تفاوت میان نسخه‌های «محسن پزشکیان»

پرش به ناوبری پرش به جستجو
جز
اصلاح فاصله مجازی + اصلاح نویسه با استفاده از AWB
جز (←‏زندگی‌نامه: اصلاح فاصله مجازی با استفاده از AWB)
جز (اصلاح فاصله مجازی + اصلاح نویسه با استفاده از AWB)
نگاهی به آثار او به خوبی، یکپارچگی و یکدستی زبان و تنوع تجارب شعری و تسلط او را بر اصول و مبانی شعر قدیم و جدید نشان می‌دهد و جایگاه او را به عنوان یکی از شاعران پیش گام و برجسته تثبیت می‌کند و در قیاس با بسیاری از شاعران متعهد آن زمان اشعار پزشکیان یک سروگردن بالاتر می‌ایستد.<ref name="نامی بر شیشه‌های سرد">{{یادکرد وب|نشانی =http://bookcity.org/news-1974.aspx|عنوان = نامی بر شیشه‌های سرد زمستان|ناشر = شهر کتاب |تاریخ =21 تیر 1391}}</ref>
 
پزشکیان، در تجربه کردن و سرک کشیدن‌هایش به آفاق شعر امروز ایران با اشعار برخی شاعران بزرگ معاصر آشنایی و الفت خاصی داشته استداشته‌است و به خصوص در دو دفتر اول کتاب این حالت تجربی مشهود است. چنان‌که از همان شعر آغازین کتاب دل بستهٔ [[سهراب سپهری]] و خیالات نازک اوست. در دفتر دوم گاه گداری نشانه‌هایی از توجه شاعر به زبان و لحن [[مهدی اخوان ثالث]] دیده می‌شود، گرچه بسیار کمرنگ و گذرا.<ref name="نامی بر شیشه‌های سرد"/>
در دفتر سوم پزشکیان به تدریج خود را از افسون وزن‌های گوش نواز و پایان بندی‌های تمیز و رعایت دقیق اسلوب‌های نیمایی می‌رهاند و گوشه چشمی نیز به تجارب و آزمون‌های [[فروغ فرخزاد]] در شکست اوزان نیمایی دارد.
شاعر در دفتر پنجم، که حاوی واپسین سروده‌های اوست، از زبان نسبتاً ورز یافته و تثبیت شدهٔ خود در بیان عصیان‌ها و اعتراض‌های اجتماعی بهره برده است. این زبان اما، همچون اغلب شعرهای میانهٔ دههٔ پنجاه در مواردی، سخت وام دار [[احمد شاملو]] است.<ref name="نامی بر شیشه‌های سرد"/> از اقسام شعر، اگر چه پزشکیان به شعر نو نیمایی گرایش بیشتری دار د، چیره‌دستی او در قالب کهن مثل غزل و رباعی، و به ندرت مثنوی و قصیده، یادکردنی است. غزل‌های اولیهٔ شاعر حاکی از علاقهٔ او به مفاهیم تغزلی با عنایت به شیوهٔ سخن سرایی [[سعدی]] است، اما به تدریج گرایش او به مفاهیم اجتماعی عمق و تازگی خاصی به غزل‌های نو کلاسیک او بخشیده است و از این لحاظ و با توجه به جدیت و پیگیری شاعر طی یک دهه فعالیت مستمر شاعری در قالب غزل می‌توان پزشکیان را از کسانی دانست که در دههٔ پنجاه در احیای این قالب سنتی و تلفیق آن با دستاوردهای نو گرایانه همت گمارده‌اند. گو اینکه، به لحاظ انتشار نیافتن شعرهایش در زمان سرایش نمی‌توان برای او نقشی تأثیر گذار قائل شد. البته با توجه به آشنایی شاعر همشهری اش، [[نصرالله مردانی]]، با توجه به شعرهای او به ویژه در حوزهٔ غزل نو می‌توان گفت پزشکیان به طوربه‌طور غیرمستقیم در احیای قالب غزل در دههٔ شصت نقش داشته و تجربه‌های او از طریق مردانی به نسل بعد، که نسل اول انقلاب بودند، منتقل شده استشده‌است.<ref name="نامی بر شیشه‌های سرد"/><ref>{{یادکرد وب|نشانی =http://www.kazeroonnema.ir/fa/news/2232/اندرباب-هزارسالگی-شعر-کازرون|عنوان = اندرباب هزارسالگی شعر کازرون|ناشر = جستاری در ادبیات و اندیشه |تاریخ =19 تیر 1388}}</ref>
 
