کردوان علیا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۲۸°۱۱′۱″ شمالی ۵۱°۲۵′۴۸″ شرقی / ۲۸.۱۸۳۶۱°شمالی ۵۱.۴۳۰۰۰°شرقی / 28.18361; 51.43000[۱]

کُردَوان عُلیا
اطلاعات کلی
کشور  ایران
استان بوشهر
شهرستان دشتی
بخش کاکی
دهستان کبگان
نام محلی کُردَو بالَی
نام‌های دیگر کردوان شَیخها
مردم
جمعیت ۷۶۰ نفر
کد آماری ۲۳۲۱۶۰

کُردَوان عُلیا، روستایی است از توابع بخش کاکی شهرستان دشتی در استان بوشهر جنوب ایران.

جمعیت[ویرایش]

این روستا در دهستان کبگان قرار دارد. بر اساس سرشماری آمار رسمی، در سال ۱۳۹۰ جمعیت روستا ۷۶۰ نفر (۱۹۸ خانوار) می‌باشد[۲] و در سال ۱۳۸۵ دارای ۶۷۹ نفر (۱۵۹ خانوار) بوده است.[۳]

بیشتر مردم آن به کشاورزی مشغول هستند و زنها بیشتر به صنایع دستی از جمله ریسندگی که به زبان محلی «دخ گردوندن» معروف است، مشغول می‌باشند.

موقعیت[ویرایش]

کردوان علیا در فاصله ۷۰ کیلومتری از مرکز شهرستان دشتی (خورموج) واقع شده است. این روستا، شمال رودخانه مند در منتهای جنوبی کوه مند قرار دارد و با روستاهای میته، زیارت ساحلی، اسماعیل‌محمودی، کردوان سفلی و کردوان رئیسی همجوار می‌باشد.

زبان و گویش[ویرایش]

گویش مردم کردوان از گونه‌های اصلی روستایی و سنتی گویش دشتی (فارسی جنوبی) است و در عین حال از نظر لهجه منحصر بفرد بوده و مانند لهجه یزدی سیلابهای آخر گفتار با کشش ادا می‌شود. گویش مردم منطقه، دشتی است که یکی از اصیل‌ترین گویش‌های ایران بوده و ریشه در زبان باستان ایران و زبان پهلوی ساسانی دارد و کلمات و اصطلاحاتی به همان سبک و قالب زبان پهلوی هنوز هم با گذشت چند قرن در آن محفوظ مانده و در زبان محاوره‌ای مورد استفاده قرار می‌گیرد.[۴]

بزرگان[ویرایش]

کردوان قبل از این تقسیمات جغرافیایی جدید سرزمینی با وسعت زیاد بوده است و مکانی که اکنون به کردوان علیا مشهور ست از حدود هشتصدسال قبل جایگاه و منزل گاه طایفه ای بزرگ از روسای حاجیانی معروف به روسای قحطانی بوده و به آن ها تعلق داشته است.در اوایل پادشاهی محمدشاه قاجار،رییس پولاد از حکام مشهور دشتی از عده ای از مشایخ بحرانی ساکن کنگان جهت سکونت در کردوان و ایجاد مرکزی برای آشنا و آگاه کردن مردم با مسائل دینی و علوم مقدماتی حوزوی دعوت بعمل آوردند.بدنبال این دعوت شیخ محمد بن حسین بحرانی که اجداد ایشان تا پانزده نسل همگی از مجتهدان و علما معروف شیعه بوده اند در کردوان ساکن شد و بعدها در حوزه علمیه کردوان که به همت رییس مظفر بن رییس درویش ایجاد شده بود مقام استادی آن را برعهده داشت.از این جهت کردوان علیا به کردوان شیخها نیز معروف است.

