چهل منبر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از چهل منبری)
پرش به: ناوبری، جستجو
برگزاری آئین چهل‌منبر - ظهر تاسوعا - خرم‌آباد

چهل منبر یکی از آیین‌های عزاداری عاشورا در ایران است که در لرستان، گرگان، لاهیجان و چند شهر دیگر برگزار می‌شود. آئین چهل منبری به‌عنوان یک اثر معنوی در فهرست آثار ملی کشور ثبت شده است.[۱][۲][۳] ناظم الاسلام کرمانی دربارهٔ این رسم نوشته است: «در آغاز، این رسم منحصر بود به همان منبری که در دههٔ عاشورا روضه می‌خواندند، بعد هر جا منبری می‌گذاشتند تا مردم رویش شمع روشن کنند.»[۴]

لاهیجان

مراسم چهل منبر لاهیجان در نوع خود بی مانند است. در این شهر، چهل منبر در شب تاسوعا و چند ساعت قبل از اذان مغرب در محلات قدیمی این شهر برگزار می‌شود. در این شب خانه‌هایی که در طی سال گذشته مراسم روضه برپا کرده بوده‌اند، منبر آن را در جلوی خانه قرار داده و مقداری برنج، مجمری از آتش و دو ظرف خالی کنارش می‌گذارند. پس از تاریکی هوا، حاجتمندان با ۴۰ شمع مخصوص رشته‌ای و ۴۰ دانه خرما از ۴۰ عدد از این منبرها می‌گذرند، در هر یک شمعی روشن می‌کنند، دانه‌ای خرما بر آن می‌گذارند و مشتی برنج از آن برداشته و برای ادای حاجتشان دعا می‌کنند. چهل منبر لاهیجان به شمارهی ۴۱۵ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده است.[۵][۶]

لرستان

در این آیین که به زنان اختصاص دارد آنان ضمن پوشاندن صورت‌هایشان به تکرار نام خدا و روشن کردن شمع به یاد کشتگان کربلا می‌پردازند.[۷][۸][۹][۱۰][۱۱][۱۲][۱۳][۱۴][۱۵][۱۶][۱۷][۱۸]


تاریخچه 40 منبر در لرستان

به گزارش آساره خبر، اساس چهل منبر در لرستان و بیشتر در خرم آباد قبلاً وجود نداشته است، چهل منبر را بروجردیها به خرم آباد آورده اند. منطقه باغ دختران که مرکز انجام مراسم چهل منبر است و در خرم آباد فقط در این نقطه چهل منبر صورت می گیرد منطقه ای است که اکثریت ساکنانش بروجردی هستند.

بهزاد پاکدل؛ رییس انجمن آیین سنتی لرستان در این خصوص تشریح کرد: ما در خرم آباد یک راستای بروجردی ها داریم که همان منطقه پشت بازار است و بروجردیها اولین کسانی بوده اند که بحث دوره گردی را در خرم آباد باب کرده اند؛ چراکه بیشتر آنها تاجر بوده اند.

بروجردیها افرادی دانا و اقتصاد دان و انسانهایی فوق العاده حساب گر بوده اند؛ قبل از این در بروجرد، همدان، اصفهان، کرج و تهران با چهارپا دستفروشی می کرده اند. به مرور زمان که در خرم آباد مستقر می شوند در راستای بروجردی ها( پشت بازار) تجارتشان را شروع و در محله باغ دختران ساکن می شوند.

برخی از خانواده ها در محله باغ دختران در روز تاسوعا سینی کوچکی را در کنار درب منزل می گذاشتند به ندرت کسی پیدا می شد که شمع روشن کند و تعداد کسانی هم که شمع روشن می کردند انگشت شمار بود و این مراسم هم فقط در دو سه کوچه انجام می شد.

حتی روضه گرفتن هم در خرم آباد چندان وجود نداشته و روضه فقط در باغ دختران محله بروجردیها و گاهاً محله پشت بازار برگزار می شد و هرکس می خواست در روضه شرکت کند باید به این محله می رفت. ولی امروزه روضه گرفتن به یک فرهنگ تبدیل شده است.

