ویکی‌پدیا:هیئت نظارت

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

هیئت نظارت که گروهی متشکل از کاربران واجد شرایط ویکی‌پدیای فارسی است، در غیاب هیئت داوری در ویکی‌پدیای فارسی تشکیل می‌گردد. این سیاست، وظایف و اختیارات، شرایط اعضا، نحوهٔ کاندیداتوری، نحوهٔ انتخاب و مدت خدمت این هیئت را مشخص می‌کند. با تشکیل اولین دورهٔ هیئت داوری، هیئت نظارت فوراً تعطیل شده و سیاست‎‌های مربوط به آن بی‌اثر خواهند گردید و یا در صورت صلاحدید از آن سیاست‌ها در سیاست‌های مربوط به داوری استفاده خواهدشد. این هیئت اختیارات و دامنهٔ کار کوچک‌تری نسبت به هیئت داوری خواهد داشت و صرفاً مسئولیت رسیدگی به یک سری دعاوی خاص را خواهد داشت که در این سیاست مشخص شده‌است. شرایط رأی‌گیری و انتخاب اعضاء، دامنهٔ اختیار هیئت نظارت و روش کار این هیئت در این سیاست مشخص شده‌است. در سایر مواردی که این سیاست در مورد آنها سکوت کرده‌است می‌توان از دستورالعمل‌های مشخص‌شده در سیاست‌ها و رهنمودهای مربوط به هیئت داوری در ویکی‌پدیای انگلیسی استفاده نمود.

هیئت نظارت، هیئتی ۶ تا ۷ نفره از کاربران است که پنج عضو اصلی و یک یا دو عضو علی‌البدل دارد و یا هیئتی ۵ نفره است که سه عضو اصلی و دو عضو علی‌البدل دارد. در غیاب اعضای اصلی، و یا در شرایطی که اعضای اصلی جزو طرفین شکایت باشند، اعضای علی‌البدل، به ترتیب جانشین اعضای اصلی خواهند بود. یک نفر از اعضای هیئت سمت سخنگوی هیئت نظارت را دارا خواهد بود و انتخاب سخنگو با خود اعضای هیئت است.[۱]

وظایف و اختیارات[ویرایش]

بازپس‌گیری اختیارات مدیران یا دیوانسالاران[ویرایش]

در غیاب هیئت داوری در ویکی‌پدیای فارسی، هیئت نظارت وظیفهٔ تشخیص تخلف مدیران یا دیوانسالاران از قوانین مربوط به ایشان را برعهده دارد. مذاکرات هیئت نظارت باید در داخل محیط ویکی‌پدیای فارسی انجام شود و نتیجهٔ آن به شکل علنی در ویکی‌پدیای فارسی اعلام خواهد گردید. هیئت نظارت پس از شنیدن نظر و دفاعیات طرفین درگیر، نتیجهٔ مذاکرات و رأی قطعی خود را اعلام خواهد کرد. نتیجهٔ مذاکرات هیئت نظارت بسته به مورد می‌تواند یکی از موارد زیر باشد:

  1. ابقاء مدیر/دیوانسالار در صورتی که تشخیص هیئت این باشد که کاربر مزبور تخلفی صورت نداده‌است و یا تخلف وی با توجه به سابقهٔ مدیریتی/دیوانسالاری وی قابل اغماض است.
  2. بازپس‌گیری اختیارات مدیریتی یا دیوانسالاری در صورتی که تشخیص هیئت این باشد که کاربر مذکور مرتکب تخلف از قوانین ویکی‌پدیای فارسی شده و ادامهٔ مدیریت یا دیوانسالاری وی به زیان ویکی‌پدیا است.
  3. در صورتی که مدیر یا دیوانسالاری در حوزه‌هایی از فعالیتش مرتکب تخلفی شده‌است، اما در کل عملکرد مدیریتی/دیوانسالارانهٔ مثبتی داشته‌است، هیئت با اعلام تخلف وی می‌تواند او را برای مدت محدود یا نامحدود از برخی اختیارات مدیریتی یا دیوانسالارانه، در حوزه‌هایی که هیئت نظارت تشخیص داده، منع کند. این موارد می‌تواند شامل منع مدیر از اعمال مدیریت در نوشتارهایی خاص، منع مدیریت از رسیدگی به مسائل مرتبط با قانون حق تکثیر یا منع مدیر از رسیدگی به شکایات در مورد کاربر/کاربرانی خاص، و نظایر آن باشد.
  4. هیئت می‌تواند همچنین رأی به آن دهد که کاربر(ان) شکایت‌کننده نیز خود تخلفی انجام داده(اند) که نیاز به رسیدگی به آن‌ها می‌باشد. این هیئت در صورتی که لازم باشد می‌تواند محدودیت‌هایی در مورد کاربر(ان) متخلف طرف شکایت اعمال نماید.

