پرش به محتوا

کاترین پار

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
کاترین پار
پرتره، حدود ۱۵۴۵
فهرست همسران سلطنتی انگلستان و پادشاهی ایرلند
تصدی۱۲ ژوئیه ۱۵۴۳ – ۲۸ ژانویه ۱۵۴۷
زادهحدود ژوئیه یا اوت ۱۵۱۲
بلک‌فرایرز، لندن، انگلستان
درگذشته۵ سپتامبر ۱۵۴۸ (در ۳۶ سالگی)
قلعه سادلی، گلاسترشر، انگلستان
آرامگاه۷ سپتامبر ۱۵۴۸[۱]
کلیسای کوچک سنت مری، قلعه سادلی
همسران
فرزند(ان)مری سیمور
پدرتوماس پار (درباری)
مادرمود گرین
امضاءامضاء کاترین پار

کاترین پار[الف] (حدود ژوئیه یا اوت ۱۵۱۲[۲] – ۵ سپتامبر ۱۵۴۸) از ازدواجش با پادشاه هنری هشتم در ۱۲ ژوئیه ۱۵۴۳ تا مرگ هنری در ۲۸ ژانویه ۱۵۴۷، ملکه انگلستان و واپسین همسر او بود. کاترین واپسین ملکه همسر دودمان تودور بود و یک سال و هشت ماه بیش از هنری زیست. او با چهار همسر، پرشوهرترین ملکه انگلستان است. او نخستین زن در انگلستان بود که اثری اصیل را به زبان انگلیسی و با نام خود به چاپ رساند.[ب][۴]

کاترین با سه فرزند هنری، ماری یکم (ملکه انگلستان)، الیزابت یکم و ادوارد ششم، رابطه‌ای نزدیک داشت. او شخصاً در آموزش الیزابت و ادوارد دخالت داشت. او در تصویب قانون جانشینی سوم از سوی هنری در ۱۵۴۳، که دخترانش ماری و الیزابت را به خط جانشینی بازمی‌گرداند، تأثیرگذار بود.[۵] کاترین از ژوئیه تا سپتامبر ۱۵۴۴، هنگامی که هنری در لشکرکشی به فرانسه بود، به‌عنوان نایب‌السلطنه برگزیده شد؛ اگر هنری جان خود را از دست می‌داد، او تا رسیدن ادوارد به سن قانونی نایب‌السلطنه می‌ماند. با این حال، هنری در وصیت‌نامه هنری هشتم هیچ نقشی در حکومت به او نداد.

کاترین به‌سبب گرایش‌های پروتستانی‌اش خصومت مقام‌های ضدپروتستان را برانگیخت؛ آنان کوشیدند پادشاه را علیه او بشورانند و حکم بازداشتی برای او تنظیم شد که احتمالاً در بهار ۱۵۴۶ بود.[۶] با این حال او و پادشاه به‌زودی آشتی کردند.

کاترین در ۲۵ آوریل ۱۵۴۴ نخستین کتابش، مزامیر یا دعاها، را به‌صورت ناشناس منتشر کرد.[۷] کتاب او دعاها یا تأملات در ۲ ژوئن ۱۵۴۵ نخستین کتاب اصیلی شد که یک ملکه انگلیسی با نام خود منتشر می‌کرد. او کتاب سوم خود، ندبه یک گناهکار، را در ۵ نوامبر ۱۵۴۷، نه ماه پس از مرگ هنری هشتم، منتشر کرد.

پس از مرگ هنری در ۲۸ ژانویه ۱۵۴۷، به کاترین به‌عنوان ملکه بیوه اجازه داده شد جواهرات و لباس‌های ملکه را نگه دارد. او نقش سرپرست دخترخوانده‌اش الیزابت را بر عهده گرفت و جین گری، برادرزاده بزرگ هنری، را به خانوار خود آورد. حدود شش ماه پس از مرگ هنری، او با چهارمین و واپسین همسرش، تامس سیمور، نخستین بارون سیمور سادلی، ازدواج کرد. این ازدواج کوتاه بود، چراکه او در ۵ سپتامبر ۱۵۴۸ بر اثر عوارض زایمان درگذشت.[۸][۹] مراسم خاکسپاری او در ۷ سپتامبر ۱۵۴۸[۱] نخستین خاکسپاری پروتستانی در انگلستان، اسکاتلند یا ایرلند بود که به زبان انگلیسی برگزار شد.[۹]

زندگی آغازین و نوجوانی

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

کاترین پار بزرگ‌ترین فرزند توماس پار (درباری)، ارباب عمارت کندال در وست‌مورلند (اکنون در کامبریا)، و مود گرین، دختر و هم‌وارث سر تامس گرین، ارباب گرینز نورتون در نورث‌همپتون‌شر، و جوآن فاگ بود. سر تامس پار از نوادگان پادشاه ادوارد سوم بود و خاندان پار خانواده‌ای نیرومند در شمال بودند که شوالیه‌های بسیاری در میانشان بود. کاترین برادری کوچک‌تر به نام ویلیام داشت که بعدها نخستین مارکیز نورث‌همپتون شد، و خواهری کوچک‌تر به نام آن که بعدها کنتس پمبروک شد. سر تامس همدم نزدیک پادشاه هنری هشتم بود و به همین سبب با مسئولیت‌ها و/یا درآمدهایی از مقام‌هایش چون کلانتر نورث‌همپتون‌شر، رئیس امور سرپرستی ایتام اشراف (Master of the Wards) و ناظر خانوار سلطنتی پاداش گرفت. مادر کاترین دوست و ندیمه نزدیک کاترین آراگون بود و کاترین پار احتمالاً به نام ملکه کاترین، که ساقدوش او بود، نام‌گذاری شد.[۱۰]

او در ۱۵۱۲، احتمالاً در اواخر ژوئیه یا اوت، به دنیا آمد.[پ] زمانی تصور می‌شد کاترین پار در قلعه کندال در وست‌مورلند به دنیا آمده است. اما هنگام تولد او قلعه کندال از پیش در وضعیت بسیار بدی بود.[۱۲] در دوران بارداری، مود پار برای خدمت به ملکه در دربار ماند و خاندان پار ناگزیر در خانه شهری‌شان در بلک‌فرایرز زندگی می‌کردند. تاریخ‌دانان اکنون بعید می‌دانند که سر تامس همسر باردارش را در سفری طاقت‌فرسای دوهفته‌ای به شمال، بر جاده‌های بد، برای زایمان در قلعه‌ای رو به ویرانی برده باشد که هیچ‌یک از آن دو زمان چندانی در آن نمی‌گذراندند.[۱۳][۱۴] پدر کاترین در کودکی او درگذشت و او در دوران رشد به مادرش نزدیک بود.[۱۵]

