پیش‌سیاره

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از پیش‌‌سیاره)
پرش به ناوبری پرش به جستجو
فارسیEnglish
یک پیش‌سیارهباز مانده:, وستا.

پیش‌سیاره یا پروتوپلانت (به انگلیسی: Protoplanet)، یک جنین سیاره‌ای بزرگی است که در داخل یک دیسک پیش‌سیاره‌ای ایجاد شده و روند ذوب داخلی آن برای ایجاد لایه‌های تمایز انجام شده‌است. به نظر می‌رسد که پیش‌سیاره‌ها؛ از خرده‌سیاره‌هایی با اندازه‌ای در حدود یک کیلومتر، که از نظر گرانشی مدارهای یکدیگر را پیوسته آشفته می‌ساخته‌اند، تشکیل شده‌باشند که؛ با برخورد با یکدیگر، به تدریج از ائتلاف خرده‌سیارک‌ها به سیارهٔ غالب تبدیل گردیده‌اند.

در مورد سامانهٔ خورشیدی، تصور می‌شود که با برخورد خرده‌سیارک‌ها، چند صد جنین سیاره‌ای ایجاد شده‌باشد. چنین جنین‌هایی به سرس و پلوتو شبیه بوده و با توده‌های جرمی از 1022 to 1023 kg کیلوگرم و چند هزار کیلومتر قطر بوده‌اند. در طول صدها میلیون سال، آنها نیز با یکدیگر برخورد کردند. دنبالهٔ جریان دقیق اینکه برخوردهای سیاره‌ای با برخورد جنین‌های سیاره‌ای با هم مواجه بوده دانسته نیست، اما تصور می‌شود که اولین برخوردها «نسل» جنین‌ها را با نسل دوم که شامل جنین‌های کم‌تر اما بزرگ‌تر است جایگزین شده‌است. اینها به نوبهٔ خود برای ایجاد نسل سوم جنین‌های کمتر، اما حتی بزرگتر ناچار به برخورد بوده‌اند. در نهایت تنها تعداد انگشت شماری از جنین‌ها باقی ماندند که برای تکمیل گِرد هم آیی سیاره‌ها مناسب بود.[۱]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. McBride, Neil; Iain Gilmour; Philip A. Bland; Elaine A. Moore; Mike Widdowson; Ian Wright (2004). An Introduction to the Solar System. Cambridge: Cambridge University Press. p. 56. ISBN 978-0-521-83735-4. 
A surviving protoplanet, Vesta.

A protoplanet is a large planetary embryo that originated within a protoplanetary disc and has undergone internal melting to produce a differentiated interior. Protoplanets are thought to form out of kilometer-sized planetesimals that gravitationally perturb each other's orbits and collide, gradually coalescing into the dominant planets.

In the case of the Solar System, it is thought that the collisions of planetesimals created a few hundred planetary embryos. Such embryos were similar to Ceres and Pluto with masses of about 1022 to 1023 kg and were a few thousand kilometers in diameter. Over the course of hundreds of millions of years, they collided with one another. The exact sequence whereby planetary embryos collided to assemble the planets is not known, but it is thought that initial collisions would have replaced the first "generation" of embryos with a second generation consisting of fewer but larger embryos. These in their turn would have collided to create a third generation of fewer but even larger embryos. Eventually, only a handful of embryos were left, which collided to complete the assembly of the planets proper.[1]

Early protoplanets had more radioactive elements, the quantity of which has been reduced over time due to radioactive decay. Heating due to radioactivity, impact, and gravitational pressure melted parts of protoplanets as they grew toward being planets. In melted zones their heavier elements sank to the center, whereas lighter elements rose to the surface. Such a process is known as planetary differentiation. The composition of some meteorites show that differentiation took place in some asteroids.

According to the giant impact hypothesis the Moon formed from a colossal impact of a hypothetical protoplanet called Theia with Earth, early in the Solar System's history.

In the inner Solar System, the three protoplanets to survive more-or-less intact are the asteroids Ceres, Pallas, and Vesta. Psyche is likely the survivor of a violent hit-and-run with another object that stripped off the outer, rocky layers of a protoplanet.[2] The asteroid Metis may also have a similar origin history to Psyche.[3] The asteroid Lutetia also has characteristics that resemble a protoplanet.[4][5] Kuiper-belt dwarf planets have also been referred to as protoplanets.[6] Because iron meteorites have been found on Earth, it is deemed likely that there once were other metal-cored protoplanets in the asteroid belt that since have been disrupted and that are the source of these meteorites.

In February 2013 astronomers made the first direct observation of a protoplanet forming in a disk of gas and dust around a distant star.[7]

See also

References

  1. ^ McBride, Neil; Iain Gilmour; Philip A. Bland; Elaine A. Moore; Mike Widdowson; Ian Wright (2004). An Introduction to the Solar System. Cambridge: Cambridge University Press. p. 56. ISBN 9780521837354.
  2. ^ "NASA Selects Investigations for Future Key Planetary Mission".
  3. ^ Kelley, Michael S; Michael J. Gaffey (2000). "9 Metis and 113 Amalthea: A Genetic Asteroid Pair". Icarus. 144 (1): 27–38. Bibcode:2000Icar..144...27K. doi:10.1006/icar.1999.6266.
  4. ^ "BIG PIC: 2 Pallas, the Asteroid with Protoplanetary Attitude". Discovery Space. Discovery Communications. 2009-10-08. Retrieved 2009-10-08.
  5. ^ Klotz, Irene (2011-10-27). "ASTEROID FAILS TO MAKE IT BIG: A newly studied asteroid is actually a planetary building block that stopped growing". Discovery News. Discovery Communications. Retrieved 2011-10-27.
  6. ^ Alan Boyle (2009-10-08). "Protoplanet frozen in time". MSNBC. Retrieved 2009-09-12.
  7. ^ "The Birth of a Giant Planet?". European Southern Observatory. 28 February 2013. Retrieved 2 March 2013.

External links