ویکی‌پدیا:بازرسان کاربر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
وپ:بازرس به این‌جا تغییر مسیر می‌دهد. برای درخواست انجام بازرسی کاربر به ویکی‌پدیا:درخواست بازرسی کاربر مراجعه کنید.

در ویکی‌پدیا، بازرس کاربر (به انگلیسی: checkuser)، به کاربری گفته می‌شود که اختیاراتی دارد که با استفاده از آن می‌تواند به اطلاعاتی نظیر نشانی آی‌پی کاربران و سایر سیاهه‌های سرور را در شرایط خاص دسترسی پیدا کند تا از ویکی‌پدیا در برابر خرابکاری‌های بالقوه یا بالفعل مراقبت کند. اختیارات بازرسی کاربر تنها به تعداد معدودی از کاربران مورد اعتماد داده می‌شود و هر یک از این افراد قادر است به نحوه استفاده دیگر بازرسان کاربر ویکی‌پدیای فارسی از ابزار بازرسی کاربر نظارت کند.

در ویکی‌پدیای انگلیسی و دیگر پروژه‌های دارای ویکی‌پدیا:هیئت داوری، بازرسان کاربر از طریق انجام یک رای‌گیری اولیه انتخاب می‌شوند و تنها در صورت تایید توسط کمیته حکمیت به این اختیارات دسترسی می‌یابند. در ویکی‌پدیای فارسی کاربران در صفحه مخصوص می‌توانند درخواست انجام بازرسی کاربری را بدهند تا بازرسان کاربر اعمال کنند.

لوگوی بازرسان کاربر

سیاست[ویرایش]

نوشتار اصلی: m:CheckUser policy

استفاده از ابزار بازرسی برای جلوگیری از اخلال در ویکی‌پدیا و بررسی شکایات معقول در مورد ویرایش‌های خرابکارانه مجاز است.

زمینه بازرسی[ویرایش]

ابزارهای بازرسی برای مقابله با خرابکاری، بررسی فعالیت با حساب زاپاس، محدود کردن امکان اخلال در ویکی‌پدیا یا سایر پروژه‌های خواهر، و بررسی شکایات معقول در مورد ویرایش‌های خرابکاری به کار گرفته می‌شود. این ابزارها نباید با مقاصد سیاسی، اعمال فشار به ویرایشگران، یا برای تهدید یک ویرایشگر دیگر در موارد اختلاف نظر به کار گرفته شود.

باید توجه داشت که مواردی از مواردی از استفاده مشروع از حساب‌های جایگزین وجود دارد، به شرط آن که از حساب جایگزین به شکلی که با قوانین مغایر باشد (نظیر دو بار رای‌دادن در رای‌گیری‌ها یا القای حمایت از یک دیدگاه) استفاده نشود.

در برخی ویکی‌ها کاربران می‌توانند درخواست دهند که نشانی آی‌پی خودشان بررسی شود، مثلاً به این منظور که بی‌گناهی خود را در ارتباط با سوء استفاده از یک حساب زاپاس نشان دهند؛ باید توجه داشت که در برخی موارد درخواست بازرسی کاربر خود نوعی اخلال به حساب می‌آید و چنین درخواست‌هایی ممکن است اجرا نشوند.

آگاه ساختن حسابی که بازرسی می‌شود[ویرایش]

آگاه ساختن حسابی که مورد بازرسی قرار می‌گیرد مجاز است، اما الزامی نیست. هم‌چنین، آگاه ساختن جامعه ویکی‌پدیا از انجام یک بازرسی کاربر الزامی نیست، اگر چه می‌توان با رعایت اصول سیاست حفظ اسرار نسبت به آن اقدام ورزید.

بازرسی کاربر و سیاست محرمانگی[ویرایش]

نوشتار اصلی: m:Privacy policy/fa

ابزارهای بازرسی کاربر اجازه دسترسی به اطلاعات غیر علنی را به بازرسان کاربر می‌دهد. بنیاد ویکی‌مدیا حفظ اسرار کاربران خودش را بسیار جدی می‌گیرد، و مواردی وجود دارد که بین حفظ ویکی در برابر خرابکاری و اخلال از یک سو و حفاظت از اطلاعات خصوصی کاربران (ولو خرابکار) از سوی دیگر، تعارض پیش می‌آید. در چنین وضعیت حساسی، گاهی هیچ راه‌حل ایده‌آلی وجود ندارد؛ موارد زیر برخی از اصول و روش‌های متداول را که در ویکی‌پدیای انگلیسی به کار گرفته می‌شوند توضیح می‌دهد. از بازرسان کاربر خواسته شده که در مواردی که شک دارند، از یک بازرس کاربر با تجربه بیشتر راهنمایی بگیرند.

