فردترین و جذابترین عارضه کویر نام برده می‌شود. کلوتها در اثر فرسایش آبی و بادی طی هزاران سال شکل گرفته‌اند و از دور مانند شهری بزرگ اما بدون جمعیت به نظر می‌آیند.[۶۶]
  • کوه هزار: با ۴۵۰۱ متر ارتفاع، چهارمین کوه مرتفع ایران و مرتفع‌ترین قله جنوب کشور است.[۶۷] روستاهای دامنه کوه هزار، با آب و هوایی دلپذیر و آبشار راین که در دل این کوه قرار دارد، در فصل بهار و تابستان پذیرای میهمانان زیادی است. این کوه سرچشمه رودخانه بزرگ هلیل رود است. همچنین مرتفع‌ترین مناطق مسکونی ایران روستاهای باب زنگی و اردیکان با ارتفاع بیش از ۳۳۰۰ متر در کوه هزار قرار دارند.[۶۸]
  • باغ نظر: باغ نظر بیش از۲۵۰ سال قدمت دارد. اکنون این باغ به عنوان پادگان آموزشی ۰۵ نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران استفاده می‌شود.[۴۹]
  • باغ بیرم آباد: این باغ که در شرق شهر کرمان و در جوار بنای تاریخی تخت درگاه قلی بیگ قرار دارد، توسط بیرام بیگ افشار در دورهٔ صفویه ساخته شده‌است.[۴۹]
  • باغ نشاط:این باغ در انتهای خیابان فردوسی کرمان قرار دارد، از باغ‌های قدیمی است که حوادث تاریخی مهمی از جمله محاصره سردار نصرت حاکم کرمان در بیش از یک قرن پیش در آن اتفاق افتاده‌است. تاریخ احداث این باغ به دوران قاجاریه بازمی‌گردد.[۴۹]
  • باغ آقا: بنای این باغ مربوط به دوره قاجاریه‌است و محل کنسولگری انگلستان در کرمان بوده‌است.[۴۹]
  • باغ فتح‌آباد: این باغ در ۲۵ کیلومتری شهر کرمان قرار دارد و در سال ۱۲۵۵ هجری خورشیدی توسط فضلعلی خان بیگلربیگی از حاکمان کرمان در زمان قاجاریه ساخته شده‌است و ۱۳۵سال قدمت دارد.[۴۵][۴۹]
  • باغ سرآسیاب: این باغ متعلق به دورهٔ سلجوقیان است. باغ سرآسیاب در جنوب شرقی شهر کرمان واقع شده‌است.[۴۹]
  • باغ مشیز: باغ مشیز متعلق به دورهٔ قراختائیان است که کرمان پایتخت بوده‌است و واقعه «رقص ترکانی» در این باغ اتفاق افتاده‌است. (تاریخ کرمان۱۵۶)[۴۹]
  • باغ گلشن: باغ گلشن کرمان توسط ابراهیم خان ظهیرالدوله حاکم کرمان در دوران قاجار ساخته شده‌است و ادامه ارگ کرمان است.[۴۹]
  • باغ دیلمقانی: این باغ مربوط به دورهٔ قاجاریه است و اکنون به عنوان پرورشگاه مورد استفاده قرار گرفته‌است.[۴۹]
  • باغ لله: باغ لل اکنون تنها نامی از خود به یادگار دارد و متعلق به خواجه اتابک برقوش در دورهٔ سلجوقیان است.[۴۹]

جاذبه‌های مذهبی[ویرایش]

امامزاده حسین جوپار

موزه‌ها[ویرایش]

موزه زرتشتیان ایران

سرانه فضای سبز[ویرایش]

سرانه فضای سبز شهرکرمان ۱۸ مترمربع به ازای هرنفر است که بالاتراز متوسط کشوری است.[۸۷] در شهرکرمان ۱۸۲ پارک وجود دارد.[۸۸]

مراکز تفریحی[ویرایش]

نمای آسیاب بادی در روز
  • آسیاب بادی کرمان:[۸۹] مجموعه توریستی، رستورانی آسیاب بادی کرمان بزرگترین سازه آسیاب بادی در خاورمیانه است که کاربری تشریفاتی دارد. ساختمان این رستوران، کافی شاپ یکی از منحصر به فردترین سازه‌های طراحی و اجرا شده در ایران است که سازه بیرونی‌اش با ارتفاع ۲۶ متر و قطر ۱۲ متر به سبک آسیاب بادی‌های هلندی ساخته شده و در داخل شامل ۲ طبقه سالن پذیرایی و یک طبقه آشپزخانه و تأسیسات می‌باشد. رستوران آسیاب بادی در کیلومتر ۲۰ محور گردشگری هفت باغ علوی (کرمان به سمت ماهان) قرار گرفته‌است.
  • پردیسان جنگلی قائم: بزرگترین جنگل دست کاشت ایران، با وسعت بیش از ۳۰۰ هکتار، شامل جاذبه‌های طبیعی (جنگل، کوهستان، آبشار و رودخانه)، جاذبه‌های مذهبی (مسجد مقدس صاحب الزمان و گلزار شهدا)، جاذبه‌های تاریخی (گنبد جبلیه و تخت درگاه قلی بیگ) و مراکز تفریحی (پیست کارتینگ، پیست موتور کراس، دیواره‌های طبیعی صخره‌نوردی، مسیر دوچرخه سواری و اسکیت و شهربازی)، قهوه‌خانه، کافی شاپ و رستوران.[۹۰]
  • پیست اسکی سیرچ: تنها پیست اسکی جنوب شرق ایران[۹۱]
  • تله کابین کرمان و بام کرمان (در حال احداث)
  • فرودگاه تفریحی کرمان: دومین فرودگاه تفریحی کشور، شامل باند هواپیمای فوق سبک، آشیانه‌های تعمیرات و نگهداری، پارک هوانوردی، پارک هوا فضا، پارک شهدای خلبان، سایت ورزش‌های هوایی، کافی شاپ و رستوران.[۹۲]
  • پیست کارتینگ[۹۳][۹۴]
  • پیست موتور کراس[۹۵]
  • پارک جنگلی شهید باهنر: دیگر پارک جنگلی بزرگ کرمان که روزهای زوج هفته مخصوص بانوان است.[۹۶][۹۷]
  • شهربازی بزرگ کرمان
  • باغ وحش کرمان
  • بوستان شهید مطهری
  • بوستان شورا (پارامونت)
  • بوستان مادر
  • شهربازی سرپوشیده پارک مادر[۹۸]
  • بوستان ریاضیات[۹۹]

هتل‌ها[ویرایش]

هنر و صنایع دستی[ویرایش]

هنر[ویرایش]

کرمان یکی از خاستگاه‌های هنر در ایران و حتی جهان است. قالی کرمان، پته دوزی، مسگری و سایر هنرها کرمان را به یک گنجینه هنری در ایران تبدیل کرده‌است.

فرش کرمان[ویرایش]

فرش کرمان

فرش کرمان که از قدمت بالایی برخوردار است، چند دوره تاریخی را پشت سرگذاشته‌است.

