پرش به محتوا

...و عدالت برای همه (فیلم)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
… و عدالت برای همه
پوستر فیلم
کارگرداننورمن جویسن
تهیه‌کنندهنورمن جویسن
پاتریک پامر
نویسندهوالری کرتین
بری لوینسون
بازیگرانآل پاچینو
جک واردن
لی استراسبرگ
جان فورسایث
کانی سایر
تام کوئین
موسیقیدیو گروسین
فیلم‌بردارویکتور جی کمپر
تدوین‌گرجان اف. برنت
تاریخ‌های انتشار
۱۹ سپتامبر ۱۹۷۹ (ایالات متحده)
مدت زمان
۱۱۹ دقیقه
کشورایالات متحده
زبانانگلیسی
هزینهٔ فیلم۴ میلیون دلار
فروش گیشه۳۳٬۳۰۰٬۰۰۰ دلار

... و عدالت برای همه (به انگلیسی: ...And Justice for All) فیلمی در ژانر جنایی، درام و مهیج به کارگردانی نورمن جویسن است. این فیلم محصول سال ۱۹۷۹ است. از بازیگران این فیلم می‌توان به آل پاچینو و جک واردن اشاره کرد. آل پاچینو برای بازی در این فیلم نامزد جایزه اسکار نقش اول مرد شد.

خلاصه داستان

[ویرایش]

وکیل جوان، «آرتور کرکلند» (پاچینو)، در کارش دچار دردسرهای بسیاری می‌شود؛ به خصوص وقتی که تصمیم می‌گیرد دفاع از «قاضی فلمینگ» (فورسایت) را - به اتهام هتک حرمت - به عهده گیرد…

شرح داستان

[ویرایش]

آرتر کرکلند، یک وکیل مدافع در بالتیمور، به دلیل مشت زدن به قاضی هنری تی. فلمینگ در حین بحث بر سر پرونده جف مک‌کالاف، به اتهام اهانت به دادگاه در زندان به سر می‌برد. مک‌کالاف به خاطر یک تخلف رانندگی جزئی متوقف شده بود، اما با یک قاتل هم‌نام خودش اشتباه گرفته شد و بدون اینکه جرمی ثابت شود، یک سال و نیم را در زندان گذرانده است. با وجود اینکه شواهد قوی جدیدی مبنی بر بی‌گناهی مک‌کالاف وجود دارد، فلمینگ به دلیل تاخیر در ارائه درخواست تجدیدنظر، از بررسی آن خودداری می‌کند و او همچنان در زندان می‌ماند. کرکلند پرونده جدیدی را برای دفاع از رالف ایجی آغاز می‌کند؛ یک مبدل‌پوش جوان سیاه‌پوست که به جرم سرقت دستگیر شده و وحشت دارد که به زندان فرستاده شود.

کرکلند مرتباً به پدربزرگش سام سر می‌زند که در خانه سالمندان است و روز به روز بیشتر دچار زوال عقل می‌شود. مشخص می‌شود که سام هزینه تحصیل حقوق کرکلند را پرداخته است. کرکلند همچنین رابطه‌ای عاشقانه با گیل پکر، عضو کمیته اخلاق حقوقی، آغاز می‌کند. کرکلند رابطه‌ای دوستانه با قاضی فرانسیس ریفورد دارد که او را سوار هلیکوپتر شخصی‌اش می‌کند و بی‌محابا پرواز می‌کند. ریفورد که کهنه‌سرباز جنگ کره است، تمایلات شدید به خودکشی دارد؛ او همیشه یک تفنگ در اتاقش در دادگاه و یک کلت ام۱۹۱۱ در غلاف شانه‌ای خود نگه می‌دارد. او حتی ناهارش را روی لبه پنجره دفترش، در طبقه چهارم، می‌خورد.