زبان پزشکیان در غزل‌هایش زبانی تراش خورده و پر انرژی است. غزل‌های اولیهٔ شاعر، در دفتر اول و دوم، رنگ و بویی رمانتیک و شخصی دارد، با اوزانی نرم و نسیم گونه اما، به مرور (از نیمه‌های دفتر دوم)، صبغهٔ اجتماعی غزلهای او روشن‌تر و پر رنگ تر می‌شود. غیر از غزل، بیشترین گرایش شعری پزشکیان در قالب‌های قدیم و رباعی و دوبیتی است. البته، رباعیات و دوبیتی‌های او، به رغم شور و فروزندگی شاعرانه‌ای که دارند، همپای غزل‌های او نیستند؛ ولی از کنار کوشش‌های شاعر در احیای این دو قالب کهن نباید بی اعتنا گذشت و نام پزشکیان را باید در زمرهٔ آن دسته از شاعران نو پرداز معاصر یاد کرد که سعی در دمیدن روحی تازه در پیکر فرسودهٔ شعر کهن فارسی داشته‌اند.
حرکتی که با رباعیات [[سیاوش کسرایی]] آغاز شد در رباعیات [[منصور اوجی]] تثبیت شد و با رباعیات شاعران دورهٔ انقلاب همچون [[سید حسن حسینی]] و [[قیصر امین پور]]، در نیمهٔ نخست دههٔ شصت، به اوج خود رسید.<ref name="نامی بر شیشه‌های سرد"/>
 
در سرتاسر پنج دفتر شعر محسن پزشکیان، رویکرد شاعر به واژگان بومی و استخدام آنهاآن‌ها در شعرهای نو به خوبی نمایان است، حال و هوایی که یادآور شعرهای جنوبی [[منوچهر آتشی]] نیز هست. اقامت شاعر در بوشهر، زادگاه آتشی، مُهر تأییدی پای آشنایی نزدیک او با فضای شعرهای آتشی می‌گذارد.
 
=== غزل نو کلاسیک ===
حسین پزشکیان برادر محسن پزشکیان از ارتباط بسیار نزدیک او با [[منوچهر آتشی]]، [[علی باباچاهی]]<ref name="mohsenpezeshkian7.persiangig.com">{{یادکرد وب|نشانی =http://mohsenpezeshkian7.persiangig.com/image/Untitled-4.jpg|عنوان = علی بابا چاهی و محسن پزشکیان بوشهر 1346|ناشر = مجله پنجره|تاریخ =04 تیر 1392}}</ref> و،<ref>{{یادکرد وب|نشانی =http://mohsenpezeshkian7.persiangig.com/image/3.jpg|عنوان = علی بابا چاهی و محسن پزشکیان بوشهر 1346|ناشر = مجله پنجره|تاریخ =04 تیر 1392}}</ref>[[محمدرضا نعمتی زاده]] و برگزاری جلسات شب شعر در منزلشان توسط این شاعران و دیگر شعرای مطرح جنوب خبر داده‌است.
 
[[نصرالله مردانی]] نیز که ارتباط نزدیکی با محسن پزشکیان داشته است،داشته‌است، تحت تأثیر غزل‌های نو پزشکیان، به سرودن غزل روی آورد و نامش را در میان احیا کنندگان غزل در دهه شصت به ثبت رسانید.
 
=== گفته‌ها و نوشته‌های شاعران و نویسندگان دربارهٔ محسن پزشکیان ===
انجمن ادبی‌هنری ''بیشابور'' کازرون در سال ۱۳۷۸، یادنامه‌ای با عنوان ''عطرِ تر باران'' با مقدمهٔ حسین عسکری منتشر کرد. این جزوهٔ سی‌صفحه‌ای شامل ۱۲ غزل کازرونی، یک دوبیتی، و شعر «تاب نسیم» و بخشی از شعر «رود گرم‌رفتار» بود که همه از نوار یادشده، پیاده شده بود.<ref name="ReferenceA"/>
 
محمدجواد بهروری نیز چهار غزل کازرونی او را همراه با برگردان شعرها در مجموعهٔ ''گلهای شهر سبز'' منتشر کرده استکرده‌است.<ref name="ReferenceA"/>
 