  1. دوره نخست یا عصر ترمه: این دوره همزمان با زوال شال‌بافی در کرمان است. در این زمان بازرگانان تبریز برای حفظ قالیبافی در نقاطی مانند هریس، تبریز، مشهد، اراک و کاشان کارگاه‌های قالیبافی دایر کردند و در برخی نقاط به قالیبافان محلی سفارشهایی دادند و در نقاطی مانند کرمان به خرید قالی پرداختند که این کار موجب گسترش قالیبافی در کرمان شد. طراحان قالی در کرمان در این موج تازه گسترش قالیبافی، طرحهایی براساس نقشه شالهای کرمان یعنی نگاره‌های بته جقه و کاربردهای گوناگون آن تهیه می‌کردند. کاربرد نام عصر ترمه به خاطر الهام گرفتن از همین شالهای ترمه می‌باشد.
  2. عصر بازگشت: این دوره در واقع دوره بازگشت به نقوش سنتی می‌باشد. با پایان یافتن جنگ جهانی اول و تغییر سلیقه بازار در آمریکا، تغییر اساسی در طرحهای کرمان بوجود آمد و نقش و نگاره‌های صفوی مورد تقلید هنرمندان کرمان قرار گرفت. نقشه‌های اسلیمی و گلهای شاه عباسی و نقشهای قاب قرآنی و ترنج و لچکهای انبوه رایج شد. در اواخر این دوره باز هم بعلت بحران اقتصادی در آمریکا و توقف خریدها و سفارش‌ها، شاهد تمایل طراحان به نقوش قبلی هستیم.
  3. عصر گوبلن: وجه تسمیه این دوره بخاطر تأثیر گرفتن نقوش قالیها از طرحهای فرانسوی بنام گوبلن می‌باشد، در واقع می‌توان گفت طرحهای قالی در این دوره اصالت خود را از دست می‌دهند. نقشهای اوبوسن و ساونری که همگی گوبلن خوانده می‌شوند، یکسر از فرانسه می‌رسید و بر دست نقاشان کرمانی باسمه برداری می‌شد و به کارگاه می‌رفت شاید بتوان گفت که در همین دوره‌است که موتیفی به نام گل فرنگ وارد قالی‌های ایران می‌شود.

بطور کلی آنچه موجب شهرت طرحها و نقوش کرمان شده‌است، استفاده از موتیفهای بسیار ریز که بصورت گسترده در زمینه قالی پخش شده‌اند و یک طرح پرکار را بوجود آورده‌اند. نکته قابل ذکر دیگر این است که طراحان کرمانی از نقوش گل و برگ و درخت استفاده کرده و می‌کنند. شرکت سهامی فرش کرمان نیز با بیش از ۶۰ سال سابقه از قدیمی‌ترین تولیدکنندگان فرش‌های اصیل کرمان است. از جمله طرح‌های معروفی که در کارگاه‌های قالیبافی کرمان بافته می‌شود به طرح‌هایی چون سبزیکار، طرح‌های تصویری و افشان می‌توان اشاره کرد که بهترین طرح‌های سبزیکار اغلب در حوزه قالیبافی راور بافته می‌شود و مهم‌ترین آنها عبارتند از: طرح حافظ، لیلی و مجنون، خیام و منظره. طرح‌های افشان به ویژه افشان شاه‌عباسی که شاید برترین آن‌ها در دوره معاصر، حاصل دست توانای طراحان خاندان شاهرخی بوده‌است و نیز نقوش قاب قرآنی، انواع درختی، گلدانی تلفیقی از دیگر طرح‌های معروف کرمان است و انواع گل فرنگ طرح‌های گوبلنی در اوایل سده سیزدهم هجری شمسی بخش مهمی از طرح‌های منطقه کرمان را به خود اختصاص داد که برگرفته از هنرهای تزئینی غیرایرانی بود و طرح‌های شکارگاه، بازوبندی، خشتی و لوزی خاتم از دیگر طرح‌های این منطقه هستند.[۱۰۳] در مورد طرحهای رایج امروزی در کرمان نویسندگان کتابهای مقدمه‌ای بر شناخت قالی ایران و فرشنامه ایران معتقدند که این طرحها عبارتند از: طرحهای خوشه انگوری، سبزیکار چمنی، گلدانی و درختی، ستونی ۳۳ پل، برگ چغندری، قاب قرآنی، بته جقه‌ای، لچک ترنج کف ساده و همچنین نقشه‌های گل فرنگ و گوبلن یا نقشه‌های شکارگاه و افشان، بازوبندی، خشتی.[۱۰۴] به‌طور کلی قالی‌های کرمان را می‌توان به دو گروه شهری‌باف و عشایری‌باف تقسیم کرد که شهر کرمان مهم‌ترین مرکز عرضه قالی‌های شهری باف و سیرجان مهم‌ترین مرکز عرضه فرش‌های عشایری هستند.[۱۰۳]

پته کرمان

پته[ویرایش]

پته دوزی نوعی از رودوزی‌های ایرانی است که طی آن تمام سطح پارچه بوسیلهٔ بخیه‌های نخی و رنگین پوشیده می‌شود و هنرمندانی که اکثراً نیز از زنان و دختران خانه‌دار هستند با کمک سوزن نقوشی ذهنی را که الهام گرفته از پندارها و بینش‌های شخصی شان است بر زمینهٔ پارچهٔ پشمی ضخیمی بنام «عریض» می‌نشانند.[۱۰۵]

ظروف مسی[ویرایش]

بادیه مسی کار مسگران کرمانی متعلق به دوران قاجاریه با نقش و خط. عکس: علی اکبر عبدالرشیدی

کرمان یکی از معروفترین شهرها در زمینه مسگری است و صنایع دستی مس از صنایع دستی مهم کرمان محسوب می‌شود.

خیابان‌ها و معابر مهم شهر[ویرایش]

شریعتی، ۲۴ آذر، بهمنیار، امام جمعه، باقدرت، بلوار جمهوری اسلامی، میدان آزادی، هزار و یک شب، شفا، الغدیر، شهاب، استقلال، منتظری (جهاد)، احمدی (مطهری)، خورشید، ۱۷ شهریور، شهدا (زریسف)، میرزا آقاخان، مولوی، حافظ، سعدی، امام خمینی، سرباز، شاه (شاه نعمت‌الله ولی)، بلوار ۲۲ بهمن، ابوذر، رسالت، مشتاق، پل روگذر غدیر، پل روگذر با قدرت، پل روگذر ۹ دی، پل روگذر فجر، پل روگذر ۲۴ مهر، میدان خواجو، بلوار ۲۴ مهر، سرآسیاب، باهنر (ناصریه)، مهدیه، سده، مالک اشتر، شیخ احمد کافی، عباس‌پور (پارادیس، دستغیب، صدوقی

بزرگراه‌های شهری[ویرایش]

کرمان از شهرهایی است که بزرگراه‌های متعددی در آن احداث شده‌است تا از بار ترافیک درون شهر کاسته شود. البته تا حدودی مؤثر بوده‌اند اما با این وجود همچنان ترافیک شهری کرمان بالا است. کرمان در زمینه احداث بزرگراه‌های شهری از شهرهای پیشتاز است.[نیازمند منبع]

  • بزرگراه یادگار امام
  • بزرگراه امام خمینی
  • بزرگراه امام رضا
  • بزرگراه آیت‌الله خامنه‌ای
  • بزرگراه امام علی
  • بزرگراه گردشگری هفت باغ

امکانات فرهنگی[ویرایش]

نشریه‌ها[ویرایش]

سینماها و سالن‌های نمایش[ویرایش]

  • شهر تماشا (پارامونت)
  • آسیا
  • مهتاب
  • نور
  • درخشان
  • تک (هتل پارس)

نگارخانه‌ها[ویرایش]

  • نگارخانه فریاد
  • نگارخانه صورتگر
  • نگارخانه مهر
  • نگارخانه بهشت
  • نگارخانه هومهر

فرهنگسراها[ویرایش]

  • فرهنگسرای دفاع مقدس
  • فرهنگسرای کوثر
  • فرهنگسرای جان جهان: توکل آباد
  • خانه فرهنگ بوعلی
  • خانه شهروند بهار
  • خانه فرهنگ بهشت: فیروزآباد[۱۰۷]
  • خانه فرهنگ قمر بنی هاشم
  • خانه فرهنگ ادب
  • فرهنگسرای خواجه اتابک[۱۰۸]

کتابخانه‌ها[ویرایش]

فضای داخلی کتابخانه ملی کرمان
سردر کتابخانه ملی کرمان

شهر کرمان دارای ۱۹ کتابخانه می‌باشد به نام‌های: کتابخانه ملی کرمان، شهید مفتح، شهید بهشتی، شهید مطهری، کتابخانه مسجد جامع کرمان، کتابخانه مروه، کتابخانه تخصصی علوم قرآنی، کتابخانه تخصصی پژوهش‌های فرهنگی و هنری، کتابخانه یزدانی فرد و کتابخانه امام.[۱۰۹]

نمایشگاه بین‌المللی جنوبشرق[ویرایش]

این مکان نمایشگاهی در بزرگراه هاشمی رفسنجانی قرار دارد.

