Jump to content

منوی ناوبری

تفاوت میان نسخه‌های «کاتوزیان»

۴٬۹۷۳ بایت اضافه‌شده ،  ۳ سال پیش
جز
کاتوزیان
(افزودن الگوی خرد به کمک ابزار)
جز (کاتوزیان)
{{دیگر کاربردها}}
{{ Infobox
'''کاتوزیان''' یا '''کاتوزی''' نام یکی از طبقات چهارگانهٔ ایران قدیم است و عابد و پارسا را گویند. گویند [[جمشید]] طوایف را بر چهار قسم کرد اول را کاتوزی نامید و گفت که در کوه‌ها و غارها مکان کنند و به عبادت خدا و کسب علوم مشغول باشند. دوم را [[نیساری]] خواند و گفت سپاهگری بیاموزند و سوم را [[نسودی]] نام کرد و حکم کرد که کشت و زرع کنند و چهارم را [[اهنوخوشی]] لقب داد و گفت به انواع حرفه‌ها بپردازند. [[فردوسی]] گوید {{سخ}}
| bodystyle =
زهر پیشه در انجمن گرد کرد / بدین اندرون سال پنجاه خورد{{سخ}}
| bodyclass = vcard
گروهی که کاتوزیان خوانیش / به رسم پرستندگان خوانیش{{سخ}}
| titlestyle =
نوشته‌اند کاتوزیان جمع کاتوزی است ولی در ریشهٔ زبان‌های ایرانی دیده نمی‌شود و در واقع در اصل کلمهٔ دیگری بوده که کاتبان بدین صورت در آورده‌اند و مصحف آتورنان یا آتوربان یا آذربان و یا آتوربان بوده‌است. و به احتمال قوی که آتوربان را متصل نوشته‌اند و اشتباهاً کاتوزیان نیز خوانده شده‌است.<ref>دانشنامهٔ مزدیسنا، ص ۳۸۵</ref>
| title =
| abovestyle = background: #CD853F
| aboveclass = fn org
| above = {{{نام|{{{نام‌اثر|{{PAGENAME}}}}}}}}
 
| imagestyle =
| captionstyle =
| image = [[پرونده:Gold statuettes from the Oxus Treasure by Nickmard Khoey.jpg|بندانگشتی|260px|وسط|مغان یا [[آثروانان (زرتشتی)|آثروان]]]]
| caption =
 
| headerstyle = background: #F0E68C
| labelstyle =
| datastyle =
 
| header1 = اطلاعات کلی
 
| label2 = نام قوم
| data2 = {{{نام‌ قوم|}}}
 
| label3 = نام‌های دیگر
| data3 = {{{نام‌های دیگر|}}}
 
| label4 = مؤسس قوم
| data4 = {{{نخستین پیشوا|}}}
 
| label5 = پیشوایان دیگر
| data5 = {{{پیشوایان دیگر|}}}
 
| label6 = نخستین پیشوا
| data6 = {{{نخستین پیشوا|}}}
 
| label7 = برزگان قبیله
| data7 = {{{بزرگان قبیله|}}}
 
| label8 = محل زندگی
| data8 = {{{محل زندگی|}}}
 
| label9 = نوع زندگی
| data9 = {{{نوع زندگی|}}}
 
| label10 = نژاد
| data10 = {{{نژاد|}}}
 
| label11 = ملیت
| data11 = {{{ملیت|}}}
 
| label12 = پایتخت
| data12 = {{{پایتخت|}}}
 
| data13 = {{#اگرمساوی:{{{روی‌نقشه}}}|آری|{{#اگر:{{{عرض‌جغرافیایی|}}}|{{#اگر:{{{طول‌جغرافیایی|}}}|
{{وسط‌چین|{{روی نقشه|ایران|label={{{نام‌اثر}}}|position=center|width={{#اگر:{{{اندازه‌تصویر|}۲۵۰}}|{{{اندازه‌تصویر}}}|200}}|lat={{{عرض‌جغرافیایی}}}|long={{{طول‌جغرافیایی}}}|caption=|float=center}}}}
}}}}}}
 
| header14 = {{#اگر:{{{نام محلی|{{{نام‌محلی|}}}}}}{{{نوع بنا|{{{نوع‌بنا|}}}}}}{{{دیرینگی|}}}{{{شماره ثبت|{{{شماره‌ثبت|}}}}}}{{{بانی اثر|}}}{{{شماره ثبت یونسکو|}}}{{{تاریخ ثبت یونسکو|}}}|اطلاعات اثر}}
 