دکتر [[سید جعفر حمیدی]] در کتاب ''استان زیبای بوشهر'' می‌نویسد: «در دهه ۴۰ که نسل دوم شاعران بوشهری پا گرفت، هر هفته و هر ماه نام و شعرشان در مجلات ادبی کشور مثل فردوسی، خوشه، نگین، صبح امروز و حتی کتاب هفته و کتاب کیهان، همچنین در صفحات ادبی مجلات ''روشنفکر'' زیر نظر فریدون مشیری، ''امید ایران'' زیر نظر [[محمد عاصمی]]، ''[[تهران مصور]]'' زیر نظر [[حسن شهرزاد]]، ''[[تماشا]]'' زیر نظر [[منوچهر آتشی]]، و بسیاری نشریات دیگر به چاپ می‌رسید. تعدادی از شاعران این نسل در محافل ادبی و شب‌های شعر که در بوشهر و گاهی در گناوه، برازجان، [[خورموج]]، دیر و خارک تشکیل می‌شد اشعار خود را قرائت می‌کردند که با استقبال فراوان همراه می‌شد: [[علی باباچاهی]]، عبدالرسول حامدی، پرویز پروین، شیرزاد محمد آقایی، [[ایرج شمسی زاده]]، ابوالقاسم ایرانی، محمد رضا ایرانی، مهدی رستگار، محسن پزشکیان، [[محمد بیابانی]]، رحمان کریمی، عبدالمجید زنگویی، خورشید فقیه، اسکندر احمدنیا، عبدالباقی دشتی نژاد، جمشید افروز، پرویز هوشمند، عبدالکریم سینا.
دکتر [[عباس زریاب خویی]]، [[محمد تقی دانش‌پژوه]]، [[مصطفی مقربی]]، دکتر [[منوچهر ستوده]] و دکتر [[ایرج افشار]] در جلد ۳۰ ''فرهنگ ایران زمین'' غزلی به کازرونی به نام ''باغ نارنج'' از محسن پزشکیان به چاپ رسانده‌اند.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.ketabname.com/main2/identity/?serial=4642|عنوان = فرهنگ ایران زمین / جلد 30|تاریخ = 1384}}</ref>
 
در سال ۱۳۸۵ [[قیصر امین پور]] گفت: «کاش این مجموعه در همان سالهاسال‌ها منتشر شده بود».<ref>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.kazerounieh-1.blogfa.com/post-13.aspx|عنوان =مجموعه اشعار محسن پزشکیان|ناشر = کازرونیه |تاریخ = 1385}}</ref>
 
دکتر [[محمدرضا ترکی]] در سیصد و نود و هفتمین نشست شورای [[فرهنگستان زبان و ادب فارسی]] گفت: «انتشار دیوان اشعار محسن پزشکیان، یکی از نمونه‌های قابل تأمل شعر پیش‌گام ادبیات انقلاب اسلامی را فراروی دوستداران شعر قرار می‌دهد.»<ref>{{یادکرد وب|نشانی = http://persianacademy.ir/fa/X220990.aspx|عنوان = سیصد و نود و هفتمین نشست شورا||ناشر = فرهنگستان زبان و ادب فارسی|تاریخ =۱۳۹۰/۱۰/۷}}</ref>
{{ب|این بوی توست افسون صد افیون به خود آمیخته است امشب|این موی توست از برج شب رودابه وار آویخته است امشب}}
{{پایان شعر}}
محسن پزشکیان را یکی از مبدعان و پیشگامان [[غزل نئوکلاسیک]] دانستند؛ و به این نکته اشاره شد که فضای شعری پزشکیان با فضای شعری شاعران دهه ۴۰ و پنجاه که نوعاً در فضای شعری [[فریدون مشیری]] و [[رهی معیری]] می‌سرودند بسیار متفاوت بوده و وقتی اشعار پزشکیان را می‌شنویم حس می‌کنیم در آن زمان صدایی جدید متولد شده بوده استبوده‌است.<ref>{{یادکرد وب|نشانی =http://radiofarhang.ir/index.php?mode=content&content_id=81246|عنوان =پخش شعرخوانی زنده‌یاد پزشکیان در رادیو فرهنگ|ناشر = رادیو فرهنگ|تاریخ =19 تیر ۱۳۹۲}}</ref>
 
==== [[بزرگداشت]] محسن پزشکیان در روز [[شعر]] و [[ادب فارسی]] ====
و [[محمد تمدن]] از همکلاسی‌های پزشکیان در بارهٔ ایشان چنین گفت: من و محسن در دوران دانشجویی نمایشنامه‌ای کار می‌کردیم که به نام صیادان بود نوشته زنده‌یاد [[اکبر رادی]] و به کارگردانی [[فرامرز طالبی]] خاطرم است محسن در این نمایشنامه دیالوگی داشت که اهانت به افرادی بود که می‌خواستند تعدادی از صیادان را استثمار کنند و هر وقت محسن این [[دیالوگ]] را می‌گفت دستش را بلند می‌کرد و خطاب به عکس [[شاه]] [[ایران]] که در بالای سن نصب شده بود این [[دیالوگ]] را ادا می‌کرد.
 
و [[یوسفعلی میرشکاک]] ادامه داد: [[شعر]]های [[فارسی]] پزشکیان با آن‌که حاصل بیش از یک دهه شاعری است در سال‌های اولیه چهره آشکاری ندارد. تاثیرپذیریتأثیرپذیری از شاعرانی مانند [[سهراب سپهری]]، [[مهدی اخوان ثالث]]، [[احمد شاملو]] و [[نیما یوشیج]] در آثار او مشهود است. آشنایی پزشکیان با [[محمدرضا نعمتی زاده]] و [[منوچهر آتشی]] باعث شد که اندک اندک محور بومی‌گرایی و واژه‌های محلی بر شعرهایش چیره شوند و بتوان به او برای چهره شاخص ادبی شدن امید بست. وی افزود به یقین پزشکیان اگر می‌ماند یکی از درخشان‌ترین شاعران [[فارسی]] [[لقب]] می‌گرفت.
 