تحصیلات آغازین او همانند دیگر زنان خوش‌نسب بود، اما شیفتگی‌ای به آموختن در او پدید آمد که در سراسر زندگی‌اش ادامه یافت. او بر زبان فرانسوی، زبان ایتالیایی و لاتین مسلط بود و پس از ملکه‌شدن فراگیری زبان اسپانیایی را آغاز کرد.[۱۶] کاترین کاتولیک بزرگ شد، اما همچون آن بولین در مقطعی به پروتستانتیسم گرایید. به گفته زندگی‌نامه‌نویس لیندا پورتر، این حکایت که کاترین در کودکی تحمل دوخت‌ودوز نداشت و اغلب به مادرش می‌گفت «دستان من برای لمس تاج‌ها و عصاهای سلطنتی مقدر شده‌اند، نه دوک‌ها و سوزن‌ها»، به احتمال بسیار ساختگی است.[۱۷]

نخستین ازدواج (۱۵۲۹–۱۵۳۳)

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

در ۱۵۲۹، هنگامی که هفده ساله بود، کاترین با سر ادوارد برو (که Borough تلفظ و گاه نوشته می‌شد)، نوه ادوارد برو، دومین بارون برو، ازدواج کرد.[۱۸] زندگی‌نامه‌های پیشین به اشتباه گزارش کرده بودند که کاترین با برو مسن‌تر ازدواج کرده است.[۱۹] پس از مرگ دومین بارون برو در دسامبر ۱۵۲۸، پدرشوهر کاترین، سر تامس برو، در ۱۵۲۹ با عنوان بارون برو به مجلس انگلستان فراخوانده شد.[۲۰]

نخستین شوهر کاترین در دهه بیست سالگی‌اش بود و ممکن است سلامتی خوبی نداشته است. او برای تامس کیدل فئوفی و قاضی صلح بود. پدرش همچنین حقی مشترک با پسرش به شکل «بازماندگی» برای مقام ناظر عمارت سوک (حقوقی) کیرتون-این-لیندزی تأمین کرد. سر ادوارد برو جوان‌تر در بهار ۱۵۳۳ درگذشت و زنده نماند تا عنوان بارون برو را به ارث ببرد.[۱۴][۲۱]

بانو لتیمر (۱۵۳۴–۱۵۴۳)

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

پس از مرگ نخستین شوهرش، کاترین پار احتمالاً مدتی را نزد بانوی بیوه استریکلند، کاترین نویل، بیوه پسرعموی کاترین سر والتر استریکلند، در اقامتگاه خانوادگی استریکلندها، قلعه سایزرگ در وست‌مورلند (اکنون در کامبریا)، گذراند. در تابستان ۱۵۳۴، کاترین برای بار دوم با جان نویل، سومین بارون لتیمر، پسرعموی دوم پدرش و خویشاوند بانو استریکلند، ازدواج کرد. با این ازدواج، کاترین تنها دومین زن خاندان پار شد که به طبقه اشراف درجه‌دار راه یافت.[۲۲]

لتیمر که دو بار بیوه شده بود تقریباً دو برابر سن کاترین داشت. از همسر نخستینش، دوروتی دو ور، خواهر جان دو ور، چهاردهمین ارل آکسفورد، دو فرزند به نام‌های جان و مارگارت داشت. هرچند لتیمر پس از آنکه او و برادرانش برای ادعای عنوان ارل واریک اقدام قانونی کرده بودند دچار دشواری مالی بود، کاترین اکنون خانه‌ای از آنِ خود، عنوانی و شوهری با جایگاه و نفوذ در شمال داشت.[۲۲]

قلعه اسنیپ در یورک‌شر شمالی

زیارت فیض و پس از آن

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

لتیمر از کلیسای کاتولیک پشتیبانی می‌کرد و با فسخ نخستین ازدواج پادشاه، ازدواج بعدی او با آن بولین و پیامدهای دینی آنها مخالف بود. در اکتبر ۱۵۳۶، در جریان شورش بزرگ شمال، شورشیان کاتولیک جلوی خانه لتیمرها ظاهر شدند و تهدید کردند که اگر لتیمر به تلاش آنان برای برقراری دوباره پیوندهای انگلستان با رم نپیوندد، خشونت به کار می‌برند. کاترین دید که شوهرش را با خود بردند. میان اکتبر ۱۵۳۶ و آوریل ۱۵۳۷، کاترین در ترس و تنهایی با فرزندان ناتنی‌اش زندگی می‌کرد و برای بقا می‌جنگید. محتمل است که در این روزهای نامطمئن، واکنش شدید کاترین به شورش، پایبندی او را به اصلاحات انگلستان و کلیسای انگلستان تقویت کرده باشد.[۲۲] در ژانویه ۱۵۳۷، در جریان قیام معروف به شورش بزرگ شمال، کاترین و فرزندان ناتنی‌اش در قلعه اسنیپ در یورک‌شر شمالی گروگان گرفته شدند. شورشیان خانه را غارت کردند و برای لرد لتیمر، که از لندن بازمی‌گشت، پیام فرستادند که اگر فوراً بازنگردد خانواده‌اش را خواهند کشت. هنگامی که لتیمر به قلعه بازگشت، توانست شورشیان را قانع کند خانواده‌اش را آزاد کنند و بروند، اما پیامدهای این رویداد بر همه خانواده سنگین بود.[۲۲]

پادشاه و تامس کرامول گزارش‌های ضدونقیضی می‌شنیدند که آیا لتیمر زندانی است یا توطئه‌گر. به‌عنوان توطئه‌گر، او را می‌شد مجرم خیانت شناخت، املاکش مصادره می‌شد و کاترین و فرزندان ناتنی‌اش بی‌چیز می‌ماندند. خود پادشاه به توماس هاوارد (سومین دوک نورفک) نامه نوشت و از او خواست مطمئن شود لتیمر «آن تبهکار [رابرت] رابرت اسک را محکوم می‌کند و تن به بخشش ما می‌سپارد».[۲۳] لتیمر پذیرفت. محتمل است که برادر کاترین، ویلیام پار، و عمویش، ویلیام پار، نخستین بارون پار هورتن، که هر دو علیه شورش جنگیده بودند، برای نجات جان لتیمر مداخله کرده باشند.[۲۲]