  1. بازرسان کاربر انتخاب آزادی در مورد استفاده از دسترسی خود دارند، به شرط آن که در راستای مقاصد مجاز باشد – به طور عام، در ارتباط با جلوگیری یا کاهش اخلال بالقوه یا بالفعل، یا بررسی شکایات معقول در مورد ویرایش‌های خرابکارانه باشد. (ر.ک. سیاست بازرسی کاربر)
  2. بازرسان کاربر می‌توانند درخواست‌ها را به صورت عمومی یا غیر از آن دریافت کنند، و تشخیص با خود آن‌هاست.
  3. درخواست‌ها نباید بر این اساس که «شاید» نتیجه بدهند و در نبود یک دلیل خوب و اختصاصی پذیرفته شوند. با این حال بازرسان کاربر اجازه دارند به طور محرمانه و بر اساس تشخیص خودشان نسبت به انجام بازرسی کاربر در حدود سیاست بازرسی کاربر اقدام کنند – منظور انجام بازرسی در مواردی است که به طور معقولی با موارد اخلال یا خرابکاری در ویکی‌پدیا مرتبط باشد.
  4. انتشار نتایج بازرسی کاربر در چارچوب سیاست حفظ اسرار صورت می‌گیرد، و بنا بر این سیاست انتشار اطلاعات فردی به جز در چند مورد خیلی خاص مجاز نیست؛ این موارد از قرار زیر هستند:
    • «با اجازه کاربر مربوطه»
    • «در مواردی که کاربر به خرابکاری در مقاله‌ها بپردازد یا به رفتار اخلال‌گرانه تداوم ورزد، اطلاعات ممکن است برای نشانه‌روی درست بستن‌های آی‌پی، یا تنظیم شکایت برای ارسال به شرکت ارائه کننده خدمات اینترنت منتشر گردد» و
    • «در مواردی که حفاظت از حقوق، اموال یا امنیت بنیاد ویکی‌مدیا، کاربران آن یا عموم مردم الزامی باشد».

انتشار اطلاعات آی‌پی[ویرایش]

اعلام این که چند حساب کاربری نام برده شده از یک نشانی یا بازه آی‌پی استفاده می‌کنند، مادامی که به نشانی یا بازه آی‌پی اشاره نشود یا تنها توضیحات کلی (نظیر نام یک شرکت بزرگ ارائه‌دهنده خدمات اینترنت) ارائه شود (به شکلی که امکان احراز هویت یک فرد خاص را فراهم نیاورد)، معمولاً مغایر با سیاست حفظ اسرار قلمداد نمی‌شود. ارتباط دادن یک نشانی آی‌پی با یک نام کاربری نامطلوب است، چرا که نشانی‌های آی‌پی در طول زمان تغییر می‌کنند. (زمانی که بازه بزرگ آی‌پی اعلام شود، این مساله کمتر مصداق دارد چون با بزرگ‌تر شدن بازه آی‌پی، امکان احراز هویت یک فرد خاص کمتر می‌شود.) بازرسان کاربر از روش‌های مختلفی برای پرهیز از این کار بهره می‌برند اما در برخی موارد امکان پرهیز از اعلام ارتباط بین یک نشانی یا بازه آی‌پی و یک حساب کاربری وجود ندارد؛ به علاوه کاربری که به اخلال در ویکی‌پدیا می‌پردازد باید این بها را بپزیرد که یک نشانی آی‌پی به حساب کاربری‌اش ارتباط داده شود. وضعیت یاد شده در این مثال‌ها رخ می‌دهد:

  • کاربری از طریق نشانی‌های آی‌پی متعدد (یا ترکیبی از نشانی‌های آی‌پی و حساب‌های کاربری مختلف) به اخلال‌گری می‌پردازد. امکان بستن دسترسی تمام این موارد به نحوی که دیگران نتوانند ارتباطی بین این بستن‌ها پیدا کنند وجود ندارد.
  • کاربری از طریق چندین حساب کاربری اخلال‌گری می‌کند و امکان دارد که حساب‌های جدیدی نیز بسازد، لذا بستن بازه آی‌پی مورد استفاده توسط وی الزامی است.