  • شهاب الدین:از اجداد روسای قحطانی کردوان که بنظر میرسد مدتی نیز بندر عباس را اداره کرده است.
  • کردامیر:از بزرگان تاریخ دشتی که احتمالا تا اوایل دوره صفویه کلانتر منطقه ماندستان و دشتی بوده است.به همراه دو برادر دیگر خود کردعلی و کرد ابراهیم معلوم نیست به چه جهت مدتی را در کوشکنار بسر برده اند.کردامیر از بزرگان دشتی در زمان خود بوده است.
  • احمد بن حیدر بگ :از بزرگان دشتی دوره افشاریان و زندیان و اوایل قاجار که صاحب املاک فراوان بوده است.ایشان فردی بسیار باسواد بوده است.نوادگان ایشان در ادوار مختلف کتابخانه های پربار و ارزشمندی داشته اند.
  • رییس مظفر بن محمدمظفر:از خلیفه احمدانهای کردوان و بزرگان دشتی عصر نادری و زندیه و اوایل قاجار
  • شیخ محمدبن حسین آل شیث:جد مشایخ بحرانی ساکن کردوان که از طرف علما بزرگ شیعه اجازه اجتهاد داشت و اولین استاد اولین حوزه علمیه بود.
  • شیخ عبدالنبی بن شیخ محمد:از مجتهدان و علما معروف تاریخ دشتی
  • آیت الله حاج شیخ محمد بن ملاحسن:از آل بدرالدین و از بزرگان عالمان و مجتهدان زمان خود و تاریخ شیعه
  • آیت الله حاج شیخ عباس بن ملا حسن:از آل بدرالدین و از علما و فضلای برجسته تاریخ دشتی و صاحب 1- ملخّص المقال فی اسماء الموثقین و المعتمدین من الرّجال 2- نخبه ی الآثار فی الأدعیه ی و الأذکار 3- کشکول 4- تهذیب نفس
  • رییس درویش بن رییس مظفر:از حکام معروف دشتی که به دلاوری معروف بود.ایشان که از متحدان جمال خان میرپنجه ضابط دشتی بود بدنبال توطئه انگلیسیها در برکناری جمال خان و متحدانش،در سال ۱۳۳۹ق و بعد از فوت ضابط دشتی در توطئه ای از مخالفان شکست خورده و در گزدراز ساکن شد.
  • شیخ علی بن شیخ احمد:از علمای برجسته دشتی و صاحب دوره سه جلدی تهذیب نفس
  • شیخ حسن بن شیخ محمد:عالم و عارف و مفسر بزرگ دشتی
  • رییس پولاد بن حاج عبدالرضا:از حکام و پهلوانان معروف تاریخ دشتی که در اوایل پادشاهی محمدشاه قاجار در جنگ با قشون مالیاتی حکومت به همراه برادر سرشناس خود رییس درویش و عده ای از بزرگان دشتی کشته شدند.
  • شیخ احمدبن شیخ حسین:از بزرگان و علما سرشناس تاریخ دشتی که قاضی القضات منطقه بوده است.
  • رییس مظفر بن رییس درویش:از مفاخر و مشاهیر دشتی و از معروفترین حکام تاریخ دشتی که اولین حوزه علمیه دشتی را ایجاد کردند.ایشان خود از طلاب حوزه علمیه و معمم بودند.در سال ۱۲۷۳ق در شمار بزرگانی بود که محمدخان دشتی را در جنگ علیه بریتانیا همراهی کردند.از مشهورترین اخیار و وقف کنندگان تاریخ دشتی و شخصیتی بی نظیر که در ۱۲۹۷ق در سحر ماه رمضان و در سجاده فوت نمودند.
  • حاج محمدرضا بن حاج عبدالرضا:از حاجیانی های کردوان و از حکام و اخیار معروف دشتی که بانی مسجد و حسینیه ای معروف به گنبدی بوده که آثار خرابه های مسجد وی در میدری کردوان موجود است.
  • ملا محمد :از آل بدرالدین و از وعاظ و شعرا و خطاطان معروف زمان خود بوده است.
  • رییس عبدالرضا بن رییس درویش:متخلص به محزون و دوبیتی سرا و مرثیه سرای معروف دشتی
  • افراسیاب:متخلص به توران و از دوبیتی سرایان معروف دشتی
  • میرزا موسی خان مرشدی:نوه ی زائرعلی مرشد ساقی تخلص که روزگاری رییس کابینه حکومت بنادر و زمانی نائب الحکومه برازجان بوده است.

فایز دشتی[ویرایش]

زایر محمدعلی بن رییس مظفر بن غلامعلی خان بن حاج درویش بن حاج محمدرضا کردوانی دشتی در سال ۱۲۵۰ق در کردوان متولد گشت.این شاعر دوبیتی و مرثیه سرای معروف تاریخ ادبیات ایران و زبان فارسی در اواخر عمر در گزدراز ساکن گشته و در سال ۱۳۳۰ق در همان روستا فوت نمودند.

عبابافی[ویرایش]

صنعت عبابافی در استان بوشهر یکی از صنایع وابسته به شتر بوده است و هم اکنون تعداد محدودی کارگاه در روستای کردوان شهرستان دشتی به امر تولید پارچه عبا مشغولند؛ و از پشم نژاد شتر دشتی (ذبه) که از مهمترین نژادهای شتر استان و از بهترین نژادهای پشمی کشور است که از پشم آن عباهایی بافته می‌شود که در داخل کشور و کشورهای حاشیه خلیج فارس از مقبولیت بالایی برخوردار است.[۵]

منابع[ویرایش]

  1. : کمیته تخصصی نام نگاری و یکسان‌سازی نام‌های جغرافیایی ایران :
  2. «نتایج سرشماری ۱۳۹۰» (اکسل). درگاه ملی آمار. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۲۱ آبان ۱۳۹۲. 
  3. «نتایج سرشماری ۱۳۸۵» (اکسل). درگاه ملی آمار. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۲۱ آبان ۱۳۹۲. 
  4. سعیدی نیا، حبیب‌الله؛ تاریخ تحولات سیاسی اجتماعی دشتی در دوران قاجار و پهلوی (۱۳۸۳)، ص ۳۸۸.
  5. ثبت 3 هزار نفر شتر در بوشهر بوشهرنیوز