هرچند هیچ اتهامی علیه او مطرح نشد، شهرت لتیمر، که بر کاترین هم بازتاب داشت، تا پایان عمرش خدشه‌دار ماند. در هفت سال بعد، خانواده بخش بزرگی از زمان خود را در جنوب گذراند. در ۱۵۴۲، خانواده مدتی را در لندن گذراند، چراکه لتیمر در پارلمان حضور داشت. کاترین در دربار به دیدار برادرش ویلیام پار و خواهرش آن پار رفت. در همین‌جا بود که کاترین با چهارمین شوهر آینده‌اش، سر تامس سیمور، آشنا شد. فضای دربار با فضای املاک روستایی که او می‌شناخت بسیار متفاوت بود. در آنجا کاترین می‌توانست تازه‌ترین گرایش‌ها را نه‌تنها در امور دینی، بلکه در مسائل دنیوی سبک‌تر چون مد و جواهرات بیابد.[۲۲]

تا زمستان ۱۵۴۲، سلامت لرد لتیمر بدتر شده بود. کاترین تا مرگ شوهرش در ۱۵۴۳ از او پرستاری کرد. در وصیت‌نامه او، کاترین سرپرست دخترش مارگارت تعیین شد و تا بلوغ قانونی دختر، اداره امور او به وی سپرده شد. لتیمر برای کاترین حق بهره‌برداری مادام‌العمر از عمارت استو در نورث‌همپتون‌شر، یازده مایل دورتر از هورتن، و املاک دیگر را به‌جا گذاشت.[۲۴] او همچنین پولی برای تأمین هزینه دخترش وصیت کرد و مقرر داشت اگر دخترش ظرف پنج سال ازدواج نکرد، کاترین سالانه ۳۰ پوند از درآمد را برای نگهداری او برداشت کند. کاترین بیوه‌ای ثروتمند شد، اما پس از مرگ لرد لتیمر با احتمال ناچار شدن به بازگشت به شمال روبه‌رو بود. محتمل است که کاترین صادقانه برای شوهرش سوگواری کرده باشد؛ او یادگاری از او، عهد جدید لتیمر که نامش در آن نوشته شده بود، را تا پایان عمر نگه داشت.[۲۲]

کاترین با بهره‌گیری از دوستی مادر درگذشته‌اش با نخستین ملکه هنری، کاترین آراگون، فرصت یافت دوستی خود را با دختر ملکه پیشین، ماری یکم (ملکه انگلستان)، تازه کند. تا ۱۶ فوریه ۱۵۴۳، کاترین خود را بخشی از خانوار ماری ساخته بود و در آنجا توجه پادشاه را جلب کرد. هرچند او دوستی عاشقانه‌ای با سر تامس سیمور، برادر ملکه درگذشته جین سیمور، آغاز کرده بود، وظیفه خود دانست که پیشنهاد هنری را بر پیشنهاد سیمور ترجیح دهد. سیمور مأموریتی در بروکسل یافت تا از دربار پادشاه دور شود.[۲۵]

ملکه انگلستان و ایرلند

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
پرتره «جرسی» از ملکه کاترین[۲۶]

کاترین در ۱۲ ژوئیه ۱۵۴۳ در کاخ همپتون کورت با هنری هشتم ازدواج کرد. او نخستین ملکه انگلستان بود که پس از قانون تاج ایرلند ۱۵۴۲ هنری و اعطای عنوان پادشاه ایرلند به او، ملکه ایرلند نیز بود. او همچنین سومین همسر هنری بود که کاترین نام داشت، هرچند او نام خود را در امضاها «کیترین» می‌نوشت. کاترین و شوهر تازه‌اش چند نیای سلطنتی و اشرافی مشترک داشتند و از این رو چندگانه پسرعمو بودند. از طریق مادر هنری و پدر کاترین، آنان پسرعموهای سوم با یک نسل فاصله بودند و رالف نویل، نخستین ارل وست‌مورلند و جوآن بوفرت، کنتس وستمورلند (نوه ادوارد سوم) را مشترکاً در نیاکان داشتند؛ و از طریق پدرانشان، پسرعموهای چهارم دوگانه با یک نسل فاصله بودند[۲۷] و تامس هالند، دومین ارل کنت (پسر جوآن کنتی) و بانو آلیس فیتزآلن (نوه هنری، سومین ارل لنکستر) و جان گونت، نخستین دوک لنکستر (پسر ادوارد سوم) و کاترین سوینفورد را مشترکاً در نیاکان داشتند.

کاترین پس از ملکه‌شدن، دخترخوانده پیشین خود، مارگارت نویل، را به‌عنوان ندیمه خود برگماشت[۲۲] و به پسرعمویش مود، بانو لین و عروس پسر ناتنی‌اش جان، لوسی سامرست، مقام‌هایی در خانوار خود داد.[۲۸][۲۲] کاترین تا حدی مسئول آشتی‌دادن هنری با دخترانش از دو ازدواج نخست بود و همچنین رابطه‌ای نیک با پسر هنری، ادوارد ششم، پدید آورد. هنگامی که او ملکه شد، عمویش لرد پار هورتن لرد چمبرلین او شد.[۲۹]

چپ: نشان خانوادگی کاترین پار به‌عنوان ملکه‌همسر؛ راست: نشان «دوشیزه گل رز» که کاترین به کار می‌برد

کتاب پار، مزامیر یا دعاهای برگرفته از کتاب مقدس، در ۲۵ آوریل ۱۵۴۴ به دست چاپگر پادشاه چاپ شد. این کتاب ترجمه‌ای ناشناس از اثری لاتین به قلم اسقف جان فیشر (حدود ۱۵۲۵) بود که در ۱۸ آوریل ۱۵۴۴ بازچاپ شده بود. فیشر در ۱۵۳۵ به‌سبب خودداری از ادای سوگند برتری اعدام شده بود و نام او بر صفحه عنوان نیامده است. کتاب پار هم‌زمان با نهایی‌شدن تدارک‌های جنگ منتشر شد و به‌مثابه تبلیغاتی نیرومند در زمان جنگ عمل می‌کرد که قرار بود با دعاهای مردم به هنری در جنگ علیه پادشاهی فرانسه و پادشاهی اسکاتلند کمک کند.[۳۰] این کتاب هفده «مزمور» دارد که عمدتاً بر شکست دشمنان متمرکزند و با «دعایی برای پادشاه»، برگرفته از دعایی برای امپراتور مقدس روم به قلم گئورگ ویتسل,[۳۰] و «دعایی برای مردانی که به نبرد وارد می‌شوند»، ترجمه دعایی از دسیدریوس اراسموس، پایان می‌یابد.[۳۱] پار هزینه نسخه‌های هدیه‌ای مجلل را پرداخت که بر پوست گوساله چاپ و در دربار توزیع شد.[۳۲] یکی از این نسخه‌های مجلل حاشیه‌نویسی‌های هنری هشتم را دارد. «مزمور نهم» با موسیقی‌ای از پیش موجود از توماس تالیس هماهنگ شد و احتمالاً در ۲۲ مه ۱۵۴۴ در مراسمی ویژه در زمان جنگ در کلیسای جامع قدیمی سنت پل اجرا شد.[۳۳] «دعایی برای پادشاه» پار پس‌زندگی مهمی یافت. در ۱۵۵۹ ویرایش و در کتاب نمازنامه عام گنجانده شد، احتمالاً به دست الیزابت یکم که در آن زمان فرماندار عالی کلیسای انگلستان بود.[۳۴] این دعا همچنان در کتاب نمازنامه عام باقی است و هنوز جوامع انگلیکان در سراسر جهان برای دعا برای پادشاه بریتانیا از آن استفاده می‌کنند.[۳۵]

