کازینو رویال (رمان)

کازینو رویال

جلد چاپ نخست نسخهٔ اصلی رمان
نویسنده(ها)	ایان فلمینگ
عنوان اصلی	Casino Royale
کشور	بریتانیا
زبان	انگلیسی
مجموعه	جیمز باند
موضوع(ها)	رمان
گونه(های) ادبی	داستان جاسوسی
ناشر	جاناتان کِیپ
تاریخ نشر	۱۹۵۳
شمار صفحات	۲۱۳
پیش از	زنده بمان و بگذار بمیرند

کازینو رویال (به انگلیسی: Casino Royale) نخستین اثر ایان فلمینگ و نخستین رمان از مجموعه داستان‌های جیمز باند است که در سال ۱۹۵۳ منتشر شد. این رمان برای فلمینگ زمینه‌ساز نگارش یازده رمان دیگر و دو مجموعه داستان کوتاه شد. پس از او نیز نویسندگان متعددی آثار این مجموعه را به ادامه دادند.

کازینو رویال درباره مأمور مخفی بریتانیا با نام جیمز باند است که در کازینویی در شهر خیالی رویال- له- زو در فرانسه قمار می‌کند تا لاشیفر، خزانه‌دار یک اتحادیه فرانسوی و عضو سرویس مخفی شوروی، را ورشکسته کند. باند در این مأموریت از سوی وسپر لیند، از اعضای سازمان خود، فلیکس لایتر از سازمان سیا و رنه ماتیس، از اداره دوم اطلاعات فرانسه، حمایت می‌شود. کازینو رویال علاوه بر خط داستانی جاسوسی، به موضوعاتی چون جایگاه بریتانیا در جهان و روابط آن با ایالات متحده آمریکا می‌پردازد. این موضوع در آن دوره و در پی فرار دو مأمور بریتانیایی، گای برجس و دونالد مک‌لین، به اتحاد جماهیر شوروی، اهمیت بیشتری یافته بود.

فلمینگ در نگارش این داستان از تجربیات خود در دوران جنگ، زمانی که در بخش اطلاعات نیروی دریایی بریتانیا خدمت می‌کرد و نیز از افرادی که در آن دوران با آن‌ها آشنا شده بود، الهام گرفت. شخصیت جیمز باند نیز بازتابی از علایق و ویژگی‌های شخصی خود فلمینگ است. او پیش‌نویس اولیه کازینو رویال را در اوایل سال ۱۹۵۲، در ملک شخصی‌اش موسوم به «گلدن‌آی» در جامائیکا و در آستانه ازدواجش نوشت. فلمینگ در ابتدا نسبت به انتشار این رمان تردید داشت؛ اما دوست نویسنده‌اش با نام ویلیام پلامر، او را به انتشار آن تشویق کرد. این کتاب در زمان انتشار نقدهای عمدتاً مثبتی دریافت کرد و در کمتر از یک ماه پس از عرضه (تاریخ ۱۳ آوریل ۱۹۵۳) در بریتانیا به فروش کامل رسید. اما سرعت فروش آن در ایالات متحده آمریکا، که یک سال بعد انتشار یافت، کمتر بود.

تاکنون سه اقتباس سینمایی از رمان کازینو رویال صورت گرفته است: در سال ۱۹۵۴ به‌صورت یک قسمت از مجموعه تلویزیونی آمریکایی با بازی بری نلسون در نقش باند؛ در سال ۱۹۶۷ به‌صورت فیلمی طنز با بازی دیوید نیون در نقش سر جیمز باند و در سال ۲۰۰۶ به‌عنوان بخشی از مجموعه رسمی ایون پروداکشنز با بازی دنیل کریگ در نقش جیمز باند.

پس‌زمینه

ایان فلمینگ، متولد سال ۱۹۰۸، فرزند ولنتاین فلمینگ، بانکدار ثروتمند و نماینده مجلس بریتانیا بود که در مه ۱۹۱۷ در جبهه غربی کشته شد. فلمینگ تحصیلات خود را در مدارس ایتن و سندهرست گذراند و مدت کوتاهی نیز در دانشگاه‌های مونیخ و ژنو به تحصیل پرداخت. او پیش از پیوستن به نیروی دریایی، مشاغل مختلفی را تجربه کرد تا این که توسط دریاسالار جان گادفری، رئیس اطلاعات نیروی دریایی، به‌عنوان دستیار شخصی‌ انتخاب شد. فلمینگ در اوت ۱۹۳۹ به‌طور رسمی و تمام‌وقت با اسم رمز «۱۷اف» به آن سازمان پیوست و در طول جنگ جهانی دوم نیز در همین سمت باقی ماند. او در اوایل سال ۱۹۳۹، به روابط عاشقانه با اَن اونیل (با نام خانوادگی پیشین چارتریس) پرداخت؛ زنی که در همان زمان همسر بارون اونیل سوم بود.

