کوجووار

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از کجوار)
پرش به ناوبری پرش به جستجو
کوجووار
کشور  ایران
استان آذربایجان شرقی
شهرستان تبریز
بخش مرکزی
مردم
جمعیت ۶٬۰۰۰ نفر
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا ۱۳۳۰ متر
اطلاعات شهری
پیش‌شماره تلفنی ۰۴۱
لوگوی محله کوجووار: نماد صنعت و سرسبزی

کوجووار یکی از محلات تاریخی شهر تبریز است. این محله در جنوب غرب شهر تبریز (جنب پالایشگاه و پتروشیمی) واقع شده و جزء محدودهٔ شهرداری منطقهٔ ۷ تبریز محسوب می‌شود. در ۲ بهمن ۱۳۸۵ خورشیدی، با مجوز کمیسیون نام‌گذاری معابر و اماکن عمومی شهر تبریز، نام این محله به‌دلیل حفظ نام‌های تاریخی، به صورت رسمی و قانونی از کجاباد به کجوار بازگردانده شد.[۱] همچنین شورای نامگذاری در تاریخ ۲ مرداد ۱۳۹۷ شیوة صحیح نگارش نام این مکان را به صورت «کوجووار» تصویب کرد.

تاریخچه[ویرایش]

بنا به روایتی نام «کوجووار» از دو جزء «کوجو» و «وار» تشکیل شده‌است. در زبان مردم قدیم منطقه، «کوجو» و «کوجی» نوعی پارچه پشمی بسیار جالب خوش بافت (شبیه جاجیم) با رنگهای متنوع اصیل طبیعی پشمی بود که به عنوان بالاپوش، روانداز، بارانی، پالتو، بورغه، چوخا و … استفاده می‌شد و همچنین اسباب و آلتی را هم می‌گفتند که در بافندگی، تارها را پس و پیش می‌کند.[۲] «وار» هم به معنای بودن و موجود بودن، تولید و به عمل آوردن است. پس «کوجووار» به معنای بسیار جالب جایگاهی است که در آن بهترین نوع پارچه پشمی مورد نیاز کشاورزان و دامداران و کاروانیان تولید و به بازار مصرف عرضه می‌شد.[۳][۴] روایت دیگر چنین است که واژه گوجووار به دوران هیتی‌ها برمیگردد که «گوو» را خدای بزرگ خود می‌دانستند. «گوو» در اصل به معنی آسمان ونیرو و زندگی وجنب وجوش است. برخی از مردم منطقه به این محله گوجووار میگویند که از این نام گرفته شده‌است. این روایت‌ها ناقص و نوعی قصه‌گویی و داستان‌سرایی است. معنای واژة کوجووار مشخص نیست و معلوم نیست این کلمه از چه زبانی اخذ شده است. نام‌های دیگری که برای کوجووار نوشته شده‌اند، عبارتند از کجاباد (Kojabad)، کجوار (Kojovar)، کجاآباد (Kojāābād)، کج‌آباد (Koj āābād) و گوجووار (Gujuvar).

جمعیت[ویرایش]

تغییرات جمعیت کوجووار بین سال‌های ۱۳۴۵ تا ۱۳۹۰ خورشیدی.

براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۰ خورشیدی، جمعیت کوجووار بالغ بر ۵٬۹۶۵ نفر بوده که از این تعداد ۳٬۱۶۳ نفر مرد و ۲٬۸۰۲ نفر زن بوده‌اند. همچنین برپایهٔ همین آمار، شمار خانوارهای ساکن در این محله بالغ بر ۱٬۷۴۴ خانوار بوده‌است.[۵]

اقتصاد[ویرایش]

