کردستان عراق

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
فارسیEnglish

مختصات: ۳۶°۱۱′۰″ شمالی ۴۴°۰۰′۰″ شرقی / ۳۶٫۱۸۳۳۳°شمالی ۴۴٫۰۰۰۰۰°شرقی / 36.18333; 44.00000

اقلیم کردستان

پرچم نشان ملی
سرود ملیای رقیب (ئهٔ ڕه‌قیب)

پایتخت
(و بزرگترین شهر)
اربیل
زبان رسمی زبان کردی
زبان‌های محلی کردی سورانی، کردی کرمانجی(بادینی)، اورامیترکمنی
نوع حکومت نظام پارلمانی
نام حاکمان 
رئیس
نخست‌وزیر

نیچیروان ادریس بارزانی مسرور بارزانی 
مساحت
 -  مساحت ۶۰٬۶۴۳ کیلومتر مربع، همچنین ۷۸٬۷۳۶ (شامل مناطق مورد اختلاف)کیلومتر مربع 
جمعیت
 -  تخمین جمعیت (۲۰۱۱) ۶٬۶۹۰٬۹۰۰[۱][۲] ۵٬۳۰۰٬۰۰۰[۳] 
واحد پول دینار عراق
نوع تقویم گریگوری-میلادی
جهت رانندگی راست
دامنه اینترنتی krd.
برق
 -  اختلاف پتانسیل ۲۲۰v ولت

کردستان عراق یا اقلیم کردستان (به کردی: هه‌رێمی کوردستان، Herêmî Kurdistan)، یک منطقهٔ خودمختار در بخش شمالی کشور عراق است. کردستان عراق از شرق با ایران از شمال با ترکیه و از غرب با سوریه هم‌مرز است. پایتخت آن اربیل که از سوی کردها هه‌ولێر نامیده می‌شود. رئیس اقلیم کردستان عراق نچیروان ادریس بارزانی است.[۴]

سرشماری رسمی از تعداد جمعیت این منطقه در دست نیست اما آخرین برآوردهای حکومت محلی جمعیت این منطقه را حدود ۶میلیون نفر تخمین می‌زند.[۵]

در منطقهٔ کردستان عراق علاوه بر کُردها، اقلیت‌های آشوری، ترکمن، عرب، کلدانی، ارمنی و غیره نیز زندگی می‌کنند.[۶] اکثریت مردم کردستان عراق مسلمان سنی‌مذهب هستند.

در زمان حکومت بعثیان، آن حکومت تصمیم گرفت منطقه‌ای حائل در مرزهای شمالی خود با ایران ایجاد کند و برای این منظور از سال ۱۹۶۳ تا پایان جنگ ایران و عراق در سال ۱۹۸۸ در حدود چهار هزار روستای کردنشین را در این منطقه ویران کرد. ساکنان این مناطق و به‌طور کل حدود ۲۵ درصد از جمعیت کردنشین عراق به اجبار به نقاط دیگر عراق تبعید شدند و در این روند ۳۰۰ هزار کرد جان خود را از دست دادند.[۷]

کردستان عراق از سال ۱۹۹۱ خودمختار بوده‌است.[۸]

جغرافیا[ویرایش]

آبشارهای سرداو در پندرو

کردستان عراق منطقه‌ای کوهستانی است. کوه‌های منطقه کردستان عراق دارای ارتفاع متوسط حدود ۲۴۰۰ متر است. ارتفاع کوه‌های این اقلیم در نقاطی به سه هزار تا ۳۳۰۰ متر هم می‌رسد. تنها بخش‌های جنگلی اقلیم کردستان عراق در همین ارتفاعات بلند قرار گرفته‌اند.[۹]

بلندترین قله در اقلیم ۳۶۱۱ متر بلندا دارد. نام این کوه که در مرز با ایران قرار دارد را چیغی‌در (به کردی: کێغی ده‌ر) و گاه هَلگورد ذکر کرده‌اند. در برخی منابع معنی نام چیغی‌در «کوه بیرونی» و در دیگر منابع معنی آن «چادر سیاه» ذکر شده‌است.
رودهای بسیاری از کوه‌های کردستان عراق سرچشمه گرفته و در این منطقه جریان دارند. رودهای زاب بزرگ و زاب کوچک از شرق به غرب در منطقه جریان دارند. رود دجله نیز که از ترکیه سرچشمه می‌گیرد با گذر از کردستان عراق وارد مناطق جنوبی‌تر عراق می‌شود.

بزرگ‌ترین دریاچه کردستان عراق دریاچه دوکان نام دارد. دریاچه‌های کوچک‌تری چون دریاچه دهوک نیز در این منطقه وجود دارند.

بخش‌های غربی و جنوبی کردستان عراق چندان کوهستانی نیست و زمین‌های آن بیشتر به صورت تپه‌ماهور و دشت است. این منطقه با این وجود نسبت به دیگر بخش‌های صاف عراق سرسبزتر است.

شهرهای منطقه خودگردان کردستان عراق (بر روی دکمه «نمایش» کلیک نمایید:):

نقشه سیاسی کردستان عراق

کردستان عراق میان نه استان واقع شده‌است؛ که از این میان حکومت اقلیم کردستان بر چهار استان اربیل، سلیمانیه، دهوک و به تازگی استان حلبچه از استان سلیمانیه جدا و مستقل شده‌است و نیز قسمت‌هایی از استان‌های نینوا و دیاله چیرگی دارد. همچنین حکومت کردستان درخواست پیوستن استان کرکوک و بخش‌های بزرگ‌تری از استان‌های نینوا، دیاله و صلاح‌الدین و واسط را کرده‌است.

ماه‌های تابستان یعنی از ژوئن تا سپتامبر بسیار گرم و خشک هستند. در ماه‌های ژوئیه و اوت، یعنی داغ‌ترین ماه‌ها، میانگین دما ۳۹ تا ۴۳ درجه است و در بسیاری روزها به ۵۰ درجه سانتی‌گراد هم نزدیک می‌شود. پاییزها خشک و ملایم است. میانگین دما در ماه اکتبر ۲۴–۲۹ درجه است و در نوامبر کمی خنک می‌شود. زمستان‌ها ملایم هستند، به جز در کوه‌های بلند. میانگین دماهای بالای زمستانی ۷ تا ۱۳ درجه سانتی‌گراد و میانگین دماهای پایین زمستانی ۲–۷ درجه سانتی‌گراد است.[۱۰]

تاریخچه[ویرایش]

نام کردستان از ترکیب دو واژه کرد و پسوند ـستان گرفته شده‌است که به معنی سرزمین کردها است. بنابر قانون اساسی عراق نام این منطقه (به زبان عربی: اقلیم کردستان) است.

با ورود آریاییان به فلات ایران مناطق کردنشین امروزی ایران نیز از همان دوره‌های آغازین سکنه‌ای آریایی‌تبار داشت و در حوزه فرهنگ ایرانی قرار گرفت. در آن دوره اما بخشی از منطقه امروزی کردستان عراق آشوری‌نشین بود و بخشی از امپراتوری آشور را تشکیل می‌داد در این دوره اقوامی ایرانی زبان از سکاها که مزدور آشوری‌ها بودند منطقه مانا در سرزمین ماد محل تاخت و تاز خود قرار دادند، در دوره‌های بعدی دسته‌های از اقوام سکایی در منطقه مانا در مکریان امروزی و کوهستان‌های اربیل ساکن شدند که آثار فراوانی از اقوام سکایی در تپه زیویه سقز، ودر کوهستان‌های قندیل کشف گردیده‌است.

آشور بانیپال در سال ۶۳۳ پ. م درگذشت. شاه ایرانی ماد در حمایت از بابل به آشور اعلان جنگ داد و دسته‌های اقوام سکایی که از لحاظ زبانی به مادها نزدیک بودند مادها را یاری دادند، هووخشتره در سال ۶۱۴ پ م از کوه‌های زاگرس گذشت و ضمن تسخیر آبادی‌های آشوری سر راه، شهر آشور پایتخت دولت آشور را در محاصره گرفت. پس از سقوط شهر آشور، نبوپلسر پادشاه بابل به دیدار هووخشتره آمد و در آنجا پیمان دوستی مادها و بابل تجدید شد. در سال ۶۱۳ پ م شاه آشور در نینوا بود و این شهر نیز در سال ۶۱۲ پ م تسخیر شد. نبوپلسر رهبر بابلی‌ها به همکاری با ماد روی آورد. از جمله اتفاقات تاریخی در اربیل که گاهنامه بابلی ثبت شده حرکت سپاه کوروش هخامنشی از این شهر برای فتح کشورلیدی است و جنگ بزرگ گوگمل است که هخامنشیان و سپاه اسکندر مقدونی در نزدیکی این شهر به نبرد پرداختند، در دوره اشکانیان اربیل مرکز پارتیان بود. با برآمدن اشکانیان، شاهک آدیابن که مرکز آن شهر اربیل بود ضمن پذیرش برتری اشکانیان به گونه‌ای خودمختاری نیز دست‌یافت و پس از آن پادشاهانی از این سلسله بر این سرزمین فرمان‌راندند. ایزاتس پسر مونوباز یکم با پادشاهی کوچک که نژاد سکایی داشت با همسایه‌اش-پادشاهی میشان- هم‌پیمان‌شد. ایزاتس همچنین به آیین یهود گروید.[۱]واپسین پادشاه مستقل آدیابن مهرسپ بود. در ۱۱۵ میلادی تراژان به آدیابن تاخت و این سرزمین را به خاک روم ضمیمه‌ساخت. در ۲۱۶ میلادی هم کاراکالا بدین سامان تاخت و در جستجوی پیکر شاهان اشکانی گورستان‌های آدیابن را ویران‌ساخت.

