چاه زهید

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
چاه زهید
اطلاعات کلی
کشور  ایران
استان کرمان
شهرستان قلعه‌گنج
بخش بخش مرکزی
دهستان قلعه‌گنج
مردم
جمعیت ۲۳۵ نفر
کد آماری ۱۱۵۷۶۴

چاه زهید، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان قلعه‌گنج در استان کرمان ایران است. فاصله این روستا تا مرکز شهرستان قلعه گنج 30 کیلومتر می باشد.

جمعیت[ویرایش]

این روستا در دهستان قلعه گنج قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۲۳۵ نفر (۴۷خانوار) بوده‌است.

بیشتر جمعیت این روستا از فامیل های میرکی , احمدی و چمنی هستند.[۱]

از افراد مهم و معتمد این روستا می توان به سید مجمد علی حسینی , غلامجسین چمنی , ابراهیم میرکی و رضا میرکی نام برد


| اولین قبرستان چاه زیهد در کنار تپه باستانی تم گبران

فرهنگ و هنر[ویرایش]

فرهنگ و هنر در این روستا جایگاه بالایی دارد بطوری که نه تنها دانش اموزان این روستا همه ساله رتبه های بالایی کسب می کنند بلکه از افراد موفقی همچون دکتر سپهر صدیقی نیز می توان نام برد

شعر[ویرایش]

شعر و شاعری همچنان در این روستا و سایر روستاهای سطح شهرستان از اهمیت بالایی برخوردار است .

یکی از معروف تزین شاعران این روستا صابر میرکی است که نه تنها در شعر و شاعری دستی توانا دارد بلکه به 4 زبان زنده دنیا همچون انگلیسی , عربی , اردو و تا مقداری فرانسویی به راحتی تکلم می کند

زندگی نامه صابر میرکی[ویرایش]

زندگی نامه صابر میرکی از زبان خودش اينجانب صابر ميركي از عشاير و دامدار ساكن تمگران كه در سن شش و يا هفت سالگي به مكتب رفته و در آن زمان مدرسه اي وجود نداشت و مردم هم در يكجا سكونت نداشتند بلكه هر جا چرا و يا علوفه اي بود مردم به آنجا مهاجرت مي كردند و براي نگهداري دام كوشش داشتند و در محلي كه چرا بود بيش از 15 روز باقي نمي ماندند. و درس خواندن بسيار مشكل بود .من هم عموي پيري به نام مشهدي حسين ميركي داشتم كه 5 يا 6 نفر را جمع میكرد و درس قرآن ميداد.من هم الفباي زبان قرآن را با چند سوره ي كوچك از وي آموختم. پس از آن مرحوم پدرم كه از نظر سواد و املا مانند ميرزا محمد دورانديش منوجاني بود خط و املا به من آموخت. پس از آن من هم كه چشم هايم به نور قرآن روشن گرديد اين گوهر گرانبها را ترك نكرده براي فراگيري علوم به آن دل دادم. و كتابهي ديني و مذهبي مانند خلاصه ي مطالبي از دين اسلام خواندم و در آن كتاب حديثي زيبا از حضرت علي(ع) خواندم كه كميل بن زياد از حضرت سوال كرد علم فضيلت تر است يا مال؟ حضرت در جواب فرمود يا كميل العلم خيرٌ من المال. العلمٌ يحرسك و انت حرس المال. ترجمه:يا كميل علم از مال بهتر است براي اينكه علم صاحب خود را نگهداري ميكند مال صاحب بايد او را نگهداري كند چون ديدم حضرت علي علم را دوست دارد دنبال علم رفتم و از مال گذشتم. و تاكنون چيزي هم ياد نگرفته ام بلكه دنبال رو آن حديث هستم.حضرت رسول اكرم فرمود خيرالدنيا والاخرت مع العلم. خير دنيا وآخرت با علم است. صابر ميركي 92/4/7 [1]

شعرتریاک از صابر میرکی[ویرایش]

