پارادوکس نیوکامب

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

پارادوکس نیوکامب (به انگلیسی: Newcomb's paradox) یا مسئلۀ نیوکامب، یک آزمایش فکری است دربارۀ بازیِ بینِ دو نفر، که به نظر می‌رسد یکی از آن‌ها می‌تواند آینده را پیش‌بینی کند. این‌که این مسئله واقعاً یک تناقض است، موردِ بحث است و از سویِ برخی از فیلسوفان با تردید نگریسته شده.
پارادوکسِ نیوکامب، توسطِ ویلیام نیوکامب، از دانشگاه کالیفرنیا طراحی شده است. اگرچه شهرتِ آن در بینِ جامعۀ فلسفی، مرهونِ تحلیلی است که رابرت نوزیک از آن ارائه داد و در سال ۱۹۶۹ به چاپ رسانید.[۱]

مسئله[ویرایش]

فردی بازی‌ای را انجام می‌دهد که نتیجۀ آن تحتِ تاثیرِ پیشگو است، موجودی که به نوعی نامعلوم آموزش دیده تا رفتارِ مردم را پیش‌بینی کند. ماهیتِ دقیقِ این پیشگو، در روایت‌هایِ مختلفی از که مسئله می‌شود، با هم فرق می‌کند. برخی می‌گویند این پیشگو، به این دلیل شناخته‌شده است که هیچ‌گاه اشتباهی از او سر نمی‌زند و کاملاً خطاناپذیر است. برخی دیگر فرض می‌کنند که پیشگو، می‌تواند میزانِ کمی خطا نیز داشته باشد. این پیشگو می‌تواند یک موجودِ فراهوشمندِ فضایی، کامپیوتری که مغزِ بازیکن‌ها را آنالیز می‌کند یا نوعی قدرتِ ماوراییِ دیگر باشد. اگرچه در روایتِ اصلی‌ای که نوزیک آن را تعریف می‌کند، او می‌گوید که پیش‌بینیِ پیشگو "تاحدِ زیادی حتمی" است.
به بازیکنِ این بازی، دو جعبه داده می‌شود. جعبۀ الف و جعبۀ ب. او دو حق انتخاب بیشتر ندارد: یا هر دو جعبه را با هم بردارد، یا تنها جعبۀ ب را انتخاب کند. جعبۀ الف، همیشه ۱۰۰۰ دلار پولِ نقد دارد، اما محتویِ جعبۀ ب، این‌گونه تعیین می‌شود: چند دقیقه قبل از بازی، پیشگو، پیش‌بینی می‌کند که بازیکن، جعبۀ ب را به تنهایی انتخاب می‌کند یا هر دو جعبه را با هم. اگر پیشگو، پیش‌بینی کند که او هر دو جعبه را با هم برمی‌دارد، در داخلِ جعبۀ ب، هیچ پولی گذاشته نمی‌شود. اما اگر او پیش‌بینی کند که بازیکن، تنها جعبۀ ب را برمی‌دارد، آن‌گاه در جعبۀ ب، ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ دلار پول قرار خواهد گرفت. زمانی که بازی شروع می‌شود و از بازیکن خواسته می‌شود که جعبه‌اش را انتخاب کند، پیشگو از قبل پیش‌بینی‌اش را کرده و محتوایِ جعبۀ ب، از قبل در آن قرار گرفته است. به عبارتی در شروعِ بازی، جعبۀ ب یا محتویِ ۱ میلیون دلار پولِ نقد، یا خالی است و دیگر پیشگو، نمی‌تواند محتویِ جعبۀ ب را تغییر دهد. پیش از شروعِ بازی، بازیکن از تمامِ قانون‌هایِ آن خبر دارد و می‌داند که محتویِ جعبۀ ب، از پیش چگونه تعیین شده و اینکه پیش‌بینیِ پیشگو، خطاناپذیر است. تنها چیزی که او از آن خبر ندارد، پیش‌بینی‌ای است که پیشگو کرده و به عبارتی اینکه جعبه خالی است یا نه.

منابع[ویرایش]

  1. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Newcomb's paradox»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۲۴ آوریل ۲۰۱۲).