ویکی‌پدیا:مقاله پیشنهادی هفته

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
میانبر:
Fire in Yazd Zoroastrian temple.jpg

تأثیر آیین‌های کهن ایرانی بر آیین زرتشت به آیین‌ها و عقاید اقوام ایرانی‌تبار و اقوام بومی فلات ایران در عصر مقدّم بر زرتشت و چگونگی تأثیرگذاری این آیین‌ها بر نوآوری دینی آیین زرتشت می‌پردازد. ساکنان و اقوام بومی ایران، که قبل از ورود آریایی‌ها در نقاط مختلف فلات ایران سکونت داشتند، دارای عقاید مهرپرستی بودند. احترام به گیاهان و درختان و به‌طور کلی تمام رستنی‌ها و جانوران سودمند برای جهان هستی، در میان ایرانیان رسم بوده‌است. برای شناخت دین در ایران باستان می‌توان به دو منبع اوستا و سنگ‌نبشته‌های هخامنشی استناد کرد. در اوستا چندین‌بار واژهٔ «ائیریه» به معنی آریایی تکرار شده‌است. «ائیریه» شکل باستانی ثبت شدهٔ واژهٔ «آریا» است که برای اشاره به مجموعهٔ اقوام ایرانی‌تبار و هندیان به‌کار می‌رود.

دین کهن اقوام ایرانی‌تبار برگرفته از عقاید کهن‌تر آریایی‌هاست که در آن عوامل طبیعی و روان مردگان اهمیت بسزایی داشتند. در طی تکامل این عقاید، هر یک از اجزای طبیعت، به‌صورت خدایی درآمده‌بود و بدین‌گونه خدایان بسیاری بر سرنوشت جهان فرمانروایی می‌کردند. در این رشته عقاید کهن آریایی‌ها، دو دسته از خدایان وجود داشتند که به آنان اهوره (نیروهای نیک) و دیوه (نیروهای پلید) گفته‌می‌شد. در میان این اقوام این عقیده وجود داشت که در جهان دو آیین و قانون وجود دارد: ارته به معنی نظم و تقوا و دروغ به معنی آشوب. اقوام هندوایرانی در زمانی بسیار کهن، به خدا-پدری اعتقاد داشتند که با نام و صفت‌های گوناگونی خوانده می‌شد. همهٔ خدایان چه اهوراها و چه دیوها، فرزندان او بودند، ولی خود او در امر آفرینش و امور جهان وظیفه‌ای برعهده نداشت. این اندیشه در ایران با نام آیین زروانی معروف است. این آیین کهن هندوایرانی، در فلات ایران چندبار متحول شد. در مرحلهٔ نخست، دیوان از خدایی افتادند و به مظاهر نیروی شر تبدیل شدند. در مرحلهٔ بعد، یک ویژگی دیگر، یعنی وجودی با نام اهورامزدا در رأس جهان خدایان افزوده شد. اهورامزدا در نوشته‌های هندی به چشم نمی‌خورد. تحول سومی که در فلات ایران رخ داد، از اهمیت افتادن زروان در دین زرتشت بود.

زرتشت کیش کهن آریایی را از اساس تغییر داد. او ستایش ایزدان باستان را منع کرد و ستایشگرِ خدای یگانه، یعنی اهورامزدا گردید. این تغییرات در بخش گات‌های اوستا به چشم می‌خورد. اما بخش‌های دیگر اوستا (یشت‌ها و یسنا) با اینکه اصول زرتشتی دارد، ولی یادآور آیین کهن آریایی‌ها است. در این بخش‌ها گروهی از ایزدان، فرشتگان و چه‌بسا دیوان، همان پروردگاران آریایی هستند که در بین ایرانیان و هندوان مشترک بودند.

ادامه...