در زمان ساسانیان (اربیل) منطقه امروزی عراق را ناحیه سورستان یا دل ایرانشهر می‌نامیدند و طبق تقسیمات کشور در ۲۲۴ میلادی گردید؛ در حالی ساتراب شهرزور در سلیمانیه امروزی و گرمکان در کرکوک امروزی حامی ساسانیان و شخص اردشیر بودند و سرانجام آدیابن به صورت یکی از استان‌های ساسانی درآمد و به افتخار منطقه امروزی کردستان عراق در استان شادپیروز قرار داشت. شمال غربی کردستان عراق استان بالا نام داشت. شهرهای بزرگ آن دوره در این منطقه، اربیل، گرمیان (کرکوک امروزی) و آشب (عمادیه امروزی) بودند.[۱۱]

همهٔ منطقهٔ امروزی کردنشین تا سال ۱۵۱۴ میلادی یکی از ایالات ایران بود. در جنگ چالدران که بین نیروهای شاه اسماعیل اول صفوی و سلطان سلیم اول عثمانی در سال ۱۵۱۴ میلادی انجام گرفت بر اثر شکست ایران، بخشی از این مناطق از ایران جدا شد و نصیب عثمانی گردید (کردستان عثمانی).

امپراتوری عثمانی سال‌ها چون ابرنیرویی بر گوشه‌ای از جهان دربرگیرندهٔ سرزمین‌های عربی، آسیای صغیر و بالکان، فرمان راندند تا اینکه با پایان جنگ جهانی اول و نابودی امپراتوری عثمانی متصرفات آن: (کردستان عثمانی)، سرزمین‌های عربی، آسیای صغیر و بالکان کم‌کم مستقل گردیدند. قرنها حکومت سلسلهٔ اردلان براین مناطق حکومت می‌کردند. کردستان عثمانی، در نقشهٔ جغرافیای امروزی در سه کشور ترکیه، عراق، و سوریه قرار می‌گیرد. سه کشور ترکیه، عراق، و سوریه پس از جنگ جهانی اول و فروپاشی عثمانی با توافق انگلستان، در سال ۱۹۲۳ تأسیس شدند.[۱۲][۱۳][۱۴]

اقلیم کردستان در سال ۱۹۷۰ و در پی پیمانی میان حکومت وقت عراق و رهبران کرد عراق تشکیل شد.

مبارزه برای تشکیل یک دولت مستقل کردی در شمال عراق از دوران حکومت بریتانیا در عراق آغاز شد و در سال ۱۹۶۱ توسط حزب دموکرات کردستان مصطفی بارزانی از سر گرفته شد. این روند به جنگ کردها با دولت انجامید که در سال ۱۹۷۰ با یک توافقنامه صلح که به کردها خودمختاری اعطا کرد، به پایان رسید.[۸]

اما این توافق ناکام ماند و یک درگیری جدید در سال ۱۹۷۴ آغاز شد که به شکست سریع کردها انجامید. سال بعد، با ایجاد اتحادیه میهنی کردستان، در صفوف حزب دموکراتیک کردستان شکاف پدید آمد. در سال‌های ۱۹۸۷–۱۹۸۸، زمانی که جنگ ایران و عراق به پایان خود نزدیک می‌شد، رژیم صدام حسین عملیات خشونت‌باری علیه کردها آغاز کرد. طی عملیات انفال نزدیک به ۱۸۲ هزار نفر کشته و بیش از ۴۰۰۰ روستا ویران شد.[۸]

سیاست «عرب‌سازی» صدام حسین هزاران نفر را در کردستان عراق مجبور به ترک خانه‌های خود و جایگزینی آن‌ها با اعراب کرد. بغداد علیه شهر حلبچه از سلاح‌های شیمیایی استفاده کرد و ۵۰۰۰ تن را کشت.[۸]

کردستان عراق بعد از جنگ خلیج فارس در سال ۱۹۹۱ عملاً خودگردان شد و قدرت‌های غربی به منظور حفاظت از کردها در برابر حملات نیروهای صدام که باعث آواره شدن صدها هزار نفر به کشورهای همسایه، ازجمله ایران، شد، مداخله کردند. کردها در سال ۱۹۹۲ اولین پارلمان خود را انتخاب و یک دولت محلی تأسیس کردند.[۸]

مردم و فرهنگ[ویرایش]

عراق کشوری است با قومیت‌های گوناگون و ساکنان آن را عرب۷۵٪-۶۵٪، کردها ۲۵٪-۳۵٪، ترکمنان، آشوریان و غیره حدود ۵٪ تشکیل می‌دهند.[۱۵] کردها در کردستان عراق در نواحی شمال و شمال شرقی عراق زندگی می‌کنند و از لحاظ فرهنگی و زبانی و طرز پوشش با عرب‌ها متفاوتند. کردها اکثریت بافت اقلیم کردستان را تشکیل می‌دهند، ترکمنان دومین گروه جمعیتی، و بعدتر گروه، مسیحیان شامل (آشوری، کلدانی، سریانی) از باشندگان کردستان عراق می‌باشند.[۱۶] روز عاشورا در کردستان عراق تعطیل رسمی است.[۱۷]

اجزای فرهنگ کردستان عراق شباهت زیادی به فرهنگ ایرانی دارد ازجمله خویشاوندی زبانی و آداب و رسوم و جشن‌هایی مانند جشن ایرانی نوروز که جشن اصلی در منطقه کردستان عراق نیز به‌شمار می‌رود. البته در این منطقه اقوامی مانند ترکمن‌ها آشوری‌ها، ارمنی‌ها، عرب‌ها، و مندائی‌ها نیز ساکنند که ویژگی‌های جدای فرهنگی خود را نیز دارا می‌باشند.

جنبش زنان کرد در این منطقه فعالیتی مثبت و موفق‌تر از دیگر مناطق کردنشین داشته و با تمرکز بر مسایل خاص زنان همچون خشونت علیه زنان، خودسوزی، همسرآزاری (خشونت خانگی) و قتل ناموسی شکل گرفته‌است و تحولات خوبی را در این منطقه پدیدآورده است.[۱۸] از فعالان این جنبش می‌توان به هوزان محمود اشاره کرد.

فوتبال محبوب‌ترین ورزش در این منطقه است و به‌ویژه تیم‌های فوتبال اسپانیا ازجمله رئال مادرید و بارسلونا در کردستان عراق طرفداران زیادی دارند.[۱۹]

زبان‌ها[ویرایش]

زبان‌های رسمی در این منطقه زبان کردی سورانی، کردی بادینانی (کرمانجی) و زبان عربی است.[۲۰] با آن حال اکثر اهالی اقلیم کردستان توانایی تکلم به زبان عربی را نیز دارند.[۲۰][۲۰] سایر زبان‌های رایج در اقلیم کردستان عراق آشوری، ترکمنان، ارمنی، مندایی می‌باشد.[۲۰] بادینانی که لهجه‌ای از کردی کرمانجی است در مناطق شمالی‌تر کردستان عراق ازجمله در دهوک رواج دارد و کردی سورانی در مناطق جنوب شرق ازجمله اربیل و سلیمانیه رایج است. گویش سورانی جز دسته زبان‌های مرکزی کردی دسته‌بندی می‌شود، این گویش از یک طرف به پهلوی اشکانی نزدیک است (گویش اربیلی) و از طرف دیگر با پارسیگ ساسانی نزدیکی دارد (گویش بابانی) و بر خلاف گویش‌های دیگر کرمانجی و هورامی و اردلانی خاصیت ارگاتیو خود را از دست داده‌است و گویشی نو به نظر می‌رسد

زبان نوشتاری کردی در عراق به مرور دو شکل نیمه استاندارد پیدا کرد که تا امروزه ادامه دارد. یکی گونهٔ گویش کردی سورانی (بر پایهٔ لهجه‌های سورانی سلیمانیه و اربیل) و دیگری گونهٔ گویش بادینانی (بر پایهٔ لهجهٔ دهوک). این تفاوت‌ها همچنان پابرجاست و مانع ایجاد یک شکل زبانی یک‌دست و استاندارد برای کردهای عراق شده‌است. بخش بزرگی از استانداردسازی‌های اولیه در نوشته‌های کردی سورانی در خلال سال‌های ۱۹۵۰ تا ۱۹۷۵ انجام شد.[۲۱]

یک همایش سیاسی در عراق در سال ۱۹۵۹ تصمیم گرفت تا سورانی را «زبان استاندارد ادبی برای همهٔ کردها» اعلام کند، ولی بادینی‌زبانان (کرمانجی‌زبانان) شمال عراق و کردهای ترکیه چنین تصمیمی را نپذیرفتند.[۲۲]

زبان ادبی کردستان عراق نیز تا سال ۱۹۲۰ فارسی و زبان اداری حکومتی آن ترکی عثمانی بود. زبان نوشتاری سورانی که با خط فارسی-عربی و با علاماتی اضافه‌شده نوشته می‌شود در سال‌های ۱۹۱۹ و ۱۹۲۰ با بخشنامه‌ای توسط حکومت بریتانیا که بر منطقه مستقر شده‌بود[۲۳] و با قصد ایجاد چنددستگی در کشور عراق و منطقه[۲۴] ایجاد شد.[۲۵]

زبان و ادبیات فارسی همواره نفوذ و تأثیر زیادی در کردستان عراق داشته‌است.[۲۶] (نوشتار اصلی: زبان فارسی و کردستان عراق).