حمل و نقل[ویرایش]

فرودگاه بین‌المللی کرمان
اداره کل راه آهن کرمان

کلانشهر کرمان به عنوان مرکز سیاسی، فرهنگی و صنعتی منطقه جنوب شرق قرار دارد واین امر حمل و نقل را برای این شهر از اهمیت بالایی برخوردار ساخته‌است.

پایانه مسافربری آدینهٔ کریمان

شهری[ویرایش]

در شهر کرمان پل‌های روگذر و زیرگذر بسیاری وجود دارد واین پل‌ها به کاهش ترافیک در برخی از نواحی این شهر کمک بسیاری کرده‌است. کلانشهر کرمان دارای خطوط اتوبوسرانی و تاکسیرانی فعال و پرتردد است. تعداد اتوبوس‌های خط واحد کرمان به بیش از۳۰۰ دستگاه رسیده‌است.[۱۱۰] کرمان همچنین یکی از معدود شهرهایی است که طرح کارت الکترونیکی اتوبوس را بصورت جدی پیاده‌سازی کرده‌است و در این زمینه به شکلی مؤثر فرهنگ سازی شده‌است و توسط شهروندان کرمانی انجام می‌شود.

قطارشهری کرمان (متروی کرمان)[ویرایش]

احداث قطار شهری کرمان به تصویب شورای شهر کرمان رسیده‌است و در صورت تصویب در مراجع قانونی بالادست و نیز تأمین اعتبارات لازم، ساخت آن در سال‌های آینده آغاز خواهد شد. تعداد خطوط، مسیر و ابتدا و انتهای هر خط، نوع سامانه، ظرفیت، سرعت تجاری، طول، تعداد و موقعیت ایستگاه‌ها و سایر ویژگی‌ها پس از تصویب نهایی مشخص خواهد شد. با این حال محتمل‌ترین گزینه، خط شرقی - غربی، از ورزشگاه امام علی، واقع در انتهای غربی بلوار جمهوری و در نزدیک فرودگاه بین‌المللی کرمان، تا میدان شهدا (فلکه مشتاقیه) می‌باشد. بنا بر اظهار شهردار کرمان، سامانه‌های مترو و قطار شهری(LRT) منتفی شده و تنها سامانه مورد نظر تراموا است.[۱۱۱][۱۱۲] در آبان ماه سال نود و چهار شهرداری کرمان از مترو به عنوان حمل و نقل عمومی کرمان و در کنار آن تراموا خبر داد. همچنین با ایجاد سازمان قطارشهری کرمان و حومه موافقت شد.

بین شهری[ویرایش]

فرودگاه بین‌المللی آیت‌الله هاشمی رفسنجانی کرمان[ویرایش]

شرکت هواپیمایی ماهان ایر[ویرایش]

شرکت بین‌المللی هوایی ماهان ایر متعلق به کرمان است و از کرمان به دنیا معرفی شده‌است. پروازهای کرمان به اقصی نقاط ایران و جهان در حال انجام است. این شرکت در سال ۱۹۹۲ میلادی در کرمان تأسیس شد و اکنون در لیست شرکت‌های بزرگ هواپیمایی جهان قرار دارد.[۱۱۳]

پایانه مسافربری[ویرایش]

  • پایانه مسافربری جدید کرمان که در خرداد ماه سال۱۳۹۲ افتتاح شده‌است. این پایانه با نام آدینه کریمان در شهر کرمان و در سه طبقه ساخته شده و مجهز به هتل و امکانات جانبی نیز می‌باشد و بزرگترین و مدرن‌ترین پایانه مسافربری جنوب شرق ایران ویکی از بزرگترین‌ها در کشور است.

راه آهن[ویرایش]

شهر کرمان به دلیل موقعیت خاص خود از راه آهن و قطار برخوردار است و تعداد زیادی از مسافران با قطار جابجا می‌شوند.[۱۱۴] همزمان با آغاز ساخت یکی از بزرگترین کارخانه‌های فولاد در شهر بافت عملیات مطالعاتی ساخت راه آهن سیرجان بافت آغاز شده و همچنین با وصل راه آهن سیرجان بافت به کرمان سیرجان بیش از پیش از موقعیت صنعتی و اقتصادی برخوردار خواهد شد. همچنین با وصل خط راه آهن سیرجان شیراز سیرجان به بهمراه کرمان چهار راه بزرگ ترانزیتی ریلی خواهند شد که علاوه بر رشد صنعتی قابل توجه اشتغال زایی بی نظیری خواهد داشت

مسیرهای اصلی دسترسی به شهر کرمان[ویرایش]

کرمان آینده[ویرایش]

کلانشهر کرمان یکی از شهرهای در حال توسعه و با رشد سریع در ایران است و در سال‌های اخیر عملاً به عنوان مرکزیت جنوب شرق ایران شناخته شده و سالانه شاهد مهاجرت به خود می‌باشد به طوری که طی سالهای ۸۵ تا ۹۰ حدود ۱۰۰ هزار نفر به کرمان مهاجرت کردند و جمعیت آن نیز در سال ۱۴۰۰ به بیش از یک میلیون نفر خواهد رسید. در کلانشهر کرمان هم اکنون طرح‌های بزرگ شهری با سرعت بالا در حال اجراست.

مهم‌ترین مشکلات شهری[ویرایش]

  • آبهای زیر زمینی که باعث اختلال در توسعه عملیات عمرانی از جمله ساخت پل‌ها (روگذر و زیرگذر) شده‌است.
  • طرح فاضلاب کرمان که با کندی در حال پیشرفت است و مشکلاتی را برای آسفالت خیابان‌ها و بزرگراه‌ها ایجاد نموده‌است.
  • ترافیک سنگین و نیمه سنگین (در بعضی نقاط شهر) در ساعاتی از روز و شب، که به دلیل موارد زیر است:
  1. نبود سیستم حمل و نقل مناسب مانند مترو
  2. متناسب نبودن ظرفیت بعضی خیابان‌ها با حجم انبوه و رو به رشد وسایل نقلیه به ویژه اتومبیل هاو همچنین وجود تقاطع‌ها و چهارراه‌های بسیار. (که البته که با ساخت پل‌های روگذر و زیر گذر در نقاط مختلف شهر رو به بهبود است)
  3. وجود برخی ادارات، کارخانه‌ها و انبارها در مرکز شهر.
  • حاشیه‌نشینی: عمدتاً به دلیل مهاجرت بی‌رویه روستاییان و اهالی سایر شهرهای استان به مرکز استان رخ داده‌است.

