پس چه باید کرد ای اقوام شرق

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

پس چه باید کرد ای اقوام شرق که به اختصار به پس چه باید کرد هم معروف است، نام کتابِ شعری فلسفی نوشته اقبال لاهوری، نویسنده و شاعر اهل شبه‌قاره هند است. این کتاب به زبان فارسی نوشته شده و در سال ۱۹۳۶ میلادی چاپ شده‌است.

متن کتاب[ویرایش]

مثنوی پس چه باید کرد اے اقوام شرق که اکنون منتشر می شود، یکی از زیبا ترین و پرمایه ترین آثار اقبال لاهوری است که در سال ۱۹۳۶ میلادی انتشار است۔ در آن سالھا انگلستان بر سر زمینھای پھناوری از جھان و منجمله بر ھند و پاکستان و بنگله دیش کنونی استیلای مطلق و ھمه جانبه داشت و مردم این سرزمینھا درگیر مبارزہ برای آزاد سازی خویش بودند و استعمار بی رمق نیز در تلاشی نه چندان امید بخش برای حفظ امپراطوری و در آغازین نقطهٔ افکار و طرحھائی نو برای تغییر شکل و پوست اندازی و نھایت ادامه حیات بود۔
مثنوی پس چه باید کرد اے اقوام شرق اقبال لاهوری، در واقع چیزی جز انعکاس ھمین رویاروئی استعمارگرو استعمار شدہ در ھمه ابعاد اقتصادی، سیاسی و فرھنگی، نمی باشد، که خود با یک سلسله اندرزھا و ھشدارھا عجین و ھمراہ گردیدہ است۔ مولانا اقبال لاهوری مثنوی را با الھام از پیرو و مرشد خود مولانا جلال الدین رومی می آغازد و اینرو، در ابتدا از حکمت کلیمی و حکمت فرعونی آغاز سخن می کند و آنگاہ، در ادامه سخن از بلای فرنگی مآبی و آنھم با تمام عوارض و در ھمهٔ ابعادش در کشورھای شرقی و اسلامی یاد می نماید و سپس به روشن کردن معنی لا اله الا اللہ و جھان بینی توحیدی و تأثیر شگرف آن در زندگی موحدین و پرورش مردان حر می پرداز و پس از آن از معنی واقعی فقر، فقر خیبر گیر با نان شعیر پردہ بر می گیرد و سر انجام با خاوریان بمصداق یٰۤاَیُّهَا الَّذِیْنَ اٰمَنُوْۤا اِذَا تَنَاجَیْتُمْ فَلَا تَتَنَاجَوْا بِالْاِثْمِ وَ الْعُدْوَانِ وَ مَعْصِیَتِ الرَّسُوْلِ وَ تَنَاجَوْا بِالْبِرِّ وَ التَّقْوٰىؕ [۱]به راز گوئی می نشیند و از چه باید کرد سخن می گوید۔ [۲]

نمونه شعر[ویرایش]

پس چه باید کرد ای اقوام شرقباز روشن می‌شود ایام شرق
در ضمیرش انقلاب آمد پدیدشب گذشت و آفتاب آمد پدید
یورپ (اروپا) از شمشیر خود بسمل فتادزیر گردون رسم لادینی نهاد

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. قرآن: سورہ مجادله، آیه ۹۔
  2. مثنوی پس چه باید کرد اے اقوام شرق: ص ۵ـ۶۔ دفتر نشر فرھنگ اسلامی، تھران۔

پیوند به بیرون[ویرایش]