چرخ خیاطی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
یک چرخ خیاطی قدیمی.

چرخ خیاطی (به فارسی تاجیکی: ماشین دوزندگی[۱]) وسیله‌ای است که برای دوختن اعم از پارچه، چرم،... بکار می‌رود. چرخ خیاطی در دوره انقلاب صنعتی جهت کم کردن کار دستی و سرعت بخشیدن به امر تولید اختراع شد. با اختراع چرخ خیاطی از حدود سال ۱۸۷۰ تا به امروز، تغییرات بسیار زیادی در صنعت دوخت و تهیه لباس انجام شد.

سازوکار چرخ خیاطی

اجزای چرخ خیاطی[ویرایش]

چرخ خیاطی از اجزای زیر تشکیل شده است.

ماسوره:قرقره کوچکی است که در بخش زیرین چرخ خیاطی قرار دارد.

ماکو: وسیله‌ای در ماشین بافندگی است که ماسوره بر روی آن قرار می‌گیرد؛ میله‌ای در چرخ خیاطی که قرقره بر روی آن قرار می‌گیرد.[۲]

پدال:در بیشتر چرخ خیاطی‌ها جهت چرخاندن چرخ خیاطی به کمک نیروی برقی که به دینام وارد می‌شود چرخ را به حرکت در میاورد.

تاریخچه[ویرایش]

اولین چرخ خیاطی ساخته شخصی به نامتامیس سنت انگلیسی است. وی ماشینی در سال ۱۷۹۰ به ثبت رسانید که کارش بسیار شبیه به دوخت زنجیره‌ای بود. البته هدف از ساخت این ماشین بیشتر دوختن چیزهای چرمی بود. اما هرگز این وسیله مورد استفاده قرار نگرفت و مخترع این اثر از اختراع خود سودی نبرد. تا اینکه در سال ۱۸۳۰ یک خیاط فرانسوی فقیر که بارتلمی تیمونیه نام داشت موفق شد با ذوق و ابتکار خلاقانه خود چرخ خیاطی را بسازد که بسیار شبیه چرخهای خیاطی امروزی بود. بعدها این وسیله در فرانسه مورد استقبال مردم قرار گرفت ولی گروهی از کارگران که وجود این اختراع را باعث کسادی کار خود می دیدند شبانه به کارگاه بارتلمی حمله کرده و همه چرخهای خیاطی او را نابود کردند و بارتلمی از غصه و فقر جان خود را از دست داد. همزمان با این اتفاق مرد دیگری در نیویورک بنام والترهنت چرخ خیاطی دیگری را ساخت. این چرخ دارای سوزنی بود که همانند سوزنهای امروزی چرخ خیاطی سوراخی کوچک در نوک خود داشت کار این سوزن، زدن کوکهای رُز بود. یعنی با نخ حلقه‌ای میان پارچه می‌زد و سپس حلقه دیگری آمده در حلقه اول مانند زنجیر قفل می‌شد. با همه اینها هنت هرگز موفق نشد که این اختراع خود را به ثبت برساند. تا روزگاری که افتخار ثبت نخستین چرخ خیاطی نصیب الیاس هاو شد. همچنین آیزک سینگر نیز یک چرخ خیاطی را در کشور آمریکا به ثبت رسانید.

آنگاه دعوای مفصلی بین سینگر و الیاس هاو بر سر این موضوع که حق تقدم با چه کسی است درگرفت. سرانجام هاو توانست در این نزاع پیروز از میدان بیرون رفته و از هر چرخ خیاطی که به بازار می‌آمد حق امتیاز به سود خود دریافت نماید.

انواع چرخ خیاطی[ویرایش]

چرخ خیاطی در انواع مختلف وجود دارد. در دسته بندی کلی بر مبنای کاربرد ، چرخ خیاطی را می توان به دو دسته چرخ خیاطی خانگی و چرخ خیاطی صنعتی طبقه بندی کرد. چرخ خیاطی صنعتی ، یکی از انواع چرخ خیاطی است که برای انجام دوخت صنعتی مورد استفاده قرار می گیرد. این چرخ خیاطی معمولا تنها برای یک کار تخصص یافته است و با استفاده از آن می توان یک نوع دوخت را انجام داد. چرخ خیاطی صنعتی خود در انواع مختلف نظیر چرخ خیاطی سردوز ، چرخ خیاطی راسته دوز، چرخ خیاطی میان دوز، چرخ خیاطی سرکیسه دوز و غیره وجود دارد.چرخ خیاطی صنعتی در ابعاد بزرگ و وزن نسبتا بالا تولید می شوند از این رو می توان از این دستگاه برای حجم دوخت بالا استفاده کرد. چرخ خیاطی خانگی از نظر اندازه و وزن معمولا نسبت به چرخ خیاطی صنعتی کوچکتر است و قیمت آن نیز کمتر می باشد. این نمونه چرخ خیاطی را برای دوخت های خانگی استفاده می نمایند. چرخ خیاطی خانگی معمولا قادر به انجام دوخت های متنوع است. برای انجام دوخت های متنوع با استفاده از این نوع چرخ خیاطی ، سوزن آن را تغییر می دهند.برخی از انواع چرخ خیاطی نیز وجود دارند که دارای قابلیت گلدوزی نیز می باشند.[نیازمند منبع]

جستارهای وابسته[ویرایش]


منابع[ویرایش]