توسعه داستان

منابع الهام‌بخش داستان

رمان کازینو رویال از برخی رویدادهای واقعی الهام گرفته که یا در دوران خدمت ایان فلمینگ در بخش اطلاعات نیروی دریایی بریتانیا رخ داده یا او از آن‌ها مطلع بوده است. فلمینگ در یکی از سفرهایش به همراه دریاسالار گادفری، به کازینوی استوریل در پرتغال رفت. به دلیل وضعیت بی‌طرفانه پرتغال در جنگ جهانی دوم، کازینوی استوریل به محلی برای تجمع جاسوسان و مأموران رژیم‌های درگیر تبدیل شده بود. فلمینگ ادعا کرده که در آنجا در بازی باکارات با یک مأمور ارشد آلمانی کاملاً شکست خورده و پولش را باخته است. اما گادفری بعداً روایت متفاوتی نقل کرد. او می‌گفت فلمینگ تنها با تاجران پرتغالی بازی کرده و پس از آن، ماجرای بازی با جاسوسان آلمانی را در ذهن خود ساخته است.

تلاش برای ترور باند در شهر خیالی رویال- له- زو نیز از خاطرات فلمینگ درباره سوءقصد نافرجام به فرانتس فون پاپن، معاون صدراعظم آلمان و سفیر دوران هیتلر، الهام گرفته شده است. عاملان ترور در هر دو مورد — فون پاپن و باند — بلغار بودند و هر دو قربانی به لطف درختانی که آن‌ها را در برابر انفجار ایمن نگه می‌داشت، جان سالم به در بردند.

شخصیت‌ها

شخصیت اصلی رمان کازینو رویال، جیمز باند نام دارد که مأمور سرویس اطلاعات مخفی بریتانیا است. ایان فلمینگ در ابتدا قصد داشت نام این شخصیت را «جیمز سیکرتن» بگذارد؛ اما در نهایت جیمز باند را از روی نام یک پرنده‌شناس و نویسنده کتاب پرندگان هند غربی وام گرفت. فلمینگ در توضیح این انتخاب به همسر آن پرنده‌شناس گفت: «این نام کوتاه، غیررمانتیک، آنگلوساکسون و در عین حال بسیار مردانه، دقیقاً همان چیزی بود که نیاز داشتم؛ و به این ترتیب، جیمز باند دوم متولد شد». او همچنین توضیح داده که «وقتی در سال ۱۹۵۳ اولین رمان را نوشتم، می‌خواستم باند در برابر اتفاقاتی که برایش رخ می‌دهند، مردی بسیار کسل‌کننده و بی‌هیجان باشد؛ می‌خواستم او [مثل] ابزاری بی‌احساس باشد... وقتی به دنبال نامی برای شخصیت اصلی می‌گشتم، با خودم گفتم خدایا، [جیمز باند] کسل‌کننده‌ترین اسمی است که تا به حال شنیده‌ام».

فلمینگ در نظر داشت که باند از لحاظ ظاهری ترکیبی از هوگی کارمایکل و خودش باشد. در رمان نیز وسپر لیند به این موضوع اشاره می‌کند که «باند مرا کمی به یاد هوگی کارمایکل می‌اندازد؛ اما در او چیزی وجود دارد که سرد و بی‌رحم است». به گفته اندرو لایست، زندگی‌نامه‌نویس فلمینگ، «در همان صفحات ابتدایی رمان، [فلمینگ] اکثر ویژگی‌های خاص و امضادار باند را معرفی کرده»؛ از جمله ظاهرش، خودروی بنتلی‌اش، و عاداتش در نوشیدن و سیگار کشیدن. جزئیات کامل نوشیدنی مارتینی باند تا فصل هفتم رمان فاش نمی‌شود، جایی که به افتخار وسپر لیند، باند آن را «وسپر» می‌نامد. دستور سفارش نوشیدنی او که باید در جام ته‌گود شامپاین سرو شود، چنین است: «سه پیمانه جین گوردون، یک پیمانه ودکا و نیم پیمانه کینا لیله. آن را خیلی خوب تکان بده تا کاملاً یخ بزند؛ بعد برشی نازک و بزرگ از پوست لیمو بنداز داخلش».

