کاریز کار

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

کاریز کار یا کاریزگر به کسی گفته می‌شود که به کار کندن کاریز و قنات اشتغال داردمقنی و چاه کن هم به این فرد گفته می‌شود. کاریزگر یا مقنی حرفه‌ای است که امروزه دیگر جزو پیشه‌های منسوخ به حساب می آید.

پیشینه این حرفه[ویرایش]

کاریزگری یا کاریز کاری یا مقنی‌گری شغلی است بسیار قدیمی که از ابتدای تمدن ایران وجود داشته‌است. تمدن ایران بر دو نوع و یا دو پایه رودخانه ای و کاریزی شکل گرفته‌است در حاشیه کویرها شهرها در اطراف کاریز و جوی آب قنات به وجود آمده است. [۱]

آخرین فردی که عمر خود را به مقنی‌گری و ساخت کاریز گذرانده است بنام نبی پور گنابادی سال 97 فوت نمود

بازسازی مدیریت ساعت آبی با آخرین میرآب

این دو نفر به عنوان ناجی آب مورد تقدیر قرار گرفتند و نبی پور با 97 سال سن از نوادر استادان قناتکار بود که از دوران نوجوانی با شاگردی استادکاران قدیم این دانش بومی و باستانی را آموخته و برای حفر و پایش قنات در گناباد بکار می‌گرفت نام این استادکار قنات در فهرست مفاخر حامل میراث ناملموس کشور ثبت ملی شد که تاکیدی بر تمدن کاریزی در ایران باشد.[۲][۱]

کاریز گناباد ورودی قدیمی

کاریز و تقسیم آب[ویرایش]

شغل کاریزگر کندن قنان و نگهداری فیزیکی کانال و راهروهای آن است ولی تقسیم آب توسط میراب صورت می‌گیرد.

ساعت آبیِ باستانی؛ از کاریزِ زیبَد
فنجان یا ساعت آبی قنات زیبَد

از ابتدای اختراع قنات تقسیم آب بین سهامداران زیر نظر میرآب و با ساعت آبی یا فنجان انجام می‌شده‌است.

سازه‌های مرتبط با قنات[ویرایش]

یخچال

خانه فنجان و یا گاه شمار و چار طاقی و همچنین آب‌انبار از سازه‌های جانبی قنات است .

نگارخانه[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. «قنات یا کاریز میراث فرهنگی و علمی و اقتصادی ایرانیان». مجله دریای پارس.[پیوند مرده]

منابع[ویرایش]

  • گزارش سایت یونسکو از ثبت قنات ایران
  • مجموعه مقالات کنفرانس ملی قنات ۱۳۸۲ گناباد: مقالهٔ قنات میراث فرهنگی و علمی ایرانیان - محمد عجم و نیز: گفتگوی روزنامه مردم سالاری با دکتر عجم (ویژه نامه ۴۴) در ۲۹/۱۱/۱۳۹۴
  • THE PERSIAN EMPIRE
  • گوبلو، هانری قنات فنی برای دستیابی به آب؛ ۱۳۷۱، ترجمه سروقد- پاپل یزدی، آستان قدس.
  • قنات گناباد، رجبعلی لباف خانیکی - پاپل یزدی، انتشارات مرندیز.
  • مجله دریای پارس کاریز کاریز گناباد[پیوند مرده]
  • خراسان؛ روزنامه صبح ایران، ۲۹ بهمن ۱۳۹۴ شماره ۱۹۱۹۶

پژوهش و کار میدانی و مقاله دکتر محمد عجم در سمینار ملی قنات (گناباد ۱۳۸۳)تهیه شده‌است. [۳]

  • روزنامه مردم سالاری قنات و ساعت آبی (ویژه نامه 44) 29/11/1394 [۴][پیوند مرده]
  • خراسان روزنامه صبح ایران، ۲۹ بهمن ۱۳۹۴ شماره ۱۹۱۹۶
  • روزنامه فرهیختگان اول خرداد ۱۳۹۵ شماره ۱۹۴۹ برابر با ۲۱می ۲۰۱۶
  • ساعت آبی چیست؟ روزنامه آفرینش تاریخ ۶ و ۸ تیر ۱۳۹۵ -شماره ۵۳۰۸ و 9 [۵]

پیوند به بیرون[ویرایش]