رسانه‌ها[ویرایش]

دیداری[ویرایش]

  • شبکه استانی کرمان: در حال حاضر شبکه استانی کرمان نزدیک به صورت بیست و چهار ساعته برنامه دارد.[۱۱۵] برخی شهرهای استان‌های مجاور نیز به راحتی می‌توانند این شبکه را دریافت کنند. علاوه بر این تمامی شبکه‌های تلویزیونی ملی در کرمان قابل دریافت هستند.
نماد شبکه کرمان

شنیداری[ویرایش]

رادیو کرمان رسانه مهم استانی است که در شهر کرمان فعال است و علاوه برآن کلیه شبکه‌های رادیویی در شهر کرمان قابل دریافت هستند. از ابتدای دی‌ماه ۱۳۹۱ رادیوی مرکز کرمان ۲۴ ساعته شد.[۱۱۶]

بهداشت و درمان[ویرایش]

افراد زیادی از استان‌های مجاور از جمله هرمزگان و سیستان و بلوچستان و حتی سایر استان‌ها برای امور درمانی به شهر کرمان مراجعه می‌کنند. اخیراً نام کرمان در لیست ۱۰۰۰ شهر پاک دنیا نیز ثبت شده‌است.

کرمان، قطب پیوند کبد و کلیه ایران[ویرایش]

کرمان یکی از سه قطب پیوند اعضا در ایران است. عمل‌های سخت و فوق حرفه‌ای پیوند اعضا در کرمان که یکی از سخت‌ترین آن‌ها کبد است، به عنوان قطب پیوند کبد و کلیه کشور انجام می‌شود و بیماران بسیاری از شهرهای دیگر ایران مراحل مداوای خود را در کرمان سپری می‌کنند. بخش پیوند اعضای بیمارستان بزرگ افضلی پور کرمان یکی از مراکز مهم و حرفه‌ای پیوند اعضای ایران است.[۱۱۷]

بیمارستان‌ها و مراکز درمانی مهم[ویرایش]

  • بیمارستان افضلی پور[۱۱۸]
  • بیمارستان پیامبر اعظم[۱۱۹]
  • بیمارستان شهید دکتر باهنر[۱۲۰]
  • بیمارستان ارجمند
  • بیمارستان راضیه فیروز
  • بیمارستان سوانح سوختگی[۱۲۱]
  • بیمارستان شفا[۱۲۲]
  • بیمارستان فاطمه‌زهرا
  • بیمارستان ۵۷۹ ارتش
  • بیمارستان خداداد مهرابی[۱۲۳]
  • بیمارستان شهید بهشتی[۱۲۴]
  • بیمارستان الزهرا[۱۲۵]
  • بیمارستان سیدالشهدا
  • بیمارستان مهرگان[۱۲۶]
  • بیمارستان پارس (درحال احداث)[۱۲۷]
  • بیمارستان نوریه: بیمارستان تاریخی نوریه، در سال ۱۲۹۶ شمسی و در انتهای خیابان زریسف کرمان بنا شده‌است، نخستین بیمارستان بومی و محلی این شهر محسوب می‌شود و با شماره ۳۶۳۶ در فهرست آثار ملی ایران قرار گرفته‌است. بانی و واقف این بنا نورالله خان ملقب به ظهیر الممالک نوه ابراهیم خان ظهیرالدوله که مدتی از سال ۱۲۱۸ تا ۱۲۴۰ حاکم کرمان و منشأ خدمات و آبادانی زیادی بوده‌است.
  • کلینیک تخصصی و فوق‌تخصصی بعثت[۱۲۸]

دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی[ویرایش]

دانشگاه شهیدباهنر کرمان
دانشگاه علوم پزشکی کرمان

موقعیت خاص استان کرمان از نظر منابع انسانی متخصص، توان معدنی و کشاورزی، جاذبه‌های سیاحتی، اقتصادی متکی بر تولید را برای این منطقه به ارمغان آورده‌است. وجود دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی، صنایع مادر خصوصاً در زمینه صنعت و معدن و مراکز بزرگ کشاورزی و حضور نیروهای متخصص بسترساز مجموعه‌ای به نام مرکز بین‌المللی علوم و تکنولوژی پیشرفته و علوم محیطی شده‌است. این مرکز در انتهای جاده هفت باغ علوی در محدوده‌ای به وسعت ۲۰۰۰ هکتار و در فاصله ۲۷ کیلومتری شهر کرمان و در جوار شهر تاریخی ماهان واقع گردیده‌است. سنگ بنای این مجموعه در پی تفاهم نامه بین وزیر وقت وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و پروفسور عبدالسلام فیزیکدان پاکستانی (رئیس وقت فرهنگستان علوم جهان سوم (گذاشته شده‌است. بر اساس ماده واحده مصوب سال ۱۳۷۵ مجلس شورای اسلامی این مجموعه تأسیس گردید و اساسنامه آن در سال ۱۳۷۷ به تصویب هیئت محترم وزیران رسید.[۱۳۱]

ورزش[ویرایش]

اماکن ورزشی[ویرایش]

  • ورزشگاه ۱۵۰۰۰نفری شهید باهنر[۱۳۲]
  • ورزشگاه ۳۰۰۰۰نفری اختصاصی مس کرمان (درحال احداث)
  • ورزشگاه کیانی: واقع در محله فیروزآباد
  • ورزشگاه سلیمی کیا (تختی سابق)
  • مجموعه ورزشی امام علی
  • پیست موتور کراس[۹۵]
  • پیست اسکی سیرچ: این پیست که مهمترین و تنها پیست اسکی جنوب شرق کشور است، در منطقه سیرچ در نزدیکی شهر کرمان واقع شده‌است و از نواحی مهم ورزش‌های زمستانی منطقه جنوب شرق کشور محسوب می‌شود.[۹۱]
  • باشگاه سوارکاری کرمان
  • پیست کارتینگ[۹۳][۹۴]
  • پیست دوچرخه سواری(در دست احداث)
  • سالن اختصاصی سنگنوردی
  • بزرگترین پیست اسکیت جنوب شرق کشور: این پیست اسکیت با مساحت ۸۰۰ مترمربع در بوستان شهید باهنر کرمان قرار دارد.[۱۳۳]

تیمها و باشگاه‌های ورزشی[ویرایش]

باشگاه صنعت مس کرمان[ویرایش]

در حال حاضر مهمترین باشگاه ورزشی کرمان باشگاه مس کرمان است. این باشگاه در رشته‌های مختلف ورزشی تیم‌های زیادی را در لیگ‌های برتر و سایر لیگ‌ها سازماندهی و حمایت می‌کند.[۱۳۲]

تیم فوتبال مس کرمان
  • هم اکنون تیم فوتبال مس کرمان در لیگ دسته یک فوتبال ایران حضور دارد. تیم فوتبال مس کرمان یکبار عنوان سومی لیگ برتر فوتبال ایران را کسب کرد و توانست به جمع ۱۶ تیم برتر لیگ قهرمانان آسیا راه یابد.[۱۳۲]
  • تیم هندبال مس کرمان در لیگ برتر حضور دارد. این تیم‌ها سابقه حضور در جام باشگاه‌های آسیا را دارند. تیم هندبال مس کرمان در فصل ۹۴–۹۵ لیگ برتر ایران عنوان سومی را از آن خود کرد.[۱۳۴]
  • تیم دوچرخه سواری مس کرمان در لیگ برتر دوچرخه سواری حضور دارد.[۱۳۲]
  • تیم شطرنج مس کرمان در لیگ برتر شطرنج کشور قرار دارد.[۱۳۲]
  • تیم تکواندو صنعت مس کرمان در لیگ برتر تکواندو باشگاه‌های کشور حضور دارد.[۱۳۲]

مدرسه بیس بال بشرا کرمان[ویرایش]

این تیم توانست در زمستان سال ۱۳۹۱ به قهرمانی لیگ برتر بیس بال کشور دست یابد.[۱۳۵]

باشگاه والیبال لاستیک بارز کرمان[ویرایش]

باشگاه کوهنوردی جوپار[ویرایش]

گروه کوهنوردی جوپار اولین گروه مدون است که پس از هیئت کوهنوردی در استان کرمان شکل گرفت[۱۳۶]

میزبانی‌ها[ویرایش]

کرمان در مهر ماه سال ۹۲ میزبان مرحله انتخابی رقابت‌های فوتبال قهرمانی جوانان زیر ۱۹ سال آسیا در گروه چهارم بود. در این گروه تیم‌های ملی ایران، عربستان، تاجیکستان و لبنان حضور داشتند. میزبانی این رقابت‌ها یکی از مهم‌ترین میزبانی‌هایی بود که کرمان در طول تاریخ ورزشی خود بر عهده داشته‌است.