1.منم تریاک یک ماری گزنده / بود در سینه ام سمی کشنده

2.هر آنکس بو کند معتاد گردد / به پیش جملگی هم خوار گردد

3.شود اندر زمانه سست اندام / تمام گفته هایش می شد خام

4.برم از سر همی هوشش تمامی / کنم در گردنش بند غلامی

5.گهی نایاب گردم گاه پیدا / گه دادند دوستانم جمله غوغا

6.گهی در شهر باشم گه بیابان / گهی با پیرمرد گه با جوانان

7.گهی با کودکان گه با زنانم / به پیش طالبان شیرین زبانم

8.نصیحت بشنوید ای دوستانم / یقین می دان که من از دشمنانم

9.بسی ثروت بسی باغ وبسی پول/ گرفتم از جوانان با یکی گول

10.بسی سرها که من بر دار کردم/ بسی تجارها را خوار کردم

11.جوانان را بسی کردم ناکام / بگردند گرد من از صبح تا شام

12.ندارند با خدا راز و نیازی / ندارند غسل و نه خوانند نمازی

13.عروسی جوانان گشت تعطیل / مثال پشه کردم گر بدند پیل

14.بجای نو عروس رفتم در آغوش/ ربودم از سر این دوستان هوش

15.اگر داری خرد بنما رهایم / مده دیگر تو پولی در بهایم

16.که دادم خانه ات اکنون به دوشت / بکن این پند من دائم به گوشت

17.مخور دیگر تو این زهر هلاهل / مشو از کار خود دیگر تو غافل

18.به فکر آخرت باش و حسابت / ببین چه ثبت کردی در کتابت

19.اگر خواهی دگر از من رهایی /بزن در روز وشب طبل جدایی

20.ز قید و بند من آزاد گردی / گه بی من در جهان تو شاد گردی

شعر صاحب الزمان به زبان محلی[ویرایش]

السلام ای مهدی صاحب زمان مولای ما / السلام ای یاور مستضعفان یوسف زهرا بیا

بیچه روتهی تو پرده ای عزیز فاطمه / عاشقون مشتاق دیدارت یوسف زهرا بیا

پرده دور کَن ای روی ماهِت ای امام / شاد کن یِه دوستانِت یوسف زهرا بیا

گشته دنیا حالا پر ای جور و ستم / ما ندارین یاری غیرِت یوسف زهرا بیا

هیچ دینی ما نموندیسته ای اهل کتاب / کُل شون هستن حیوان یوسف زهرا بیا

آ مسیحی و کلیمی و یهودی و دغا / سوهشونه قران جدت یوسف زهرا بیا

می گساری و قمار روز و شو کارشان / کنن بر مسلمین همیشه ستم یوسف زهرا بیا

ساختهی آمریکا و همرنگی بمب اتم / تو نابود کن یه اسلحه یوسف زهرا بیا

بر کمربند ذوالفقار تو فاسقون نابد کَن/ شک کَن ریشه ظلم وستم یوسف زهرا بیا

یه حکایت دل تمام دوستانت سوهتهی / ما همه هستین عزادار یوسف زهرا بیا

مادرت زهرا به دست دشمنان بوده شهید / آن لعینان اصحاب یوسف زهرا بیا

یه جهان پر کَن تو ای عدل وداد / جان ببو به قربانت یوسف زهرا بیا

ما همه موریکین تو سلیمان پادشاه ای راه لطف نگاه کن به مور یوسف زهرا بیا

شیعیان در هر کجا هستِن منتظر میرکی در روستای تمگران یوسف زهرا بیا


شعر اقتصاد[ویرایش]

یک حکایت انویسم مختصر ای یاوران قصه بدبختی و گرونی در جهان / وضع دنیا ادیدی هر جا گشته خراب هچ کسی ناکن دگه کار ثواب

قلعه گنج و تا منوجان رودبار مردمون هستن کشاورز دامدار/ آدمی چند فقیر و مومن دوستدار آ رسول و اهلبتی هشت و چهار

کارشون اصلا نداره فایده نه کشاورزی نه دامداری نه رمه / کیسه ی کودی جهاد بوده سی هزار آ کرایه ی تراکتورو بذر هم در کنار