لهجه بابانی در استان سلیمانیه رایج است و لهجه اربیلی در استان اربیل رایج است، لهجه اربیلی هم از نظر دستوری و هم از نظر ساختار لغات شباهت زیادی با لهجه مکریانی دارد که در منطقه مکریان و شهرهای پیرانشهر و مهاباد رایج است.[نیازمند منبع]

سیاست[ویرایش]

جلال طالبانی، رئیس‌جمهور کرد سابق عراق

کردستان عراق کم‌وبیش بین دو جریان سورانی و بادینانی تقسیم شده‌است که دو نوع گویش کردی متفاوت دارند. گویش سورانی تحت نفوذ طالبانی است که قلاذه و کوه سنجاب و اربیل و سلیمانیه تا خانقین را زیر پوشش دارد.[۲۷] گویش بادینانی که مرکزش زاخو است منطقه بارزان است و تا ترکیه پیش می‌رود. هردو نیرو سعی می‌کنند در مناطق یکدیگر نفوذ کنند و در تاریخ معاصر اغلب میانشان درگیری نظامی پیش آمده‌است. از دید تحلیلگران، درگیری دو جریان عمده شمال عراق بیش از آن که ناشی از ستیزه‌های ایدئولوژیک و سیاسی باشد ناشی از تفاوت‌های قومی و عشیره‌ای دو جریان بارزانی و طالبانی است که از این رهگذر البته تفاوت‌های زبانی ساکنان مناطق تحت نفوذشان نیز مورد تأکید قرار می‌گیرد.[۲۷]

پس از جنگ کویت و عراق و وضع ممنوعیت پرواز عراق به بالای خط ۳۶ درجه در سال ۱۹۹۱ کردهای عراق عملاً توانستند حکومت خود را تأسیس نمایند و با حل اختلافات گروهی و قیام علیه رژیم حزب بعث عراق، حکومت منطقه را به عهده گرفتند. کردها این خیزش را «راپه‌رین» می‌نامند.

پس از سرنگونی رژیم حزب بعث عراق، کردها حکومت سرزمین کردستان در عراق را تشکیل دادند. از سال ۲۰۰۵ به بعد ریاست جمهوری (جلال طالبانی) و وزارت امور خارجه عراق (هوشیار زیباری) و فرمانده کل ارتش عراق (ژنرال زیباری) نیز توسط کردها اداره می‌گردد. جلال طالبانی رئیس‌جمهور عراق و مسعود بارزانی صدر حزب دموکرات کردستان عراق و رهبر حکومت سرزمین کردستان است. از احزاب سیاسی کردستان که عضو پارلمان کردستان هستند می‌توان از پارتی دموکرات کردستان، اتحادیه میهنی کردستان، حزب سوسیالیست کردستان و حزب کمونیست کردستان نام برد. دکتر نچیروان بارزانی نخست‌وزیر کردستان دارای مدرک لیسانس علوم سیاسی از دانشگاه تهران و دکترای همین رشته از دانشگاه کمبریج است و نشان شوالیه جوان را نیز از طرف ملکه بریتانیا دریافت کرده‌است.

همزمان با ناآرامی‌ها در کشورهای عربی که به بهار عرب شهرت یافت، کردستان عراق نیز شاهد اعتراضاتی علیه حکومت اقلیم کردستان عراق بود. در این ناآرامی‌ها شماری از شهروندان شهر سلیمانیه توسط نیروهای امنیتی کشته شدند.[۲۸]

پس از بروز جنگ داخلی در سوریه آن‌ها از این کشور همسایه پناهنده (اکثراً کرد) می‌پذیرند.[۲۹]

در ماه ژوئیه ۲۰۱۱ احزاب مخالف، مذاکرات با دولت را تحریم کردند و خواستار رفع توقیف کمک مالی دولت به احزاب مخالف و همچنین دستگیری مأمورانی شدند که به تظاهرکنندگان تیراندازی کرده بودند.[۲۸]

مقام‌های اقلیم کردستان می‌گویند که حکومت کردستان نوپا است و فرهنگ کاغذبازی و فساد مالی از رژیم گذشته به جای مانده‌است. اما مخالفان می‌گویند که آنان ۲۰ سال فرصت داشتند تا سیستم گذشته را عوض کنند.[۲۸]

بعد از سال ۲۰۱۴ که کنترل منطقه کرکوک به دست اقلیم کردستان افتاد، نفت تولیدی این منطقه توسط خط لوله کرکوک-جیهان و گذشتن از مناطق کردنشین عراق به بندر جیهان ترکیه و بازارهای جهانی صادر می‌شد. اما پس از برگزاری همه‌پرسی استقلال کردها در سال ۲۰۱۷، دولت مرکزی عراق با کمک گروه حشد الشعبی (بسیج مردمی)، مورد حمایت ایران، منطقه کرکوک را از اقلیم کردستان بازپس گرفت و با ایران توافق کرد که بخشی از نفت این منطقه راهی ایران شود.[۳۰] اتحادیه میهنی کردستان عراق که نیروهای نظامی‌اش هنوز تا حد زیادی منطقه کرکوک را کنترل می‌کرد، با امضای یک توافق تسلیم دولت فدرال حیدر العبادی نخست‌وزیر عراق شد. اتحادیه میهنی (طالبانی‌ها) در صحنه سیاسی کردستان عراق توسط حزب دموکرات (بارزانی‌ها) به حاشیه رانده شده و از نظر مالی هم تبعیض می‌شوند. این امر باعث بی‌انگیزگی آن‌ها در جلوگیری از پیشروی نیروهای عراقی به منطقه کرکوک شد. بارزانی‌ها اتحادیه میهنی را در از دست دادن کرکوک مقصر می‌دانند و اتحادیه میهنی این باخت و زیان را نتیجه سوءمدیریت سیاسی بارزانی قلمداد می‌کنند.[۳۱]

در آذرماه ۱۳۹۶ (۲۷ و ۲۸) معترضان خشمگین، به‌ویژه در استان سلیمانیه، دست به تظاهرات علیه مقام‌های اقلیم کردستان عراق زدند و در شهر سلیمانیه، به ساختمان حزب حاکم، حزب دموکرات کردستان عراق، در اقلیم حمله کردند و هم‌چنین دفتر شهردار این شهر را سوزاندند. معترضان نسبت به پیامدهای همه‌پرسی ماه سپتامبر که از دست رفتن کنترل کردها بر مناطق مختلف شمال عراق را در پی داشت و هم‌چنین به سوءمدیریت دولت منطقه‌ای در پرداخت حقوق معوقه کارمندان اعتراض داشتند.[۳۲]

اقتصاد[ویرایش]

اقتصاد کردستان عراق مبتنی بر درآمدهای نفتی است، از محل درآمدهای نفتی ساخت و ساز زیادی در شهرهای کردستان عراق صورت گرفته‌است. این منطقه منابع زیرزمینی گاز و فلزات نیز دارد. سیاست‌های صلح جویانه و قدرت سازگاری این حکومت با نظام بین‌الملل دستاوردهای مثبتی در زمینه‌های اقتصادی برای این منطقه داشته‌است. اقلیم کردستان عراق چه در بخش گردشگری تفریحی و چه در بخش گردشگری سلامت، سالیانه پذیرای ۳۶۰۰۰۰ هزار نفر در اقلیم می‌باشد که نیمی از این افراد را گردشگران بخش سلامت تشکیل می‌دهند. در زمینه‌های مختلف از جمله نیروی کار ایرانیها به ویژه کردهای کردستان ایران بیشترین نیروی کار را تشکیل داده‌اند. برپایه آمار سال ۲۰۱۳ (۱۳۹۱)، حجم مناسبات تجاری میان کردستان عراق و ترکیه بیش از ۸ میلیارد دلار در سال و مبادلات اقتصادی با ایران حدود ۵ میلیارد دلار بود.[۳۳] در آن سال نرخ بیکاری در کردستان عراق نیز در حدود ۴ درصد گزارش شده‌است.[۳۴]

نیروهای مسلح[ویرایش]

بیشتر نیروهای مسلح حکومت اقلیم کردستان را پیشمرگها تشکیل می‌دهند. پیشمرگ‌ها نیروهای مسلح کردی هستند که بر اساس سنت از جانب کردها به این نام نامیده شده‌اند. نیروهای پیشمرگ کردستان عراق در فرایند سرنگونی رژیم بعث از جانب نیروهای هم‌پیمانان در سال ۲۰۰۳ در قسمت شمالی عراق نقش عمده‌ای داشتند. همچنین نیروهایپیشمرگدر جنگ با داعش یکی از هم پیمانان غرب بودن و در عملیات‌ها موصل نیز شرکت داشتند.

ورزش[ویرایش]

در اقلیم کردستان فوتبال از محبوبیت بالای برخوردار است و تیم فوتبال اربیل یکی از تیم‌های خوب لیگ عراق وچندین بار قهرمان لیگ عراق شده‌است. تیم‌های فوتبال دهوک و تیم فوتبال سلیمانیه هم تیم‌های محبوب در اقلیم کردستان هستند. تیم فوتبال کردستان عراق نماینده فوتبال کردستان عراق است. اما این تیم تا به حال از طرف فیفا و کنفدراسیون فوتبال آسیا (AFC) تأیید و شناخته شده نشده‌است و در بازی‌های رسمی نمی‌تواند شرکت کند. در جام جهانی ویواو۲۰۰۲ که در کردستان برگزار شد تیم فوتبال کردستان عراق قهرمان شد.

