چهار عنصر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
چهار عنصر بیدل
نویسندهعبدالقادر بیدل دهلوی

بازنوشته

سید ضیاءالدین شفیعی
ناشرمؤسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین‌المللی الهدی
محل نشرتهران
تاریخ نشر۱۳۹۲
شابک978-964-439-616-8
تعداد صفحات۴۶۴
موضوعباز نوشته‌ای از چهار عنصر بیدل
سبکنثر فارسی
زبانفارسی

چهار عنصر کتابی است در قالب نثر که عبدالقادر بیدل دهلوی آن را نوشته‌است و شرح زندگینامه، سفرها و دیدارها و استادان و مراحل مختلف زندگی خود را به شکلی شاعرانه و جذاب تحریر کرده‌است.

سبک شناسی[ویرایش]

سبک این کتاب مانند سایر کتب بیدل هندی است. او همانند سایر شعرای این سبک از عناصر خیال پردازی‌های پیچیده عارفانه و تشبیه‌ها و استعاره‌ها به حد نهایت در این کتاب استفاده کرده‌است.[۱][۲][۳][۴]

متن[ویرایش]

چهار عنصر همانگونه که از نامش پیدا است به شرح چهار مرحله زندگی بیدل از بدو تولد تا سال ۱۱۱۶ هجری قمری می‌پردازد. بیدل خود این اثر را اعترافاتش می‌نامد.[۵][۶]

تألیف این کتاب از سال ۱۰۹۵ ق و در سن ۴۱ سالگی بیدل شروع و در سال ۱۱۱۶ به پایان رسید.[۶][۷]

عنصر اول[ویرایش]

در عنصر اول او با شرح دوران کودکی و فوت والدین به تشریح آن دوران پرداخته و با بحث تحصیل در مکتب و روابطش با مشایخ این بخش را به پایان می‌برد.[۵]

عنصر دوم[ویرایش]

در عنصر دوم بیدل در خصوص آغاز و شروع شعر و شاعری خود و نخستین اشعارش توضیح می‌دهد.[۵]

عنصر سوم[ویرایش]

این فصل در حقیقت شرح مقالات عرفای و فلسفی بیدل است که گاه با ذکر حوادثی شگفت‌انگیز توأم می‌شود.[۵]

عنصر چهارم[ویرایش]

در عنصر پایانی بیدل دهلوی به ادامه زندگینامه خود و حوادث و سوانح خاص اتفاق افتاده برای خودش می‌پردازد.[۵]

انواع نسخه‌ها[ویرایش]

نسخه خطی چهار عنصر در گنجینه‌های کتابخانه‌های معتبر جهان موجود است، علاوه بر این به صورت چاپی هم در افغانستان و ایران عرضه شده‌است. از جمله نسخه‌های چاپی این کتاب می‌توان به نسخه چهار عنصر بیدل بازنوشته‌ای از سید ضیاءالدین شفیعی اشاره کرد که در قطع رحلی و از سوی انتشارات بین‌الملی الهدی ارائه شده‌است.[۸] در مراسم رونمایی از این تصحیح محمد علی زم، علی معلم دامغانی رئیس فرهنگستان هنر، عبدالمهدی مستکین معاون فرهنگی کمیسیون یونسکو، اسدالله امیری رایزن فرهنگی سفارت افغانستان، حضور داشتند.[۹] همچنین «چهار عنصر» در جلد چهارم «کلیات اشعار بیدل دهلوی» به تصحیح خلیل‌الله خلیلی و خال‌محمد خسته به چاپ رسیده‌است. این نسخه از کلیات بیدل شامل تمام اشعار بیدل دهلوی است و به کوشش بهمن خلیفه توسط انتشارات طلایه در ایران منشر شده‌است. جلد چهارم این کلیات به نثرهای بیدل شامل (چهار عنصر، رقعات و نکات) که آمیخته به نثر و نظم هستند اختصاص دارد.[۱۰]

بیدل در دیباچه این کتاب خود آورده‌است:

خداوندا!
نه دریایی! تا به غواصّیِ فکر، از تو، گوهری برآرند؛
و نه آسمانی! که به قوّتِ نظر، ستاره‌هایت شمارند.
رنگی نبسته‌ای! تا بهارت دانند؛
پرتوی بیرون نداده‌ای! تا آفتابت خوانند؛
سینه‌چاکی‌های بهار ادراک، از شکسته‌بالان تصویر این رنگ است؛
و داغ‌فروشی‌های آفتاب فطرت، از خاکسترنشینان شعله این نیرنگ.

ارجاعات[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «کتاب «چهار عنصر بیدل» منتشر شد». ایرنا. دریافت‌شده در ۲۶ دسامبر ۲۰۱۷.
  2. ««چهار عنصر بیدل» منتشر شد». ایلنا. دریافت‌شده در ۲۶ دسامبر ۲۰۱۷.[پیوند مرده]
  3. «بررسی کتاب «چهار عنصر»، کتاب منثور بیدل دهلوی در برنامه از زبان برگ». رادیو جوان. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۶ دسامبر ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۲۶ دسامبر ۲۰۱۷.
  4. «شفیعی: نثر بیدل می‌تواند آرمانشهر شعر مدرن امروز باشد». هنر انلاین. دریافت‌شده در ۲۶ دسامبر ۲۰۱۷.[پیوند مرده]
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ ۵٫۳ ۵٫۴ چهار عنصر بیدل، بازنوشته ای از سید ضیاءالدین شفیعی، موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین‌المللی الهدی، تهران، 1392
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ گلگشتی در گلزار چهار عنصر بیدل دهلوی- فصلنامه مطالعات شبه قاره - شماره 13، زمستان 1391،
  7. پژوهشی در ویژگی‌های زبانی و دستوری "چهار عنصر" بیدل دهلوی-پژوهش‌های سبک شناسی و نقد ادبی- دوره 3، شماره 10، زمستان 1391،
  8. «گزارش کامل رونمایی از کتاب «چهار عنصر بیدل» در برج میلاد تهران». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۶ دسامبر ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۲۶ دسامبر ۲۰۱۷.
  9. «گزارش کامل رونمایی از کتاب «چهار عنصر بیدل» در برج میلاد تهران». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۶ دسامبر ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۲۶ دسامبر ۲۰۱۷.
  10. «ویرایش جدید شعرهای بیدل، تاثیر اندیشه اخوان‌الصفا بر ناصرخسرو». ایبنا. بایگانی‌شده از اصلی در ۱ فوریه ۲۰۲۰.

پیوند به بیرون[ویرایش]