یک روز، به‌طور غیرمنتظره‌ای از کرکلند خواسته می‌شود تا وکالت قاضی فلمینگ را بر عهده بگیرد که متهم به حمله وحشیانه و تجاوز جنسی به زن جوانی به نام لیا شپرد است. اگرچه این دو از یکدیگر متنفرند، فلمینگ معتقد است که دفاع کسی که علناً از او متنفر است، به نفع او خواهد بود. فلمینگ با استفاده از یک مورد قدیمی نقض محرمانگی وکیل و موکل، کرکلند را تهدید می‌کند؛ موردی که اگر فاش شود، احتمالاً منجر به لغو پروانه وکالت کرکلند خواهد شد. دوست و شریک کرکلند، جی پورتر، نیز وضعیت روانی ناپایداری دارد. او بابت گرفتن حکم تبرئه برای متهمانی که واقعاً مرتکب جرایم خشن شده بودند، احساس گناه می‌کند. پورتر سرش را می‌تراشد و ادعا می‌کند این کار باعث می‌شود موهایش ضخیم‌تر رشد کند، اما مدام به تراشیدن ادامه می‌دهد. پس از یک فروپاشی روانی خشونت‌آمیز در دادگاه، که طی آن او بشقاب‌های شام را به سمت همه در راهرو پرتاب می‌کند، پورتر به بیمارستان منتقل می‌شود.

پیش از رفتن با آمبولانس، کرکلند از شریک دیگرش، وارن فرزنل، می‌خواهد که در غیاب او به جلسه دادگاه ایجی رسیدگی کند. کرکلند نسخه اصلاح‌شده‌ای از گزارش آزادی مشروط ایجی را به فرزنل می‌دهد و تأکید می‌کند که باید به قاضی نشان داده شود تا ایجی به جای زندان، حکم آزادی مشروط دریافت کند. فرزنل دیر به دادگاه می‌رسد و فراموش می‌کند نسخه اصلاح‌شده را به قاضی بدهد، که باعث می‌شود ایجی به زندان محکوم شود. کرکلند خشمگین می‌شود و به ماشین فرزنل حمله می‌کند و فاش می‌کند که ایجی سی دقیقه پس از صدور حکم، خودکشی کرده است. بعداً، مک‌کالاف که توسط سایر زندانیان مورد تجاوز و ضرب و شتم قرار گرفته، سرانجام کنترلش را از دست می‌دهد و پس از دزدیدن اسلحه، دو گروگان می‌گیرد. کرکلند از او خواهش می‌کند تسلیم شود و قول می‌دهد او را بیرون بیاورد، اما یک تک‌تیرانداز پلیس وقتی مک‌کالاف جلوی پنجره می‌آید، به او شلیک می‌کند و او را می‌کشد.

کرکلند که به‌وضوح آشفته است، پرونده قاضی فلمینگ را بر عهده می‌گیرد. فرانک باورز، دادستان پرونده، امیدوار است با محکوم کردن یک قاضی شهرتی برای خود دست و پا کند. موکل دیگر کرکلند، کارل تراورز، امیدوار است با ارائه عکس‌هایی از قاضی فلمینگ در حال انجام بی‌دی‌اس‌ام با شپرد در شب حمله، خدمات حقوقی رایگان دریافت کند. گیل تعهدات حرفه‌ای کرکلند برای دفاع از قاضی را به او یادآوری می‌کند. کرکلند عکس‌ها را به فلمینگ نشان می‌دهد و او به گناهکار بودن خود اعتراف می‌کند.

در دادگاه، فلمینگ شوخی می‌کند که دوست دارد زمانی شپرد را ببیند. در بیانیه آغازین، کرکلند با کنایه در مورد سیستم قضایی و جاه‌طلبی باورز صحبت می‌کند. او ناگهان دادگاه را غافلگیر کرده و فاش می‌سازد که فلمینگ گناهکار است و باید به زندان برود. کرکلند را در حالی که تمام مسیر فریاد می‌کشد و خشم خود را تخلیه می‌کند، از دادگاه بیرون می‌کشند؛ او فریاد می‌زند که «قاضی به مردم آسیب می‌زند». تماشاچیان برای کرکلند هورا می‌کشند، فلمینگ با شکست روی صندلی می‌نشیند و ریفورد که کلافه شده با عصبانیت خارج می‌شود. در حالی که کرکلندِ خسته روی پله‌های دادگاه نشسته است، جی پورتر در راه بازگشت به کار از کنارش می‌گذرد و کلاه‌گیسش را به نشانه احترام برای کرکلند برمی‌دارد.