ایان فلمینگ درباره ریشه‌های شخصیتی جیمز باند گفته بود که «او ترکیبی از تمام مأموران مخفی و نیروهای کماندویی است که در طول جنگ با آن‌ها آشنا شده‌ام»؛ هرچند بسیاری از خصوصیات شخصیتی باند برگرفته از روحیات خود فلمینگ هستند. سلیقه‌های باند اغلب بازتاب علایق شخصی فلمینگ هستند. برخی از رفتارهای او نیز چنین‌اند. فلمینگ در معرفی باند برای نخستین مرتبه، از محیط کازینو کمک گرفت؛ زیرا «مهارت در قمار و آگاهی از آداب حضور در کازینو، از ویژگی‌های یک جنتلمن محسوب می‌شدند». اندرو لایست معتقد است که بخش زیادی از شخصیت باند حکم «تحقق آرزوهای شخصی» را برای فلمینگ داشت.

جیمز باند حاصل یک سنت مهم اما اغلب دست‌کم‌گرفته‌شده در ادبیات انگلیس است. فلمینگ در دوران کودکی، داستان‌های «بولداگ دراموند» نوشته سرهنگ دوم هرمان سیریل مک‌نیل (ملقب به "ساپر") و ماجراهای «ریچارد هانای» اثر جان باکن را با ولع می‌خواند. نبوغ او در این بود که این ماجراجویی‌های کهنه را بازآفرینی کند تا با حال‌وهوای بریتانیای پس از جنگ هماهنگ شوند... او با خلق باند، نسخه‌ای مدرن از بولداگ دراموند برای عصر جت ارائه داد.

— ویلیام کوک از نشریه نیواستیتسمن

فلمینگ شخصیت وسپر لیند را با اقتباس از زنانی همچون کریستینا اسکاربک و لاریسا سوییرسکی (مأمور دو جانبه روسی- اسپانیایی) خلق کرد که از قبل با آنها آشنایی یا همکاری داشت. شخصیت ام، رئیس باند، تا حد زیادی از روی دریاسالار گادفری، رئیس بخش اطلاعات نیروی دریایی، شکل گرفته بود که به خلق‌وخوی جنگ‌طلبانه و تندمزاجی شهرت داشت. یکی از افراد احتمالی برای خلق شخصیت منفی لاشیفر نیز آلیستر کراولی، غیب‌گوی مشهور، ستاره‌شناس، عارف و جادوگر آیینی انگلیس بود. فلمینگ ظاهر فیزیکی لاشیفر را بر اساس چهره کراولی طراحی کرد. برخی از گرایش‌های شخصی کراولی، به‌ویژه تمایلات سادیستی- مازوخیستی او، نیز به لاشیفر نسبت داده شده‌اند. هنری چنسلر، زندگی‌نامه‌نویس فلمینگ، نوشته که «وقتی لاشیفر با چماق فرش‌کوب و چاقوی قصابی به جان بیضه‌های باند می‌افتد، سایه شوم آلیستر کراولی در پس‌زمینه حضور دارد».

سبک

فلمینگ درباره آثارش گفته که «اگرچه داستان‌های دلهره‌آور ممکن است در رده ادبیات [غنی و فاخر] جای نداشته باشند... اما خلق شده‌اند تا در قالب ادبیات [هنری] خوانده شوند». او با استفاده از نام‌های تجاری شناخته‌شده و جزئیات زندگی روزمره، نوعی حس واقع‌گرایی در آثارش ایجاد کرده است. کینگزلی آمیس این ویژگی را «اثر فلمینگ» می‌نامد و آن را چنین توصیف می‌کند: «استفاده خیال‌پردازانه از اطلاعات، که به‌واسطه آن، فضای اغراق‌آمیز دنیای باند... با نوعی واقعیت آمیخته می‌شود؛ یا دست‌کم با آن متعادل می‌شود».