بازرسان کاربر از روش‌های مختلفی برای جلوگیری از کشف چنین روابطی بهره می‌برند (بازرسان کاربر تازه‌کار باید در این مورد از افراد باتجربه سوال کنند و روش‌ها را فرا بگیرند)، اما در بسیاری موارد پرهیز از بر جا گذاشتن چنین شواهدی عملاً امکان‌پذیر نیست.

نگاه داشتن اطلاعات آی‌پی[ویرایش]

همچنان که توسط ویکی‌مدیا مقرر گشته‌است، ابزار بازرسی کاربر اطلاعات آی‌پی و سایر اطلاعات کاربران را تا تنها مدت زمان مشخصی نگاه می‌دارد، تا نگرانی در خصوص نگهداری اطلاعات قدیمی که احتمالاً ارزش کمتری دارند وجود نداشته باشد. به طور کلی اگر یک مورد به تازگی رخ نداده باشد، نیاز به اقدامات مدیریتی هم ندارد.

راهنمایی به بازرسان کاربر[ویرایش]

سیاست بازرسی کاربر در فراویکی در خصوص حفظ محرمانگی راهنمایی‌های زیر را ارائه می‌کند:

حتی اگر کاربری اقدام به سوء استفاده می‌ورزد، بهتر است تا حد امکان از نشر اطلاعات خصوصی وی پرهیز کرد.
  • در حالت کلی، نشانی‌های آی‌پی را افشا نکنید. تنها اطلاعاتی نظیر «از یک شبکه استفاده می‌کنند/نمی‌کنند» یا از این دست بدهید. اگر اطلاعات مفصل‌تری ارائه می‌کنید، اطمینان حاصل کنید که کسی که اطلاعات را به او می‌دهید قابل اطمینان است و آن را برای دیگران افشا نخواهد کرد.
  • اگر کاربری گفته که در جایی زندگی می‌کند و اطلاعات آی‌پی این ادعا را تایید می‌کند، تایید آن در صورت نیاز مصداقی از افشای اطلاعات محرمانه نیست.
  • هر زمان که شک دارید، هیچ جزئیاتی ارائه نکنید (m:Help:CheckUser می‌گوید: «هر زمانی که شک داشتید، جزئیاتی ارائه نکنید و مانند یک توپ پیشگو سخن برانید»)

ویکی‌پدیای انگلیسی ایده‌آل دیگری را نیز در نظر می‌گیرد: اگر از شما درخواست شد یک بازرسی را انجام بدهید، همواره از کاربر بخواهید شواهدی نشان دهد که این بازرسی لازم و موجه است، و خودتان نیز وجود مبنای منطقی را تایید کنید تا اگر بعداً مورد پرسش قرار گرفتید، بتوانید توضیح دهید. هیچ پیش‌فرضی را نپذیرید، صرف نظر از این که چه کسی از شما درخواست می‌کند.

«سنگ مفت، گنجشک مفت»[ویرایش]

این اصطلاح برای توصیف مواردی به کار می‌رود که بازرسی کاربر در نبود شواهد کافی برای توجیه ضرورت انجام آن، صورت بپذیرد. انجام بازرسی کاربر در نبود شواهد کافی سوء استفاده از چندین حساب کاربری موجه نیست. باید توجه داشت که بازرسی یک حساب کاربری زمانی که صاحب اصلی حساب مشخص نباشد اما شواهد کافی برای سوء استفاده از چند حساب کاربری وجود داشته باشد، مصداقی از این وضعیت نیست. هم‌چنین باید توجه داشت که این که جواب بازرسی کاربر منفی باشد، به این معنی نیست که انجام بازرسی کاربر توجیه نداشته است.

عمل بازرسی کاربر[ویرایش]

کاربری که دسترسی بازرسی کاربر داشته باشد، گزینه‌ای اضافی با نام «بازرسی کاربر» در قسمت ویژه:صفحه‌های ویژه خواهد داشت.