آموزش عالی[ویرایش]

پیش از برپایی حکومت منطقه‌ای کردستان عراق، آموزش عالی در این منطقه تنها به زبان عربی انجام می‌شد. پس از برپایی این حکومت زبان کردی نیز از زبان‌های آموزش در دانشگاه‌های این منطقه شد. دانشگاه صلاح الدین اربیل و دانشگاه سلیمانیه از مراکز در حال حاضر یکی از مهم‌ترین مراکز علمی عراق و اقلیم کردستان می باشند. دانشگاه‌های این منطقه عبارتند از:

نهاد نشانی اینترنتی تاریخ تأسیس تعداد دانشجو
دانشگاه سلیمانیه (UOS) https://web.archive.org/web/20180120134540/http://www.univsul.org/ ۱۹۶۸ ۲۵٬۹۰۰ (سال ۲۰۱۳)
دانشگاه صلاح‌الدین (SU) http://www.suh-edu.com ۱۹۷۰ ۲۰ هزار (۲۰۱۳)
دانشگاه دهوک www.uod.ac ۱۹۹۲ ۱٬۶۸۹ (۲۰۰۷)
دانشگاه کویه (KU) www.koyauniversity.org ۲۰۰۳ (؟) (۲۰۰۶)
دانشگاه کردستان www.ukh.ac ۲۰۰۶ ۴۰۰ (۲۰۰۶)
دانشگاه آمریکایی عراق - سلیمانیه www.auis.edu.iq ۲۰۰۷ ۵۰ (۲۰۰۷)
دانشگاه پزشکی اربیل (HMU) www.hawlermu.org ۲۰۰۶ (؟) (۲۰۰۶)
دانشگاه بازرگانی و مدیریت (BMU) www.bmu-me.net ۲۰۰۷ (؟) (۲۰۰۷)
دانشگاه سابیس (SABIS) www.sabisuniversity.edu.iq ۲۰۰۹ (؟) (۲۰۰۹)
دانشگاه جهان www.cihanuniversity.org ؟ (؟)
دانشگاه علم و فناوری کومار - سلیمانیه (KUST) www.komar.edu.iq ۲۰۱۲ (؟)
دانشگاه خصوصی علم و فناوری اربیل hpust.com ؟ (؟)
دانشگاه ایشیک (IU) www.iu.edu.iq ۲۰۰۸ ۱۷۰۰ (۲۰۱۲)
دانشگاه سوران www.soranu.com ۲۰۰۹ ۲۲۰۰ (۲۰۱۱)
دانشگاه نوروز ؟[پیوند مرده] ؟ (؟)
دانشگاه توسعه انسانی ؟[پیوند مرده] ؟ (؟)

پانویس[ویرایش]

  1. «نسخه آرشیو شده» (PDF). بایگانی‌شده از اصلی (PDF) در ۱۳ ژانویه ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۲۱ ژوئیه ۲۰۱۱.
  2. CIA - The World Factbook
  3. "İşte Kürdistan Bölgesi'nin nüfusu…".
  4. Khan, Geoffrey. 1999. A grammar of neo-Aramaic: the dialect of the Jews of Arbel. Boston, MA: Brill Academic Publishers. p.2.
  5. حکومت محلی کردستان، بازدید: ژوئن ۲۰۱۵.
  6. حکومت محلی کردستان، بازدید: مارس ۲۰۱۳.
  7. THE KURDISH TOPONYMY OF NORTHERN IRAQ. بازدید: سپتامبر ۲۰۱۳.
  8. ۸٫۰ ۸٫۱ ۸٫۲ ۸٫۳ ۸٫۴ AFP: "Iraq’S Kurdistan Region, Autonomous Since 1991". 27 September 2018
  9. Kurdistan's geography and climate. (2018). Cabinet.gov.krd. Retrieved 4 June 2018, from [۱]
  10. Kurdistan's geography and climate. (2018). Cabinet.gov.krd. Retrieved 4 June 2018, from [۲]
  11. محمدی ملایری، محمد: فرهنگ ایران در دوران انتقال از عصر ساسانی به عصر اسلامی، جلد دوم: دل ایرانشهر، تهران، انتشارات توس ۱۳۷۵.
  12. ایران، دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، جلد دهم، تهران ۱۳۸۰
  13. آیت محمدی. سیری در تاریخ سیاسی کرد. انتشارات پرسمان. ۱۳۸۲
  14. و. نیکیتین - کرد و کردستان ترجمه محمد قاضی - نشر درایت ۱۳۶۳. ص ۴۲–۵۱،
  15. https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/iz.html
  16. ساختار سیاسی حکومت اقلیم کردستان/ مرکز مطالعاتی استراتژیک اورسام ساختار سیاسی حکومت اقلیم کردستان/ مرکز مطالعاتی استراتژیک اورسام خبرگزاری کردپرس-بخش فارسی
  17. در اقلیم کردستان تعطیل اعلام شد[پیوند مرده]
  18. رؤیا طلوعی (۱۳۸۴)، «جنبش زنان کرد»، فصل زنان ۵، به کوشش نوشین احمدی خراسانی و دیگران، انتشارات روشنگران و مطالعات زنان، ص. ص٫ ۱۹۶
  19. همشی‌جی، محمود: اینجا اربیل؛ بارسایی هستی یا رئالی؟. بی‌بی‌سی فارسی. ۰۳ مارس ۲۰۱۳–۱۳ اسفند ۱۳۹۱.
  20. ۲۰٫۰ ۲۰٫۱ ۲۰٫۲ ۲۰٫۳ "Kurdistan Regional Government | ''The Kurdistan Region's official languages for government purposes are Kurdish and Arabic. ''". Krg.org. 2010-06-27. Retrieved 2010-12-28.
  21. Qilorî, Mahabad B. , and Nêçîrvan Qilorî. 2002. Ferhenga Kurdî-Holendî = Woordenboek Koerdisch-Nederlands. Amsterdam: Bulaaq. p.7
  22. Jahani, Carina. 1989. Standardization and orthography in the Balochi language. Studia Iranica Upsaliensia, 1. Uppsala: Univ. , pp.61-2
  23. پارسا، مانی، کردستان عراق و زبان فارسی، در: رادیو زمانه. انتشار: ۲۰ دی ۱۳۸۵. بازدید: اکتبر ۲۰۱۱.
  24. Edmonds, C. J. 1957. Kurds, Turks, and Arabs. London, New York: Oxford University Press. 25:83,84
  25. British Occupation and Mandate, 1918-1932، بازبینی، ۲۵ ژوئیه ۲۰۰۸.
  26. حسن‌پور، امیر، صدای آمریکا: گفتوگۆیه‌ک له‌گهڵ دکتۆر ئه‌میری حه‌سه‌نپور سه‌باره‌ت به گه‌شه‌پـێـکردنی زمانی کوردی[پیوند مرده]، بازدید: مه ۲۰۱۱. هم‌چنین نگاه کنید به این پیوند.
  27. ۲۷٫۰ ۲۷٫۱ هوشمند، احسان: کرد یا کردها مدخلی جامعه‌شناختی بر کردشناسی. در: نشریه: «گفتگو» شهریور ۱۳۸۳ - شماره ۴۰. ص۱۹.
  28. ۲۸٫۰ ۲۸٫۱ ۲۸٫۲ گل، ژیار: از اربیل تا سلیمانیه، عراقی دیگر. بازدید: اکتبر ۲۰۱۱.
  29. کردستان عراق؛ پناهگاهی برای آرامش بی‌بی‌سی فارسی
  30. "رویترز: نفت کرکوک جایزه مداخله ایران در بحران عراق". 2017. رادیو فردا. Accessed November 23 2017. https://www.radiofarda.com/a/reuters-on-iran-and-kirkuk-oil/28855541.html.
  31. Sylvain Mercadier: رؤیای فروخورده کردهای عراق. در لوموند دیپلماتیک (فارسی). نوامبر ۲۰۱۷.
  32. "دومین روز از اعتراض‌های گسترده در کردستان عراق". 2017. رادیو فردا. Accessed December 19 2017. [۳].
  33. قریشی، کاوه: کردهای عراق ده سال پس از سقوط صدام. در بی‌بی‌سی فارسی. ۱۹ مارس ۲۰۱۳–۲۹ اسفند ۱۳۹۱.
  34. همان منبع.

منابع[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]

Kurdistan Region

Herêma Kurdistanê
هەرێمی كوردستان
Motto(s): 

"Ey Reqîb", "ئەی ڕەقیب" (Kurdish)
"Oh enemy"
Kurdistan Region in dark red Iraqi Government control in light red
Kurdistan Region in dark red
Iraqi Government control in light red
Autonomy founded19 May 1992[1]
Autonomy recognized15 October 2005[2]
CapitalErbil (de facto),
Kirkuk (de jure, under federal control)[1]
36°04′59″N 44°37′47″E / 36.08306°N 44.62972°E / 36.08306; 44.62972
Official languagesKurdish[1]
Recognised national languagesKurdish, Arabic[1]
Recognized minority languagesArmenian,[3]
Assyrian Neo-Aramaic[1]
Iraqi Turkmen[1]
Ethnic groups
(2004[1])
Recognized ethnicities:
Kurds, Turkmens, Assyrians, Chaldeans and Arabs
Religion
Secular autonomous region[4]
Recognized religions:[5]
Christianity
Islam
Judaism
Sabian-Mandeanism[6]
Yarsanism
Yazidism
Zoroastrianism
Demonym(s)Kurdish
Kurdistani
GovernmentParliamentary republic
• President
Nechirvan Barzani
• Prime Minister
Masrour Barzani
• Deputy Prime Minister
Qubad Talabani
Legislature111-seat Kurdistan Parliament
Area
• Total
41,220[7] km2 (15,920 sq mi)
Population
• Estimate
5,122,747 (2014)[8]
GDP (PPP)2015[9] estimate
• Total
$26.5 billion[9]
• Per capita
$7,000[9]
Gini (2012)32[10]
medium
HDI0.750[10]
high
CurrencyIraqi dinar
Time zoneUTC+3 (AST)
Driving sideright
Calling code964
Internet TLD.krd


The Kurdistan Region of Iraq (or simply KRI) (Sorani Kurdish: هەرێمی كوردستان‎, Kurmanji: Herêma Kurdistanê, Arabic: إقليم كردستان‎) is an autonomous region[11] in the northern parts of Iraq comprising the four Kurdish-majority populated governorates of Dohuk, Erbil, Halabja and Sulaymaniyah and borders Iran, Syria and Turkey. The Kurdistan Region encompasses most of Iraqi Kurdistan but excludes Kurdish areas which Iraq has been preventing the Kurds from governing since Kurdish autonomy was realized in 1992 with the first Kurdish elections in the aftermath of the Gulf War. The Kurdistan Region Parliament is situated in Erbil, which is the largest Kurdish city in Iraq, but the Kurdish constitution declares the disputed city of Kirkuk to be the capital of Kurdistan. When the Iraqi Army withdrew from most parts of the disputed areas in mid-2014 because of the ISIL offensive in Northern Iraq, Kurdish Peshmerga entered the areas and held control there until October 2017.[12]

The Kurds in Iraq oscillatingly fought for either autonomy or independence throughout the 20th century and experienced Arabization and genocide at the hands of Iraq.[13] However, the American-led no fly zone from March 1991 on over most of Iraqi Kurdistan gave the Kurds a chance to experiment with self-governance and the autonomous region was de facto established.[14] However, Iraq only recognized the autonomy of Kurdistan after the fall of Saddam Hussein in 2003 with a new Iraqi constitution in 2005.[15] A non-binding independence referendum was held in September 2017 which created mixed reactions internationally.