آ حقوق عمله و کامبا و درو ای کجا بیارن پا بهرن جلو / دست خالی هم نداره قدرتی تا کشاورزی بکن با عزتی

گر جهاد یاری نکن ای ناتوان یه فقیر مردم و کشاورز زمان / احتمال داره دو تا سه سال دگه یه خطر پیش بیا ای مردم همه

یک موتور روشن نابو یه سرزمین خشک ابو مگ وکشاورزی یقین / یه کمی بشنو ز وضع اقتصاد ناله ها دارن پیرزالون ومردم زیاد

کیسه یارتی رسیده چل هزار مردمان گشتن به بدبختی دچار / پول یارانه نارسه به هیچ چیز قیمت یه کیسه یارتین ای عزیز

آ برنج و گوشت روگن هم کجا آ لباس و قند و چایی ای برا / یه رییس جمهور روحانی جدید دادهی بر ملت ایران نوید

یه گرونی دور اکن یه دغدغه تا ببو ارزون هر چیزی دگه / وعده ی سید بوده تا سه ماه منتظر مردم نشته و اکن نگاه

موسیقی[ویرایش]

تصویر فوق, حضورگروه هنری آوای چنگ قلعه گنج با هنرمندی ابراهیم میرکی در کاریز کیش

از موسیقی پردازان این روستا می توان به دو برادر ابراهیم میرکی و ایمان میرکی نام برد که در مراسمات سنتی و عروسی ها با ساز مجلی جنوبی به نام قیچک به هنرمندی و خوانندگی می پردازند

آداب و رسوم[ویرایش]

اداب تولد[ویرایش]

زندگی ساده و روستایی در شرایط زمانی گذشته علاقه فرزند خواهی خصوصاً پسر را بوجود آورده است . از این جهت زن و مرد از بدو زندگی مشترک با گرفتن دعا چل بر به فکر راحتی زاد و ولد بده اند اگر چه این مسایل غیر علمی بوده اما برای امید زندگی موثر بوده است . بعد از تولد نوزاد اگر زنی تازه ازدواج کرده به دیدار او بیاید ، اول باید دعای چل بر بگیرد و بعد به دیدار نوزاد بیاید . از شب اول تا ششم تولد نوزاد اطرافیان و نزدیکان او شب ها برای شب نشینی و خوشگذرانی دور هم جمع می شوند و به بازیهای سنتی ، مجلسی و قصه گویی می پردازند . هنگامی که بچه دندان در می آورد آش نذری درست می کند . برای تهیه مواد آن مادر یا خواهر بزرگتر بچه وسایلی مانند سرمه دادن ، آینه دادن ، مسواک ( گیاهی بریا زیبایی دندان استفاده می کند ) را داخل کتری و بر در خانه ها می زنند ، آنها مقداری از آن وسایل را استفاده می کنند بجای مواد لازم آش می دهند خانواده نوزاد در طول شب به حالت شب زندهداری آش را می پزند و نزدیک صبح آنها را بر در خانه ها توزیع می کنند

آداب ازدواج[ویرایش]

ازدواج های مناطق قلعه گنج در گذشته بیشتر درون فامیلی يا درون طایفه ای بودند برای بیان این مطلب ضرب المثلی رایج است که می گویند وصلت با خودی; سودا ( معامله ) با غریب چند شب قبل از شب حنا بندان و عروسی همسایگان و فامیل در خانواده داماد دور هم جمع می شوند در انجا زنان ترانه های سنتی می خوانند و دست می زنند و"شيلي" مي كنند .مردان به پایکوبی و چوب بازی می پردازند که به شبهای سورانی معروف است