نکات[ویرایش]

CheckUser1.png
نوشتار اصلی: m:Help:CheckUser

صفحهٔ راهنمای ابزار بازرسی کاربر این اطلاعات را به کاربران ارائه می‌کند:

  • ابزار بازرسی کاربر یک ابزار فنی است و استفاده از آن نیازمند برخورداری از دانش کافی در خصوص نشانی‌های آی‌پی، بازه‌های آی‌پی، اصول مرتبط و استفاده درست از این اطلاعات می‌باشد.
  • بازرسی کاربر یک ابزار جادویی در ویکی نیست. تقریباً تمام درخواست‌های آی‌پی به این خاطر انجام شده‌اند که دو کاربر رفتار مشابهی داشته‌اند یا یک ویرایشگر به شکلی رفتار می‌کرده که مطرح‌کننده امکان اخلال‌آفرینی در ویکی بوده‌است. مطابقت دادن عادات ویرایشی امری خطیر است؛ تطابق نشانی آی‌پی تنها یک مدرک اضافی است (اگر باشد).
  • بیشتر نشانی‌های آی‌پی کاربران اینترنت مبتنی بر شماره‌گیری (dialup) و بسیاری از نشانی‌های آی‌پی کاربران اینترنت مبتنی بر خطوط دیجیتال استیجاری (DSL) متغیر هستند و ممکن است در هر نشست کاربری، یا هر روز، هر هفته، هر چند ماه یکبار، یا به ندرت تغییر کنند. به جز در مواردی که زمان دسترسی دو کاربر بسیار نزدیک به هم است، در مورد تطبیق دادن نشانی‌های آی‌پی احتیاط کنید. بعد از مدتی، شما فرا خواهید گرفت که کدام شرکت ارائه‌کننده خدمات اینترنتی آی‌پی‌ها را زود به زود و کدام دیر به دیر تغییر می‌دهد. اگر آی‌پی متعلق به یک پروکسی باشد، ممکن مطابقت آن درست نباشد (بسته به اندازه سازمانی که آن پروکسی را در اختیار دارد). اگر پروکسی متعلق به یک شرکت ارائه‌دهنده خدمات اینترنت باشد، به احتمال زیاد تطابق آی‌پی ناشی از زاپاس بودن حساب‌ها نیست. (توجه داشته باشید که برخی کاربران به خصوص آن‌هایی که با موارد فنی آشنایی دارند، ممکن است بتوانند تشخیص دهند که کدام آی‌پی متعلق به یک پروکسی است، ثابت یا متغیر است، و با چه سرعتی تغییر می‌کند).
  • برای بازرسان کاربر یک فهرست رایانامه‌ای (checkuser-l@lists.wikimedia.org) و یک کانال آی‌آرسی (#wikimedia-checkuser) وجود دارد، تا از طریق آن با دیگر بازرسان کاربر مشورت کنند و در خصوص تفسیر نتیجه بازرسی کاربر به ویژه در موارد پیچیده راهنمایی بگیرند. هر دوی این موارد توسط بازرسان کاربر تمام پروژه‌های بنیاد ویکی‌مدیا استفاده می‌شوند و منحصر به پروژه خاصی نیستند. دسترسی به کانال آی‌آرسی تنها با دعوت امکان‌پذیر است.

دلایل و گفتگوها[ویرایش]

بازرسان کاربر می‌بایست دلایلی مطابق با سیاست‌ها برای انجام بازرسی کاربر، شناسایی کاربرهای خاطی، بستن دسترسی آن‌ها داشته باشند، و در صورتی که توسط بازرس کاربر دیگری در مورد این اقدامات مورد پرسش قرار گرفتند، می‌بایست این دلایل را به طور واضح و کامل شرح دهند.

بستن‌های ناشی از بازرسی کاربر[ویرایش]

مدیرانی که دسترسی بازرسی کاربر دارند می‌توانند دسترسی کاربران را بر اساس اطلاعات محرمانه‌ای که از بازرسی کاربر به دست آمده قطع کنند، و انجام این کار (اگر چه با استفاده از ابزارهای مدیریتی صورت می‌گیرد) در حوزه اقدامات بازرسی کاربر تلقی می‌گردد. در ویکی‌پدیاهای دارای کمیته داوری، این قبیل قطع دسترسی‌ها تنها توسط هیئت داوری قابل بررسی هستند و مدیران فاقد دسترسی بازرسی کاربر مجاز به باز کردن دسترسی کاربر بسته شده نیستند، مگر آن که قبلاً با بازرس کاربر در این باره مشورت کرده باشند.