History[edit]

Early Kurdish struggle for autonomy (1923–1975)[edit]

Before Iraq became an independent state in 1923, the Kurds had already begun their independence struggle from the British Mandate of Iraq with the Mahmud Barzanji revolts which were subsequently crushed by the United Kingdom after a bombing campaign against Kurdish civilians by the Royal Air Force.[16][17] Nonetheless, the Kurdish struggle persisted and the Barzani tribe had by the early 1920s gained momentum for their nationalist beliefs and would become pivotal in the Kurdish-Iraqi wars throughout the 20th century. In 1943, the Barzani chief Mustafa Barzani began the Kurdish quest for autonomy[18] by raiding Iraqi police stations in Kurdistan which triggered Iraq to deploy 30,000 troops to the region and the Kurdish leadership had to flee to Iran in 1945. In Iran, Mustafa Barzani founded the Kurdistan Democratic Party and Iran and the Soviet Union began assisting the Kurdish rebels with arms.[19] Israel subsequently began assisting the Kurdish rebels by the early 1960s as well.[20]

From 1961 to 1970, the Kurds fought Iraq in the First Iraqi–Kurdish War which resulted in the Iraqi–Kurdish Autonomy Agreement but simultaneously with the promise of Kurdish autonomy, the Iraqi government began ethnic cleansing Kurdish populated areas to reduce the possible size of the autonomous entity which a census would determine.[13] This mistrust provoked the Second Iraqi–Kurdish War between 1974 and 1975 which ultimately resulted in a devastation for the Kurds (see Algiers Accord) and forced all rebels to flee to Iran.

The region uses the Iraqi flag in official ceremonies alongside the Flag of Kurdistan despite reluctance.[21][22][23][24]

Insurgency and first elections (1975–1992)[edit]

The more left-leaning Patriotic Union of Kurdistan (PUK) was founded in 1975 by Jalal Talabani and regenerated the Kurdish insurgency with guerrilla warfare tactics as the Kurdistan Democratic Party (KDP) was slowly recovering from their defeat. However, the Kurdish insurgency became entangled in the Iran–Iraq War from 1980 onwards. During the first years of the war in the early 1980s, the Iraqi government tried to accommodate the Kurds in order to focus on the war against Iran. In 1983, the Patriotic Union of Kurdistan agreed to cooperate with Baghdad, but the Kurdistan Democratic Party remained opposed.[25] In 1983, Saddam Hussein signed an autonomy agreement with Jalal Talabani of the PUK, though Saddam later reneged on the agreement.

By 1985, the PUK and KDP had joined forces, and Iraqi Kurdistan saw widespread guerrilla warfare up to the end of the war.[26] On 15 March 1988, PUK forces captured the town of Halabja near the Iranian border and inflicted heavy losses among Iraqi soldiers. The Iraqis retaliated the following day by chemically bombing the town, killing about 5,000 civilians.[27] This led the Americans and the Europeans to implement the Iraqi no-fly zones in March 1991 to protect the Kurds, thereby facilitating Kurdish autonomy amid the vacuum and the first Kurdish elections were consequently held in May 1992, wherein the Kurdistan Democratic Party secured 45.3% of the vote and a majority of seats.

The Kurdistan Region became politically divided with two administrations (the 50:50 system) with KDP controlling the Erbil and Dohuk Governorates, while PUK took control of Sulaymaniyah Governorate to the east.

Nascent autonomy, war and political turmoil (1992–2009)[edit]

The two parties agreed to form the first Kurdish cabinet led by PUK politician Fuad Masum as Prime Minister in July 1992 and the main focus of the new cabinet was to mitigate the effect of the American-led sanctions on Iraq and to prevent internal Kurdish skirmishes. Nonetheless, the cabinet broke down due to plagues of embattlement and technocracy which disenfranchised the Patriotic Union of Kurdistan and a new more partisan cabinet was formed and led by PUK politician Kosrat Rasul Ali in April 1993.[28] The KDP-PUK relations quickly deteriorated and the first clashes in the civil war took place in May 1994 when PUK captured the towns of Shaqlawa and Chamchamal from KDP, which in turn pushed PUK out of Salahaddin (near Erbil). In September 1998, the United States mediated a ceasefire and the two warring parties signed the Washington Agreement deal, where in it was stipulated that the two parties would agree on revenue-sharing, power-sharing and security arrangements.[29]

The anarchy in Kurdistan during the war created an opportunity for the Kurdistan Workers' Party (PKK), which created bases in the northern mountainous areas of the Kurdistan Region,[30][31] which still plagues the Region in the 2010s with frequent calls for withdrawal.[32]

In advance of the Iraq war in 2003, the two parties united in the negotiations with the Arab opposition to Saddam Hussein and succeeded in harvesting political, economic, and security gains and the Arab opposition agreed to recognize Kurdish autonomy in the case that Saddam Hussein was removed from power.[33] America and Kurdistan also jointly rooted out the Islamist Ansar al-Islam group in Halabja area as Kurdistan hosted thousands of soldiers.[34][35] The Kurdish autonomy which had existed since 1992 was formally recognized by the new Iraqi government in 2005 in the new Iraqi constitution and the KDP- and PUK-administered areas reunified in 2006, making the Kurdistan Region into one single administration. This reunification prompted Kurdish leaders and the Kurdish President Masoud Barzani to focus on bringing the Kurdish areas outside of the Kurdistan Region into the region and building healthy institutions.[33]

In 2009, Kurdistan saw the birth of a new major party, the Gorran Movement, which was founded because of tensions in PUK and would subsequently weaken the party profoundly. The second most important political PUK figure, Nawshirwan Mustafa, was the founder of Gorran, who took advantage of sentiments among many PUK politicians critical of the cooperation with the KDP.[33] Gorran would subsequently win 25 seats (or 23.7% of the votes) in the 2009 parliamentary elections to the detriment of the Kurdistan List.[36] In the aftermath of the elections, Gorran failed at its attempts to persuade the Kurdistan Islamic Group and Kurdistan Islamic Union to leave the Kurdistan List, provoking both KDP and PUK. Gorran also attempted to create goodwill with the Iraqi Prime Minister Nouri al-Maliki, which only aggravated the situation in Kurdistan, and the KDP and PUK chose to boycott Gorran from politics.[33]

ISIL and rapprochement with Iraq (after 2014)[edit]

In the period leading up to the ISIL invasion of Iraq in June 2014, the Iraqi-Kurdish relations were in a decline that the war against the Islamic State of Iraq and the Levant (ISIL) only worsened. When Iraqi forces withdrew from the Syrian-Iraqi border and away from the Disputed areas, the Kurdistan Region consequently had a 1,000 km front with ISIL, which put the region into an economic stalemate. However, Kurdistan did not compromise on their stance regarding financial independence from Baghdad.[37] Due to the Iraqi withdrawal, Kurdish Peshmerga took control of most disputed areas, including Kirkuk, Khanaqin, Jalawla, Bashiqa, Sinjar and Makhmur. The strategically important Mosul Dam was also captured by Kurdish forces.[12] However, the control was only temporary as Iraqi forces retook control over most of the disputed areas in October 2017.[38] As of 2019, the Kurdistan Region and the Federal Government in Baghdad are negotiating joint control over the disputed areas as their relations have become more cordial in the aftermath of ISIL's defeat.[39][40]

Government and politics[edit]

The Carnegie Middle East Center wrote in August 2015 that:[41]

The Kurdistan region of Iraq enjoys more stability, economic development, and political pluralism than the rest of the country. And public opinion under the Kurdistan Regional Government demands rule-of-law-based governance. But power is concentrated in the hands of the ruling parties and families, who perpetuate a nondemocratic, sultanistic system. These dynamics could foster instability in Kurdistan and its neighborhood, but could also provide a rare window of opportunity for democratization.

