کاخ آپادانای شوش

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از کاخ آپادانا (شوش))
پرش به: ناوبری، جستجو
کاخ آپادانای شوش
Archers frieze Darius palace Louvre AOD487.jpg
نام کاخ آپادانای شوش
کشور  ایران
استان خوزستان
شهرستان شوش
اطلاعات اثر
نام‌های دیگر کاخ داریوش، کاخ شوش
نوع بنا سنگ، چوب سدر، خشت
کاربری کاخ
کاربری کنونی گردشگری
دورهٔ ساخت اثر هخامنشیان
بانی اثر داریوش یکم، خشایارشا، اردشیر یکم، داریوش دوم، اردشیر دوم
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت ۳۹۸۱
تاریخ ثبت ملی ۱۰ مهر ۱۳۸۰
شهر باستانی شوش
Khuzestan,shush (30).JPG
اطلاعات اثر
مکان ایران ایران، استان خوزستان
نوع فرهنگی
معیار ثبت i, ii, iii, iv
شمارهٔ ثبت ۱۴۵۵
منطقه آسیا
تاریخچه
تاریخچهٔ ثبت ۲۰۱۵ (طی نشست سی‌ونهم)
اطلاعات ثبت ملی
دیرینگی ایلام (تمدن)، هخامنشیان
منطقهٔ بر پایهٔ دسته‌بندی یونسکو

کاخ آپادانای شوش قصر زمستانی شاهان هخامنشی و کاخ اصلی داریوش یکم بوده‌است. این کاخ به دستور داریوش بزرگ پادشاه هخامنشی در حدود سال‌های ۵۱۵_۵۲۱ پیش از میلاد در شوش (شهر باستانی) روی آثار و بقایای عیلامی بنا نهاد شد. دیوارهای کاخ از خشت و ستون‌های آن از جنس سنگ است.

این کاخ در حفاری‌های بین سال‌های ۱۳۱۱ تا ۱۳۱۴ از زیر خاک بیرون آورده‌شد و پس از ۷۰ سال در تاریخ ۱۰ مهر ۱۳۸۰ در آثار ملی ایران به شمارهٔ ۳۹۸۱ به ثبت رسید.[۱][۲]


پیشینه[ویرایش]

کاخ آپادانای شوش در زمان داریوش در حدود سال‌های ۵۱۵ تا ۵۲۱ پیش از میلاد و به دستور او بر روی آثار و بقایای عیلامی در شوش بنا شد. دیوارهای این کاخ از خشت با نمای آجری و ستون‌های آن از سنگ است. دیوارهای داخلی آن با آجر لعاب‌دار پوشیده شده‌بود و دارای نقش‌های سربازان گارد جاویدان، شیر بالدار و گل نیلوفر آبی بوده‌است. بخش‌های مهمی از این کاخ در زمان اردشیر اول (۴۶۱ پیش از میلاد) دچار آتش‌سوزی شد و در زمان اردشیر دوم (۳۵۹ پیش از میلاد) بازسازی شد.[۳][۴]

سرانجام این کاخ مانند سایر کاخ‌های هخامنشی در زمان حملهٔ اسکندر به کلی ویران شد.[۳]

ویژگی‌ها[ویرایش]

نگاره بازآفرینی‌شده کاخ آپادانای شوش در سال ۱۹۰۳

کاخ داریوش واحدهای مختلفی از جمله تالار بار عام، حرم‌سرا، دروازه و کاخ پذیرایی و همچنین سه حیاط مرکزی دارد. دیوارهای داخلی کاخ با آجر لعابدار منقوش با طرح‌های سپاه جاویدان، شیر بالدار و نقش گل نیلوفر آبی مزین بوده‌اند که بقایای به‌جای‌ماندهٔ آن‌ها در موزه‌های خارجی و داخلی نگهداری می‌شوند.

مساحت تالار یا کاخ آپادانا ۱۰۴۳۴ متر است. این کاخ که بارگاه یا آپادانه نامیده شده توسط اردشیر دوم تجدید بنا شده‌است. طرح کاخ بنایی کوشک مانند با ۳ ایوان ستوندار در جبهه شمالی ، شرقی و غربی آن است. تالار مرکزی با ابعاد ۵۸ در ۵۸ متر است و دارای ۳۶ ستون می‌باشد. ارتفاع ستونها حدوداً ۲۰ متر است و با ستون‌های کله گاوی شکل ساخته شده‌است. ایوان‌ها هر کدام دارای دو ردیف ستون ۶ تایی می‌باشند.

از کلیه مجموعه کاخ ۱۱۰ اتاق و تالار مکشوف گردیده است. شش حیاط که سه تای آن‌ها بسیار بزرگ دور یک محور شرقی و غربی قرار گرفته اند، در داخل مجموعه کاخ‌ها وجود داشته اند که به وسیله یک راهروی بزرگ به بخش شمالی مربوط می گردیده است. سه حیاط کوچکتر در بخش شمالی مجموعه کاخ قرار داشته‌اند. اتاق‌ها و ساختمان‌های مختلف کاخ به وسیله این حیاط‌ها روشنایی گرفته و تهویه می شدند.

کاوش‌ها و تخریب‌ها[ویرایش]

در سال ۱۸۸۰ میلادی (۱۲۵۹ هجری شمسی)، یک گروه از باستان شناسان فرانسوی این کاخ را از دل خاک بیرون کشیدند و ستون‌ها و سر ستون‌های کاخ را با اره بریدند و به فرانسه منتقل کردند و امروزه در شوش، فقط چند زیرستون وجود دارد و کاخ به شکل سابقش وجود ندارد. بیش‌تر اشیا خارج شده، اکنون در موزه لوور نگهداری می‌شوند.[۵]

ژان دیولافوا در کتاب خاطراتش می‌گوید:

دیروز گاو سنگی بزرگی را که در روزهای اخیر پیدا شده‌است با تاسف تماشا می‌کردم، در حدود دوازده هزار کیلو وزن دارد! تکان دادن چنین تودهٔ عظیمی غیرممکن است. بالاخره نتوانستم به خشم خود مسلط شوم، پتکی بدست گرفتم و بجان حیوان سنگی افتادم. ضرباتی وحشیانه به‌او زدم. سر ستون در نتیجه ضربات پتک مثل میوهٔ رسیده از هم شکافت ...[۶]

نگارخانه[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • دولت‌شاهی، هنگامه. ۱۰۱ مکان دیدنی در ایران. چاپ اول. تهران: کتاب‌سرای نیک، ۱۳۸۵. شابک ‎۹۷۸-۹۶۴-۸۶۶۴-۸۹-۸. 
  • پیر نیا، دکتر محمد کریم. ۱۰سبک‌شناسی معماری ایرانی. چاپ سیزدهم. تهران: انتشارات سروش دانش، ۱۳92. شابک ‎۰-۲-۹۶۱۱۳-۹۶۴. 
  • دیولافوا، ژان. سفرنامه دیولافوا. دانشگاه تهران، ۱۳۷۶.