نظر هیئت نظارت در این خصوص برای مدیر و سایر طرف‌های درگیر لازم‌الاجراست. هیئت نظارت در هر دوره، می‌تواند در آراء قبلی خود تجدید نظر نموده و آن را در هر زمان تغییر دهد. هیئت نظارت بجز آنچه صراحتاً در این سیاست و سیاست‌های مرتبط آمده‌است، اختیاراتی افزون بر کاربران عادی ندارد.

مراحل طرح شکایت[ویرایش]

  1. در صورتی که کاربر یا کاربرانی در رابطه با عملکرد مدیر یا دیوانسالاری مشکل و اختلافی داشته باشند، ابتدا باید سعی کنند مشکلات خود را از طریق دیگر راه‌های مندرج در ویکی‌پدیا:حل اختلاف حل نمایند.
  2. در صورت نتیجه‌بخش نبودن مراحل حل اختلاف، کاربر می‌تواند شکایت خود را در ویکی‌پدیا:تابلوی اعلانات هیئت نظارت به عنوان آخرین دستاویز مطرح نماید.
  3. در زمان ایجاد پرونده و در طول مدت بررسی آن، طرفین درگیر باید مدارک و دفاعیات خود را مبنی بر تخلف یا عدم تخلف طرفین درگیر، به هیئت نظارت ارائه دهند. شاکیان باید ذکر کنند که فکر می‌کنند مشخصاً از کدام سیاست (یا سیاست‌های) ویکی‌پدیا تخطی شده‌است و تمامی شواهد مربوطه را ارائه کنند. این مدارک از آن جهت مفید است که هیئت نظارت آن‌ها را بازبینی کند و بر اساس آن مدارک، نظر نهایی خود را اعلام کند.
  4. هیئت نظارت می‌تواند شکایت را قبول یا رد کند. این شرط جهت جلوگیری از شکایات غیر ضروری است. تشخیص قابل رسیدگی بودن شکایت با هیئت نظارت است.
    1. پیش فرض شکایت در هیئت نظارت قبول تمام پرونده‌ها می‌باشد.
    2. هیئت می‌تواند یک پرونده را رد کند اگر و تنها اگر دست کم بیش از دو سوم اعضای هیئت در صفحهٔ شکایت آن را قابل بررسی ندانند. در این حالت اعضای یاد شده باید توضیح بدهند که چرا پرونده قابل بررسی توسط هیئت نیست.
    3. هیئت می‌تواند بررسی پرونده را به دلیل طی نشدن روال حل اختلاف رد کند و از کاربران بخواهد ابتدا روال حل اختلاف (نظیر گفتگوی مستقیم و درخواست نظر سوم) را طی کنند.
    4. اگر هیئت تشخیص بدهد که پرونده با طی شدن روال حل اختلاف رفع نخواهد شد می‌تواند پرونده را مستقیماً بپذیرد.
    5. هیئت می‌تواند پرونده‌هایی را که در چارچوب اختیاراتش نیست رد کند.
  5. تخلفی که قبل از آخرین ارجاع ناموفق (با نتیجه «ادامه کار مدیر/دیوانسالار») برای عزل مدیر/دیوانسالار مربوطه و یا قبل از تصویب این قانون اتفاق افتاده‌است را نمی‌توان گزارش کرد.[۲]
  6. هیئت نظارت موظف است که حداکثر تا یک ماه پس از شروع بررسی پرونده، نتیجه نهایی را اعلام کند.
  7. نتیجهٔ جمع‌بندی برای طرفین لازم‌الاجراست. اگر نتیجهٔ بحث ابقاء مدیر/دیوانسالار باشد، تا ۲ ماه امکان درخواست مجدد برای برکناری از سوی کاربران متقاضی اولیه (در مورد هیچ مدیر یا دیوانسالاری) وجود ندارد.