Administrative divisions[edit]

The Kurdistan Region is a democratic parliamentary republic and has a presidential system wherein the President is elected by Parliament for a five-year term.[1] The current President is Nechirvan Barzani who assumed office on 1 June 2019.[42] The Kurdistan Parliament has 111 seats and are held every fifth year.[1]

Governorates of Kurdistan Region[43]

The Kurdistan Region is divided into four governorates: the governorates of Duhok, Erbil, Sulaymaniya and Halabja. Each of these governorates is divided into districts, for a total of 26 districts. Each district is also divided into sub-districts. Each governorate has a capital city, while districts and sub-districts have 'district centers'.[43]

Disputed areas[edit]

The Committee for implementing article 140 defines the disputed territories as those areas Arabised and whose border modified between 17 July 1968 and 9 April 2003. Those areas include parts of four governorates of pre-1968 borders.[44]

Disputed internal Kurdish–Iraqi boundaries have been a core concern for Arabs and Kurds, especially since US invasion and political restructuring in 2003. Kurds gained territory to the south of Iraqi Kurdistan after the US-led invasion in 2003 to regain what land they considered historically theirs.[45]

Foreign relations[edit]

Despite being landlocked, the Kurdistan Region pursues a proactive foreign policy, which includes strengthening diplomatic relations with Iran, Russia, United States and Turkey. 29 countries have a diplomatic presence in the Kurdistan Region, while the Kurdistan Region has representative offices in 14 countries.[46]

Economy[edit]

Economy by sector (GDP, 2013)[47]

  Oil (80%)
  Agriculture (10%)
  Tourism (4%)
  Other (6%)

The Kurdistan Region has the lowest poverty rates in Iraq[48] and the stronger economy of the Kurdistan Region attracted around 20,000 workers from other parts of Iraq between 2003 and 2005.[49] The number of millionaires in the city of Sulaymaniyah grew from 12 to 2,000 in 2003, reflecting the economic growth.[50] According to some estimates, the debt of the Kurdish government reached $18 billion by January 2016.[51]

The economy of Kurdistan is dominated by the oil industry.[52] However, Kurdish officials have since the late 2010s attempted to diversify the economy to mitigate a new economic crisis like the one which hit the region during the fight against ISIL.[47] Major oil export partners include Israel, Italy, France and Greece.[53]

Petroleum and mineral resources[edit]

KRG-controlled parts of Iraqi Kurdistan contain 4 billion barrels of proven oil reserves. However, the KRG has estimated that the region contains around 45 billion barrels (7.2×10^9 m3) of unproven oil resource.[54][55][56][57] Extraction of these reserves began in 2007.

In November 2011, Exxon challenged the Iraqi central government's authority with the signing of oil and gas contracts for exploration rights to six parcels of land in Kurdistan, including one contract in the disputed territories, just east of the Kirkuk mega-field.[58] This act caused Baghdad to threaten to revoke Exxon's contract in its southern fields, most notably the West-Qurna Phase 1 project.[59] Exxon responded by announcing its intention to leave the West-Qurna project.[60]

As of July 2007, the Kurdish government solicited foreign companies to invest in 40 new oil sites, with the hope of increasing regional oil production over the following 5 years by a factor of five, to about 1 million barrels per day (160,000 m3/d).[61] Notable companies active in Kurdistan include Exxon, Total, Chevron, Talisman Energy, DNO, MOL Group, Genel Energy, Hunt Oil, Gulf Keystone Petroleum, and Marathon Oil.[62]

Other mineral resources that exist in significant quantities in the region include coal, copper, gold, iron, limestone (which is used to produce cement), marble, and zinc. The world's largest deposit of rock sulfur is located just southwest of Erbil.[63]

In July 2012, Turkey and the Kurdistan Regional Government signed an agreement by which Turkey will supply the KRG with refined petroleum products in exchange for crude oil. Crude deliveries are expected to occur on a regular basis.[64]

Demographics[edit]

Due to the absence of a proper census, the exact population and demographics of Kurdistan are unknown, but the Kurdistan has started to publish more detailed figures. The population of the region is notoriously difficult to ascertain, as the Iraqi government has historically sought to minimize the importance of the Kurdish minority while Kurdish groups have had a tendency to exaggerate the numbers.[65] Based on available data, Kurdistan has a young population with an estimated 36% of the population being under the age of 15.[66]

Ethnic data (1917–1947)[edit]

Population of Mandate for Mesopotamia (1917-1947)[67]
Ethnic
group
British data 1917 British data 1921 British data 1930 British data 1947
Number % Number % Number % Number %
Kurds 401,000 54.4% 454,720 57.9% 393,000 55% 804,240 63.1%
Arabs 185,763 23.6%
Turkmens 65,895 8.4%
Jews 16,865 2.1%
Assyrians, Armenians 62,225 7.9%
Other, unknown, not stated 336,026 45.6% 321,430 45% 470,050 36.9%
Total 737,026 785,468 714,430 1,274,290

Religion[edit]

Kurdistan has a religiously diverse population. The dominant religion is Islam, which is professed by the majority of Kurdistan Region's inhabitants. These include Kurds, Iraqi Turkmen, and Arabs, belonging mostly to the Shafi'i school of Sunni Islam. There is also a small number of Shia Feyli Kurds,[68] as well as adherents of Sufi Islam.

In 2015, the Kurdistan Regional Government enacted a law to formally protect religious minorities. Christianity is professed by Assyrians and Armenians.

Yezidis make up a significant minority, with some 650,000 in 2005,[69] or 560,000 as of 2013,[68] The Shabaki and Yarsan (Ahl-e Haqq or Kakai) religions number around and 250,000 and 200,000 adherents respectively;[68] these, like Yezidism, are sometimes said to be related to the pre-Islamic indigenous religion of Kurdistan.[70]

The Zoroastrian religion have around 500 followers according to an official research from the religious affairs committee from the parliament.[71] Zoroastrians were seeking official recognition of their religion as of early 2016.[72] The first Zoroastrian temple was opened in the city of Sulaymaniyah (Silêmanî) in September 2016.[73]

A tiny ethno-religious community of Mandeans also exists within the semi-autonomous region. Kurdish Jews number some several hundred families in the autonomous region.[74]

Immigration[edit]

Since the overthrow of the regime of Saddam Hussein in 2003, Kurdistan has witnessed massive immigration from the rest of Iraq (particularly from Kurds, Assyrians, Armenians, Mandeans, Shabaks), as well as Kurds from other parts of Kurdistan. Because of the stability and security, Kurdistan has witnessed non-Kurdish or non-Iraqi immigrants.

Widespread economic activity between Kurdistan and Turkey has given the opportunity for Kurds from Turkey to seek jobs in Kurdistan. A Kurdish newspaper based in the Kurdish capital estimates that around 50,000 Kurds from Turkey are now living in Kurdistan[75] Reports about immigrant Kurds from Syria, Iran and Turkey have been published as well.

Refugees[edit]

The Kurdistan Region is hosting 1.2 million displaced Iraqis who have been displaced by the ISIS war, as of early December 2017. There were about 335,000 in the area prior to 2014 with the rest arriving in 2014 as a result of unrest in Syria and attacks by the Islamic State.[76]

Education[edit]

Before the establishment of the Kurdistan Regional Government, primary and secondary education was almost entirely taught in Arabic. Higher education was always taught in Arabic. This however changed with the establishment of the Kurdistan autonomous region. The first international school, the International School of Choueifat opened its branch in Iraqi Kurdistan in 2006. Other international schools have opened and British International Schools in Kurdistan is the latest with a planned opening in Suleimaniah in September 2011.

Iraqi Kurdistan's official universities are listed below, followed by their English acronym (if commonly used), internet domain, establishment date and latest data about the number of students.

Institute Internet domain Established Students
University of Sulaimani (UOS) univsul.edu.iq 1968 25,900 (2013)
Salahaddin University (SU) www.su.edu.krd 1970 20,000 (2013)
University of Dohuk www.uod.ac 1992 19,615 (2017)[77]
University of Zakho www.uoz.edu.krd 2010 2,600 (2011)[78]
University of Koya (KU) www.koyauniversity.org 2003 4260 (2014)
University of Kurdistan Hewler (UKH) www.ukh.edu.krd 2006 400 (2006)
The American University of Iraq – Sulaimani (AUIS) www.auis.edu.krd 2007 1100 (2014)
American University Duhok Kurdistan (AUDK) www.audk.edu.krd 2014
Hawler Medical University (HMU) www.hmu.edu.krd 2006 (3400) (2018)
Business & Management University (BMU) www.lfu.edu.krd/index.php 2007
SABIS University www.sabisuniversity.edu.iq 2009
Cihan University www.cihanuniversity.org 2007
Komar University of Science and Technology (KUST) www.komar.edu.iq 2012
Hawler Private University for Science and Technology hpust.com
Ishik University (IU) www.ishik.edu.krd 2008 1,700 (2012)
Soran University www.soran.edu.iq 2009 2200 (2011)
Newroz University www.nawrozuniversity.com 2004
University of Human Development (UHD/Qaradax) www.uhd.edu.iq 2008
Sulaimani Polytechnic University (SPU) www.sulypun.org/sulypun 1996 13000 (2013)

Human rights[edit]

In 2010 Human Rights Watch reported that journalists in Kurdistan who criticize the regional government have faced substantial violence, threats, and lawsuits, and some have fled the country.[79] Some journalists faced trial and threats of imprisonment for their reports about corruption in the region.[79]

In 2009 Human Rights Watch found that some health providers in Iraqi Kurdistan had been involved in both performing and promoting misinformation about the practice of female genital mutilation. Girls and women receive conflicting and inaccurate messages from media campaigns and medical personnel on its consequences.[80] The Kurdistan parliament in 2008 passed a draft law outlawing the practice, but the ministerial decree necessary to implement it, expected in February 2009, was cancelled.[81] As reported to the Centre for Islamic Pluralism by the non-governmental organization, called as Stop FGM in Kurdistan, the Kurdistan Regional Government in northern Iraq, on 25 November, officially admitted the wide prevalence in the territory of female genital mutilation (FGM). Recognition by the KRG of the frequency of this custom among Kurds came during a conference program commemorating the International Day for the Elimination of Violence Against Women.[82] On 27 November 2010, the Kurdish government officially admitted to violence against women in Kurdistan and began taking serious measures.[83] 21 June 2011 The Family Violence Bill was approved by the Kurdistan Parliament, it includes several provisions criminalizing the practice.[84] A 2011 Kurdish law criminalized FGM practice in Iraqi Kurdistan and law was accepted four years later.[85][86][87] The studies have shown that there is a trend of general decline of FGM.[88]

British lawmaker Robert Halfon sees Kurdistan as a more progressive Muslim region than the other Muslim countries in the Middle East.[89]

Although the Kurdish regional parliament has officially recognized ethnic minorities such as Assyrians, Turkmen, Arabs, Armenians, Mandeans, Shabaks and Yezidis, there have been accusations of Kurdish discrimination against those groups. The Assyrians have reported Kurdish officials' reluctance in rebuilding Assyrian villages in their region while constructing more settlements for the Kurds affected during the Anfal campaign.[90] After his visit to the region, the Dutch politician Joël Voordewind noted that the positions reserved for minorities in the Kurdish parliament were appointed by Kurds as the Assyrians for example had no possibility to nominate their own candidates.[91]

The Kurdish regional government has also been accused of trying to Kurdify other regions such as the Nineveh plains and Kirkuk by providing financial support for Kurds who want to settle in those areas.[92][93] The KRG defend their actions as necessary compensation for the hundreds of thousands of Kurds that have been forced out of the same areas by previous Iraqi governments and during the Al-Anfal campaign.