هنری از ژوئیه تا سپتامبر ۱۵۴۴ آخرین لشکرکشی خود را به فرانسه انجام داد و کاترین را به‌عنوان نایب‌السلطنه خود برجای گذاشت. از آنجا که شورای نیابت سلطنت او از اعضایی هم‌دل تشکیل شده بود، از جمله توماس کرنمر (اسقف اعظم کانتربری)، ادوارد سیمور، ارل اول هرتفورد و عمویش ویلیام پار، لرد پار هورتن (که به درخواست ویژه او گنجانده شد[۳۶])، کاترین کنترل مؤثر را به دست آورد و توانست آن‌گونه که صلاح می‌دید فرمان براند. او تدارکات، امور مالی و سان‌دیدن سپاه را برای لشکرکشی فرانسه هنری اداره کرد، پنج فرمان سلطنتی را امضا کرد و با ستوان خود در مرزهای شمالی، لرد شروزبری، دربارهٔ وضعیت پیچیده و ناپایدار اسکاتلند پیوسته در تماس بود. گمان می‌رود اقدامات او در مقام نایب‌السلطنه، همراه با قوت منش و وقار شناخته‌شده‌اش و باورهای دینی بعدی‌اش، تأثیر زیادی بر دخترخوانده‌اش بانو الیزابت (الیزابت یکم آینده) داشت.[۳۷]

صفحه عنوان دعاها یا تأملات اثر پار، منتشرشده در ۱۵۴۵

دومین اثر منتشرشده پار، دعاها یا تأملات، در ژوئن ۱۵۴۵ ظاهر شد و مانند کتاب نخستش پرفروش شد.[۳۸] در این مورد، روش نگارش پار پیچیده بود، چراکه او کتاب سوم Imitatio Christi اثر توماس آ کمپیس را بازپرداخت تا تک‌گویی‌ای تولید کند که گوینده‌ای مسیحی و عام آن را بر زبان می‌آورد.[۳۹] این کتاب به‌صورت دست‌نویس و نسخه‌های چاپی مجلل نیز منتشر شد. پرنسس الیزابت این اثر را در دسامبر ۱۵۴۵ به لاتین، ایتالیایی و فرانسوی ترجمه کرد تا به‌عنوان هدیه سال نو به هنری هشتم تقدیم کند و دست‌نوشته را با جلدی زیبا و گل‌دوزی‌شده با دست ارائه داد. این کتاب را کتابخانه بریتانیا رقمی‌سازی کرده است.

دیدگاه‌های دینی ملکه نزد مقام‌های ضدپروتستان چون استیون گاردینر (اسقف وینچستر) و لرد رایوتزلی (لرد اعظم) مشکوک تلقی می‌شد.[۴۰] هرچند او کاتولیک بزرگ شده بود، بعدها به «ایمان نو» گرایش و علاقه یافت. تا میانه دهه ۱۵۴۰، این گمان پدید آمد که او در واقع پروتستان است. این دیدگاه با اندیشه‌های اصلاح‌طلبانه نیرومندی که او پس از مرگ هنری آشکار کرد، یعنی هنگامی که کتاب سومش، ندبه یک گناهکار، در اواخر ۱۵۴۷ منتشر شد، تأیید می‌شود. در ۱۵۴۶ اسقف وینچستر و لرد رایوتزلی کوشیدند پادشاه را علیه او بشورانند. حکم بازداشتی برای او تنظیم شد و شایعات در سراسر اروپا پراکنده بود که پادشاه به دوست نزدیک او، دوشس سافولک، علاقه‌مند شده است.[۴۰] با این حال او حکم را دید و پس از آنکه سوگند خورد تنها برای منحرف‌کردن ذهن پادشاه از رنج ناشی از زخم پایش با او بر سر دین بحث کرده است، توانست با پادشاه آشتی کند.[۴۱] روز بعد صدراعظم رایوتزلی (همراه با دسته‌ای از نگهبانان)، که از آشتی بی‌خبر بود، کوشید او را هنگام قدم‌زدن با هنری بازداشت کند. پادشاه با خشم صدراعظم خود را برکنار کرد.[۴۲]

ازدواج پایانی و مرگ

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

اندکی پیش از مرگ، هنری مقرری سالانه ۷٬۰۰۰ پوند برای کاترین مقرر کرد تا هزینه‌هایش را تأمین کند. او همچنین فرمان داد که پس از مرگش، کاترین، هرچند ملکه بیوه است، چنان‌که گویی هنوز زنده است مانند ملکه انگلستان مورد احترام باشد. پس از تاج‌گذاری ادوارد ششم، پسر ناتنی‌اش، در ۳۱ ژانویه ۱۵۴۷، کاترین از دربار به خانه‌اش در عمارت قدیمی چلسی در چلسی (لندن) بازنشسته شد.[۴۳]

نامه‌ای از کاترین پار به تامس سیمور که عشق خود را اعلام می‌کند. در قلعه سادلی به نمایش گذاشته شده است

