پرش به محتوا

تفاوت میان نسخه‌های «فلسفه و ادبیات»

جز
جایگزینی با اشتباه‌یاب: استدلات⟸استدلالات، همچمین⟸همچنین، کندکاو⟸کندوکاو
(ابرابزار)
جز (جایگزینی با اشتباه‌یاب: استدلات⟸استدلالات، همچمین⟸همچنین، کندکاو⟸کندوکاو)
فلاسفه دیگر برای انتقال آموزه‌های خود [[روایت|به روایت متوسل شده‌اند.]] [[ابن طفیل|ابوباسر]] (ابن [[فلسفه اولیه اسلامی|توفیل) فیلسوف]] کلاسیک اسلامی قرن دوازدهم، نوعی روایت ''داستانی عربی با عنوان حی بن یقظان را'' به عنوان پاسخی به ''تهافت الفلاسفه'' [[غزالی]] نوشت، و سپس ابن نفیس [[علم کلام|متکلم اسلامی و فیلسوف]] قرن ۱۳، فیلسوف [[ابن نفیس|ابن النفیس]] نیز روایت داستانی ''الرسالة الکاملیة فی السیرة النبویة را'' به عنوان پاسخی به حی بن یقظان به نگارش درآورد. [[فریدریش نیچه|فریدریش نیچه ،]] فیلسوف آلمانی، غالباً ایده‌ها و نظریات خود را با شیوه‌های ادبی بیان می‌کرد، از جمله مهمترین آنها ''[[چنین گفت زرتشت|چنین سخنی گفت زرتشت]]'' است که روایتی است دوباره از آموزه‌های [[زرتشت]]. [[مارکی دو ساد]] و [[آین رند]] رمان‌هایی نوشته‌اند که در آن‌ها شخصیت‌ها به عنوان سخنگو موضع‌گیری‌های فلسفی عمل می‌کنند و در چارچوب پلات داستان مطابق با آن مواضع عمل می‌کردند. [[جرج سانتایانا|جورج سانتایانا]] همچنین فیلسوفی بود که رمان و شعر می‌نوشت. رابطه شخصیت‌های سانتایانا و اعتقادات او پیچیده‌تر است. [[اگزیستانسیالیسم|اگزیستانسیالیستها]] از جمله شماری از مهم‌ترین آن‌ها از قبیل [[زبان فرانسوی|نویسندگان فرانسوی]] از داستان برای انتقال دیدگاه‌های فلسفی خود استفاده می‌کردند. رمان ''[[تهوع (رمان)|تهوع]]'' و نمایشنامه ''بدون خروج'' [[ژان-پل سارتر|از ژان پل سارتر]] و ''بیگانه ی'' [[آلبر کامو]] شامل این مواردند. تمام آثار داستانی موریس بلانشو شامل ''"گامی نه به فراسو"''، ''"جنون روز'' " و ''"نوشتار فاجعه"، در بین سایرین،'' مجموعه ای برجسته و چشمگیر از ارتباطات و تعاملات مابین فلسفه و ادبیات را به نمایش می‌گذارند. همچنین کارت پستال '': از سقراط به فروید و فراتر از آن'' اثر ژاک دریدا.
 
تعدادی از فلاسفه تأثیر مهمی در ادبیات داشته‌اند. [[آرتور شوپنهاور]]، عمدتاً به سبب نتایج سیستم زیبایی شناسانه اش، شاید تأثیرگذارترین فیلسوف متاخر در تاریخ ادبیات باشد. رمان‌های سپسین توماس هاردی غالباً به مضامین شوپنهاوری اشاره می‌کنند، به ویژه کتاب ''جود گمنام''. شوپنهاور همچمینهمچنین تأثیر مهمی در [[جوزف کنراد|جوزف کنراد داشت]]. شوپنهاور تأثیری کمتری خاص اما با پراکندگی بیشتر در [[نمادگرایی|جنبش نمادگرایی]] در ادبیات اروپا داشت. لیونل جانسون ''در مقاله خود با عنوان "فرهنگ فاون'' " به زیبایی‌شناسی شوپنهاور اشاره می‌کند. تمامی آثار ژاک دریدا تأثیراتی عمیق در به اصطلاح فلسفهٔ قاره ای و درک نقش ادبیات در مدرنیته داشته‌اند.
 
سایر آثار داستانی که دارای محتوای فلسفی در نظر گرفته می‌شوند عبارتند از:
آثاری تعدادی از فیلسوفان جدای از محتوای فلسفی به دلیل ارزش‌های ادبی اشان خوانده می‌شوند. فلسفه در ''[[تأملات|مراقبه]]''‌های [[مارکوس آئورلیوس|مارکوس اورلیوس]] [[امپراتور روم]]، نوعی رواقی گرایی غیر اصیل است، اما ''مراقبه''‌ها هنوز بخاطر ارزش ادبی و بینشی که برای شناخت عملکرد ذهن امپراتور به خوانندگان ارائه می‌دهند، خوانده می‌شوند.
 