بازیگران

[ویرایش]

تولید

[ویرایش]

نورمن جویسون گفت که جذب فیلم‌نامه شده بود زیرا برای او روشن می‌کرد که دادگاه نوعی صحنه نمایش است که در آن درامی اجرا می‌شود. او مجذوب امکانات طنزآمیز این سناریو شده بود.[۱] او همچنین شباهت‌هایی با سیاست روز می‌دید. او گفت: «زمانی بود که حرفه حقوقی مقدس و غیرقابل تعرض بود. سپس واترگیت پیش آمد... ما داریم متوجه می‌شویم که "در" قانون بودن به معنای "فراتر" از قانون بودن نیست.»[۲]

او مراقب بود تا ژانر فیلم را مشخص کند. «گاهی اوقات سخت است که مخاطب را به عقب برگردانیم. گاهی آن‌ها با فیلم به عنوان یک ملودرام همراه می‌شوند. ما توانستیم با چیزی تقریباً پوچ و مضحک آن‌ها را به عقب برگردانیم تا شوکه‌ای به آن‌ها وارد کنیم، زیرا نمی‌خواستم این فیلم به یک اثر پیام‌رسان صرف تبدیل شود.»[۳]

دونالد ساوینتز، دوست دوران دبیرستان بری لوینسون که وکیلی مشغول به کار بود، در مورد فیلم‌نامه به او مشاوره داد. وقتی تولید فیلم آغاز شد، ساوینتز به عنوان مشاور برای آل پاچینو و جان فورسایت خدمت کرد. او در فیلم در نقش یک وکیل مدافع ظاهر می‌شود.[۴]

لی استراسبرگ نقش کوچکی را به عنوان راهی برای کمک به شاگرد و دوستش پذیرفت. او نگران بود که آل پاچینو در حال کلیشه‌ای شدن باشد و می‌خواست او شاخه‌های دیگر را هم تجربه کند. جویسون احساس می‌کرد نقش پاچینو وارونه‌ای از نقش‌های معمول اوست، جایی که کرکلند فردی عاقل است که توسط دیوانگان احاطه شده است.[۵] پاچینو از این واقعیت خوشش می‌آمد که کرکلند «بخشی از امور بود، نه یک فرد تنها. نوع شخصیت‌هایی که من معمولاً بازی می‌کنم ضدقهرمان هستند.»[۶]

فیلم‌برداری در بالتیمور انجام شد، از جمله در منطقه دادگاه، یادبود واشینگتن در محله ماونت ورنون و فورت مک‌هنری.[۷] پاچینو صحنه «شما نظم دادگاه را برهم می‌زنید!» (You're out of order) را ۲۶ بار روی لبه ساختمان تمرین کرد.[۸] شهردار ویلیام دونالد شفر و کمیسیون فیلم شهر کاملاً از تولید حمایت کردند که ۱٫۵ میلیون دلار در محل هزینه کرد.[۵]

انتشار

[ویرایش]

این فیلم به عنوان نمایش جشن شب اختتامیه در جشنواره بین‌المللی فیلم تورنتو در ۱۵ سپتامبر ۱۹۷۹ اکران شد.[۹]

بازخورد

[ویرایش]

فیلم «...و عدالت برای همه» امتیاز ۷۸٪ را در راتن تومیتوز، ۵۸ از ۱۰۰ را در متاکریتیک و ۲۳ از ۳۰ را در زاگات کسب کرده است.[۱۰][۱۱][۱۲] مجله امپایر آن را یک «درام دادگاهی منسجم اما کمی کلیشه‌ای» می‌نامد و به آن ۳ ستاره از ۵ ستاره می‌دهد.[۱۳]

این فیلم در گیشه موفق بود. با بودجه‌ای متوسط معادل ۴ میلیون دلار تولید شد و بیش از ۳۳٫۳ میلیون دلار در آمریکای شمالی فروش کرد که آن را به بیست و چهارمین فیلم پرفروش سال ۱۹۷۹ تبدیل کرد.[۱۴]

رابرت آزبورن از هالیوود ریپورتر با اشتیاق نوشت: «فیلم پر از فضیلت است... تمام مؤلفه‌های یک فیلم بسیار محبوب را دارد.»[۱۵]

راجر ریجنت، منتقد فرانسوی، آن را یکی از قابل توجه‌ترین و مهم‌ترین فیلم‌های فصل نامید.[۱]