مشاهیر کرمان[ویرایش]

خواجوی کرمانی

نگارخانه[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. سایت خبری پارسینه
  2. «نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰». معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)، ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲. بازبینی‌شده در ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲. 
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ سایت سازمان هواشناسی کشور،ارتفاع شهرهای ایران و ویژگی‌های ایستگاه‌های سینوپتیک و مختصات و ارتفاع
  4. مهران عالم زاده شهردار کلانشهرکرمان شد
  5. زاده شهردار کرمان شد
  6. «نتایج نهایی انتخابات مجلس در کرمان». ایسنا، یکشنبه ۹ اسفند ۱۳۹۴–۱۲:۴۳. 
  7. کارمانا فرهنگ فارسی معین
  8. سایت بانک مسکن
  9. مهر به نقل از فرماندار کرمان: حاشیه نشینی مهمترین معضل کلانشهر کرمان است.
  10. مهر: ژرمانیا به مرکز جنوب شرق تبدیل می‌شود
  11. دفاتر پیشخوان خدمات دولت: کرمان پایلوت دولت الکترونیک است
  12. "547 دفتر پیشخوان دولت در کرمان فعالیت می‌کند". کانون سراسری دفاتر پیشخوان خدمات دولت. 
  13. خبرنگاران جوان:با مسجدجامع کرمان آشنا شوید
  14. ۱۴٫۰ ۱۴٫۱ ۱۴٫۲ کرمان
  15. http://www.allempires.com/forum/forum_posts.asp?TID=27608
  16. http://af.samta.ir/atlas/index.php?title=پیشینه_تاریخی_استان_کرمان
  17. http://www.kdmc.ir/fa/index.php?option=com_content&task=view&id=42&Itemid=203&lang=fa_IR
  18. http://www.magiran.com/view.asp?Type=pdf&ID=946595
  19. پایگاه اینترنتی مهر میهن، پژوهشی پیرامون واژه ی کرمان، نوشتهٔ فریدون جنیدی؛ به نقل از: کرمان شناسی، مجموعه مقالات، نشر مرکز کرمان‌شناسی، به کوشش محمدعلی گلاب‌زاده، ۱۳۶۹، ص ۱۵۲–۱۷۳.
  20. ۲۰٫۰ ۲۰٫۱ ۲۰٫۲ ۲۰٫۳ ۲۰٫۴ سایت شهرداری کرمان
  21. ۲۱٫۰ ۲۱٫۱ ۲۱٫۲ ۲۱٫۳ تاریخ کرمان، احمدعلی خان وزیری، محمدابراهیم باستانی پاریزی (مصحح)، صص ۱۰۱۲، نشر علم (۳۱ تیر، ۱۳۸۵)، شابک: ۹۶۴-۴۰۵-۶۲۸-۰
  22. مرکز مطلعات مدیریت بحران استان کرمان
  23. صنایع مس شهیدباهنر
  24. شرکت صنایع ذغالسنگ کرمان: افزایش تولید هدف ماست
  25. سیمان ممتازان کرمان
  26. شرکت صنایع لاستیک بارز
  27. شرکت صنایع سیمان کرمان
  28. پزشکی کرمان
  29. روزنامه اطلاعات
  30. پایگاه اینترنتی گلاب زهرا، بخش درباره ما
  31. دنیای اقتصاد تاریخ چاپ: سه شنبه ۲۸ اردیبهشت ۱۳۸۹
  32. پایگاه اطلاع‌رسانی وزارت کشور، جدول عناصر و واحدهای تقسیمات کشوری شهریور ۱۳۸۹
  33. شهرداری کرمان
  34. بارش سنگین برف در کرمان
  35. http://www.jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100802910760
  36. «زبان-گویش محلی و اقوام». سایت شهرداری کرمان، ۲۴ آبان ۱۳۸۸. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۸ ژانویه ۲۰۱۳. بازبینی‌شده در ۰۱ سپتامبر ۲۰۱۴. 
  37. ۳۷٫۰ ۳۷٫۱ http://www.kermancity.kr.ir/index.php?option=com_content&view=article&id=41&Itemid=491
  38. http://www.jjtvn.ir/display_full.aspx?data_id=13333
  39. http://www.mehrnews.com/fa/newsdetail.aspx?NewsID=1550711
  40. شهرداری کرمان، غذاهای محلی
  41. خبرگزاری جمهوری اسلامی، کرمان از قطب‌های گردشگری کشور
  42. http://www.kerna.ir/نگاهی-به-عملکرد-شش-ساله‌ی-شهرداری-کرمان/?VersionGuid=429fd079-5b87-4792-9270-7257a9468e50 سایت خبری کرنا، پروژه‌های شهری کرمان
  43. [ http://www.kerna.ir/news/1391/11/23/پنج-اثر-تاریخی-استان-کرمان-ثبت-ملی-شد سایت خبری کرنا]
  44. استان کرمان پنج اثر ثبت جهانی دارد
  45. ۴۵٫۰ ۴۵٫۱ عمارت تاریخی فتح‌آباد(بیگلربیگی)
  46. سایت نگاه: درباره تاریخ گنبد جبلیه کرمان
  47. http://www.tebyan.net/newindex.aspx?pid=84001
  48. http://www.tebyan.net/newindex.aspx?pid=114904
  49. ۴۹٫۰۰ ۴۹٫۰۱ ۴۹٫۰۲ ۴۹٫۰۳ ۴۹٫۰۴ ۴۹٫۰۵ ۴۹٫۰۶ ۴۹٫۰۷ ۴۹٫۰۸ ۴۹٫۰۹ ۴۹٫۱۰ کرمان در آینه گردشگری، سیدمحمدعلی گلاب زاده
  50. http://www.tebyan.net/newindex.aspx?pid=107214
  51. بازارها و کاروانسراهای کرمان
  52. ۵۲٫۰ ۵۲٫۱ سایت خبری پارسینه، جاذبه‌های گردشگری کرمان
  53. ۵۳٫۰ ۵۳٫۱ ۵۳٫۲ ۵۳٫۳ «دانشنامهٔ تاریخ معماری ایران‌شهر». سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران. بازبینی‌شده در ۱۹/۵/۲۰۱۱. 
  54. ایران صدا / رادیو فرهنگ - خبر
  55. خبرگزاری مهر / رد پای دایناسورها در کرمان در حال نابودی است
  56. سایت جامع گردشگری
  57. دانشنامه جامع ایرداد
  58. نمای ایران
  59. وبگاه فرهنگسرا
  60. کتابخانه دیجیتال دائرةالمعارف بزرگ اسلامی
  61. از قلعه دختر تا دقیانوس، محمد دانشور، انتشارات مرکز کرمان‌شناسی.
  62. سایت نگاه: ویدئو کلیپ و توضیحاتی پیرامون تخت دگاه قلی بیگ
  63. ۶۳٫۰ ۶۳٫۱ http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=13910228000063