ریموند بنسون — که خود بعدها دنباله مجموعه داستان‌های جیمز باند را نوشت — در متن رمان‌ها ویژگی دیگری شناسایی کرده و آن را «ضرباهنگ فلمینگ» نامیده است. این ویژگی عبارت است از به‌کارگیری «حلقه»هایی در پایان هر فصل برای افزایش تنش و کشاندن خواننده به فصل بعد. این حلقه‌ها با آنچه آنتونی برجس «سبک ژورنالیستی تشدیدشده» می‌نامد، همراه می‌شوند تا «روایتی پرشتاب» خلق کنند و خواننده را به سرعت از نقاطی که ممکن است مورد تمسخر یا بی‌اعتنایی قرار گیرند، عبور دهد. اومبرتو اکو، نشانه‌شناس و مقاله‌نویس ایتالیایی، در کتاب خود با عنوان ساختار روایی ایان فلمینگ (منتشرشده در سال ۱۹۷۹)، به بررسی داستان‌های جیمز باند می‌پردازد و عنوان می‌کند که فلمینگ «ریتم، پرداخت و نوعی حس شهوانی نسبت به واژگان دارد. این به معنای آن نیست که فلمینگ یک هنرمند است؛ بلکه هنرمندانه می‌نویسد». اکو در تحلیل صحنه مربوط به مرگ لاشیفر می‌نویسد که «نوعی حس باروک نسبت به آن صحنه وجود دارد؛ تطبیق کامل تصویر بدون هیچ‌گونه تفسیر احساسی؛ و استفاده دقیق از واژگانی که اشیاء را با دقت توصیف می‌کنند». او در نهایت نتیجه می‌گیرد که «فلمینگ از آنچه وانمود کرده، باسوادتر است».

پی‌رنگ

رمان کازینو رویال پس از جنگ جهانی دوم نوشته شد و به‌شدت از فضای آن دوران تأثیر گرفت. در آن زمان، بریتانیا هنوز یک قدرت امپراتوری محسوب می‌شد و بلوک‌های غرب و شرق درگیر جنگ سرد بودند. ویلیام کوک معتقد است که با افول قدرت امپراتوری بریتانیا، «باند به تصویر اغراق‌شده و روزبه‌روز ناپایدارتر بریتانیا دامن می‌زد و ما را با این خیال دلگرم می‌کرد که بریتانیا هنوز می‌تواند فراتر از وزن واقعی‌اش ضربه بزند». تاریخ‌نگاران فرهنگی همچون جانت وولاكوت و تونی بنت نیز با این دیدگاه موافق‌اند و بر این باورند که «باند تجسم این امکان خیالی بود که انگلستان بار دیگر در مرکز تحولات جهانی قرار می‌گیرد؛ در دوره‌ای که جایگاه آن به‌عنوان یک قدرت جهانی به‌وضوح و با سرعت در حال افول بود».

انتشار و بازخوردها

بوی سیگار، عرق و دود توی کازینو ساعت سه صبح حال آدم را به‌هم می‌زند. همان موقع است که فرسودگی روحی بعد از قمار سنگین — ترکیبی تهوع‌آور از طمع، ترس و تنش عصبی — دیگر غیرقابل تحمل شده و حواس آدم بیدار می‌شن و شروع می‌کنن به واکنش دادن.