[[آرتور شوپنهاور|فلسفه آرتور شوپنهاور]] به دلیل کیفیت و خوانایی نثر آن، مانند برخی از آثار تجربه گرایان انگلیسی، از جمله [[جان لاک|لاک]] و [[دیوید هیوم|هیوم، مورد توجه قرار گرفته‌است]]. [[سورن کی‌یرکگور|سبک سورن کی یرکگارد]] اغلب به عنوان هنری شاعرانه و همچنین فلسفی مورد توجه قرار گرفته‌است، به ویژه در ''[[ترس و لرز]]'' یا این/ یا آن. [[فریدریش نیچه|آثار فردریش نیچه]] مانند " ''[[چنین گفت زرتشت|چنین گفت زرتشت"]]'' اغلب شبیه اشعار منثور هستند و به جای استدلاتاستدلالات حاوی تصاویر و کنایاتند.
 
== فلسفه در ادبیات ==
: ذهنم را آرامش می‌دهم و اندیشه تیزبینم را با جریان هوا درمی‌آمیزم. آن وقت در اجرام آسمانی نفوذ می‌کنم. اگر روی زمین می‌ماندم و از این جایگاه پست به آن‌ها که در اوج‌اند، نگاه می‌کردم، انبان کشف و شهودم خالی می‌شد چون زمین با نیرویی سترگ، عصاره ذهن را جذب می‌کند. آه! رازیانه آبی، خوب درد مرا می‌فهمد!
 
فیلسوف نخستین [[تائوئیسم|تائوئیست]] [[چوانگتسی|ژوانگ ژو]] ایده‌های خود را در وهله اول از طریق حکایت‌ها و افسانه‌های کوتاه ادبی مانند «رویای پروانه» بیان می‌کرد.<ref>{{Cite journal|last=Möller|first=Hans-Georg|date=1999|title=Zhuangzi's "Dream of the Butterfly": A Daoist Interpretation|journal=Philosophy East and West|volume=49|issue=4|pages=439–450|doi=10.2307/1399947|issn=0031-8221|jstor=1399947}}</ref><ref>{{Cite web|title=The Philosophy Foundation - The Butterfly Dream|url=https://www.philosophy-foundation.org/enquiries/view/the-butterfly-dream|accessdate=2020-07-05|website=www.philosophy-foundation.org}}</ref> ظهور دیگر فیلسوفان بزرگ آن زمان به عنوان شخصیت‌های این داستان، به چوانگتسی اجازه می‌دهد تا آزادانه و غیرجدی در نظریات آن‌ها به کندکاوکندوکاو بپردازد و آن‌ها را با نظریات خودش مقایسه کند. او این این شیوه را با کسانی چون [[لائوتسه]]، لی زی، هوی شی، و بسیاری دیگر پی گرفته‌است. برجسته‌ترین کار او حضور [[کنفوسیوس]] و شاگردان برجسته وی است که گاهی اوقات برای تضعیف درک‌های رایج از فلسفه کنفوسیوس یا تقویت درک خود ژوانگزی از چگونگی زندگی مطابق با دائو استفاده می‌شود.
 
[[خورخه لوئیس بورخس]] شاید برجسته‌ترین نویسندهٔ داستانهای فلسفی قرن بیستم باشد. او داستان کوتاهی با عنوان در جستجوی ابن رشد نوشت که در آن ابن رشد فیلسوف قهرمان اصلی داستان ''است''.<ref>{{Cite journal|last=Dapía|first=Silvia G.|date=1999|title=The Myth of the Framework in Borges's "Averroes' Search"|journal=Variaciones Borges|issue=7|pages=147–165|issn=1396-0482|jstor=24879540}}</ref> بسیاری از نقطه نظراتی که در هسته‌های داستانی او مطرح می‌شوند تعبیراتی برگرفته از تفکرات فیلسوفانی چون [[جرج بارکلی|جورج برکلی]]، [[آرتور شوپنهاور]] و [[برتراند راسل]] هستند. او همچنین نظرات مختلفی را به چهره‌هایی از جمله جورج دالگارنو نسبت می‌دهد.<ref>{{Cite web|title=Characteristica universalis {{!}} Borges Center|url=https://www.borges.pitt.edu/i/characteristica-universalis|accessdate=2020-07-05|website=www.borges.pitt.edu}}</ref>