ژان-مارک ولی

ژان-مارک ولی
زادهٔ	۹ مارس ۱۹۶۳ مونترآل، استان کبک، کانادا
درگذشت	۲۶ دسامبر ۲۰۲۱ (۵۸ سال) حوالی کبک، استان کبک، کانادا
ملیت	کانادایی
محل تحصیل	دانشگاه کبک در مونترآل
پیشه(ها)	کارگردان، تهیه‌کننده، فیلم‌نامه‌نویس، تدوین‌گر
سال‌های فعالیت	۱۹۸۵–۲۰۲۱
فرزندان	۲

ژان-مارک ولی (به فرانسوی: Jean-Marc Vallée؛ زادهٔ ۹ مارس ۱۹۶۳ – درگذشتهٔ ۲۵ دسامبر ۲۰۲۱) فیلم‌ساز، تدوین‌گر و فیلمنامه‌نویس کانادایی بود که به‌واسطهٔ سبک واقع‌گرایانه، روایت‌های احساسی و همکاری نزدیک با بازیگران شناخته می‌شد. او در طول فعالیت حرفه‌ای خود آثار سینمایی و تلویزیونی متعددی ساخت که با استقبال منتقدان و تماشاگران روبه‌رو شدند.

زندگی و تحصیلات

ژان-مارک ولی در شهر مونترآل، استان کبک، کانادا به دنیا آمد. او یکی از چهار فرزند خانواده بود و از نوجوانی به موسیقی و سینما علاقه‌مند شد. ابتدا در کالج آهونتسیک تحصیل کرد و سپس در دانشگاه کبک در مونترآل در رشتهٔ سینما ادامه تحصیل داد.

آغاز فعالیت حرفه‌ای

ولی فعالیت حرفه‌ای خود را در دههٔ ۱۹۸۰ با ساخت موزیک‌ویدئو و فیلم‌های کوتاه آغاز کرد. از جمله آثار اولیهٔ او می‌توان به فیلم‌های کوتاه «Stéréotypes» (۱۹۹۱)، «Les Fleurs magiques» (۱۹۹۵) و «Les Mots magiques» (۱۹۹۸) اشاره کرد که در جشنواره‌های بین‌المللی مورد توجه قرار گرفتند.

موفقیت در سینمای کانادا

نخستین فیلم بلند ولی با عنوان «Black List» (به فرانسوی: Liste noire) در سال ۱۹۹۵ ساخته شد و نامزد دریافت ۹ جایزهٔ Genie شد، از جمله در بخش‌های کارگردانی و تدوین. چهارمین فیلم بلند او، «C.R.A.Z.Y.» (۲۰۰۵)، با استقبال گستردهٔ منتقدان و موفقیت تجاری روبه‌رو شد. این فیلم که داستانی دربارهٔ بلوغ، هویت و خانواده در دهه‌های ۱۹۶۰ تا ۱۹۸۰ را روایت می‌کرد، بیش از ده سال در مرحلهٔ توسعه بود و در نهایت جایزهٔ انتخاب مردم در جشنواره فیلم تورنتو را دریافت کرد.

ورود به سینمای بین‌المللی

در سال ۲۰۰۹، ولی فیلم تاریخی «The Young Victoria» را کارگردانی کرد که دربارهٔ زندگی ملکه ویکتوریا بود. این فیلم با نقدهای مثبت روبه‌رو شد و نامزد سه جایزهٔ اسکار شد. تهیه‌کنندهٔ فیلم، گراهام کینگ، پس از دیدن «C.R.A.Z.Y.»، ولی را برای کارگردانی انتخاب کرد.

در سال ۲۰۱۱، فیلم «Café de Flore» به کارگردانی ولی در جشنواره‌های متعدد به نمایش درآمد و در جوایز Genie بیشترین تعداد نامزدی را کسب کرد. این فیلم با روایت موازی دو داستان عاشقانه در مونترآل و پاریس، سبک روایی غیرخطی و موسیقی‌محور ولی را به نمایش گذاشت.

موفقیت در هالیوود

در سال ۲۰۱۳، ولی فیلم «Dallas Buyers Club» را کارگردانی کرد که با استقبال گستردهٔ منتقدان روبه‌رو شد. این فیلم بر اساس داستان واقعی ران وودروف، فعال حوزهٔ ایدز، ساخته شد و سه جایزهٔ اسکار از جمله بهترین بازیگر نقش اول مرد برای متیو مک‌کانهی و بهترین بازیگر نقش مکمل مرد برای جرد لتو را دریافت کرد. خود ولی نیز نامزد دریافت اسکار بهترین تدوین شد.

در سال ۲۰۱۴، فیلم «Wild» به کارگردانی ولی منتشر شد که اقتباسی از خاطرات شرل استرید بود. ریس ویترسپون در نقش اصلی و لورا درن در نقش مکمل در این فیلم بازی کردند. فیلم با نقدهای مثبت روبه‌رو شد و نامزد دو جایزهٔ اسکار شد.