مناسبت‌های خاص

در این فهرست، مقالاتی که پیشنهاد می‌شود در یک زمان خاص از سال نمایش داده شوند، وجود دارد. از آنجا که این مقالات در صفحه‌ی اصلی به نمایش در می‌آیند، باید معیارهایی داشته باشند که می‌توانید آنها را در ویکی‌پدیا:مقاله‌های برگزیده ببینید. لطفاً در کامل کردن این فهرست کمک کنید.

مقاله روز خاص
محمد روز تولد و درگذشت
شیراز ۱۵ اردیبهشت (روز شیراز)
خیام ۲۸ اردیبهشت
پروین اعتصامی ۲۵ اسفند (روز بزرگداشت)
کوروش بزرگ روز کوروش بزرگ: ۲۹ اکتبر (۷ آبان)
ایدز روز جهانی ایدز: ۱ دسامبر
حجت بن الحسن روز تولد

فهرست نمایش مقاله‌های در صفحهٔ اصلی

ما همینک در هفتهٔ ۶ از سال ۲۰۱۶ هستیم.

۲۰۱۶
هفته مقاله
۱ صفحه اصلی میلیون دلاری (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۲ کیسه‌داران (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۳ شهر خاموش (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۴ غزوه بدر (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۵ جانی دپ (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۶ سامانه هشدار زمین‌لرزه (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۷ پینک فلوید (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۸ کیک ایجاد
۹ قاسم حاجی‌زاده ایجاد
۱۰ آرامگاه داریوش یکم ایجاد
۱۱ تبریز ایجاد
۱۲ لاله ایجاد
۱۳ همدان ایجاد
۱۴ ساکورا ایجاد
۱۵ باشگاه فوتبال چلسی ایجاد
۱۶ اژدهای کومودو ایجاد
۱۷ رزیدنت ایول ۳: نمسیسپاکسازی قومی ایجاد
۱۸ داعی کبیر ایجاد
۱۹ جودی فاستر ایجاد
۲۰ سیفلیس ایجاد
۲۱ خیام ایجاد
۲۲ توابع مثلثاتیایجاد
۲۳ کیت وینسلتحجت بن الحسن ایجاد
۲۴ ساموئل خاچیکیان ایجاد
۲۵ رز ایجاد
۲۶ امینم ایجاد
۲۷ ماکیان ایکس یک ایجاد
۲۸ باشگاه فوتبال پرسپولیس تهران ایجاد
۲۹ محمد ایجاد
۳۰ دلفین ایجاد
۳۱ جو زمین ایجاد
۳۲ پرچم ایران ایجاد
۳۳ پروین اعتصامی ایجاد
۳۴ ایستگاه فضایی بین‌المللی ایجاد
۳۵ رفتار همجنس‌گرایانه در جانوران ایجاد
۳۶ اریس ایجاد
۳۷ نیروگاه هسته‌ای ایجاد
۳۸ نهنگ قاتل ایجاد
۳۹ طاهره قرةالعین ایجاد
۴۰ حجت بن الحسن ایجاد
۴۱ موزه هنرهای معاصر تهران ایجاد
۴۲ موزه هنرهای معاصر تهران ایجاد
۴۳ تاریخ ژاپن ایجاد
۴۴ سرماخوردگی ایجاد
۴۵ دیاکو ایجاد
۴۶ خان احمد خان ایجاد
۴۷ کعبه زرتشت ایجاد
۴۸ پنگوئن امپراتور ایجاد
۴۹ ایدز ایجاد
۵۰ کیتسونه ایجاد
۵۱ اردشیر بابکان ایجاد
۵۲ الکسی لئونوفمحمد ایجاد
۵۳ محمد (ویرایش • تاریخچه • بحث)