پس از مرگ هنری، معشوق قدیمی کاترین و عموی پادشاه جدید، تامس سیمور (که به‌زودی نخستین بارون سیمور سادلی شد)، به دربار بازگشت. کاترین به‌سرعت پذیرفت هنگامی که سیمور درخواست ازدواج خود را تجدید کرد. از آنجا که تنها چهار ماه از مرگ پادشاه هنری گذشته بود، سیمور می‌دانست که شورای نیابت سلطنت با عریضه‌ای برای ازدواج ملکه بیوه در چنین زمان کوتاهی موافقت نخواهد کرد. نزدیک پایان ماه مه، کاترین و سیمور پنهانی ازدواج کردند.[۴۴] پادشاه ادوارد ششم و شورا چند ماه از این پیوند آگاه نشدند. هنگامی که پیوندشان علنی شد، رسوایی کوچکی به راه انداخت. پادشاه و بانو ماری از این پیوند بسیار ناخشنود بودند. سیمور پس از آنکه شورا او را سرزنش و توبیخ کرد، به بانو ماری نامه نوشت و از او خواست از جانب او مداخله کند. ماری از گستاخی و رفتار نابجای او خشمگین شد و از کمک امتناع کرد. ماری حتی تا آنجا پیش رفت که از خواهر ناتنی‌اش بانو الیزابت خواست دیگر با ملکه کاترین رفت‌وآمد نکند.[۴۵]

در این دوران، کاترین با برادرشوهرش، ادوارد سیمور، ارل اول هرتفورد، دچار مشاجره شد. ادوارد نیز مانند تامس عموی پادشاه و همچنین لرد حامی بود. رقابتی میان کاترین و همسر او، ندیمه پیشین خود کاترین، آن سیمور، دوشس سامرست، پدید آمد که بر سر جواهرات کاترین به‌ویژه حاد شد.[۴۶] دوشس استدلال می‌کرد که کاترین، به‌عنوان ملکه بیوه، دیگر حق ندارد جواهرات متعلق به همسر پادشاه را بپوشد. به جای او، دوشس، به‌عنوان همسر لرد حامی، باید آنها را بپوشد. این ماجرا رابطه دوشس با کاترین را برای همیشه آسیب زد؛ رابطه دو برادر سیمور نیز در نتیجه بدتر شد، چراکه تامس کل این مناقشه را حمله‌ای شخصی از سوی برادرش به جایگاه اجتماعی خود می‌دید.[۴۵]

در نوامبر ۱۵۴۷، کاترین کتاب سوم خود، ندبه یک گناهکار، را منتشر کرد.[۴۷] این کتاب مفهوم پروتستانی تبرئه به ایمان تنها را ترویج می‌کرد که کلیسای کاتولیک آن را بدعت می‌دانست. حامیان آن دوشس سافولک و ویلیام پار (برادر کاترین) بودند و ویلیام سیسیل، وزیر ارشد آینده الیزابت یکم، پیشگفتار آن را نوشت. در ۱۵۴۴ یا ۱۵۴۵، پار سازمان‌دهی ترجمه‌ای انگلیسی از تفسیر اراسموس (تفسیر عهد جدید) اراسموس را آغاز کرده بود و این جلد عظیم سرانجام در ژانویه ۱۵۴۸ چاپ شد. پار نیکلاس یودل، تامس کیز و ماری تودور را برای ترجمه بخش‌های مختلف گرد آورده بود و ممکن است خود او تفسیر متی را فراهم کرده باشد. در ژوئیه ۱۵۴۷ دولت ادواردی هر کلیسای محلی را موظف کرد یک نسخه تهیه کند و نسل‌های بسیاری از اهل کلیسای باسواد با تقدیم‌نامه‌های طولانی‌ای روبه‌رو می‌شدند که از دانش پار، تعهد او به کتاب مقدس به زبان بومی و نقش او در اصلاحات انگلستان ستایش می‌کرد.[۴۸][۳۱] پار کتاب‌های بسیاری داشت و در رسم فرهنگی نوشتن در کتاب‌ها و امضای کتاب‌های متعلق به دیگران مشارکت می‌کرد.[۴۹]

در ۳۵ سالگی، کاترین باردار شد. این بارداری شگفت‌آور بود، چراکه کاترین در سه ازدواج نخست خود باردار نشده بود. در این دوران، سیمور به بانو الیزابت علاقه نشان داد. گفته می‌شود سیمور پیش از ازدواج با کاترین نقشه ازدواج با او را کشیده بود و بعدها گزارش شد که کاترین آن دو را در آغوش هم یافته است. بنا بر اظهارنامه کت اشلی، کاترین در چند مورد، پیش از آنکه اوضاع کاملاً از کنترل خارج شود، نه‌تنها با ماجراهای شوخی‌های بدنی همراهی کرده، بلکه ظاهراً به شوهرش کمک هم کرده است.[۵۰] هرچه واقعاً رخ داده باشد، الیزابت در مه ۱۵۴۸ برای اقامت در خانوار سر آنتونی دنی در چزنت فرستاده شد و دیگر هرگز نامادری‌اش را ندید، هرچند آن دو مکاتبه داشتند. الیزابت بلافاصله پس از ترک چلسی نامه‌ای به ملکه و سیمور نوشت. این نامه نوعی پشیمانی را نشان می‌دهد.[۵۱]

کت اشلی، که اظهارنامه‌اش پس از مرگ کاترین و بازداشت سیمور به‌خاطر تلاشی دیگر برای ازدواج با بانو الیزابت داده شد، شاگردش را تشویق می‌کرد «همراهی کند» و حتی می‌گفت الیزابت خوش‌اقبال خواهد بود که شوهری چون سیمور داشته باشد.[۵۲] اشلی به الیزابت گفت که سیمور به او اعتماد کرده و گفته بود پیش از ازدواج با کاترین می‌خواست با الیزابت ازدواج کند.[۵۳] پس از مرگ کاترین، اشلی به‌شدت الیزابت را تشویق کرد به سیمور نامه بنویسد و تسلیت بگوید؛ تا «او را از اندوهش تسلی دهد… چراکه او این را مهربانی بزرگی می‌دانست.»[۵۳]

در ژوئن ۱۵۴۸، کاترین، همراه جین گری، به قلعه سادلی در گلاسترشر رفت. ملکه بیوه قول داده بود آموزش او را فراهم کند. کاترین واپسین ماه‌های بارداری و واپسین تابستان زندگی‌اش را در آنجا گذراند.[۵۴]

کاترین تنها فرزندش، دختری به نام مری سیمور، را که به نام دخترخوانده کاترین، ماری، نام‌گذاری شد، در ۳۰ اوت ۱۵۴۸ به دنیا آورد. کاترین در ۵ سپتامبر ۱۵۴۸ در قلعه سادلی از چیزی درگذشت که گمان می‌رود «تب زایمان» بوده باشد.[۸][۹][۵۵] این بیماری به‌سبب فقدان بهداشت در زایمان شایع بود.[۵۶]

مراسم خاکسپاری کاترین در ۷ سپتامبر ۱۵۴۸ برگزار شد.[۱] این نخستین خاکسپاری پروتستانی به زبان انگلیسی بود.[۹] سوگوار ارشد او بانو جین گری بود. او در کلیسای کوچک سنت مری در محوطه قلعه سادلی در گلاسترشر انگلستان به خاک سپرده شد.