خواستگاری

ازدواج این مناطق در گذشته بیشتر درون فامیلی یا درون طایفه ای بودند بریا بیان این مفهوم هنگامی وصلت ایجاد شد که آن دو طایفه باید در یک طبقه اجتماعی بودند در مورد انتخاب همسر گاهی دیده می شد که والدین نقش عمده ای ایفا می کردند و آن به چند گونه است هنگامی دختری متولد می شد کسی که پسر چند ساله ای داشت او را برای پسر خود ناف بش می کردند که در گویش محلی به این وصلت « نمی داکی » می گویند و دیگر هنگامی که پسر به سن بلوغ می رسد والدین یکی از دختران فامیل یا همسایه را برای ازدواج با او انتخاب می کردند اگر ازدواج با غریبه یا مرد بزرگ سال باشد مقداری مالی بریا رضایت پدر دختر می داند که آن بدل گو گفتند اگر ما در هدیه ای بگیرد شیر بها می گویند امروز در بیشتر ازدواج ها دختر و پسر نقش عمده ای در انتخاب همدیگر دارند .

دوران نامزدی

بدلیل پایین بودن سن ازدواج در گذشته دختران در اکثر موارد هنگامی که نامرد خود را می دیدند یا فرار می کردند یا قایم می شدند که به این مساله رو گرفتن می گویند اگر دوران نامزدی خانواده پسر پارچه یا مقداری لباس به عروس خود هدیه می دهند می گویند جل پل شده است . مدت نامزدی معمولا چندین ماه تا یکسال بیشتر نبود و اگر طول کشید به علت سوگواری بوده و اما اخیرا دوران نامزدی که از خواستگاری تا شب عروسی می باشد به چندین سال هم می رسد که این دوران دختر و پسر به فکر خانه و وسایل رفاهی هستند .

عقد کنان

در گذشته در بیشتر موارد هنگام قرائت صیغه عقد زوجین حضور نداشتند و والدین در طی مشخصات زوجین را بروی کاغذی نوشته و به نیابت آنها به نزد روحانی عاقد می رفتند و صیغه عقد می خواندند که به جای عقد بستن می گفتند کاغذ گرفتن و اگر کار به جایی می کشید می گفتند کاغذ را شسته ایم گاهی در مناطق دور دست که مراسم عقد و عروسی در یک شبانه روز انجام می گرفت به دلیل تاخیر کسانی که برای قرائت عقد و نکاح به نزد عاقد می رفتند مجبور بودند شب زفاف را به تاخیر بندازند در شب عقد کنان هر دو خانواده عروس و داماد در خانه پدر عروس جمع می شدند گوسفندی را می کشتند و یا شربت و شیرینی می دادند و هدیه های مختلفی به یکدیگر می دادند .

مراسم جل برن

یک روز قبل از جشن عروسی خانواده و فامیل داماد که بیشتر زن هستند لباس ها، پارچه ها و طلا ها را در صندوق می گذارند و با هلهله و شادی به خانه عروس می برند و با ترانه هایی می گویند (( گل برآورده، گل بر آورده – ماشاءالله داماد سیم زر آورده ))و در انجا خیاط چادر و لباسهای عروس را می دوزند . در شب عروسی هنگامیکه داماد را به خانه عروس می برند ، کنیز دربان خانه عروس تا هدیه ای نگیرد در را به روی او باز نمی کند . به این رسم ((ذهن لحر گرونی )) می گویند . عروس که از روزها و ساعت ها قبل چشمان خود را بسته برای باز کردن آن هدیه ای از داماد به نام (( رو گشونی )) می گیرد . پدر داماد قبل از اینکه عروس و داماد به منزل خود بروند ف گوسفند را جلو خانه انها می کشد و آنها پای راست خود را به خون ان اغشته می کنند تا از هر گزندی در امان باشند هنگامیکه روی تخت نشستند یکی از نزدیکان سر آنها را به هم می زند زیرا بر این باورند وقتی سر دو زوج را به هم می کوبند محبتشان بیشتر می شود و در برابر سختی ها مقاوم می شوند . دهل زدن ، گوسفند ذبح کردن و مراسمی که صبح روز بعد انجام می شود ((پا تختی )) می گویند هنگامی که عروس را به طرف تخت می برند همه با هم می خوانند

ورخیز و رخیز ای صنم حالا مجال رفتن است

حالا که بردن دختر تنها نشسته مادر

و با این طریق مراسم عروسی به پایان می رسد

اعتقادات رایج[ویرایش]