In April 2016, Human Rights Watch wrote that the Kurdish security force of KRG, the Asayish, blocked the roads to Erbil to prevent Assyrians from holding a protest. According to demonstrators, the reason for the blocked protest was that Kurds in the Nahla Valley, mainly populated by Assyrians, encroached on land owned by Assyrians, without any action by courts or officials to remove the structures the Kurds built there.[94]

In February 2017, Human Rights Watch said Kurdistan Regional Government (KRG) forces are detaining men and boys who have fled the fighting in Mosul even after they have passed security checks. Detainees were held for up to four months without any communication with their families. Relatives of these men and boys said that KRG and Iraqi forces didn't inform them of the places of their detained relatives and didn't facilitate any contact with them.[95]

Human Rights Watch reported that Kurdistan Regional Government security forces and local police detained 32 unarmed protesters in Erbil on March 4, 2017, at a peaceful demonstration against recent clashes in Sinjar. 23 of them were released at the same day and 3 more within four days, but 6, all foreign nationals, are still being held. A police chief ordered one protester who was released to permanently leave Erbil, where he was living. While in detention, protesters were not allowed to contact with anyone or have access to a lawyer.[96]

In 2010, it was reported that passing of a new law in Iraqi Kurdistan, guaranteeing “gender equality”, has deeply outraged some local religious community, including the minister of endowments and religious affairs and prominent imams, who interpreted the phrase as "legitimizing homosexuality in Kurdistan".[97] Kamil Haji Ali, the minister of endowments and religious affairs, said in this regard that the new law would “spread immorality” and “distort” Kurdish society.[97] Following an outrage of religious movements, the KRG held a press conference, where the public were ensured that gender equality did not include giving marriage rights to homosexuals, whose existence is effectively invisible in Iraq due to restrictive traditional rules.[97]

References[edit]