دیویی ای. چستر از نیو پیتسبورگ کوریر شباهت‌هایی را با رسوایی واترگیت و دستگیری اخیر دیوید اس. هیز (یک سیاستمدار ایالتی) به اتهام لواط ترسیم کرد.[۱۶]

به گفته روزنامه نیوزدی، اکثر منتقدان فیلم را دوست نداشتند.[۶]

راجر ایبرت از شیکاگو سان-تایمز احساس می‌کرد که فیلم آنقدر پر ازدحام است که به یک «آنتولوژی» (جُنگ) شبیه شده که تنها توسط «یکی از آن اجراهای با ولتاژ بالای آل پاچینو که آنقدر از خود مطمئن است که در مخالفت با آن تردید می‌کنیم» کنار هم نگه داشته شده است. او نتیجه گرفت: «صحنه‌های پایانی دادگاه مانند ماشینی ساخته شده‌اند تا مخاطب را به هورا کشیدن وادارند، و این ماشین کار می‌کند.»[۱۷]

وینسنت کنبی از نیویورک تایمز هیستری عمومی بازیگران را توصیف کرد، گویی آن‌ها هدایت شده بودند تا «پرده آخر نمایش سه مرد روی یک اسب» را بازی کنند. او شخصیت پاچینو را «یک ابله که به نفس نفس افتاده» می‌خواند و حدس می‌زند که همه در فیلم «چنان آستانه تحمل پایینی در برابر پریشانی عاطفی دارند که من به هیچ‌یک از آن‌ها اعتماد نمی‌کنم تا فیلم اشک‌ها و لبخندها را ببینند مگر اینکه توسط والدین یا سرپرست بزرگسال همراهی شوند.»[۱۸]

ورایتی گفت که ترکیب کمدی و درام در فیلم ناموفق بوده اما بی‌کفایت نبوده است.[۱۹]

یک منتقد با کنایه گفت که این فیلم به اندازه «یک آگهی ۶۰ ثانیه‌ای کی-تل (K-tel) تجاری است و به اندازه بیانیه آغازین یک وکیل، کاملاً عاری از محتواست.»[۲۰]

جوییش ادوکیٹ (The Jewish Advocate) فیلم را به دلیل ناتوانی در رسیدن به سطح فیلم‌نامه نیش‌دار پدی چایفسکی، در مقایسه با فیلم بیمارستان نامطلوب دانست. منتقد پایان‌بندی را مانند «یک قسمت بد از سریال تلویزیونی پری میسون» توصیف کرد.[۲۱]

بوستون گلوب از ناتوانی فیلم در تبدیل شدن به نسخه حقوقی تبصره ۲۲ ابراز تاسف کرد و کارگردان را مقصر دانست. «...و عدالت برای همه پتانسیل درام خود را در تمام صفحه نمایش می‌ریزد و جویسون هرگز برای تمیز کردن این کثیف‌کاری توقف نمی‌کند.»[۲۲]

این فیلم به عنوان تفسیری بر وضعیت خارجی بودن یهودیان در سیستم قضایی تحت سلطه پروتستان‌های سفیدپوست آنگلوساکسون (WASP) خوانش شده است.[۲۳]

ویلیام شول به واکنش کرکلند به خودکشی ایجی به عنوان یکی از «قوی‌ترین صحنه‌هایی که پاچینو تا به حال بازی کرده» اشاره کرد و به این بازیگر برای «پیروزی بر یک فیلم‌نامه غیرممکن» اعتبار داد.[۲۴] برایان دابلیو. فیربنکس نیز فیلم‌نامه را «بیش از حد ساختگی» خواند.[۲۵]

این فیلم نامزد دریافت دو جایزه اسکار شد. آل پاچینو نامزد جایزه اسکار بهترین بازیگر نقش اول مرد و والری کرتین و بری لوینسون نامزد جایزه اسکار بهترین فیلم‌نامه غیراقتباسی شدند.[۲۶] پاچینو همچنین برای بازی خود نامزد جایزه گلدن گلوب شد.[۲۷]

مضمون‌ها

[ویرایش]