سیاهه[ویرایش]

درخواست‌های بازرسی کاربر به همراه دلیل انجام آن‌ها به طور محرمانه سیاهه‌برداری می‌شوند. سیاهه کامل این اقدامات برای دیگر بازرسان کاربر از طریق ویژه:بازرسی کاربر قابل دسترسی است. این سیاهه اطلاعاتی نظیر نام کاربری که بازرسی را انجام داده، زمان انجام بازرسی، درخواست انجام شده و دلیل ارائه شده را شامل می‌شود. این سیاهه نتیجه بازرسی یا اطلاعات آی‌پی کاربران را شامل نمی‌شود.

کسب و خلع دسترسی[ویرایش]

در ویکی‌پدیای فارسی بازرسان کاربر از طریق رای‌گیری انتخاب می‌شوند و نتیجه رای‌گیری در فراویکی اعلام می‌گردد تا ویکی‌بدها دسترسی لازم را به افراد اعطا کنند. بازرسان کاربر می‌توانند برای خلع دسترسی خود در فراویکی درخواست بدهند.

در ویکی‌پدیای انگلیسی و سایر ویکی‌های دارای کمیته داوری، تصمیم‌گیری در خصوص اعطا و خلع دسترسی بازرسی کاربر توسط کمیته داوری انجام می‌شود.

سوء استفاده[ویرایش]

نوشتار اصلی: m:CheckUser_policy#Removal_of_access

سیاست بنیاد ویکی‌مدیا در خصوص خلع دسترسی بازرسان کاربر چنین اظهار می‌دارد:

هرگاه کاربر دارای دسترسی بازرسی کاربر که به مدت یکسال غیر فعال باشد، دسترسی بازرسی کاربر از وی گرفته می‌شود.

در صورت سوء استفاده از ابزار بازرسی کاربر، اختیارات بازرسی کاربر از کاربر خاطی بلافاصله گرفته خواهد شد. این اتفاق از جمله در مواردی رخ می‌دهد که بازرس به کنترل حساب‌های کاربری دیگران به طور روتین و بدون شواهد کافی بپردازد.

موارد مشکوک به سوء استفاده از دسترسی بازرسی کاربر باید درون هر ویکی به بحث گذاشته شود. در ویکی‌های دارای کمیته داوری، تصمیم در مورد خلع دسترسی بازرس بر عهده کمیته داوری است. خلع دسترسی تنها توسط ویکی‌بدها امکان‌پذیر است. ویکی‌بدها نمی‌توانند سر خود تصمیم به خلع دسترسی بگیرند اما می‌توانند به جمع‌آوری اطلاعات در خصوص سوء استفاده کمک کنند (مثلاً با بررسی سیاهه‌ها). در صورت لزوم، و به ویژه در موارد نقض سیاست حفظ اسرار، هیئت امنای بنیاد ویکی‌مدیا می‌تواند دستور خلع دسترسی را بدهد.

شکایات مرتبط با نقض سیاست بازرسی کاربر یا نقض سیاست حفظ اسرار باید به کمسیون بازرسی ارائه شوند.

شکایات در خصوص افشای اطلاعات هویتی یا موارد نقض بالقوه سیاست حفظ اسرار بنیاد ویکی‌مدیا باید به کمسیون بازرسی ارائه شوند. سایر شکایات مرتبط با سوء استفاده از بازرسی کاربر در ویکی‌های دارای کمیته داوری به این کمیته ارائه می‌شوند.


درخواست‌های دسترسی بازرسی‌کاربر[ویرایش]

فهرست بازرسان کاربر ویکی‌پدیای فارسی از طریق ویژه:فهرست کاربران/checkuser قابل دسترسی است. در زیر، پیوندی به درخواست‌های دسترسی بازرسی کاربر در ویکی‌پدیای فارسی وجود دارد.

درخواست‌های موفق

درخواست‌های ناموفق