تامس سیمور در ۲۰ مارس ۱۵۴۹ به‌خاطر خیانت سر بریده شد و مری سیمور برای زندگی نزد دوشس بیوه سافولک، دوست نزدیک کاترین، برده شد. دیگر جواهرات کاترین در صندوقچه‌ای پنج‌کشو در سادلی نگهداری می‌شد و این صندوقچه در ۲۰ آوریل ۱۵۴۹ به برج لندن فرستاده شد و لباس‌ها و اوراقش در مه به دنبال آن رفت.[۵۷] پس از یک سال و نیم، در ۱۷ مارس ۱۵۵۰، دارایی مری به‌موجب قانون استرداد دارایی مری سیمور ۱۵۴۹ (۳ و ۴ ادوارد ششم. ماده ۱۴) به او بازگردانده شد و بار خانوار نوزاد از دوش دوشس برداشته شد. آخرین یادکرد مری سیمور در اسناد در دومین زادروز اوست و هرچند داستان‌هایی رایج بود که او سرانجام ازدواج کرده و فرزندانی داشته است، بیشتر تاریخ‌دانان باور دارند که او در کودکی در قلعه گریمزثورپ در لینکلن‌شر درگذشت.[۵۸]

جزئیات مقبره کاترین پار در کلیسای کوچک سنت مری، قلعه سادلی

در جنگ‌های داخلی انگلستان، قلعه سادلی را پادشاه چارلز یکم به‌عنوان پایگاه به کار برد و این به محاصره و غارت آن به دست پارلمان‌گرایان در ژانویه ۱۶۴۳ انجامید که در آن گور کاترین احتمالاً آشفته و بنای یادبودش ویران شد. برونو رایوز، نویسنده هم‌عصر، گزارش کرد که:

«در قلعه کلیسایی زیبا و نیکو هست؛ در اینجا گورها را کندند و خاکستر مردگان را برهم زدند و بناهای یادبود چندوس‌ها را شکستند».[۵۹]

قلعه چند بار در طول جنگ دست‌به‌دست شد و محاصره دوم را نیز تحمل کرد و سپس در ۱۶۴۹ ویران‌سازی نمادین دژ شد؛ در نتیجه تا حد زیادی متروک شد و گور سلطنتی گم شد.

حضور کاترین در قلعه نخست بار به دست باستان‌شناس‌پژوه، کشیش هاگت، هنگام پژوهش در کالج نشان‌ها بازشناخته شد و او یافته‌هایش را در ۱۷۶۸ به جورج پیت، مالک قلعه، رساند.[۶۰]

جوزف لوکاس، عضوی از اعیان محلی که در حیاط بیرونی قلعه می‌زیست و آن را از بارون ریورز اجاره کرده بود، از کار هاگت آگاه بود و در جست‌وجوی گور گم‌شده برآمد و آن را در ۱۷۸۲ در میان ویرانه‌های کلیسای کوچک یافت. شرح این کشف را بعدها دختر آقای بروکس، که هنگام کشف حاضر بود، در یادداشت‌ها و پرسش‌ها منتشر کرد.

تصویری از گشودن تابوت کاترین پار در ۱۷۸۲

«در تابستان سال ۱۷۸۲، خاکی که ملکه کاترین پار در آن به خاک سپرده شده بود برداشته شد و در عمق حدود دو پا (یا اندکی بیشتر) تابوت یا تابوت‌های سربی او کاملاً سالم یافت شد… آقای جان لوکاس را کنجکاوی گرفت که روی تابوت را بشکافد، در انتظار آنکه تنها استخوان‌های درگذشته را در آن بیابد، اما با شگفتی بسیار همه پیکر را پیچیده در شش یا هفت لایه کتان مومیایی‌شده، دست‌نخورده و فاسدنشده یافت… کنجکاوی نابجای او را واداشت که بر پارچه‌ای که یکی از بازوهای جسد را پوشانده بود برشی بزند و گوشت آن در آن زمان سفید و مرطوب بود».[۶۱]

تابوت در ۱۷۸۳، ۱۷۸۴، ۱۷۸۶ و ۱۷۹۲ بازگشوده شد؛ در سال اخیر خرابکاران محلی تابوت را شکستند و جسد را در زباله‌دانی انداختند و لوکاس ناگزیر پیکر را در گوری پنهان و دیوارکشی‌شده دوباره به خاک سپرد.[۶۱]

نخستین باری که جان لوکاس تابوت را گشود، کاترین بی‌تکه‌ای از موی و یک دندان و بی‌بخش‌هایی از پارچه لباسش ماند. لوکاس از این شواهد برای بازگفتن کشف خود به مردم محلی استفاده کرد که به بازگشوده‌شدن مکرر مقبره انجامید.[۶۲]

آخرین باری که تابوت گشوده شد در ۱۸۱۷ بود، هنگامی که کشیش محلی تصمیم گرفت آن را به دخمه زیر کلیسای کوچک ببرد. در این آخرین گشایش مشخص شد پیکر به اسکلتی فروکاسته شده و بخش بزرگی از تابوت از پیچک پر شده بود.[۶۳]

در جریان این گشایش‌های گوناگون تابوت، تکه‌هایی از لباس کاترین و گیسوانش گردآوری شد که یکی از آنها به الیزابت همیلتون[نیازمند شفاف‌سازی] هدیه داده شد.[۶۴] بیشتر این اقلام اکنون در قلعه سادلی به نمایش گذاشته شده است.

تابوت آخرین بار در ۱۸۶۱ به جایگاه نهایی‌اش در کلیسای کوچک کاملاً بازسازی‌شده، زیر مقبره‌ای نوگوتیک و سایه‌دار طراحی‌شده به دست سر جرج گیلبرت اسکات و دارای پیکره مرمرین خفته اثر جان بیرنی فیلیپ منتقل شد.[۶۵]

شمایل‌نگاری

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
این پرتره که در اصل و اکنون نیز به‌عنوان کاترین پار شناسایی می‌شود، دهه‌ها به اشتباه بانو جین گری معرفی می‌شد.