...و عدالت برای همه به روش‌های گوناگونی در نقد آکادمیک مورد بحث قرار گرفته است. یک منتقد فیلم را هم به عنوان چرخشی بر کهن‌الگوهای برگرفته از اساطیر آرتوری (شاه آرتور) و هم به عنوان وسیله‌ای برای نقد اجتماعی جویسون می‌بیند، و اشاره می‌کند که چگونه کارگردان «می‌خواست داستانی بگوید که مردم را به فکر وادارد که آیا سیستم هنوز اجازه برقراری عدالت را می‌دهد یا خیر».[۲۸] منتقد دیگری فیلم را به عنوان کاوشی در «بیهودگی فضیلت» بالقوه می‌بیند که توسط قهرمان آرمان‌گرای فیلم نمایندگی می‌شود.[۲۹] منتقد سومی فیلم را در تعامل با شک‌گرایی دهه ۱۹۷۰ نسبت به نهادهای عمومی می‌بیند و خاطرنشان می‌کند که فیلم به وکیل آرمان‌گرا باور دارد اما همزمان هرگونه اعتقاد یا اعتماد به سیستم عدالت کیفری به عنوان یک کل را رد می‌کند.[۳۰] یک منتقد همچنین اشاره کرده است که تقابل آغازین فیلم از دادگاه باشکوه با فضای داخلی کثیف و کودکانی که سوگند وفاداری را به اشتباه می‌خوانند، نشان می‌دهد که «وعده قانون... تقریباً غیرممکن است که تجربه شود یا به دست آید».[۳۱]

میراث

[ویرایش]

بیانیه آغازین کرکلند در اوج فیلم شامل معروف‌ترین لحظه آن است، از جمله فریاد: «شما نظم دادگاه را برهم می‌زنید! شما نظم دادگاه را برهم می‌زنید! کل دادگاه نظم را برهم زده است! آن‌ها نظم را برهم می‌زنند!» (You're out of order). این صحنه بارها در رسانه‌های مردمی مورد تقلید (پارودی) قرار گرفته است، از جمله در سیمپسون‌ها و تئوری بیگ بنگ.[۳۲][۳۳] چارلز چمپلین این صحنه را «برانگیزاننده‌ترین پایان‌بندی از زمان راکی ۱» دانست[۳۴] و وب‌سایت Filmsite.org این صحنه را یکی از بهترین سخنرانی‌ها و تک‌گویی‌های سینمایی نامید.[۳۵] ام‌اس‌ان کانادا خاطرنشان کرد که کل این عبارت یکی از ۱۰ «دیالوگ سینمایی که اشتباه نقل‌قول می‌شوند» برتر است.[۳۶]

آلبوم سال ۱۹۸۸ گروه متالیکا با نام ...و عدالت برای همه نام خود را از این فیلم گرفته است.[۳۷]