فعالیت در تلویزیون

ولی در سال ۲۰۱۷ با سریال «Big Little Lies» وارد عرصهٔ تلویزیون شد. این سریال که توسط HBO تولید شد، با بازی نیکول کیدمن، ریس ویترسپون و شیلین وودلی، موفقیت چشمگیری کسب کرد. ولی برای کارگردانی این سریال، جایزهٔ امی بهترین کارگردانی سریال محدود را دریافت کرد.

در سال ۲۰۱۸، او سریال «Sharp Objects» را برای HBO کارگردانی و تهیه کرد. این سریال با بازی امی آدامز و اقتباس از رمان گیلیان فلین، نقدهای مثبت دریافت کرد و نامزد چند جایزهٔ امی شد.

سبک کارگردانی

ژان-مارک ولی به‌خاطر سبک واقع‌گرایانه و احساسی خود شناخته می‌شد. او اغلب از نور طبیعی، دوربین دستی و تدوین غیرخطی استفاده می‌کرد. ولی به بازیگران اجازهٔ بداهه‌پردازی می‌داد و فضای صحنه را برای خلق لحظات واقعی و انسانی فراهم می‌کرد. او خود را «کودکی در صحنهٔ فیلم‌برداری» توصیف می‌کرد که با اشتیاق و کنجکاوی به خلق اثر می‌پردازد.

جوایز و افتخارات

ژان-مارک ولی در طول فعالیت حرفه‌ای خود بیش از ۳۰ جایزه دریافت کرد و نامزد بیش از ۴۰ جایزهٔ دیگر شد. از جمله افتخارات او می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• جایزهٔ امی برای بهترین کارگردانی سریال محدود (Big Little Lies) در سال ۲۰۱۷
• نامزدی اسکار بهترین تدوین برای Dallas Buyers Club در سال ۲۰۱۴
• جایزهٔ انتخاب مردم در جشنواره فیلم تورنتو برای C.R.A.Z.Y. در سال ۲۰۰۵
• جایزهٔ بهترین فیلم کانادایی در جشنواره فیلم آتلانتیک برای Café de Flore در سال ۲۰۱۱

درگذشت

ژان-مارک ولی در تاریخ ۲۵ دسامبر ۲۰۲۱ در محل اقامت خود در برتیه-سور-مر، استان کبک، در سن ۵۸ سالگی درگذشت. علت مرگ او ایست قلبی ناگهانی اعلام شد. درگذشت او با واکنش‌های گستردهٔ هنرمندان، منتقدان و فعالان صنعت سینما همراه بود.

فیلم‌شناسی

فیلم‌شناسی ژان-مارک ولی

سال	عنوان	قالب	نقش	یادداشت
۱۹۹۵	Liste noire (Black List)	فیلم بلند	کارگردان، نویسنده	نامزد ۹ جایزه Genie؛ نخستین فیلم بلند
۱۹۹7	Los Locos	فیلم بلند	کارگردان	محصول مشترک کانادا و آمریکا؛ وسترن مستقل
۱۹۹۹	Loser Love	فیلم بلند	کارگردان	درام عاشقانه؛ تولید محدود
۲۰۰۵	C.R.A.Z.Y.	فیلم بلند	کارگردان، نویسنده، تهیه‌کننده	موفقیت بین‌المللی؛ برنده جایزه انتخاب مردم جشنواره تورنتو
۲۰۰۹	ویکتوریای جوان	فیلم بلند	کارگردان	نامزد ۳ جایزه اسکار؛ درام تاریخی درباره ملکه ویکتوریا
۲۰۱۱	کافه دو فلور (فیلم)	فیلم بلند	کارگردان، نویسنده، تهیه‌کننده	روایت موازی در مونترآل و پاریس؛ نامزد بیشترین جوایز Genie
۲۰۱۳	باشگاه خریداران دالاس	فیلم بلند	کارگردان	برنده ۳ جایزه اسکار؛ نامزد اسکار بهترین تدوین برای ولی
۲۰۱۴	وحشی	فیلم بلند	کارگردان	نامزد ۲ جایزه اسکار؛ اقتباس از خاطرات شرل استرید
۲۰۱۵	ویرانی (فیلم ۲۰۱۵)	فیلم بلند	کارگردان، تهیه‌کننده	درام روان‌شناختی با بازی جیک جیلنهال
۲۰۱۷	Big Little Lies	سریال تلویزیونی	کارگردان، تهیه‌کننده، تدوین‌گر	فصل اول؛ برنده امی بهترین کارگردانی سریال محدود
۲۰۱۸	چیزهای تیز (مینی‌سریال)	مینی‌سریال تلویزیونی	کارگردان، تهیه‌کننده، تدوین‌گر	اقتباس از رمان گیلیان فلین؛ با بازی امی آدامز

منابع

• مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Jean-Marc Vallée». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۳۱ ژانویه ۲۰۱۵.
• «Jean-Marc_Vallée». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۶ دسامبر ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۳۱ ژانویه ۲۰۱۵.

پیوند به بیرون

• ژان-مارک ولی در بانک اطلاعات اینترنتی فیلم‌ها (IMDb)