— جملات آغازین رمان کازینو رویال

منابع

• Amis, Kingsley (1966). The James Bond Dossier. London: Pan Books. OCLC 154139618.
• Barnes, Alan; Hearn, Marcus (2001). Kiss Kiss Bang! Bang!: the Unofficial James Bond Film Companion. London: Batsford Books. ISBN 978-0-7134-8182-2.
• Bennett, Tony; Woollacott, Janet (1987). Bond and Beyond: The Political Career of a Popular Hero. London: Routledge. ISBN 978-0-416-01361-0.
• Bennett, Tony; Woollacott, Janet (2003). "The Moments of Bond". In Lindner, Christoph (ed.). The James Bond Phenomenon: a Critical Reader. Manchester: Manchester University Press. ISBN 978-0-7190-6541-5.
• Benson, Raymond (1988). The James Bond Bedside Companion. London: Boxtree Ltd. ISBN 978-1-85283-233-9.
• Black, Jeremy (2005). The Politics of James Bond: from Fleming's Novel to the Big Screen. Lincoln, NE: University of Nebraska Press. ISBN 978-0-8032-6240-9. Archived from the original on 23 March 2023. Retrieved 25 October 2020.
• Burgess, Anthony (1984). 99 Novels. The Best in English Since 1939: A Personal Choice. London: Summit Books. ISBN 978-0-671-52407-4.
• Butler, William Vivian (1973). The Durable Desperadoes. London: Macmillan. ISBN 978-0-333-14217-2.
• Butterfield, Beth (2006). "Being-Towards-Death and Taking Pleasure in Beauty: James Bond and Existentialism". In Held, Jacob M.; South, James (eds.). James Bond and Philosophy: Questions are Forever. Chicago, IL: Open Court Publishing. ISBN 978-0-8126-9607-3. Archived from the original on 10 April 2023. Retrieved 25 October 2020.
• Chancellor, Henry (2005). James Bond: The Man and His World. London: John Murray. ISBN 978-0-7195-6815-2.
• Davis, Mark (2010). Legal Issues in the Music Industry. Shreveport, LA: BuzzGig LLC. ISBN 978-0-615-33686-2.
• Eco, Umberto (2009). "The Narrative Structure of Ian Fleming". In Lindner, Christoph (ed.). The James Bond Phenomenon: a Critical Reader. Manchester: Manchester University Press. ISBN 978-0-7190-6541-5.
• Faulks, Sebastian; Fleming, Ian (2009). Devil May Care. London: Penguin Books. ISBN 978-0-14-103545-1.
• Fleming, Ian (2006) [1953]. Casino Royale. London: Penguin Books. ISBN 978-0-14-102830-9.
• Fleming, Ian; Gammidge, Henry; McLusky, John (1988). Octopussy. London: Titan Books. ISBN 978-1-85286-040-0.
• Gant, Richard (1966). Ian Fleming: Man with the Golden Pen. London: Mayflower-Dell. OCLC 487676374.
• Griswold, John (2006). Ian Fleming's James Bond: Annotations And Chronologies for Ian Fleming's Bond Stories. Bloomington, IN: AuthorHouse. ISBN 978-1-4259-3100-1. Archived from the original on 10 April 2023. Retrieved 25 October 2015.
• Kerr, Sheila (Jan 2011). "Burgess, Guy Francis de Moncy (1911–1963)". Oxford Dictionary of National Biography (online ed.). Oxford University Press. doi:10.1093/ref:odnb/37244. Retrieved 15 January 2015. (Subscription or UK public library membership required.)
• Lindner, Christoph (2009). The James Bond Phenomenon: a Critical Reader. Manchester: Manchester University Press. ISBN 978-0-7190-6541-5. Archived from the original on 10 April 2023. Retrieved 25 October 2020.
• Lycett, Andrew (1996). Ian Fleming. London: Phoenix. ISBN 978-1-85799-783-5.
• Lycett, Andrew (2004). "Fleming, Ian Lancaster (1908–1964)". Oxford Dictionary of National Biography. Vol. 1 (online ed.). Oxford University Press. doi:10.1093/ref:odnb/33168. Retrieved 15 January 2015. (Subscription or UK public library membership required.)
• Lycett, Andrew (2004). "Fleming, Ann Geraldine Mary [other married names Ann Geraldine Mary O'Neill, Lady O'Neill; Ann Geraldine Mary Harmsworth, Viscountess Rothermere] (1913–1981)". Oxford Dictionary of National Biography (online ed.). Oxford University Press. doi:10.1093/ref:odnb/40227. Retrieved 15 January 2015. (Subscription or UK public library membership required.) (subscription or UK public library membership required)
• Lyttelton, George; Hart-Davis, Rupert (1979). Lyttelton–Hart-Davis Letters. Vol. 2. London: John Murray. ISBN 978-0-7195-3673-1.
• Macintyre, Ben (2008). For Your Eyes Only. London: Bloomsbury Publishing. ISBN 978-0-7475-9527-4.
• MacLean, Rory (2012). Gift of Time. London: Constable & Robinson. ISBN 978-1-84901-857-9.
• Nudd, John (October 1989). "Ian Fleming & James Bond". The Book and Magazine Collector (67).
• Parker, Matthew (2014). Goldeneye. London: Hutchinson. ISBN 978-0-09-195410-9.
• Pearson, John (1967). The Life of Ian Fleming: Creator of James Bond. London: Pan Books.
• Pfeiffer, Lee; Worrall, Dave (1998). The Essential Bond. London: Boxtree Ltd. ISBN 978-0-7522-2477-0.
• Rankin, Nicholas (2011). Ian Fleming's Commandos: The Story of 30 Assault Unit in WWII. London: Faber and Faber. ISBN 978-0-571-25062-2.
• Seed, David (2003). "Spy Fiction". In Priestman, Martin (ed.). The Cambridge Companion to Crime Fiction. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-00871-6.
• Simpson, Paul (2002). The Rough Guide to James Bond. London: Rough Guides. ISBN 978-1-84353-142-5. Archived from the original on 23 March 2023. Retrieved 25 October 2020.
• Upton, John (August 1987). "The James Bond Books of Ian Fleming". The Book and Magazine Collector (41).