ویکی‌پدیا:میانجیگری

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
فارسیEnglish

میانجیگری جزئی از فرایند حل اختلافات محتوایی در ویکی‌پدیاست که در آن، یک کاربر بی‌طرف (میانجی) در اختلاف محتوایی پیش‌آمده بین دو یا چند ویرایشگر مداخله کرده و سعی می‌کند بحث را به سمت حصول توافق و اجماع و رفع اختلاف هدایت کند.

محدودهٔ میانجیگری[ویرایش]

هدف اصلی میانجیگری کمک به ویرایشگران ویکی‌پدیا برای مشارکت و همکاری مشتاقانه با یکدیگر از طریق رفع اختلافات پیش‌آمده بر سر محتوای مقالات است. در نتیجه، فرایند میانجیگری برای گله‌گزاری نسبت به رفتار سایر ویرایشگران نیست؛ این گلایه‌ها را باید نزد مدیران پروژه (وپ:تام) کرد. همچنین میانجیگری بین کسانی که محض کل‌کل کردن، اختلاف‌نظر دارند یا قصد مصالحه و کوتاه آمدن از موضعشان یا حتی فکر کردن به آن را ندارند بی‌فایده است. هدف میانجیگری ایجاد رابطهٔ مودت و دوستی بین طرفین اختلاف نیست؛ اما بالا بردن ظرفیت تحمل، جنبه و احترام متقابل بین آنان از جمله اهداف مهم میانجیگری است.

تعریف[ویرایش]

میانجیگری به هر شکلی که انجام گیرد از ویژگی‌های زیر برخوردار است:

  1. ویرایشگران با اختیار خود وارد گود میانجیگری می‌شوند و هر آن می‌توانند با اختیار خود گود را ترک کنند.
  2. نقش میانجی تسهیل و پیش بردن بحث برای حصول اجماع است، نه حکمیت و قضاوت و صدور حکم الزام‌آور.
  3. میانجی شخص ثالثی است که هم نسبت به موضوع اختلاف و هم نسبت به طرفین اختلاف بی‌طرف و غیردرگیر است.
  4. میانجیگری باید منحصر به رفع اختلافات پیش‌آمده سر محتوای یکی از صفحات ویکی‌پدیا بماند: شکوه از بی‌ادبی‌ها، بدرفتاری‌ها، و کج‌خلقی‌های دیگر ویرایشگران مناسب میانجیگری نیست.
  5. هرگاه موضع یکی از طرفین درگیری آشکارا غیرعقلانی است، میانجی صحت و دقت مطالب دانشنامه را فدای حصول توافق و رفع اختلاف نمی‌کند.

اَشکال میانجیگری[ویرایش]

درخواست‌های میانجیگری را می‌شود به یکی از راه‌های زیر مطرح کرد:

  1. هر یک از ویرایشگران ویکی‌پدیا می‌تواند در نقش میانجی برای رفع اختلافات ساده عمل کند.
  2. میانجی‌های زبده و آبدیده، برای رفع اختلافات شدید و دامنه‌دار به صورت رسمی خدمات میانجیگری ارائه می‌دهند. برای اطلاعات بیشتر به وپ:فهرست میانجی‌ها مراجعه کنید.

نظرهای مطرح‌شده در پروژهٔ نظر سوم جزو میانجیگری محسوب نمی‌شوند.

میانجی‌ها[ویرایش]

هر میانجی‌ای مختار است به شیوه و روش دلخواه خود اختلاف‌ها را رفع کند. نقش میانجی‌های ویکی‌پدیا با نقش اعضای هیئت داوری متفاوت است؛ میانجی‌ها صرفاً تسهیل‌کنندگان بحث‌ها هستند، ولی اعضای هیئت داوری مدارک و شواهد را بررسی کرده و حکم الزام‌آور صادر می‌کنند (من‌جمله تحریم کاربران).

شایسته است میانجی‌ها بنا بر تشخیص و صلاحدید خود، بهترین راه‌حلی را که به سود پروژه است، ارائه کنند. میانجی‌ها باید دقت کنند که هرگاه موضع یکی از طرفین مشاجره آشکارا غیرمنطقی است، دقت و صحت مطالب دانشنامه را فدای سازش و رفع اختلاف نکنند.

تنها پیش‌نیاز برای یک میانجی غیررسمی آن است که آن کاربر دارای حداقل میزانی از توانایی برای پروراندن بحث باشد (کاربران بی‌کفایت یا بسیار بی‌تجربه نباید میانجیگری کنند) و نسبت به موضوع مورد مناقشه پیش‌داوری نداشته باشد (کاربرانی که خود درگیر مناقشه هستند یا سوگیری‌شان نسبت به موضوع مناقشه قابل اثبات است نباید میانجیگری کنند).