  64. ۶۴٫۰ ۶۴٫۱ کرمان در آینهٔ گردشگری، سیدمحمدعلی گلاب‌زاده
  65. Where's the Hottest Place on Earth?
  66. http://www.tebyan.net/newindex.aspx?pid=106749
  67. کوه‌های کرمان - نگرشی بر بلندیهای جنوب شرقی ایران / رسول زندی / ۱۳۷۲
  68. http://www.rayen.ir/%20Rayen%20city
  69. http://vista.ir/content/112789/مقبرهٔ-امام‌زاده-شاهزاده-حسین،-جوپار،-کرمان/
  70. http://www.yjc.ir/fa/news/4001550/آرامگاه-شاهزاده-حسین-جوپار-همانند-نگینی-در-کرمان-می-درخشد
  71. http://www.mahdiehkerman.com/
  72. http://kerman.irib.ir/news/socialnews/14352-1391-07-20-09-10-24
  73. http://azk.ir/print:09.html
  74. http://wikimapia.org/13903415/fa/باغ-سده
  75. http://news.tebyan-zn.ir/article/شرکت+فعال+اقلیت‌های+مذهبی+کرمان+در+انتخابات/375892.html
  76. سایت خبری هلیل
  77. ۷۷٫۰ ۷۷٫۱ ۷۷٫۲ ۷۷٫۳ ۷۷٫۴ ۷۷٫۵ ۷۷٫۶ کرمان در آینه گردشگری، سید محمد علی گلاب زاده
  78. ۷۸٫۰ ۷۸٫۱ کرمان در آینه گردشگری، سیدمحمدعلی گلاب‌زاده
  79. ۷۹٫۰ ۷۹٫۱ http://hamshahrionline.ir/details/88357
  80. http://www.farsnews.net/newstext.php?nn=8903030325
  81. http://www.magiran.com/npview.asp?ID=1435763
  82. http://www.farhangnews.ir/content/31807
  83. http://kerman.isna.ir/Default.aspx?NSID=5&SSLID=46&NID=21150
  84. ۸۴٫۰ ۸۴٫۱ سایت خبری کرنا
  85. خبرگزاری مهر:مدرسه حیاتی کرمان به موزه تبدیل می‌شود
  86. لنزور
  87. http://www.kerna.ir/news/1395/05/24/سوسک-چوب‌خوار-حیات-درختان-نارون-بلوار-جمهوری-را-تهدید-می‌کندNewsID=1275572
  88. http://www.mehrnews.com/news/4108947/۴۰۶-هکتار-فضای-سبز-به-مساحت-بوستان-های-شهر-کرمان-افزوده-شد/۴۰۶ هکتار فضای سبز به مساحت بوستان‌های شهر کرمان افزوده شدNewsID=1275572
  89. [asiyabbadi.com "آسیاب بادی کرمان"] Check |url= scheme (help). 
  90. http://www.mehrnews.com/fa/NewsDetail.aspx?NewsID=1275572
  91. ۹۱٫۰ ۹۱٫۱ http://www.parset.com/News/ShowNews.aspx?Code=667617
  92. روزنامه جام جم: احداث فرودگاه تفریحی در کرمان
  93. ۹۳٫۰ ۹۳٫۱ http://www.irna.ir/fa/News/107187/سایر_رشته_ها/پیست_کارتینگ_کرمان_افتتاح_شد
  94. ۹۴٫۰ ۹۴٫۱ http://www.kerna.ir/news/1390-12-27/news7770.aspx
  95. ۹۵٫۰ ۹۵٫۱ http://www.kerna.ir/news/1391-06-15/news9257.aspx
  96. http://www.kerna.ir/news/1389/10/23/news3329
  97. http://www.kerna.ir/news/1389-04-02/news1538.aspx
  98. [۱]
  99. سایت خبری کرنا،پروژه‌های شهری کرمان
  100. ۱۰۰٫۰ ۱۰۰٫۱ ۱۰۰٫۲ ۱۰۰٫۳ ۱۰۰٫۴ ۱۰۰٫۵ ۱۰۰٫۶ ۱۰۰٫۷ ۱۰۰٫۸ ۱۰۰٫۹ لیست هتل‌های ایران در سایت هتلداری ایران
  101. http://www.jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100916851701
  102. http://www.magiran.com/npview.asp?ID=1206559
  103. ۱۰۳٫۰ ۱۰۳٫۱ شرکت فرش ناوک، فرش کرمان
  104. سایت اطلاع‌رسانی فرش کرمان
  105. سایت تخصصی پته
  106. «نشریه «صدای تاک» در تیتر». بازبینی‌شده در 2017-09-05. 
  107. فرهنگسراها-و-خانه های-فرهنگ-شهر-کرمان/http://www.kerna.ir/urban-centers
  108. خواجه اتابک کرمان افتتاح می‌شود
  109. عمومی کشور
  110. سایت خبری کرنا
  111. شهردار کرمان: قطارشهری کرمان از ورزشگاه امام علی تا میدان شهدا احداث خواهد شد.
  112. شهردار کرمان: قطارشهری کرمان از نوع تراموا خواهد بود.
  113. مشروح مصاحبهٔ احمد سام با سیدحسین مرعشی در وبلاگ محمدرضا یزدان‌پناه
  114. اداره کل راه آهن کرمان
  115. استانی کرمان ۲۴ ساعته شد
  116. http://isna.ir/fa/news/91101107164/رادیو-کرمان-24-ساعته-شد
  117. کرمان قطب پیوند کبد و کلیه ایران
  118. سایت بیمارستان افضلی پور کرمان
  119. http://www.tamin.ir/News/Item/7847/2/7847.html
  120. سایت بیمارستان دکتر باهنر کرمان
  121. سایت دانشگاه علوم پزشکی کرمان
  122. سایت بیمارستان شفا کرمان
  123. سایت دانشگاه علوم پزشکی کرمان
  124. سایت بیمارستان شهیدبهشتی کرمان
  125. http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=13910221000649:عمل بسته قلب در بیمارستان الزهرا کرمان انجام شد
  126. http://mehrganhospital.com/
  127. http://kerman118.com/ads/p_6552:فروش%20سهام%20بیمارستان%20پارس%20کرمان
  128. http://besat.kmu.ac.ir/Default5.aspx?Id=5032
  129. خبرگزاری فارس: کرمان قطب ریاضی ایران است
  130. سایت دانشگاه علوم پزشکی کرمان
  131. مرکز بین‌المللی تکنولوژی و علوم پیشرفته کرمان
  132. ۱۳۲٫۰ ۱۳۲٫۱ ۱۳۲٫۲ ۱۳۲٫۳ ۱۳۲٫۴ ۱۳۲٫۵ باشگاه صنعت مس کرمان
  133. سایت خبری کرنا
  134. باشگاه صنعت مس کرمان مقام سوم لیگ برتر هندبال ایران را بدست آورد
  135. http://mehrnews.com/detail/News/2009226
  136. باشگاه کوهنوردی جوپار

پیوند به بیرون[ویرایش]