اکثر ساکنان کوجووار در کارگاه‌های صنعتی مشغول تولید لوازم خانگی و صنعتی (اجاق گاز، بخاری گازی، کولر آبی، یخچال فریزر و کابینت فلزی) هستند. تعداد این کارگاه‌ها بالغ بر ۳۰۰ واحد می‌باشد. در گذشته، این محله باغ‌ها و مزارع فراوانی را در خود جای داده بود که منبع درآمد ساکنان محسوب می‌شد؛ ولی امروزه به‌جهت مستقرشدن کارخانه‌های تولیدی و صنعتی شهر تبریز در این منطقه (همانند پالایشگاه و پتروشیمی تبریز) و آلودگی ناشی از آن، اکثر این باغ‌ها و مزارع کشاورزی از بین رفته‌اند.[۶][۷][۸][۹][۱۰][۱۱] همچنین، آجر کوجووار که در کارخانه‌های آجرپزی اطراف این محله تولید می‌شود، یکی از مهم‌ترین کالاهای صادراتی منطقه به‌شمار می‌رود.[۱۲] گندم و کلزا نیز از مهم‌ترین محصولات کشاورزی این منطقه محسوب می‌شوند.

کارخانه‌های آجرسازی در کوجووار.

آلودگی[ویرایش]

کوجووار به سبب مجاورت با شرکت‌های بزرگ صنعتی (بالاخص شرکت پالایش نفت تبریز، شرکت پتروشیمی تبریز و شرکت پلی‌نار) در معرض آلودگی شدید هوا، آب و خاک است. علی‌رغم تلاش فعالان محیط زیستی کوجووار تا الان بهبودی در اوضاع آلودگی منطقه حاصل نشده است. [۱۳] [۱۴] [۱۵] [۱۶] [۱۷] [۱۸]

آلودگی هوا توسط پالایشگاه تبریز
آلودگی هوا توسط پتروشیمی تبریز

محلات کوجووار[ویرایش]

«کند ایچی» نام مرکزی‌ترین محله کوجووار است. این محله از لحاظ کالبدی، اقتصادی و اجتماعی مرکز کوجووار محسوب می‌شود. به لحاظ تاریخی، عموماً محلات و کوچه‌های اصلی کوجووار به نام مقصدی نامگذاری شده‌اند که آن جاده بدان مقصد منتهی می‌شد. به عنوان مثال، جاده منتهی به سردرود و باغ معروف و مایان به نام «سردری یولی»، «باغ معروف یولی» و «مایان کوچه سی» نام نهاده شده‌اند. همچنین «شوش یولی» نام جاده ای است که در قدیم کوجووار را به تبریز وصل می‌کرد که با آمدن پالایشگاه تبریز این مسیر نیز قطع گردید. از دیگر محلات کوجووار می‌توان به «ناخیر یولی»، «خرمنگاه کوچه سی»، «شاهسون کوچه سی»، «مدرسه کوچه سی»، «مخابرات کوچه سی»، «گؤز دربندی» و «ماللا دربندی» اشاره کرهددر سال‌های اخیر، با آمدن مهاجرانی از بیرون کوجووار، محله ای به نام «قره داغلی لار محله سی» نیز در جنوب غرب کوجووار شکل گرفته‌است.

شوش یولی از محلات بزرگ کوجووار

مسجد محمدحنفیه و مذهب کیسانیه[ویرایش]

مسجد محمد حنفیه واقع در شمال کوجووار یکی از اماکن تاریخی و مذهبی این منطقه می‌باشد. بنا به روایتی قبل از نهضت قیزیل باشها مردمان منطقه کیسانی مذهب بودند؛ که این بنا متعلق به این مذهب می‌باشد.[۱۹][۲۰] بنای قبلی این مسجد از خشت خام، چوب و کاه‌گل بوده‌است، اما بنای جدید آن که از سال ۱۳۵۶ به بعد توسعه یافته و بازسازی شده، از آجر، آهن و سیمان است. بنا به گفته اهالی، قبلاً یک قبر در محل مسجد وجود داشته، اما در بازسازی بنا از بین رفته‌است. سنگی حاوی قدمگاه یکی از معصومین (ع) در مسجد وجود داشته که از سرنوشت آن اطلاعی در دست نیست.[۲۱][۲۲]

زمینهای کشاورزی در کنار شرکتهای صنعتی
کارگاه صنعتی در کوجووار
چارداخ در خرمنگاه قدیمی کوجووار
باغ‌های میوه در حال انقراض

فاصله نزدیکترین شهرها و روستاها از کوجووار[ویرایش]