ادارهٔ فرایند میانجیگری[ویرایش]

یکی از اهداف میانجیگری ایجاد بستری مناسب برای پیشبرد بحث به سوی نتیجه و اجماع بدون بروز بی‌نزاکتی، اخلال‌گری، و درام‌سازی است که گهگاه در صفحات بحث مقالات یا کاربران مشاهده می‌شود. برای ایجاد آن بستر و نیز مهار بحث‌ها، میانجی مجاز است قواعدی برای تعیین روال کار یا نحوهٔ رفتار کاربران وضع کنند. طرفین درگیری لازم است یا به این قواعد تن دهند و آن‌ها را رعایت کنند یا کلاً از فرایند میانجیگری پا پس بکشند. با وجود این، میانجی‌ها مجاز نیستند محدودیتی خارج از موضوع یا صفحهٔ مورد مناقشه بر طرفین درگیری تحمیل کنند. همچنین ممکن است میانجی قسمتی از یا کل نوشتهٔ یکی از طرفین اختلاف را به دلیل مؤدبانه یا مفید نبودن (مثلاً بحث راجع به کاربر و رفتارش به جای تمرکز بر روی محتوا) خط بزند، حذف کند، یا پنهان کند. میانجی می‌تواند از مدیران درخواست کند کاربری را که از فرایند میانجیگری پا پس نکشیده ولی از قواعد وضع‌شده تخطی می‌کند، پس از یک بار اخطار از جانب میانجی یا مدیر، قطع دسترسی کنند یا به نحوهٔ مناسب دیگری با او برخورد کنند.

همچنین میانجی مجاز است ادامهٔ مشارکتش در فرایند میانجیگری را مقید به شرایطی بکند که صلاح می‌داند. از جملهٔ این شرایط می‌تواند ممنوع کردن طرفین درگیری از تقابل با یکدیگر در سایر حوزه‌های دانشنامه تا زمان رفع مناقشه باشد.

قواعد و شرایطی که میانجی برای ادارهٔ بحث تعیین می‌کند می‌تواند شیوه و ترتیب بیان مواضع طرفین درگیری را محدود و مهار کند، اما این قواعد و شرایط نباید به گونه‌ای باشد که یکی از کاربران را کلاً از مشارکت در فرایند و اظهار نظر در بحث منع کند. اگر کاربری احساس می‌کند قواعد وضع‌شده توسط میانجی ناعادلانه است، باید ابتدا این موضوع را به اطلاع خود میانجی برساند.

ترجیح آن است که قواعد و شرایط تعیین‌شده توسط میانجی عملگرایانه باشند و پیش از آغاز فرایند میانجیگری به اطلاع طرفین رسانده شوند؛ اما میانجی مجاز است در میانهٔ فرایند میانجیگری، قواعد و شرایط را تغییر یا بهبود دهد تا مشکلات تازه‌بروزکرده یا پیش‌بینی‌نشده را برطرف کند یا بحث را بهتر و مؤثرتر اداره کند. هدف میانجیگری رسیدن به نتیجه‌ای است که به سود دانشنامه باشد، نه تضمین عدالت و مساوات برای طرفین مشاجره. میانجی‌ها با طرفین مشاجره ولی برای دانشنامه کار می‌کنند.

جستارهای وابسته[ویرایش]

Mediation is a component of the Wikipedia content-dispute resolution process. During mediation, a content dispute between two or more editors is subjected to the involvement of an uninvolved third party (who is the mediator). The role of the mediator is to guide discussion towards the formation of agreement over the disputed elements of content.

What to mediate

Mediation is to help Wikipedia editors to contribute willingly together by helping to resolve their good-faith disagreements over article content. As above, the mediation process is unsuitable for complaints about the behaviour of other editors; these should be directed to a project administrator (e.g. at Wikipedia:Administrators' noticeboard) for evaluation. Mediation equally is not suited to parties who are disagreeing "for the sake of disagreeing" or who have no intention of compromising or discussing the thinking behind their positions. It is not an aim of mediation to produce mutual amity between the disputants, but increased tolerance and respect is an important goal.

How to mediate

Mediation in any form will have the following features:

  1. Editors enter into mediation voluntarily and may withdraw from mediation at any time
  2. The role of the mediator is to facilitate consensus-building discussion, not to arbitrate or adjudicate disputes or issue binding decisions
  3. The mediator is a neutral third-party in relation to both the dispute and all the involved parties
  4. Mediation must relate exclusively to disputes over the content of a Wikipedia page: grievances relating to the conduct of another editor are not suitable for mediation
  5. Where the position of one disputant is clearly unreasonable, the mediator will not subvert the integrity of the encyclopedia in order to reach a resolution

You can ask any editor to act as a mediator for you. You can also request mediation on Wikipedia by using the Dispute Resolution Noticeboard.

Who can mediate

Editors acting as a mediator should have a clear ability to foster an agreement (clearly incompetent or seriously inexperienced users should not mediate). Mediators should have no personal prejudice about the issues or topics in dispute. Mediators should have no significant prior involvement with the users involved.

See also