Kerman
کرمان
city
Ancient names: Kārmānia, Boutiā, Germānia
Left to right: Bazaar of Kerman; Great Library of Kerman; Ganjali Khan complex; Jameh Mosque; Jabaliyeh dome, an ancient museum of stone.
Left to right: Bazaar of Kerman; Great Library of Kerman; Ganjali Khan complex; Jameh Mosque; Jabaliyeh dome, an ancient museum of stone.
Official seal of Kerman
Seal
Nickname(s): ديار كريمان (Persian for "Land of Karimans"), The City of Stars
Kerman is located in Iran
Kerman
Kerman
Coordinates: 30°17′N 57°05′E / 30.283°N 57.083°E / 30.283; 57.083Coordinates: 30°17′N 57°05′E / 30.283°N 57.083°E / 30.283; 57.083
Country  Iran
Province Kerman
County Kerman
Bakhsh Central
Founded c. 3rd century AD
Government
 • Mayor Mohammad Sam[2]
Area
 • city 185 km2 (85.16 sq mi)
Elevation 1,755 m (5,758 ft)
Population (2011Kiu)
 • city 734,441[1]
 • Urban 821,374[3]
 • Population Rank in Iran 10th
Demonym(s) Kermani
Time zone IRST (UTC+3:30)
 • Summer (DST) IRDT (UTC+4:30)
Postal code 761
Area code(s) +98 343
Main language(s) Persian
Climate BWk
Website www.kermancity.kr.ir/

Kerman (About this sound pronunciation ) (Persian: كرمان‎‎, also Romanized as Kermān, Kermun, and Kirman; also known as Carmania)[4] is the capital city of Kerman Province, Iran. At the 2011 census, its population was 821,374, in 221,389 households, making it the 10th most populous city of Iran.[5]

It is the largest and most developed city in Kerman Province and the most important city in the southeast of Iran. It is also one of the largest cities of Iran in terms of area. Kerman is famous for its long history and strong cultural heritage[citation needed]. The city is home to many historic mosques and Zoroastrian fire temples. Kerman is also on the recent list of the world's 1000 cleanest cities[citation needed]. Kerman became capital city of Iranian dynasties several times during its history. It is located on a large, flat plain, 800 km (500 mi) south-east of Tehran, the capital of Iran.

History

Kerman was founded as a defensive outpost, with the name Veh-Ardashir, by Ardashir I, founder of the Sasanian Empire, in the 3rd century AD. After the Battle of Nahāvand in 642, the city came under Muslim rule. At first the city's relative isolation allowed Kharijites and Zoroastrians to thrive there, but the Kharijites were wiped out in 698, and the population was mostly Muslim by 725. Already in the eighth century the city was famous for its manufacture of cashmere wool shawls and other textiles. The Abbasid Caliphate's authority over the region was weak, and power passed in the tenth century to the Buyid dynasty, which maintained control even when the region and city fell to Mahmud of Ghazni in the late tenth century. The name Kerman was adopted at some point in the tenth century.[6]

The Masjid gate through which Agha Mohammad Khan entered the city
Sassanid era horse head found in Kerman

Under the rule of the Seljuq Turks in the 11th and 12th centuries, Kerman remained virtually independent, conquering Oman and Fars.[7] When Marco Polo visited Kerman in 1271, it had become a major trade emporium linking the Persian Gulf with Khorasan and Central Asia.[8] Subsequently, however, the city was sacked many times by various invaders. Kerman expanded rapidly during the Safavid dynasty. Carpets and rugs were exported to England and Germany during this period.[9]

In 1793 Lotf Ali Khan defeated the Qajars, and in 1794 he captured Kerman. But soon after he was besieged in Kerman for six months by Agha Mohammad Khan Qajar. When the city fell to Agha Mohammad Khan, angered by the popular support that Lotf Ali Khan had received,[clarification needed]many of the male inhabitants were killed or blinded, and a pile was made out of 20,000 detached eyeballs and poured in front of the victorious Agha Mohammad Khan.[10] Many women and children were sold into slavery, and in ninety days the city turned into ruins. However, the Zoroastrians of Kerman who had been strong supporters of Lotf Ali Khan suffered the wrath of the founder of Qajar dynasty the most during this period.

The present city of Kerman was rebuilt in the 19th century to the northwest of the old city, but the city did not return to its former size until the 20th century.

Geography

Kerman
Climate chart (explanation)
J F M A M J J A S O N D
 
 
29
 
 
12
−4
 
 
27
 
 
14
−1
 
 
32
 
 
19
3
 
 
20
 
 
24
8
 
 
8.6
 
 
30
12
 
 
0.5
 
 
35
16
 
 
0.7
 
 
36
17
 
 
0.6
 
 
34
14
 
 
0.3
 
 
31
10
 
 
0.7
 
 
26
5
 
 
5.1
 
 
19
−1
 
 
18
 
 
14
−4
Average max. and min. temperatures in °C
Precipitation totals in mm
Source: World Weather Organization

Kerman is located on a high margin of Kavir-e Lut (Lut Desert) in the south-central part of Iran. The city is surrounded by mountains. Kerman is also located along the Saheb Al Zman mountain. The city is 1,755 m (5,758 ft) above sea level, making it third in elevation among provincial capitals in Iran. Winter brings very cold nights to Kerman. Mountains in the south and southeast Jftan Joopar and Plvar and Kerman[clarification needed] have snow all year round. Kerman is located at latitude 30.29 and longitude 57.06.

Climate

The city's many districts are surrounded by mountains that bring variety to Kerman's year-round weather pattern. The northern part of the city is located in an arid desert area, while the highland of the southern part of the city enjoys a more moderate climate. The mean elevation of the city is about 1,755 m (5,758 ft) above sea level.

The city of Kerman has a moderate climate. The average annual rainfall is 135 mm.Otherwise, its climate is relatively cool.[9]

Geological characteristics

For Iranian paleontologists, Kerman has always been considered a fossil paradise. The discovery of new dinosaur footprints in 2005 renewed hopes for better understanding the history of this area.[11][12]

Economy

A Kerman carpet

The economy of Kerman is mostly based on farming, notably nut farming and also mining. Sarchashmeh Copper mine is the second biggest copper mine in the world after the one located in Chile. Pistachios are an important part of the economy in Kerman, with Kerman Province being the largest producer of pistachios in Iran and the world.

Carpet weaving is one of the main industries of the city, and the carpets produced there are renowned internationally.[8] Carpet weaving is a very old tradition in Kerman. The oldest carpet discovered in Kerman, dates from about 500 years ago.[13] Cotton textiles and goats-wool shawls are also manufactured.[14]

A number of modern establishments such as textile mills and brickworks also have been constructed. The province's mineral wealth includes copper and coal.[8]

Culture

Tiled dome of the Shrine of Shah Nematollah Vali, in Mahan, 20 miles (32 km) outside of Kerman

Kerman is among several cities in Iran with a strong cultural heritage, which is expressed in the local accent, poetry, local music, handicrafts and customs that Kerman has introduced to the world.

The only anthropology Iran museum of Zoroastrians in the world[clarification needed], which showcases the ancient history of Zoroastrians, is in Kerman’s Fire Temple. The idea of launching the museum along with the library of Kerman’s Zoroastrian Society came to light in 1983, when the head of the society, Parviz Vakhashouri, and the former head of the library, Mehran Gheibi, collected cultural heritage artifacts of Kerman’s Zoroastrian community. These two officials added many other objects to this collection. The museum was officially inaugurated during Jashn-e Tirgan in 2005 by Iran’s Cultural Heritage, Handicrafts and Tourism Organization (ICHHTO).

Jashn-e Tirgan or Tiregan is an ancient Iranian rain festival observed on July 1. The festivity refers to archangel Tir (literally meaning arrow) or Tishtar (lightning), who appear in the sky to generate thunder and lightning for providing much needed rain.

The Sadeh ceremony is celebrated every year in Kerman.