۲۰۱۴
هفته مقاله
۱ فری‌بی‌اس‌دی (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۲ فری‌بی‌اس‌دی (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۳ خمیر هزارلا (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۴ اراک (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۵ ژوزه مورینیو (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۶ فرگشت آب‌بازسانان (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۷ سرماخوردگی (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۸ شیراز (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۹ تاثیر آئین‌های کهن ایرانی بر آئین زرتشت (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۱۰ آلبرت اشپر (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۱۱ همدان (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۱۲ نوروز (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۱۳ ساکورا (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۱۴ فار کرای ۳ (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۱۵ تاریخ ژاپن (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۱۶ رنگرزی (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۱۷ پنگوئن امپراتور (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۱۸ شیطان هم می‌گرید ۴ (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۱۹ آرامگاه داریوش بزرگ (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۲۰ تیموتی برتون (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۲۱ مخزن خارجی شاتل فضایی (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۲۲ نقش رستم (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۲۳ اوپن‌بی‌اس‌دی (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۲۴ شیر (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۲۵ فوتبال (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۲۶ یوز (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۲۷ ۲۴ (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۲۸ محمد (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۲۹ نسل‌کشی یونانیان (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۳۰ یوری گاگارین (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۳۱ مردگان متحرک (بازی ویدئویی) (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۳۲ جنگ غزه ۲۰۰۹–۲۰۰۸ (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۳۳ پروژه آزمایشی آپولو–سایوز (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۳۴ آرامگاه داریوش بزرگ (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۳۵ شیطان تاسمانی (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۳۶ استان فارس (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۳۷ فرانسیم (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۳۸ روش مک کیب-تیل (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۳۹ جو زمین (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۴۰ باشگاه فوتبال رئال مادرید (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۴۱ گوگل (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۴۲ حجت بن حسن (مهدی) (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۴۳ زمین‌لرزه قائن (۱۳۷۶) (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۴۴ اسپهبد خورشید (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۴۵ قو (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۴۶ تمدن مایا (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۴۷ کیش یک آدم‌کش (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۴۸ حمله مغول به ایران (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۴۹ ایدز (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۵۰ سوشی (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۵۱ سرماخوردگی (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۵۲ رنگرزی (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۵۳ صفحه اصلی میلیون دلاری (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۲۰۱۴
هفته مقاله
۱ تمدن مایا (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۲ محمد (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۳ شیطان تاسمانی (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۴ کوروش بزرگ (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۵ پنگوئن امپراتور (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۶ داعی کبیر (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۷ دیاکو (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۸ حمله مغول به ایران (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۹ فعل عبارتی در زبان انگلیسی (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۱۰ فرورتیش (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۱۱ ساکورا (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۱۲ نوروز (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۱۳ نوروز (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۱۴ لاله (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۱۵ کیک (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۱۶ یوز (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۱۷ فوتبال (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۱۸ دلفین (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۱۹ خیام (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۲۰ ایدز (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۲۱ کیش یک آدم‌کش: افشاگری‌ها (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۲۲ اردشیر بابکان (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۲۳ سرماخوردگی (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۲۴ پرچم ایران (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۲۵ رآکتور شیمیایی ایجاد
۲۶ ایستگاه فضایی بین‌المللی ایجاد
۲۷ ناصر فکوهی (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۲۸ نشان شیر و خورشید (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۲۹ کاوشگر فینیکس (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۳۰ خان احمد خان (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۳۱ گوگرد (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۳۲ حجت بن حسن (مهدی) (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۳۳ باشگاه فوتبال بارسلونا (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۳۴ فیزیک پزشکی (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۳۵ جو زمین (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۳۶ کیسه‌داران (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۳۷ توکیو (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۳۸ روش مک کیب-تیل (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۳۹ باشگاه فوتبال منچستر یونایتد (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۴۰ ایالات متحده آمریکا (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۴۱ استیو جابز (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۴۲ رز (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۴۳ جودی فاستر (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۴۴ مایکل جکسون (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۴۵ انقلاب فرهنگی ایران (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۴۶ سکه بهار آزادی (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۴۷ اریس (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۴۸ براق (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۴۹ نهنگ قاتل (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۵۰ الکسی لئونوف (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۵۱ صادق هدایت (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۵۲ کیتسونه (ویرایش • تاریخچه • بحث)
۵۳ ماکی‌ماکی (ویرایش • تاریخچه • بحث)