چشم زخم[ویرایش]

اعتقاد دارند که چشم زخم یا شوری چشمی قدرتی دارد که می تواند بسیاری از کارها را از حالت عادی خارج کند و برای از بین بردن قدرت آن باریختن آب دهان بر روی فرد یا شی ء مورد نظر از قدرت چشم زخم می کاهند برای این که چشم زخم زنان بر روی نوزاد اثر نکند نزدیکان آن نوزاد مقداری از موهای خود را برروی آتش می سوزانند

- در کتاب گرفتن" و دعا گرفتن برای بیشتر بیماریها مانند چشم زخم و غیره مفید است .

ماسگ یا ماسه بندی[ویرایش]

با استفاده از پشم گوسفند و گاهی بصورت تجملاتی با استفاده از پشم شتر بصورت 7 رشته باریک بافته می شود که افراد خاصی که در این فن تبحر دارند اقدام به پیش گویی می کنند . این پیش گویی می تواند برای پیدا کردن شی گمشده باشد یا پیش بینی نتیجه کاری که شخص ثالثی قصد انجام آن را دارد . افراد بومی و محلی این تارهای بافته شده را ماسگ می نامند , نکته قابل توجه این است که نتیجه ماسگ بندی هنگام اذان مغرب صحیح نیست . از جمله افراد حرفه ای ماسگ بندی در این روستا می توان به پیربخش میرکی نام برد

اعتقادات منسوخ[ویرایش]

در شب نمک و شیر از خانه بیرون نميبرنددزیراباعث کم شدن رزق می شود . هنگامی که خشکسالی بود و باران نمی آمد رسمی بدین طریق بود که تکه سنگی را داخل خمیر آرد می کردند و به آن خمیر نام می پختند و آن نان ها را بین مردم توزیع می کردند اگر نانی که سنگ در آن است قرار گرفته به هر کس می رسد او را می گرفتند و با دست مشتی به پشتش می زدند ، می گفتند بگو کی باران می آید هنگامی که نانها را بر در خانه ها توزیع می کرد این شعر می خواندند .


ای خدا یوربده بارون بده جوجه جوکارون بده / ارزن به مسکینن بده گندم به سالارن بده

جای سالارن کجاست زیر تخت مصطفی است / مصطفی در منبر است منبر پیغمبر است .

می روم پیش علی می کشم قوچ و نری / هر هر میش لاغری دنبه بشون بپروری

ورزش[ویرایش]

جوانان روستای چاه زیهد به فعالیت های ورزشی علاقه زیادی دارند به طوری که همه ساله مسابقات ورزشی به میزبانی چاه زیهد صورت می گیرد و مقام های بالایی نیز در این مسابقات کسب می کنند


مشکلات[ویرایش]

مسکن[ویرایش]

از مشکلات روستای چاه زیهد خانه هایی است که کمیته امداد برای مستضعفان بنا کرده .این خانه ها که تقریبا ۵سال پیش پی ریزی شده اند هنوز که هنوز است کامل نشده اند فقط چند اسکلت فلزی بالا برده اند که نه سقفی دارن و نه در و پیکری. تعجب اینجاست که با خبر شدیم کمیته امداد این خانه ها را قسط بندی کرده مستضعفان باید بپردازند.

آب قابل شرب[ویرایش]

چاه زیهد مثل بيشتر روستاهاى قلعه گنج مشكلات زيادى دارد كه از مشكلات حياتى آن مى توان به نداشتن آب شيرين و عدم تامين برق آن اشاره كرد.آب آشاميدنى و لوله كشى شده بسيار شور و غير قابل خوردن است و تاكنون هيچ اقدامى از طرف مسئولين براى رفع اين مشكل صورت نگرفته است

اینترنت[ویرایش]

ار دیگر مشکلات این روستا تک اپراتوری آن است. در این دنیای پیشرفته کمتر جایی پیدا می شود که شبکه های موبایل در آنجا نباشد ولی این روستای با فرهنگ و دارنده پیشینه چند صد ساله به دلیل بی ملاحظگی مسوولین فاقد شبکه 3g است.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]