Also, the archeological ancient areas of Jiroft and Tappe Yahya Baft are located south of Kerman. Rayen Castle is also located in Rayen town, southeast of Kerman.

Some of the handicrafts and souvenirs of the province of Kerman are traditional embroidery known as pateh, carpets, rugs, jajeems, Kilims (a coarse carpet), satchels, and other hand woven articles. Caraway seeds and pistachio of Rafsanjan and Kerman are best of the main items of this province.[15]

Demography

The people of Kerman are Persians, and most are Shi'a Muslims. Kerman has a small but culturally significant Zoroastrian minority.

The population of the city in 1996 was 385,000 and in 2006 was 515,414; the current population is 621,374, including 312,873 male and 308,501 female.[16]

Population development

Some of these figures are estimates only, official census results are indicated with (¹).[17]

Year Population
1896 ¹ 40,228
1906 55,000
1916 ¹ 52,154
1926 ¹ 55,048
1936 75,000
1946 ¹ 97,363
1956 ¹ 101,716
1966 ¹ 140,761
1976 ¹ 254,786
1986 310,000
1991 350,000
1996 ¹ 384,991
Year Population
2001 450,000
2006 ¹ 515,414
2011 ¹ 734,441

¹ official census results

Government

Politics in Kerman are influenced by the former President Ali Akbar Hashemi Rafsanjani, his brother and Vice President Mohammad Hashemi Rafsanjani and Hossein Marashi, both from nearby Rafsanjan. Mohammad Javad Bahonar was born in Kerman. He was an Iranian scholar, Shiite theologian and politician who served as the Prime minister of Iran from 15 to 30 August 1981 when he was assassinated by Mujahideen-e Khalq (MEK).

Colleges and universities

Sport

The city is home to many athletic teams representing different sports. Mes Kerman is the major football team of the city. It was promoted to Iran's top league, the Persian Gulf Pro League, in the 2005–06 season. The team is named after and sponsored by Kerman's copper industries. This team has a history of participating in the AFC Champions League. The team now competes in the Azadegan League. Also, many famous soccer players were born in Kerman.

  • MES handball team is in the top league.
  • MES cycling team is in the top league of cycling in the country.
  • MES chess team is in the first league of the country.
  • The city's baseball team, known as the Boshra Baseball Academy, won the country's baseball cup for the first time in 2013.[18]

In October 2013, Kerman was host to the qualifying Group D of AFC U-19 Championship 2014.

Kerman sport venues

  • 15,000-seat Shahid Bahonar Stadium
  • 30,000-seat dedicated MES soccer team stadium (under construction)
  • Salimi Kia Stadium
  • Sports Complex of Imam Ali
  • Sirch Ski Resort
  • Kerman Horseback Riding Club
  • International Kart racing track: This track is one of the most standard Kart racing tracks in Iran.
  • international Large track cycling (under construction)

Media

Kerman is the media center of the Kerman Province. Many newspapers are published in the city such as Kerman Emruz (Kerman Today) and Bidari. Hadis–Pasargad is also a weekly newspaper. Kerman has a 24-hour TV channel known as the Kerman Channel or Channel 5. The city also has a radio station.

Transportation

Kerman's Adineh bus terminus
Boeing 747-400 of Iranian Mahan Air

Kerman is on the Tehran, Bandar Abbas and Zahedan route. Kerman Airport is considered one of Iran's main airports. It has daily and weekly flights to Tehran, Ahwaz, Yazd, Esfahan, Bandar Abbas, Mashhad and Shiraz.[9] Also, the Trans-Iranian Railway passes through this city.[9] Kerman's newly built bus terminus, Adineh, opened in May 2013.

Mahan Air Airlines

The international company Mahan Air was established, and has its headquarters, in Kerman. Flights between Kerman and the remotest parts of Iran and the world are handled by Mahan Air. Established in 1992 in Kerman, this company has the highest reputation of quality among Iranian airlines and is now on the list of the best airline companies in the region.[citation needed]

Metro

Kerman's Metro had been approved by the government cabinet and was meant to cover large parts of the metropolitan area in Kerman, but the project's operations were cancelled due to several issues. Later it was heard that a tram project would replace the Metro project, but this project has not been launched yet.

Chabahar–Zahedan Railway

In May 2016, during Indian Prime Minister Narendra Modi's trip to Iran, agreement was signed to develop two berths at Port of Chabahar and to build new Chabahar–Zahedan railway, as part of North–South Transport Corridor, by Indian Railways' public sector unit Ircon International.[19]

The establishment of the port of Chabahar's connection to the country’s railway plan, is under study and consideration. With the completion of the Kerman–Zahedan railway and its connection to the port of Chabahar, this port will connect to the Trans-Iranian Railway.

Health

Kerman is one of the leading cities in Iran in the field of health and many people from neighboring provinces such as Sistan and Baluchestan, Hormozgan[clarification needed] visit the city for medical care. Kerman is on the recent list of the world's 1000 cleanest cities.[citation needed]

The city has several hospitals. The well known ones are: Afzalipour hospital, Doctor Bahonar Hospital, Raziye Firoz Hospital, and Mehregan Hospital.

Famous people

Gallery

Surrounding municipalities

See also

References

  1. ^ "2011 Census". Sko.ir. August 16, 2011. Retrieved 2013-12-10. 
  2. ^ سام شهردار کرمان شد
  3. ^ "2011 Census". Amar.org.ir. August 16, 2011. Retrieved 2013-12-10. 
  4. ^ Kerman can be found at GEOnet Names Server, at this link, by opening the Advanced Search box, entering "-3070237" in the "Unique Feature Id" form, and clicking on "Search Database".
  5. ^ "Census of the Islamic Republic of Iran, 1385 (2006)". Islamic Republic of Iran. Archived from the original (Excel) on 2011-11-11. 
  6. ^ A.H.T. Levi, "Kerman," in International Dictionary of Historic Places, ed. Trudy Ring, Chicago: Fitzroy Dearborn, 1995-1996, vol. 4, p. 413.
  7. ^ "Kerman". Columbia Encyclopedia (Sixth ed.). Columbia University Press. 2008. 
  8. ^ a b c Pourshariati, Parvaneh. "Kerman". Encyclopedia of the Modern Middle East and North Africa. Gale Group. 
  9. ^ a b c d "Iran Chamber Society: Iranian Cities: Kerman". Iranchamber.com. Retrieved 2013-12-10. 
  10. ^ Hasan Pir Nia, A. Eghbal Ashtiani, History of Persia (Tarikh-i Iran), ISBN 964-6895-16-6, Tehran, 2003, p.655
  11. ^ "Dinosaur Footprints Moulded In Kerman". Payvand.com. Retrieved 2013-12-10. 
  12. ^ [1] Archived October 17, 2007, at the Wayback Machine.
  13. ^ "Kerman Rug (Iran): History". Caroun.com. Retrieved 2013-12-10. 
  14. ^ "Travel in Kerman - Iran - History - WorldTravelGate.net®". Mideasttravelling.net. Archived from the original on 2012-03-22. Retrieved 2013-12-10. 
  15. ^ "Handicrafts and Souvenirs in Kerman, [Iran Tourism & Touring Organization]". www.itto.org. Retrieved 2016-01-19. 
  16. ^ "Cities in Iran: 2005 Population Estimates". Mongabay.com. Retrieved 2013-12-10. 
  17. ^ "Population development". Kermancity.kr.ir. August 16, 2011. Retrieved 2013-12-10. 
  18. ^ "Kerman Baseball". Mehrnews.com. March 2013. Retrieved 2013-12-10. 
  19. ^ India-Iran sign key agreements, Published: 23 May 2016

Bibliography

External links