عزاداری در لرستان یک بافت کاملاً عشایری داشته که خارج از سبک و سیاق امروزی عزاداری بوده است. به شکلی که برخی از آیین ها مثل کتلی و پا کتلی (چوبی که پارچه های رنگی به شکل دوار در اطراف آن می پیچانند)، مو، مویه و پاموری (در کنار جنازه مویه می گفتند و عزاداری می کردند بعد جنازه را خاک می کرده اند) در گذشته آن هم فقط در روز تاسوعا و عاشورا وجود داشته که امروزه به طور کلی به فراموشی سپرده شده است.[۱۹]



اصفهان

این مراسم در اصفهان و شهرضا تحت عنوان چهل و یک منبری شناخته می‌شود.[۲۰][۲۱]

منابع[ویرایش]

  1. «پا منبری اثر معنوی ثبت شده در گرگان». سازمان تبلیغات اسلامی، ۱۳۹۳/۸/۱۰. بازبینی‌شده در ۴ دسامبر ۲۰۱۴. 
  2. «آیین چهل منبر در فهرست آثار ملی کشور ثبت شد». پایگاه خبری تحلیلی لاهیگ. بازبینی‌شده در ۴ دسامبر ۲۰۱۴. 
  3. «ثبت ۷۱ اثر تاریخی و فرهنگی گلستان در فهرست آثار ملی کشور». خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، ۷ بهمن ۱۳۹۲. بازبینی‌شده در ۴ دسامبر ۲۰۱۴. 
  4. علی بلوکباشی. «تِکْیه». دانشنامه بزرگ اسلامی. 
  5. «شب عاشورا و آیین چهل منبر در لاهیجان». ایکنا. 
  6. چهل منبر لاهیجان قدیم، روزنامه شرق
  7. «چهل منبری، آیین عشق و حاجت/ لرستان شمع باران شد!». خبرگزاری مهر، ۱۳۹۰/۰۹/۱۴. بازبینی‌شده در ۰۸ دسامبر ۲۰۱۱. 
  8. «عزاداری به سبک ایرانی: چهل منبران در لرستان». جام‌جم سرا، ۱۳ آبان ۱۳۹۳. بازبینی‌شده در ۳ دسامبر ۲۰۱۴. 
  9. «مراسم چهل منبری در استان لرستان برگزار شد». سفیرافلاک، ۱۲ آبان ۱۳۹۳. بازبینی‌شده در ۳ دسامبر ۲۰۱۴. 
  10. «آیین-چهل-منبران-زنان-خرم‌آبادی». نشریه فرهنگی و اجتماعی لور، ۱۲ آبان ۱۳۹۳. بازبینی‌شده در ۳ دسامبر ۲۰۱۴. 
  11. «آئین «چهل منبری» در لرستان+تصاویر». باشگاه خبرنگاران، ۲۰ آبان ۱۳۹۲. بازبینی‌شده در ۳ دسامبر ۲۰۱۴. 
  12. «چهل منبری؛ پیوند اندوه و حاجت در تاسوعا». همشهری آنلاین، ۱۸ دی ۱۳۸۷. بازبینی‌شده در ۴ دسامبر ۲۰۱۴. 
  13. «اینجا کسی شمع‌ها را خاموش نمی‌کند». روزنامه ایران، ۱۳۹۳/۸/۱۱. بازبینی‌شده در ۴ دسامبر ۲۰۱۴. 
  14. «آیین چهل منبر تاسوعای حسینی در بروجرد». ایرنا، ۱۳۹۳/۸/12. بازبینی‌شده در ۴ دسامبر ۲۰۱۴. 
  15. «مستند «چهل منبر» براي دانشجويان به نمايش درآمد». ایرنا، ۱۳89/12/18. بازبینی‌شده در ۴ دسامبر ۲۰۱۴. 
  16. «آیین چهل منبر در بروجرد برگزار شد». ایرنا، ۱۳94/08/01. بازبینی‌شده در 26 اکتبر۲۰۱5. 
  17. «چهل منبر در لرستان». ایرنا، ۱۳92/08/21. بازبینی‌شده در 26 اکتبر۲۰۱5. 
  18. «دختران لرستانی میزبان آئین سنتی " چهل منبر" در روز تاسوعا+ تصاویر». ایرنا، ۱۳93/08/12. بازبینی‌شده در 26 اکتبر۲۰۱5. 
  19. «چهل منبر نماد عزا داری زنان و دختران لرستانی». ایرنا، ۱۳94/08/01. بازبینی‌شده در 26 اکتبر۲۰۱5. 
  20. «مراسم «چهل و یک منبری» مردم شهرضا به روایت تصویر». شهرضانیوز، ۱۳۹۳/۰۸/۱۳. بازبینی‌شده در ۴ دسامبر ۲۰۱۴. 
  21. «مراسم چهل و یک منبری، آیین مردم شهرضا در عصر تاسوعا». خبرگزاری ایرنا، ۱۳۹۰/۰۹/۱۲. بازبینی‌شده در ۴ دسامبر ۲۰۱۴.