پرتره تمام‌قد کاترین پار اثر استاد جان در گالری ملی پرتره (لندن) سال‌ها نمایانگر جین گری پنداشته می‌شد. این نقاشی اخیراً دوباره به‌عنوان کاترین پار شناسایی شده است، که در اصل نیز با نام او همراه بود. قالب تمام‌قد در پرتره‌های این دوره بسیار نادر بود و معمولاً تنها برای مدل‌های بسیار مهم به کار می‌رفت. بانو جین گری، هرچند از تبار سلطنتی، هنگام نقاشی این اثر (حدود ۱۵۴۵) کودکی هشت‌ساله و نسبتاً گمنام بود؛ هشت سال دیگر باید می‌گذشت تا تلاش کوتاه‌مدت برای نشاندنش بر تخت رخ دهد. جواهر تاج‌شکلی که مدل می‌پوشد به فهرست جواهرات متعلق به کاترین پار بازمی‌گردد و مهره‌های حکاکی‌شده ظاهراً به کاترین هاوارد تعلق داشته و از او به جانشینش به‌عنوان ملکه رسیده است.[۶۶][۶۷][۶۸]

پرتره هم‌عصر دیگری از کاترین پار اثر استاد جان احتمالاً حدود ۱۵۴۷–۱۵۴۸ کشیده شده و در گذشته به اشتباه ماری یکم یا بانو جین گری معرفی می‌شد. این نقاشی، از مجموعه ارل‌های جرسی، تا ۱۹۶۹ در آتش‌سوزی از دست رفته انگاشته می‌شد، اما در ژوئیه ۲۰۲۳ در ساتبیز به حراج گذاشته شد.[۶۹]

تاریخ‌نگاری

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

اسطوره رایج مبنی بر اینکه کاترین پار بیشتر پرستار شوهرش بود تا همسر او، در سده نوزدهم از آثار اگنس استریکلند، اخلاق‌گرای ویکتوریایی و پیش‌فمینیست، سرچشمه گرفت.[۷۰] دیوید استارکی در کتاب شش همسر این پندار را به چالش کشید و اشاره می‌کند که چنین وضعیتی برای تودورها تا حدی زشت و ناپسند می‌نمود، با توجه به اینکه هنری کادر عظیمی از پزشکان داشت که دست‌به‌سینه در خدمتش بودند و از کاترین انتظار می‌رفت پاسخگوی انتظارات سنگین وقار ملکه‌ای باشد.[۷۱]

کاترین در میان تاریخ‌دانان ستایشگران بسیاری یافته است؛ از جمله استارکی، کنشگر فمینیست کارن لیندزی، بانو آنتونیا فریزر، آلیسون ویر، کارولی اریکسون، آلیسون پلودن، سوزان جیمز و لیندا پورتر. زندگی‌نامه‌نویسان او را زنی مصمم و صریح‌اللهجه، از نظر جسمی خواستنی، مستعد (مانند ملکه الیزابت) جذبه ولگردانه، و حتی آماده به‌کاربردن زبان رکیک در صورت لزوم توصیف کرده‌اند.[۷۲]