  1. ^ a b c d e f g h i "Kurdistan: Constitution of the Iraqi Kurdistan Region". 14 April 2004. Retrieved 30 August 2019.
  2. ^ Joseph R. Rudolph Jr. (2015). Encyclopedia of Modern Ethnic Conflicts, 2nd Edition. p. 275.
  3. ^ "A Reading for the Law of Protecting Components in Kurdistan" (PDF). July 2015. Retrieved 15 September 2019.
  4. ^ Refugees, United Nations High Commissioner for (2 September 2016). "Iraq: Information on the treatment of atheists and apostates by society and authorities in Erbil; state protection available (2013-September 2016)". Refworld. Canada: Immigration and Refugee Board of Canada. Retrieved 31 August 2019.
  5. ^ "Kurdistan, the only government in Middle East that recognizes religious diversity". Kurdistan24. 10 April 2017. Retrieved 31 August 2019.
  6. ^ "Country Information and Guidance Iraq: Religious minorities" (PDF). Government of the United Kingdom. August 2016: 13. Retrieved 31 August 2019. Cite journal requires |journal= (help)
  7. ^ Almas Heshmati, Nabaz T. Khayyat (2012). Socio-Economic Impacts of Landmines in Southern Kurdistan. p. 27.
  8. ^ "Demographic Survey - Kurdistan Region of Iraq" (PDF). Relief Web. July 2018. Retrieved 30 August 2019.
  9. ^ a b c "Erbil International Fair" (PDF). aiti.org.ir. Retrieved 30 August 2019.
  10. ^ a b "Iraq Human Development Report 2014" (PDF). p. 29. Retrieved 30 August 2019.
  11. ^ "Iraq's Constitution of 2005" (PDF). 2005. Retrieved 31 August 2019.
  12. ^ a b "Iraqi Kurds 'withdraw to 2014 lines'". 18 October 2017. Retrieved 31 August 2019.
  13. ^ a b Alex Danilovich (2016). Iraqi Kurdistan in Middle Eastern politics. p. 18. ISBN 978-1315468402.
  14. ^ Peter J. Lambert (December 1997). The United States and the Kurds: case studies in United States engagement (PDF). Monterey, California: Calhoun - Institutional Archive of the Naval Postgraduate School. pp. 85–87. Retrieved 31 August 2019.
  15. ^ Philip S. Hadji (September 2015). "Iraq Timeline: Since the 2003 War". United States Institute of Peace. 41 (2). Retrieved 31 August 2019.
  16. ^ Mari R. Rostami (2019). Kurdish Nationalism on Stage: Performance, Politics and Resistance in Iraq. Bloomsbury Publishing. p. 67. ISBN 978-1788318709.
  17. ^ E. O'Ballance (1995). The Kurdish Struggle, 1920-94. Palgrave. p. 20.
  18. ^ Tareq Y. Ismael, Jacqueline S. Ismael (2005). Iraq in the Twenty-First Century: Regime Change and the Making of a Failed State. Routledge. p. 28. ISBN 1317567595.
  19. ^ Gordon W. Rudd (2004). Humanitarian Intervention - Assisting the Iraqi Kurds in Operation PROVIDE COMFORT, 1991. Washington, D.C.: Department of the Army. p. 12.
  20. ^ Arash Reisinezhad (2018). The Shah of Iran, the Iraqi Kurds, and the Lebanese Shia. p. 126. ISBN 978-3319899473.
  21. ^ Rafaat, Aram (2018). Kurdistan in Iraq: The Evolution of a Quasi-State. Routledge. p. 170. ISBN 9781351188814.
  22. ^ Howard, Michael (6 February 2008). "New Iraqi flag hailed as symbolic break with past". The Guardian. Retrieved 20 September 2019.
  23. ^ "Absence of Iraqi flag on Talabani's casket in ceremony was unintentional: PUK official". Kurdistan24. Retrieved 20 September 2019.
  24. ^ "Foreign Ministry of Jordan: put the flag of the Kurdistan region instead of the Iraqi flag during the reception of Barzani error protocol". Iraqi News Agency (in Arabic). Retrieved 20 September 2019.
  25. ^ Katzman, Kenneth (1 October 2010). "The Kurds in Post-Saddam Iraq" (PDF). Congressional Research Service: 2. Retrieved 2 August 2011. Cite journal requires |journal= (help)
  26. ^ Efraim Karsh (2002). The Iran-Iraq War, 1980-1988. Osprey Pub. ISBN 978-1-84176-371-2.
  27. ^ David McDowall (2004). A modern history of the Kurds (3rd ed.). I.B. Tauris. p. 357. ISBN 9781850434160.
  28. ^ Gareth R. V. Stansfield (2003). Iraqi Kurdistan - Political development and emergent democracy. pp. 146–152. CiteSeerX 10.1.1.465.8736. ISBN 0-415-30278-1.
  29. ^ Alan Makovsky (29 September 1998). "Kurdish Agreement Signals New U.S. Commitment". Washington Institute. Retrieved 31 August 2019.
  30. ^ Robert W. Olson (1996). The Kurdish nationalist movement in the 1990s: its impact on Turkey and the Middle East. p. 56.
  31. ^ Kanan Makiya (1998). Republic of Fear: The Politics of Modern Iraq, Updated Edition. University of California Press. p. 321. ISBN 0520921240.
  32. ^ "Barzani: PKK Rebels Should Leave Northern Iraq". RadioFreeEurope/RadioLiberty. 1 August 2015. Retrieved 31 August 2019.
  33. ^ a b c d Mohammed M. A. Ahmed (2012). Iraqi Kurds and nation-building (1st ed.). Palgrave Macmillan. ISBN 9781137034076.
  34. ^ Krajeski, Jenna (20 March 2013). "The Iraq War Was a Good Idea, If You Ask the Kurds". The Atlantic. Retrieved 31 August 2019.
  35. ^ Appendix B – Statement of Reasons – Ansar al-Islam (formerly Ansar al-Sunna). Parliament of Australia. 15 June 2009. ISBN 978-0-642-79186-3.
  36. ^ "Kurdish opposition makes strong showing in Iraq regional elections". Los Angeles Times. 27 July 2009. Retrieved 31 August 2019.
  37. ^ Aram Rafaat (2018). Kurdistan in Iraq: The Evolution of a Quasi-State. Routledge. p. 187. ISBN 9780815393337.
  38. ^ "Infographic: Control Over Iraq's Disputed Territories". Stratfor. Retrieved 31 August 2019.
  39. ^ "Kurdish leaders discuss disputed areas, Erbil-Baghdad ties with US delegation". Kurdistan24. 25 June 2019. Retrieved 31 August 2019.
  40. ^ "Exclusive: New Kurdish PM says priority is stronger Baghdad ties, rather than independence". Reuters. 10 July 2019. Retrieved 31 August 2019.
  41. ^ "Kurdistan's Politicized Society Confronts a Sultanistic System". Carnegie Middle East Center. 2015-08-18. Archived from the original on 2016-06-08. Retrieved 2016-06-08.
  42. ^ "Nechirvan Barzani elected president of Kurdistan Region of Iraq". Reuters. 28 May 2019. Retrieved 31 August 2019.
  43. ^ a b "Map of area of Kurdistan Region & its Governorates". www.krso.net. Archived from the original on 2016-01-19. Retrieved 2016-01-17.
  44. ^ "نبذة عن اللجنة". com140.com. p. ar. Retrieved 31 August 2019.
  45. ^ Bartu, Peter (2010). "Wrestling With the Integrity of A Nation: The Disputed Internal Boundaries in Iraq". International Affairs. 6. 86 (6): 1329–1343. doi:10.1111/j.1468-2346.2010.00946.x.
  46. ^ "Department of Foreign Relations Kurdistan Regional Government". dfr.gov.krd. Retrieved 31 August 2019.
  47. ^ a b Pankaj, D.; Ramyar, R.A. (22 January 2019). "Diversification Of Economy–An Insight into Economic Development with Special Reference to Kurdistan" s Oil Economy and Agriculture Economy". Russian Journal of Agricultural and Socio-Economic Sciences. 85 (1): 395–404. doi:10.18551/rjoas.2019-01.48.
  48. ^ "Nearly 25 percent of Iraqis live in poverty". NBC News. 2009-05-20. Retrieved 2010-12-28.
  49. ^ Barkey, HJ; Laipson, E (2005). "Iraqi Kurds And Iraq's Future". Middle East Policy. 12 (4): 66–76 [68]. doi:10.1111/j.1475-4967.2005.00225.x.
  50. ^ "Iraqi President Talabani's Letter to America". 22 September 2006. Archived from the original on 15 February 2007. Retrieved 31 August 2019.
  51. ^ Zaman, Amberin (20 January 2016). "Is the KRG heading for bankruptcy?". Al-Monitor. Retrieved 31 August 2019.
  52. ^ "The Kurdish opening". The Economist. 2012-11-03. Archived from the original on 2017-09-23. Retrieved 2017-09-01.
  53. ^ "Israel turns to Kurds for three-quarters of its oil supplies". Financial Times. 23 August 2015. Retrieved 31 August 2019.
  54. ^ U.S. Energy Information Administration Archived 2014-12-23 at the Wayback Machine Retrieved 2014-12-23.
  55. ^ Bloomberg Archived 2015-01-11 at the Wayback Machine Retrieved 2014-12-23.
  56. ^ New oil pipeline boosts Iraqi Kurdistan Archived 2017-10-12 at the Wayback Machine, Washingtonpost. Retrieved 2014-12-23
  57. ^ Will Kurds use oil to break free from Iraq? Archived 2014-09-14 at the Wayback Machine, CNN. Retrieved 2014-12-23
  58. ^ "westernzagros.com Oil Map" (PDF). Archived from the original (PDF) on 2013-11-09.
  59. ^ "Exxon's Kurdistan". Zawya. 3 April 2012. Archived from the original on February 2, 2014.
  60. ^ "Iraq says expects Exxon to finish West Qurna Sale by December". Reuters.[dead link]
  61. ^ "Iraqi Kurds open 40 new oil sites to foreign investors". Iraq Updates. 2007-07-09. Archived from the original on 2011-04-24. Retrieved 2011-05-13.
  62. ^ "Kurdistan Oil and Gas Activity Map" (PDF). Western Zagros. Archived from the original (PDF) on 2013-11-09. Retrieved 2012-12-31.
  63. ^ Official statements on the oil and gas sector in the Kurdistan region Archived 2007-10-12 at the Wayback Machine, Kurdistan Development Corporation.
  64. ^ "First Shipment of Kurdistan Crude Arrives in Turkey". BrightWire. Archived from the original on 2013-01-18.
  65. ^ Gareth R. V. Stansfield; Jomo (29 August 2003). Iraqi Kurdistan: Political Development and Emergent Democracy. Routledge. pp. 32–. ISBN 978-1-134-41416-1. Archived from the original on 14 October 2017. Retrieved 16 December 2016.
  66. ^ "The people of the Kurdistan Region". www.krg.org. Archived from the original on 2012-11-06. Retrieved 2012-11-19.
  67. ^ Fuat Dundar (2012). "British Use of Statistics in the Iraqi Kurdish Question (1919–1932)" (PDF): 45. Retrieved 12 November 2019. Cite journal requires |journal= (help)
  68. ^ a b c "Minorities in Iraq: Memory, Identity and Challenges" (PDF). 2013. Archived from the original (PDF) on March 1, 2014.
  69. ^ "Iraq's Yezidis: A Religious and Ethnic Minority Group Faces Repression and Assimilation" (PDF). September 25, 2005. Archived from the original (PDF) on January 9, 2006.
  70. ^ Izady, Mehrdad R. (1992). The Kurds: a concise handbook, p. 170.
  71. ^ "پەرلەمانی كوردستان ئەمڕۆ كۆدەبێتەوە". February 12, 2018. Archived from the original on February 13, 2018. Retrieved February 12, 2018.
  72. ^ "Zoroastrianism in Iraq seeks official recognition". Al-Monitor. 2016-02-17. Archived from the original on 2017-04-08. Retrieved 2016-05-16.
  73. ^ "Hopes for Zoroastrianism revival in Kurdistan as first temple opens its doors". rudaw.net. 21 September 2016. Archived from the original on 7 February 2018. Retrieved 6 February 2018.
  74. ^ Sokol, Sam (18 October 2015). "Jew appointed to official position in Iraqi Kurdistan". Jerusalem Post. Archived from the original on 17 September 2017. Retrieved 18 October 2015.
  75. ^ "An unusual new friendship". The Economist. February 19, 2009. Archived from the original on February 26, 2009. Retrieved May 25, 2009.
  76. ^ "Urgent reconstruction needed for returning Iraqi refugees: IOM". Rudaw. February 22, 2018. Archived from the original on February 22, 2018. Retrieved February 22, 2018.
  77. ^ "About The University of Dohuk". Archived from the original on 2017-11-17. Retrieved 2017-11-16.
  78. ^ "Opening Ceremony of The 1st International Scientific Conference – UOZ 2013". Archived from the original on 2014-12-05. Retrieved 2014-11-27.
  79. ^ a b "Iraqi Kurdistan: Journalists Under Threat". Human Rights Watch. Archived from the original on 18 August 2014. Retrieved 1 May 2016.
  80. ^ "Abusing Patients | Human Rights Watch (Female Genital Mutilation (FGM) section)". Archived from the original on 2011-03-08. Retrieved 2011-02-21.
  81. ^ "Iraq". Human Rights Watch. Archived from the original on 20 May 2015. Retrieved 1 May 2016.
  82. ^ "IRAQ: Iraqi Kurdistan Confronts Female Genital Mutilation". Archived from the original on 5 March 2016. Retrieved 1 May 2016.
  83. ^ Rudaw in English The Happening: Latest News and Multimedia about Kurdistan, Iraq and the World – Kurdistan Takes Measures Against Gender-Based Violence Archived 2011-09-02 at the Wayback Machine
  84. ^ "Human Rights Watch lauds FGM law in Iraqi Kurdistan". Ekurd.net. Archived from the original on 15 March 2016. Retrieved 1 May 2016.
  85. ^ "KRG looks to enhance protection of women, children". Archived from the original on 4 March 2016. Retrieved 26 March 2016.
  86. ^ "Human Rights Watch lauds FGM law in Iraqi Kurdistan". Ekurd.net. Archived from the original on 7 March 2016. Retrieved 8 March 2016.
  87. ^ Iraqi Kurdistan: Law Banning FGM Not Being Enforced Archived 2017-04-09 at the Wayback Machine Human Rights Watch, August 29, 2012
  88. ^ "Stop FGM in Kurdistan". www.stopfgmkurdistan.org. Archived from the original on 2016-01-23. Retrieved 2016-01-25.
  89. ^ "British MP hails Iraqi Kurdistan as regional leader in religioustolerance". Ekurd.net. Archived from the original on 7 March 2016. Retrieved 1 May 2016.
  90. ^ Al-Ali, Nadje; Pratt, Nicola (2009). What kind of liberation?: women and the occupation of Iraq. University of California Press. p. 109. ISBN 978-0-520-25729-0. Archived from the original on 2016-01-07. Retrieved 2015-10-12.
  91. ^ Voordewind, Joël (2008). Religious Cleansing in Iraq (PDF). nowords, ChristenUnie. Archived from the original (PDF) on 2009-04-11.
  92. ^ Hashim, Ahmed (2005). Insurgency and counter-insurgency in Iraq. Cornell University Press. p. 223. ISBN 978-0-8014-4452-4. Archived from the original on 2016-01-07. Retrieved 2015-10-12.
  93. ^ Taneja, Preti (2007). Assimilation, exodus, eradication: Iraq's minority communities since 2003. Minority Rights Group International. p. 20. Archived from the original on 2016-01-07. Retrieved 2015-10-12.
  94. ^ "Iraqi Kurdistan: Christian Demonstration Blocked". Human Rights Watch. Archived from the original on 23 April 2016. Retrieved 23 April 2016.
  95. ^ "Iraq/Kurdistan Region: Men, Boys Who Fled ISIS Detained". Human Rights Watch. 2017-02-26. Archived from the original on 2017-03-01. Retrieved 2017-02-28.
  96. ^ "Kurdistan Region of Iraq: 32 Arrested at Peaceful Protest". Human Rights Watch. 2017-03-16. Archived from the original on 2017-03-24. Retrieved 2017-03-23.
  97. ^ a b c Homosexuality Fears Over Gender Equality in Iraqi Kurdistan Archived 2012-01-24 at the Wayback Machine