کاست

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

کاست؛ نوعی نظام اجتماعی است. در این نظام؛ مزایای اجتماعی بر اساس نقش‌های انتسابی توزیع می‌شود. در نظام کاست؛ افراد عضو در رتبه‌های مختلف، حق گذر به رتبه‌های دیگر را ندارند و باید شرایط ویژه‌ای را در رفتار و اعمال خود و رابطه با اعضای رتبه‌های دیگر رعایت کنند.

در هند[ویرایش]

نوشتار اصلی: ورن (هندوئیسم)

نخستین نظام کاست در بین نژاد آریایی هند وجود داشته است. برهمن‌ها (روحانیون مذهبی)، کشاتریا (جنگ‌آوران)، ویس‌ها (پیشه‌وران)، شودراها (اسیران و بردگان) و پاری‌ها (نجس‌ها یا دراویدی‌ها)رتبه‌های این نظام کاست بودند. یا به عیارتی دیگر در سلسله مراتب اجتماعی مردم هند، اولین موضوعی که جلب توجه می نماید مسئله طبقه اجتماعی کاست می باشد. کاست وازه ای است پرتغالی به معنی نسل، نژاد و یا طبقه و مراد از آن پیوند ارثی یا منشا خانوادگی افراد است . سیستم کاست – در سانسکریت وارنا- پایه جامعه هند است .

کاست وسیله ای برای لایه بندی جامعه است که ساختار آن با یک سلسله قواعد و مقررات تنظیم می شود که مبنای آن کار و پیشه افراد است . قواعدی که به اعضایش تحمیل می شود و زیر پا نهادن این دستورات و قواعد موجب تنبیه فرد و یا بیرون رانده شدنش از کاست خواهدشد .

آیین هندو مردم را به دو طبقه اصلی تقسیم می نماید که عبارتند از آریایی ها و نجس ها ( که همان دراویدی های بومی و ساکنان اصلی هند هستند). علاوه بر تقسیم بندی دو گانه فوق، خود اریاییها نیز به چهار کاست اصلی یا چهار طبقه دیگر تقسیم میشوند که به ترتیب مقام عبارتند از :

1-برهمنان ، که همان طبقه روحانیون و کاهنان دین هندو هستند .

2-کشاتریاها ، که طبقه شاهان و شاهزادگان و جنگاوران هستند .

3-ویشایاها، که شامل بازرگانان و دهقانان است .

4-شودراها یا سادراها، که طبقه کارگران محسوب می شود.

نجس ها یا افراد لمس ناپذیر پایین ترین قشر اجتماعی در هند محسوب می شوند. در تاریخ اجتماعی بشر و در تمدن های شناخته شده تا امروز شاید هیچ طبقه ای به مظلومیت همین نجس ها در هند نبوده باشد. طبقه ای که طبق افسانه ها فرزندش ناپاک به دنیا می اید، ناپاک زندگی می کند و می میرد .

نجس ها به هیچ وجه حق نداشتند که در محله اریاییها تردد کنند و هر گاه از باب ضرورت برای حمل زباله و یا گدایی به محلات انها می روند موظف هستند که با صدای بلند حضور خود را اعلام کنند که مبادا نگاه طبقات بالاتر به این گروه بیفتد. در صورت این اتفاق بیننده می بایست با غسل خود را پاک کند. گوش دادن باتلاوت کتاب مقدس نیز برای انان حرام بود و اگر فردی از ایشان در این مورد استراق سمع کند برای مجازات سرب مذاب در گوش او می ریختند. یک نجس نمی توانست در ساعاتی از روز که طول سایه ها بلند است از اماکن مورد استفاده سایر طبقات عبور کند که مبادا سایه بلند او بر روی فردی بیفتد و این سایه فرد اریایی را نجس کند .

در این مورد گاندی سیستم کاست را زخم خدا بر پیکر جامعه هندو خواند و نجس ها را " خلق خدا " نامید. اگرچه سال هاست حکومت هند درحال مبارزه با این نظام طبقه ای است اما عملا این نظام هنوز در زیر پوست هند به حیاتش ادامه می دهد.

تاریخچه در کشورهای مختلف[ویرایش]

نظام کاست هم‌چنین در آفریقا، خاورمیانه و خاوردور وجود داشته است.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • آناتومی جامعه یا سنة الله: مقدمه‌ای بر جامعه‌شناسی کاربردی، فرامرز رفیع پور، تهران: انتشارات کاوه، ۱۳۷۷