در تلویزیون

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

یادداشت‌ها

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
  1. ↑ او نامه‌هایش را با نام کیترین امضا می‌کرد.
  2. ↑ جولین نورویچ در حدود ۱۴۱۴ کتاب مکاشفه‌ها را نوشت، اما این اثر تنها به‌صورت نسخه خطی دست‌به‌دست می‌شد.[۳]
  3. ↑ سوزان جیمز یادآور می‌شود که سند مرگ کاترین، به تاریخ ۵ سپتامبر ۱۵۴۸، نشان می‌دهد او «سی‌وششمین زادروزش را پشت سر گذاشته» بوده است؛ از این رو محتمل‌ترین تاریخ تولد او میان اواخر ژوئیه و پایان اوت ۱۵۱۲ است.[۱۱]
  1. 1 2 3 Mueller 2011, p. 182.
  2. ↑ James 2012, p. 18.
  3. ↑ Baker 1994, p. 13.
  4. ↑ Mueller 2011, p. 1.
  5. ↑ Jones 2010, p. 36.
  6. ↑ Freeman 2013, pp. 241–242.
  7. ↑ Mueller 2011, p. 197.
  8. 1 2 James 2009, p. 294.
  9. 1 2 3 4 Campbell, Sophie. "Sudeley Castle: the curious life and death of Katherine Parr", The Daily Telegraph. 14 August 2012. بایگانی‌شده در ۹ دسامبر ۲۰۲۳ توسط Wayback Machine
  10. ↑ Porter 2011, p. 25.
  11. ↑ James 2009, p. 18, note p. 303.
  12. ↑ Nicholson & Burn 1777, pp. 45–46, and the archaeological findings during the excavation of Kendal Castle by Barbara Harbottle as published in Quarto, V(4). January 1968; Quarto, VI(4). January 1969; Quarto, VII(4). January 1970; Quarto, X(1). August 1972
  13. ↑ Farrer & Curwen 1923, p. 54.
  14. 1 2 James 2009, pp. 60–63.
  15. ↑ Robin, Larsen & Levin 2007, p. 289.
  16. ↑ Starkey 2004, p. 690.
  17. ↑ Porter 2011, p. 37.
  18. ↑ Porter 2011, p. 46.
  19. ↑ Mosley 1 2003, p. 587.
  20. ↑ Porter 2011, p. 52.
  21. ↑ Porter 2011, p. 56.
  22. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 James 2009, pp. 61–73.
  23. ↑ Letters and Papers, Foreign and Domestic, Henry VIII, 11, 1174.
  24. ↑ Mueller 2011, p. 9.
  25. ↑ Lehman, H. Eugene (2011). Lives of England's Reigning and Consort Queens. pp. 349–50.
  26. ↑ "Portrait of Katherine Parr (1512–1548), Queen of England and Ireland" (in English). ساتبیز. Retrieved 8 January 2025.
  27. ↑ Montague, Noel BothaM & Bruce (2012-02-23). The Book of Royal Useless Information: A Funny and Irreverent Look at The British Royal Family Past and Present (in English). Kings Road Publishing. ISBN 978-1-85782-725-5.
  28. ↑ James 2008a.
  29. ↑ Starkey 2004, p. 748.
  30. 1 2 White, Micheline (2015). "The Psalms, War, and Royal Iconography: Katherine Parr's Psalms or Prayers (1544) and Henry VIII as David". Renaissance Studies. 29 (4): 554–575. doi:10.1111/rest.12161. S2CID 153458780.
  31. 1 2 White, Micheline (2020). "Katherine Parr, Translation, and the Dissemination of Erasmus's Views on War and Peace". Renaissance and Reformation / Renaissance et Réforme. 43 (2): 67–91. doi:10.33137/rr.v43i2.34741. S2CID 225192688.
  32. ↑ White, Micheline (2023). "Katherine Parr's Giftbooks, Henry VIII's Marginalia, and the Display of Royal Power and Piety". Renaissance Quarterly. 76: 39–83. doi:10.1017/rqx.2022.445.
  33. ↑ Skinner, David (2016). "Deliver me from my deceytful ennemies": a Tallis Contrafactum in a Time of War". Early Music. 44 (2): 233–250. doi:10.1093/em/caw044.
  34. ↑ White, Micheline (3 April 2015). "Pray for the Monarch: The Surprising Contributions of Katherine Parr and Queen Elizabeth I to the Book of Common Prayer". Times Literary Supplement. 5844: 14.
  35. ↑ White, Micheline (3 April 2015). "Pray for the Monarch: The Surprising Contributions of Katherine Parr and Queen Elizabeth I to the Book of Common Prayer". Times Literary Supplement. 5844: 14.
  36. ↑ James 2008.
  37. ↑ Porter 2011, p. 348.
  38. ↑ Coles, Kimberly Anne (2008). Religion, Reform, and Women's Writing in Early Modern England. Cambridge: Cambridge University Press. pp. 52–62.
  39. ↑ Mueller, Janel (1990). "Devotion as Difference: Intertextuality in Queen Katherine Parr's Prayers or Meditations (1545)". Huntington Library Quarterly. 53 (3): 171–197. doi:10.2307/3817437. JSTOR 3817437.
  40. 1 2 Hart 2009.
  41. ↑ Foxe, John. "Katherine Parr". The Acts and Monuments of John Fox. Exclassics.com. Archived from the original on 4 November 2013. Retrieved 29 January 2014.
  42. ↑ Starkey 2002, p. 129.
  43. ↑ Ashley, Mike (7 June 2012). The Mammoth Book of British Kings and Queens (in English). Little, Brown Book Group. ISBN 978-1-4721-0113-6.
  44. ↑ Mueller 2011, p. 26.
  45. 1 2 James 2009, pp. 268–276.
  46. ↑ James 2009, p. 271; citing British Library, Add. Ms. 46,348, f.67b: Starkey 1998, pp. 77–80; 122 items of jewellery.
  47. ↑ Mueller 2011, p. 425.
  48. ↑ Pender, Patricia (2014). "Dispensing Quails, Mincemeat, Leaven: Katherine Parr's Patronage of the Paraphrases of Erasmus." In Material Cultures of Early Modern Women's Writing, edited by Patricia Pender and Rosalind Smith. New York: Palgrave Macmillan. pp. 36–54.
  49. ↑ White, Micheline (2018). Katherine Parr's Marginalia: Putting the Wisdom of Chrysostom and Solomon into Practice." In Early Modern Women's Bookscapes: Reading, Ownership, Circulation, edited by Leah Knight, Elizabeth Sauer, and Micheline White. Ann Arbor: University of Michigan Press. pp.  21–42.
  50. ↑ Deposition of Katherine Ashley in Haynes 1740, pp. 99–101; Christopher Hibbert (1990) The Virgin Queen; Antonia Fraser (1992) The Six Wives of Henry VIII; Alison Weir (1996) Children of England; David Starkey (2000) Elizabeth; Porter 2011 Most biographers of Catherine, Thomas Seymour, or Elizabeth refer to Catherine and Seymour tickling Elizabeth in her bed and Catherine holding down Elizabeth while her husband cut her dress into shreds. Although extant evidence does not support the notion of a fully-fledged عشق سه‌نفره, or even that Seymour's flirtation with Elizabeth led to sexual intercourse with her, دیوید استارکی has speculated as to how such behaviour would play in front of a modern panel of social workers and pediatricians (Elizabeth, op.cit.). Nor is it clear from contemporaneous evidence that Catherine's "pert and pretty stepdaughter", to use Starkey's description, was a wholly unwilling participant in such antics.
  51. ↑ James 2009, p. 286.
  52. ↑ Starkey 2000.
  53. 1 2 Haynes 1740, pp. 102–103.
  54. ↑ James 2009, p. 291.
  55. ↑ Catherine Parr's tomb at Sudeley Castle has a plaque that says her death date is 5 September 1548. The inscription comes from a lead plate that is on her coffin.
  56. ↑ "Medical Definition of Childbed Fever". MedicineNet. Retrieved 1 November 2019.
  57. ↑ Starkey 1998, pp. 94–96; jewel inventory of 116 items; pp.  434–437, wardrobe 133 items.
  58. ↑ James 2009, pp. 299–300.
  59. ↑ Dent 1877, p. 260.
  60. ↑ Dent 1877, p. 314.
  61. 1 2 Dent 1877, p. 316.
  62. ↑ Dent 1877, p. 318.
  63. ↑ Dent 1877, p. 320.
  64. ↑ Dent 1877, p. 181.
  65. ↑ Tomaini, Thea (2017). The Corpse as Text: Disinterment and Antiquarian Enquiry, 1700-1900. Gloucestershire: Boydell & Brewer. p. 152. ISBN 978-1-78204-951-7.
  66. ↑ Williamson 2010, p. 91.
  67. ↑ Gittings 2006, p. 14.
  68. ↑ James 1996, pp. 20–24.
  69. ↑ "Portrait of Katherine Parr (1512–1548), Queen of England and Ireland". Sotheby's. Retrieved 2023-09-20.
  70. ↑ Strickland 1853, p. 434.
  71. ↑ Starkey 2004, p. xvii.
  72. ↑ See generally James 2012; Porter 2011; Porter, History Today 60 (4): 17–22. April 2010(نیازمند آبونمان) بایگانی‌شده در ۱۵ فوریه ۲۰۱۴ توسط Wayback Machine
  73. ↑ Angelini, Sergio. "Henry VIII and His Six Wives (1972)". www.screenonline.org.uk. انستیتوی فیلم بریتانیا. Retrieved 15 July 2026.
  74. ↑ Hautzinger, Daniel (18 January 2017). "The Six Wives of Henry VIII and the Actresses Who Portray Them". دبلیوتی‌تی‌دبلیو شیکاگو (in English). پی‌بی‌اس. Retrieved 15 July 2026.

برای مطالعهٔ بیشتر

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

پیوند به بیرون

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
خانواده سلطنتی انگلیس
بدون متصدی
آخرین تصدی توسط:
کاترین هاوارد
فهرست همسران سلطنتی انگلستان
۱۲ ژوئیه ۱۵۴۳ – ۲۸ ژانویه ۱۵۴۷
بدون متصدی
تصدی بعدی توسط:
آن دانمارک
قانون تاج ایرلند ۱۵۴۲ ملکه‌همسر ایرلند
۱۲ ژوئیه ۱۵۴۳ – ۲۸ ژانویه ۱۵۴۷