| label15 = شناخته شده
| data15 = {{{شناخته شده|}}}
 
| label16 = شهرها
| data16 = {{{شهرها|}}}
 
| label17 = کشورها
| data17 = {{{کشورها|}}}
 
| label18 = اسطوره‌ها
| data18 = {{{اسطوره‌ها|}}}
 
| label19 = اعتقادات
| data19 = {{{اعتقادات|}}}
 
| label20 = آیین
| data20 = {{{آیین|}}}
 
| label21 = پیامبر
| data21 = {{{پیامبر|}}}
 
| label22 = کاربری کنونی
| data22 = {{{کاربری کنونی|}}}
 
| label23 = دیرینگی
| data23 = {{{دیرینگی|}}}
 
| label24 = دژهای مهم
| data24 = {{{دژهای مهم|}}}
 
| label25 = دورهٔ ساخت اثر
| data25 = {{{دوره ساخت اثر|}}}
 
| label26 = بانی اثر
| data26 = {{{بانی اثر|}}}
 
| label27 = معمار اثر
| data27 = {{{معمار اثر|}}}
 
| label28 = مالک اثر
| data28 = {{{مالک اثر|}}}
 
| label29 = مالک فعلی اثر
| data29 = {{{مالک فعلی اثر|}}}
 
| label30 = شماره ثبت یونسکو
| data30 = {{{شماره ثبت یونسکو|}}}
 
| label31 = تاریخ ثبت یونسکو
| data31 = {{{تاریخ ثبت یونسکو|}}}
 
| label32 = امکان بازدید
| data32 = {{{امکان بازدید|}}}
 
| label33 = شماره تلفن
| data33 = {{{شماره تلفن|}}}
 
| label34 = وبگاه
| data34 = {{#اگر:{{{وبگاه|}}}|{{وبگاه رسمی|{{{وبگاه|}}}}}}}
 
}}
 
'''کاتوزیان''' یا '''کاتوزی''' نام یکی از طبقات اجتماعی چهارگانهٔ ایران قدیم است و صنف عابد و پارسا را گویند. در شاهنامه [[جمشید]] طوایف را چهار قسمت کرد، گروه اوّل را کاتوزی نامید و گفت که در کوه‌ها و غارها مکسن کنند و به عبادت خدا و کسب علوم مشغول باشند. طبقه دوم را [[نیساری]] خواند و گفت سپاهی‌گری بیاموزند و طبقه سوم را [[نسودی]] نام نهاد و حکم کرد که کشت و زرع کنند، طبقه چهارم را [[اهنوخوشی]] لقب داد و گفت به انواع حرفه‌ها بپردازند. [[فردوسی]] گوید:
{{شعر}}
{{ب|ز هر پیشه در انجمن گرد کرد|بدین اندرون سال پنجاه خورد}}
{{ب|گروهی که '''کاتوزیان''' خوانیش|به رسم پرستندگان خوانیش <ref>[[شاهنامه]]. جلد اوّل. [[جمشید]]، ص ۸</ref>}}
{{پایان شعر}}
 
==ریشه کاتوزیان==
نوشته‌اند کاتوزیان جمع کاتوزی است ولی در ریشهٔ زبان‌های ایرانی دیده نمی‌شود و در واقع در اصل کلمهٔ دیگری بوده که کاتبان بدین صورت در آورده‌اند و مصحف آتورنان یا آتوربان یا آذربان و یا آتوربان بوده‌است. و به احتمال قوی که آتوربان را متصل نوشته‌اند و اشتباهاً کاتوزیان نیز خوانده شده‌است.<ref>دانشنامهٔ مزدیسنا، ص ۳۸۵</ref>، فرضیهٔ محتمل‌تر ممکن است [[آثروانان (زرتشتی)|آثروانان]] باشد این صنف علاوه بر آذربانی یا همان حافظان آتش، وظیفه‌ دیگرشان قرائت آیات اوستا ([[گاتاها|گاثاها]]) در کنار آتش مقدس بود. آثروانان را شاید بتوان با [[مداحی|مداحان]] اسلامی قابل قیاس دانست.
 
== پانویس ==
 
== منابع ==
* {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =حسین | نام =الهی قمشه‌ای| پیوند نویسنده =قمشه‌ای| عنوان =شاهنامه فردوسی | ترجمه = ناهید فرشادمهر| سال =۱۳۸۶ | ناشر =نشر محمد|مکان =تهران | شابک =۹۶۴-۵۵۶۶-۳۵-۵}}
* اوشیدری، جهانگیر. دانشنامهٔ مزدیسنا، واژه نامهٔ توضیحی آیین زرتشت. تهران: نشر مرکز، ۱۳۷۱ ، ISBN ۹۶۴-۳۰۵-۳۰۷-۵
 
==پیوند به بیرون==
[[رده:شاهنامه]]
{{کشورهای شاهنامه}}
[[رده:مناصب و طبقات اجتماعی در دوران پیشدادیان]]
{{جغرافیای شاهنامه}}
 
{{افراد شاهنامه}}
 
{{ادبیات فارسی-خرد}}
 
[[رده:مناصب و طبقات اجتماعی در دوران پیشدادیان]]
[[رده:دودمان‌ها در شاهنامه]]
[[رده:شاهنامه]]
[[رده:داستان‌های شاهنامه‏]]
[[رده:جای‌ها در شاهنامه]]
[[رده:جغرافیای تاریخی]]
[[رده:اساطیر ایرانی]]
[[رده:فرهنگ در ایران]]