پرش به محتوا

دیاپیر: تفاوت میان نسخه‌ها

۱٬۹۷۸ بایت اضافه‌شده ،  ۷ سال پیش
بدون خلاصۀ ویرایش
جز (ربات: حذف پیوندهای میان‌ویکی که در ویکی‌داده موجود است)
بدون خلاصۀ ویرایش
[[پرونده:Diapir_on_Io.png|بندانگشتی|چپ|250px|شکل یک دیاپیر شناور گوشته‌ای]]
{{در دست ویرایش ۲|ماه=سپتامبر|روز=۱۰|سال=۲۰۱۵|چند = 2}}
'''دیاپیر''' ({{lang-en|Diapir}}) نوعی [[توده نفوذی]] زمین‌شناختی است که در آن مواد دارای قابلیت تحرک و تغییرشکل سنگ پوشاننده روی خود را شکافته‌اند. اصطلاح دیاپیر توسط [[لودویک مرازک]] زمین‌شناس [[مردم رومانی|رومانیایی]] معرفی شد. این اصظلاح ممکن است برای ساختمان‌های [[سنگ آذرین|آذرین]] نیز به‌کار رود اما معمولاً برای مواد و پدیده‌های غیرآذرین مانند [[گنبد نمکی|گنبدهای نمکی]] و [[گل (خاک)|گِلی]] استفاده می‌شود.
 
بر اساس مشاهدات فرایند دیاپیریسم علاوه بر [[زمین]] در [[تریتون (قمر)|تریتون]] قمر [[نپتون]]، [[اروپا (قمر)|اروپا]] قمر [[مشتری (سیاره)|مشتری]]، [[انسلادوس (قمر)|انسلادوس]] قمر [[زحل]] و [[میراندا (قمر)|میراندا]] قمر [[اورانوس]] نیز روی داده است.
 
دیاپیرها معمولاً به صورت عمودی و در امتداد درزه‌ها و شکستگی‌های ساختمانی و بر اثر [[چگالی]] کمتر نسبت به سنگ‌های بالای خود، به بالا حرکت می‌کنند که این فرایند ''دیاپیریسم'' نام دارد.
 
سنگ‌هایی مانند نهشته‌های نمکی [[تبخیری‌ها|تبخیری]] و گِل‌های همراه با فشار گاز مستعد تشکیل دیاپیر هستند. هنگامی که در گپشته زمین توده‌های داغ و کم‌چگالی [[ماگما]] جمع شود، دیاپیر در [[گوشته]] زمین نیز شکل می‌گیرد.
 
==اهمیت اقتصادی دیاپیرها==
دیاپیرهای و سایر حفره‌ها و شکستگی‌های ساختمانی از نفوذ مواد زیر زمین شکل می‌گیرند. دیاپیرها با فشار دادن لایه‌های زمین به سمت بالا و شکافتن لایه‌های سنگی پوشاننده سطح زمین می‌توانند باعث تشکیل [[تاقدیس]]، [[گنبد نمکی]] و دیگر ساختارهایی شوند که منبع بالقوه [[نفت خام]] و [[گاز طبیعی]] به شمار می‌روند. معمولاً توده‌های آذرین نفوذی برای حفظ منابع [[هیدروکربن|هیدروکربن‌های]] موجود بیش از حد داغ هستند.
 
==جستارهای وابسته==
*[[آب‌فشان]]
*[[گنبد نمکی]]
*[[سنگ خارا]]
*[[گل‌فشان]]
{{پانویس|چپ‌چین=بله}}
*{{یادکرد-ویکی|پیوند =//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Diapir&oldid=665488651|عنوان = Diapir|زبان =انگلیسی|بازیابی =۱۰ سپتامبر ۲۰۱۵}}
{{زمین‌شناسی-خرد}}
[[رده:زمین‌شناسی اقتصادی]]
[[رده:زمین‌شناسی ساختمانی]]