کمک به مدیران در برخورد با کاربر متخلف[ویرایش]

در صورتی که مدیران در مورد برخورد با کاربری اختلاف نظر پیدا کنند، با درخواست حداقل سه مدیر از هیئت نظارت، پرونده کاربر متخلف به هیئت نظارت ارجاع می‌یابد. هیئت ظرف مدت مناسب تصمیم خود را در ویکی‌پدیای فارسی اعلام می‌کند و اگر این تصمیم نیازمند قطع دسترسی کاربر مورد نظر باشد، یکی از مدیران می‌بایست نظر هیئت را اعمال نماید.

انتخاب اعضا و دورهٔ فعالیت[ویرایش]

برگزاری انتخابات[ویرایش]

همه‌ساله در ابتدای ماه شهریور برای هر یک از کاربران ویکی‌پدیای فارسی که مایل به عضویت در هیئت نظارت می‌باشند و شرایط عضویت در آن را دارند، صفحهٔ رأی‌گیری درست می‌شود و پیوند از تمام این صفحه‌ها به صفحهٔ اصلی رأی‌گیری داده می‌شود. یکی از دیوانسالاران ویکی‌پدیا، تطبیق شرایط کاربران داوطلب با شرایط مندرج در این سیاست را بررسی خواهد نمود و کاربران فاقد شرایط را از فهرست حذف خواهد نمود. فهرست نامزدها براساس نام کاربری و به ترتیب حروف الفبا (ابتدا الفبای فارسی و سپس الفبای انگلیسی) مرتب شده و رأی‌گیری برای نامزدها آغاز خواهد شد. مدت‌زمان رأی‌گیری ۱۴ روز می‌باشد.

مدت دوره[ویرایش]

اعضای هیئت نظارت برای دوره‌های یک ساله و به صورت هم‌زمان انتخاب می‌شوند. هر دورهٔ هیئت نظارت از اول آبان‌ماه شروع می‌شود. دو ماه قبل از پایان دورهٔ هر هیئت نظارت، انتخابات هیئت نظارت بعدی آغاز می‌گردد. انتخاب اعضای هیئت نظارت برای دوره‌های متوالی بلامانع است. با تشکیل هیئت داوری و اعلام موجودیت آن، بلافاصله هیئت نظارت اختیارات خود را از دست خواهد داد.

شرایط استعفای اعضاء[ویرایش]

  • استعفای اعضای اصلی و علی‌البدل هیئت نظارت در هر زمان بلامانع می‌باشد.
  • هرگاه تعداد اعضای اصلی هیئت بر اثر استعفا، غیبت و یا هر دلیل موجه و غیرموجه دیگری به کمتر از تعداد تعیین‌شده در ابتدای دوره رسید، اعضای علی‌البدل به ترتیب میزان رأی بدست‌آورده جایگزین خواهندشد. جایگزینی تا آنجا ادامه خواهد یافت که هیچ عضو علی‌البدلی باقی نماند و پس از اینکه تعداد اعضای علی‌البدل به صفر رسید با برگزاری انتخابات میان‌دوره‌ای افراد جدیدی جایگزین خواهندشد. اگر تعداد افراد خارج‌شده از هیئت از تعداد اعضای علی‌البدل بیشتر باشد انتخابات میان‌دوره‌ای شامل انتخاب افراد اصلی نیز خواهدشد.

انتخابات میان‌دوره‌ای[ویرایش]

هرگاه تعداد اعضای علی‌البدل هیئت نظارت به صفر برسد و یا تعداد کل اعضای هیئت نظارت به میزانی کاهش یابد که اعضای علی‌البدل هم آن را پوشش ندهند، می‌بایست برای جایگزینی افراد جدید انتخابات میان‌دوره‌ای صورت پذیرد. تمام شرایط کاندیدها و رای‌دهندگان مانند انتخابات اول دوره می‌باشد. مدت زمان خدمت اعضای انتخاب‌شده همزمان با پایان پذیرفتن دورهٔ اصلی (مهر ماه) پایان خواهدیافت.

فهرست ناظران[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. تا پیش از ژوئیه ۲۰۱۴، فردی که بیشتر رأی را در انتخابات می‌آورد به طور خودبخود سخنگوی هیئت می‌شد. از آن زمان، طبق این بحث، انتخاب سخنگو به خود اعضای هیئت واگذار شده‌است.
  2. تا پیش از ۷ مهٔ ۲۰۱۶، نظارت هیئت شامل حال دیوانسالاران نمی‌شد. مطابق بند بالا، تخلفات دیوانسالارانه که قبل از تغییر این قانون رخ داده‌اند را نیز نمی‌توان گزارش کرد.