==== جایزه کتاب فصل ====
 
=== اشعار ===
* [[شش دفتر]]: مجموعه اشعار محسن پزشکیان (۱۳۲۶–۱۳۵۸)، به کوشش [[عمادالدین شیخ‌الحکمایی]] و [[علی میرافضلی]]، [[تهران]]: [[فرهنگستان زبان و ادب فارسی]]/[[انتشارات کازرونیه]]، ۱۳۹۰<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی=پزشکیان|نام خانوادگی۲=شیخ‌الحکمایی|نام خانوادگی۳=میرافضلی |کتاب=شش دفتر|سال=۱۳۹۰|فصل=|صفحه=|جلد=|زبان=}}</ref> شامل چندین شعر به لهجه محلی (کازرونی)، شعر آزاد نیمایی، [[دوبیتی]]، [[رباعی]]، [[قصیده]]، [[مثنوی]] و [[غزل]]. روحیهٔ انقلابی در اغلب غزلیات وی قابل رویت است. اشعار پزشکیان را می‌توان از نظر یکپارچگی زبان، سواد ادبی، تسلط بر اصول و مبانی شعر قدیم و جدید و تنوع تجارب شعری جزء بهترین و قوی‌ترین آثار عصرش به شماربه‌شمار آورد. تسلط او بر قالب‌های کهن همچون [[غزل]] و [[رباعی]] ستودنی است.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.radio.ir/news/9667.aspx|عنوان = شش دفتر، شعر محسن پزشکیان|ناشر = رادیو رسانه امید و آگاهی|تاریخ =06 تیر 1390}}</ref>
* نوارهای ضبط شده از او شامل چند [[غزل]] به [[لهجه]] محلی، [[دوبیتی]]، [[رباعی]]، [[قصیده]]، [[مثنوی]] و [[سرود]] پیشنهادی [[جمهوری اسلامی]] همراه با آهنگ
 
 
=== [[مجسمه‌سازی]] ===
* محمد تمدن از دوستان پزشکیان از مجسمه‌هایی مانند [[شطرنج]]ی با مهره‌هایی بسیار ظریف که محسن پزشکیان در [[زندان اوین]] ساخته بوده استبوده‌است خبر داده است.
 
== نمونه شعر ==
 
== نمایشگاه طرح ==
در اسفند ماه سال ۱۳۵۲ محسن پزشکیان یک برگ دیگر رو کرد و طرح‌ها و [[نقاشی]]هایش را در یک [[نمایشگاه]] در سالن دانشکده ادبیات [[دانشگاه تهران]] به نمایش گذاشت؛<ref name="shahrestanadab.com"/> طرح‌هایی به‌غایت ظریف و در عین حال ساده. خیلی‌ها بعدها همین نمایشگاه را از دلایل اصلی دستگیری او توسط [[ساواک]] برشمردند. طرح‌هایی ساده با خطوطی قوی، محکم و درونمایه‌ای کاملاً سیاسی، مخازن [[نفت]]، دکل‌های حفاری و آدمی که به آن‌ها تکیه داده و دستش را مثل گداهای کنار خیابان به امید سکه‌ای دراز کردهکرده‌است؛ است؛ به‌طوری کهبه‌طوری‌که دست، از دور دست بزرگ‌نمایی و نقطه دید موضوع شده استشده‌است. یا عده‌ای که تابوتی را حمل می‌کنند که در آن خورشید مرده همچنان نور می‌افشاند یا درختی که به‌جای میوه از آن بلندگوهای تبلیغاتی حکومت روییده‌اند. یا یک خیابان طولانی را تصویر کرده بود با تیرهای چراغ برق که بر بالای این تیرها به‌جای لامپ، خنجر بود که می‌درخشید. در [http://shahrestanadab.com/Portals/0/Images/Content-Images/1_PTDC0007.JPG بروشور نمایشگاه] محسن پزشکیان چنین نوشته است:
 
"شاید ابراز وجودی از سر تفنن و و شاید تکاندن بالی به اشتیاق پروازی دور و بلند و آزاد، هر چه حسابش کنید. اما انکار نباید کرد که هر حرکتی هرچند ناچیز نشتری‌ست بر دمل چرکی سکون و آنکه می‌داند و می‌ماند خار پای رهروانست و سزاوار نفرین.
۱۳۳٬۲۴۲

ویرایش

منوی ناوبری