فاصله بقیه شهرها، روستاها و محلات اطراف از کوجووار[ویرایش]

  • شیخ‌حسن: ۶٫۶ کیلومتر
  • رواسان: ۷٫۱ کیلومتر
  • اسبس: ۸٫۷ کیلومتر
  • قراملک: ۹٫۸ کیلومتر
  • ینگی‌کند: ۹٫۹ کیلومتر
  • نوجه‌ده: ۱۰٫۷ کیلومتر
  • لاله: ۱۰٫۹ کیلومتر
  • الوار علیا: ۱۱٫۱ کیلومتر
  • ورنق: ۱۱٫۸ کیلومتر
  • الوار سفلی: ۱۲٫۱ کیلومتر
  • لاهیجان: ۱۲٫۲ کیلومتر
  • آخوله: ۱۲٫۳ کیلومتر
  • اسفهلان: ۱۳٫۱ کیلومتر
  • ساری‌داغ: ۱۳٫۴ کیلومتر
  • بارانلو: ۱۴ کیلومتر
  • فرودگاه تبریز: ۱۵٫۲ کیلومتر
  • سهلان: ۱۵٫۳ کیلومتر
  • اسنجان: ۱۵٫۶ کیلومتر
  • قزل‌دیزج: ۱۵٫۷ کیلومتر
  • کرجان: ۱۶٫۳ کیلومتر
  • قره‌تپه: ۱۶٫۸ کیلومتر
  • خسروشهر: ۱۷٫۳ کیلومتر
  • آناخاتون: ۱۷٫۷ کیلومتر
  • باویل سفلی: ۱۸ کیلومتر
  • باویل علیا: ۱۸ کیلومتر
  • تازه‌کند ۱۸٫۳ کیلومتر
  • کلجاه: ۱۸٫۵ کیلومتر

سرود محله کوجووار[ویرایش]

سرود «یاشیل کوجووار» در تاریخ 12 شهریور 1397 و با هدف تقویت وفاق اجتماعی و روحیة مشارکت و کنشگری بین شهروندان محله سروده شده است. این نغمه به زبان ترکی آذربایجانی است و شاعر آن نیز با تخلص «جاری» شناخته می‌شود.

یاشیل کوجووار

پیوند به بیرون[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «تغییرنام کجاباد به کجوار». کیهان، ۹ اسفند ۱۳۸۵، ص ۱۱.
  2. بهزادی، بهزاد (1385) فرهنگ آذربایجانی – فارسی، تهران، نشر نخستین، ص 901.
  3. خاماچی، بهروز، روزنامه مهد آزادی، شماره 3976، 2 آبان 1385، ص 6.
  4. خاماچی، بهروز، روزنامه مهد آزادی، شماره 3977، 3 آبان 1385، ص 4.
  5. سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۳۸۵
  6. دیروز بوی گندم، امروز طعم اتیلن
  7. کودکان ما با بوی مواد شیمیایی و احساس خفگی از خواب بلند می‌شوند
  8. دیروز بوی گندم، امروز طعم اتیلن
  9. دردنامه مردم کوجووار برای مهندس قاسمی
  10. کودکان ما با بوی مواد شیمیایی و احساس خفگی از خواب بلند می‌شوند
  11. آلودگی پالایشگاه تبریز
  12. خاکی‌ترین مردم دنیا
  13. پاسخگویی پالایشگاه تبریز به همسایه غربی
  14. محیط زیست استان در مسند قضاوت
  15. بازی برد- برد پتروشیمی و کوجووار
  16. کوجووار به نامش رسید، هوا هم می خواهد
  17. با تهدیدکنندگان سلامت محیط‌ زیست مدارا نمی‌شود
  18. تهدید سلامت مردم کوجووار با مواد شیمیایی پالایشگاه و پتروشیمی تبریز
  19. [۱] مذهب کیسانیه
  20. مقابر و مساجد منتب به محمد حنفیه در اطراف تبریز. مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی[۲]
  21. احمد خامه یار، مساجد و مزارات منسوب به محمد حنفیه در آذربایجان
  22. شماری از زیارتگاه‌های استان آذربایجان شرقی، ص ۱۵۲–۱۵۳