منابع

[ویرایش]
  1. 1 2 Regent, Roger. "LE CINEMA." La Nouvelle Revue Des Deux Mondes, 1980, pp. 222–29.
  2. Douglas, Bruce A. "Justice for Pacino: Jewison's '...And Justice for All' A Study in Contrasts", The Muncie Star. December 2, 1979. B11.
  3. Garner, Jack. "Jewison Takes the Judiciary to Court in Stylish Satire", Fort Myers News-Press. November 4, 1979. 6E.
  4. Banisky, Sandy. "Performance: Pacino & Co., City Lawyer's Hollywood 'clients,' back in town for more", The Baltimore Sun. January 22, 1979. B6.
  5. 1 2 Taylor, Clarke. "MOVIES: 'LAWYER' PACINO CARRIES A BRIEF FOR COMEDY." Los Angeles Times. Jan 14, 1979. Calendar, 23.
  6. 1 2 Mills, Nancy. "Pacino: The Most Silent Actor Since Valentino. Al Pacino's Eloquent Silence", Newsday. October 28, 1979. B1.
  7. "Movies Made In Maryland". DelMarWeb. Archived from the original on 2012-07-27. Retrieved 2022-06-13.
  8. Simpson, Paul (2008). "P: Al Pacino". Movie Lists: 397 Ways to Pick a DVD. Profile Books. p. 266. ISBN 978-1847653550. Retrieved 2013-12-13.
  9. Adilman, Sid (September 12, 1979). "Strong Opening For Toronto Festival". Variety. p. 7.
  10. "...And Justice for All". Rotten Tomatoes. Fandango Media. Retrieved September 28, 2024.
  11. ...And Justice For All. Metacritic.
  12. Zagat (2010). Zagat: The World's Best Movies... To Make Sure You Have Seen before Your Popcorn Runs Out. Zagat Survey. pp. 4, 37. ISBN 9781604783230. Retrieved 2013-12-13.
  13. "And Justice For All: Solid but slightly cliched courtroom drama starring Al Pacino". Empire Online. Archived from the original on October 14, 2013. Retrieved May 10, 2022.
  14. خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام the numbers وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  15. Osborne, Robert. "And Justice for all." The Hollywood Reporter. September 17, 1979. 2.
  16. Chester, Dewey E. "Pacino at His Best in '...and Justice for all': CINEMA." New Pittsburgh Courier. Nov 17, 1979. A7.
  17. Ebert, Roger. "... and Justice for All". Chicago Sun-Times. January 1, 1979.
  18. Canby, Vincent. "Screen: Al Pacino in '...and Justice for All': Sorts of Breakdowns". The New York Times. October 19, 1979.
  19. "...And Justice For All", Variety. December 31, 1978.
  20. Kiely, John. "Toronto Film Festival Honors Hometown Boy", Kitchener-Waterloo Record. September 15, 1979. 62.
  21. Markell, Cecille. "And No Justice for Al Pacino", Jewish Advocate. December 6, 1979. A9.
  22. Blowen, Michael. "Pacino can't rescue 'Justice For All'", Boston Globe. October 20, 1979.
  23. Helfgott, Leonard M. "Crossing Over: Class, Race, and Ethnicity in the Baltimore Films of Barry Levinson." Wealth and Poverty in Jewish Tradition, edited by Leonard J. Greenspoon, Purdue University Press, 2015. 249.
  24. Schoell, William (2016). Al Pacino: In Films and on Stage, 2d Ed. McFarland, Incorporated, Publishers. 52–4.
  25. Fairbanks, Brian W. (2007). "Profiles: Al Pacino". The Late Show: Writings on Film (2nd ed.). Lulu.com. p. 230. ISBN 9781411633902. Retrieved 2013-12-13.
  26. "1980 Academy Awards". www.oscars.org (به انگلیسی). March 2022. Retrieved 2024-02-11.
  27. "And Justice for All". Golden Globes (به انگلیسی). Retrieved 2024-02-11.
  28. Haspel, Paul. "Arthur on a Quest in Baltimore Mythic Archetypes, Social Criticism, and Civic Self-Promotion in And Justice for All." Journal of Popular Film and Television 35.3 (2007): 127–32.doi.org/10.3200/JPFT.35.3.127-132
  29. Rostron, Allen. "Mr. Carter Goes to Washington." Journal of Popular Film and Television 25.2 (1997): 57–67.doi.org/10.1080/01956059709602751
  30. Jensen, Mikkel. "The Dark Comedy of the Courtroom: And Justice for All." American Studies in Scandinavia 55.1 (2023): 26–41.https://doi.org/10.22439/asca.v55i2.7042
  31. Silbey, Jessica M. The Subjects of Trial Films. PhD., University of Michigan, 1999. 148.
  32. Groening, Matt (1997). Richmond, Ray; Coffman, Antonia (eds.). The Simpsons: A Complete Guide to Our Favorite Family. Created by Matt Groening; edited by Ray Richmond and Antonia Coffman. (1st ed.). New York: HarperPerennial. p. 130. ISBN 978-0-06-095252-5. LCCN 98141857. OCLC 37796735. OL 433519M.
  33. Rich, Anthony (2013-05-09), The Love Spell Potential (Comedy, Romance), Johnny Galecki, Jim Parsons, Kaley Cuoco, Simon Helberg, Chuck Lorre Productions, Warner Bros. Television, retrieved 2020-09-10
  34. Champlin, Charles. "'Justice' Approaches the Bench-Skeptically: Pacino Takes on 'Justice' System." Los Angeles Times. Oct 14, 1979, pp. 1-2.
  35. "Best Film Speeches and Monologues 1978-1979". Filmsite.org. Retrieved 2012-01-28.
  36. "Top 10 most misquoted movie lines (...And Justice for All)". MSN Entertainment (Canada). June 6, 2011. Archived from the original on August 12, 2011. Retrieved December 13, 2013.
  37. "Metallica's '...And Justice for All': 10 Things You Didn't Know". Revolver. Archived from the original on 2018-09-05.

پیوند به بیرون

[ویرایش]