کتابخانههای دانشگاهی
کتابخانه دانشگاهی، کتابخانهای است که به یک مؤسسه آموزش عالی وابسته است و از برنامه درسی و تحقیقات استادان و دانشجویان دانشگاه پشتیبانی میکند.[۱] طبق گزارش مرکز ملی آمار آموزش، تخمین زده میشود که ۳۷۰۰ کتابخانه دانشگاهی در ایالات متحده وجود دارد.[۱] منابع کلاسی که برای تکمیل سخنرانیهای مدرس در نظر گرفته شدهاند و در کتابخانههای دانشگاهی نگهداری میشوند، از نظر تاریخی به عنوان «ذخایر» شناخته میشوند. قبل از اینکه منابع الکترونیکی در دسترس قرار گیرند، این ذخایر به صورت کتابهای واقعی یا به صورت فتوکپی از مقالات مجلات مناسب ارائه میشدند. کتابخانههای دانشگاهی مدرن، دسترسی به منابع الکترونیکی را فراهم میکنند.[۱][۲] بر اساس اندازه، منابع، مجموعهها و خدمات، تنوع زیادی بین کتابخانههای دانشگاهی وجود دارد. کتابخانه هاروارد که بیش از 20 میلیون جلد کتاب در خود جای داده است، بزرگترین کتابخانه صرفاً دانشگاهی در جهان است.[۳][۴]
زمانی کتابخانه دانشگاه تنها به عنوان مخزنی برای نگهداری مجموعه کتب تلقی میشد و در روند آموزشی نقش جنبی داشت امروزه با تحولات چشمگیری که در دیدگاه مسئولان، پژوهشگران، اعضای هیئت علم و دانشجویان دانشگاه به وجود آمده اکنون دانشگاهیان کتابخانه دانشگاهی را به عنوان نیرویی فعال در آموزش و پژوهش میشناسند.
کتابخانه بخش جدایی ناپذیر دانشگاه و عامل مهمی در ساختار دانشگاهها بهشمار میرود و کتابداران نیز اعضای اصل جامعه علمی محسوب میشوند.[۵]
تاریخچه
[ویرایش]
قدمت کتابخانهها به دوران باستان برمیگردد. اولین کتابخانههای دانشگاهی شامل کتابخانه اسکندریه و کتابخانه دانشگاه نالاندا هستند که ظاهراً به دلیل تعداد زیاد نسخههای خطی، ماهها در آتش سوختند.[۶]
وظایف
[ویرایش]
فلسفه وجودی دانشگاه آموزش و پژوهش است. از این رو تمامی فعالیتهای دانشگاهی باید در جهت رسیدن به این دو هدف اصلی جهت و سو داده شود. تمامی بخشهای دانشگاهها نیز وظیفه دارند اهداف و استراتژیهای خویش را با توجه به فلسفه وجودی دانشگاه تعیین کنند. در این میان کتابخانههای دانشگاهی قلب تپنده دانشگاه محسوب میگردند. فعالیتهای کتابخانه نقش به سزایی بر روند آموزش و پژوهش در دانشگاه دارد؛[۵] بنابراین وظیفه اصلی کتابخانههای دانشگاهی آموزش و پژوهش تمامی اعضای دانشگاهی است. این وظایف عبارتند از:
- آموزشی
- پژوهشی
- اجرایی و مدیریت
- دیگر
کارکنان
[ویرایش]یک کتابدار به دلیل نوع کار و وظایفی که دارد لازم است دارای مدارک عالی دانشگاهی و تخصصی باشد. با تغییر نامی که در این رشته حاصل شده است کتابداری به علم اطلاعات و دانششناسی تبدیل شده است؛ لذا مدرک دانشگاهی آنان با عنوان علم اطلاعات و دانششناسی شناخته میشود.[۵]
جستارهای وابسته
[ویرایش]- فهرست کتابخانههای ملی و ایالتی
- فهرست بزرگترین کتابخانهها
- نشریه دانشگاهی
- کتابخانه
- ارزیابی در کتابخانه
- کتابخانههای در سایه
منابع
[ویرایش]- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ Curzon, Susan; Jennie Quinonez-Skinner (9 September 2009). Academic Libraries. pp. 11–22. doi:10.1081/E-ELIS3-120044525. ISBN 978-0-8493-9712-7. Retrieved 10 September 2013 – via Encyclopedia of Library and Information Sciences.
- ↑ "University Library VU". Vrije Universiteit Amsterdam (به انگلیسی). Retrieved 2025-12-24.
- ↑ «Harvard Library | The Harvard Kenneth C. Griffin Graduate School of Arts and Sciences». gsas.harvard.edu. دریافتشده در ۲۰۲۵-۱۲-۲۴.
- ↑ Pezzi, Bryan (2000). Massachusetts. Weigl Publishers. p. 15. ISBN 978-1-930954-35-9.
- ↑ ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ «بررسی نقش آموزش مراجعان در بهرهوری بیشتر از كتابخانهها» (PDF).
- ↑ PuruPuru. «Nalanda—the lost beacon of knowledge». The Times of India. شاپا 0971-8257. دریافتشده در ۲۰۲۵-۱۲-۲۴.
کتاب: سازمان کتابخانه. نوشته کریشن کومار. ترجمه مریم امین سعادت. تهران: سازمان مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی - گروه انتشارات، ۱۳۷۳.
کتاب: راهنمای کتابخانههای دانشگاهی ایران به انضمام کتابخانههای زندان. گردآورندگان: شیرین تعاونی، ایراندخت عزیزی. زهرا عالمی. تهران: کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران، ۱۳۸۲.
پیوند به بیرون
[ویرایش]کتابخانه دانشگاهی بایگانیشده در ۲ دسامبر ۲۰۱۱ توسط Wayback Machine