کاروتن

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

کاروتن نوعی ترکیب آلی آلکنی است که رنگدانه‌ای نارنجی بوده و عامل رنگ نارنجی هویج و منبع ارزشمندی برای ویتامین آ میباشد. این ترکیب ۱۱ پیوند دوگانه کربن-کربن در ساختار خود دارد. کاروتن از خانواده ترپن ها است که در سال ۱۸۸۱ توسط واخن رودر [۱] کشف شد. این ماده، دیمر[۲] (dimer) ویتامین آ می باشد و برای فتوسنتز اهمیت دارد. در طبیعت عمدتاً در فرم های آلفاکاروتن و بتاکاروتن یافت می شود ولی فرم های دیگر آن نیز پیدا می شوند.

بتاکاروتن[ویرایش]

β-carotene

تفاوت آلفا کاروتن با گاما کاروتن در این است که گاما کاروتن یک پیوند دوگانه بیشتر دارد. پرو ویتامین A را کاروتنوئید گویند. در طبیعت 600 نوع کاروتنوئید شناسایی شده اند ولی تنها چند نوع آن می توانند به ویتامین A تبدیل شوند. کاروتنوئیدها خود دو دسته اند: 1- گزانتوفیل ها: مانند کریپتوگزانتین + زی گزانتین + لوتئین که بیشتر آن ها نمی توانند تبدیل به ویتامین A شوند. 2- کاروتن ها: که خود دارای فرم های α + β + γ هستند. تفاوت سه نوع کاروتن تنها در ساختمان و پیوندهای دو گانه آن هاست. این ترکیبات پیش ساز ویتامین A هستند که معروف ترین و فعال ترین نوع آن، β کاروتن است و تنها کاروتنی است که 2 مولکول ویتامین A ایجاد می کند چون β کاروتن یک مولکول متقارن و قرینه است. این در حالی است که کاروتن های α و β هر کدام 1 ویتامین A ایجاد می کنند. در انسان عمل تبدیل کاروتن ها به ویتامین A تنها در کبد امکان پذیر است. کاروتن ها به رنگ قرمز و نارنجی بوده و در هویج + اسفناج + کاهو وجود دارند که فرمول شیمیایی آن ها عبارت است از C40H56. فرمول گسترده β کاروتن، یک زنجیره کربنی است که در دو انتها به یک حلقه شش ضلعی منتهی می شود. کاروتن از گروه پیگمان (رنگدانه) های کاروتنوئید مشتق می شود.

منابع[ویرایش]

  • ویکی‌پدیا فرانسوی ، [۱]
  • مبانی شیمی آلی/جان مک موری

پیوند به بیرون[ویرایش]

زیرنویس[ویرایش]

  1. Wachenroder
  2. دیمر در شیمی به مولکولی گفته می شود که از به هم وصل شدن دو مولکول کوچکتر تهیه شده باشد. در این واکنش معمولاً یک مولکول کوچک نیز تولید می شود.