وویود

وویود هروویه ووکچیچ هرواتینیچ سوار بر اسب

وویود (به انگلیسی: Voivode: ‎/ˈvɔɪvoʊd/‎ VOY-vohd که همچنین voivod voievod یا voevod یا vaivode نیز وشته می‌شود)، عنوانی است که به رهبر نظامی، حاکم محلی یا جنگ‌سالار در اروپای مرکزی، جنوب شرقی و شرقی اطلاق می‌شد و از اوایل قرون وسطی مورد استفاده قرار می‌گرفت. این عنوان عمدتاً به حاکمان قرون وسطایی ایالت‌های رومانیایی‌نشین و فرمانداران و فرماندهان نظامی لهستانی‌ها، مجارها، لیتوانیایی‌ها، بالکان، روس‌ها و دیگر جمعیت‌های اسلاوی زبان اشاره داشت.

در مشترک‌المنافع لهستان-لیتوانی، وویود به جای پالاتین استفاده می‌شد. در روسیه تزاری، وویود به فرماندار نظامی اطلاق می‌شد. در میان امیرنشین‌های دانوب، وویود یک عنوان سلطنتی محسوب می‌شد.

ریشه‌شناسی

اصطلاح وویود از دو ریشه گرفته شده است. اسلاوی کلیسایی: вой(-на)، ت. «voi(-na)»، به معنای «جنگ، مبارزه» است، در حالی که اسلاوی کلیسایی: водя، ت. «vodya»، به معنای «رهبری کردن» است.

بنابراین در اسلاویای قدیمی روی هم رفته به معنای «رهبر جنگ» یا «فرمانده جنگ» است که به عنوان فرمانده اصلی یک نیروی نظامی و معاون پادشاه خدمت می‌کرد. در زبان اسلاوی اولیه، vojevoda به معنای لاتین: bellidux 'رهبر نظامی در نبرد' می‌باشد و هم چنین این اصطلاح در مناطقی که تحت تأثیر اسلاوها بوده‌اند، به زبان‌های غیر اسلاوی، مانند رومانیایی، مجارستانی و آلبانیایی نیز گسترش یافته است.

تاریخچه

کلاه وویود (نشان خانوادگی)

در طول دوره امپراتوری بیزانس، این عنوان به فرماندهان نظامی بیشتر به جمعیت‌های اسلاوی زبان، به ویژه در بالکان، اشاره داشت که امپراتوری بلغارستان اولین دولت اسلاوی مستقر در این منطقه بود. عنوان voevodas (یونانی: βοεβόδας) به دلیل کاربرد آن توسط امپراتور بیزانسی قرن دهم، کنستانتین هفتم، در کتاب «Administrando Imperio» و در اشاره به رهبران نظامی مجارستان آمده است.

این عنوان در قرون وسطی در بوهمیا، بوسنی، بلغارستان، کرواسی، یونان، مجارستان، مقدونیه، مولداوی، لهستان، روگن، امپراتوری روسیه، اوکراین، صربستان، ترانسیلوانیا و والاچیا استفاده می‌شد.

در اواخر قرون وسطی، voivode، ترجمه و معادل کلمه لاتین comes palatinus است. برای فرمانده اصلی یک نیروی نظامی، نیابت از پادشاه به تدریج به عنوان فرمانداران منطقه‌ای در لهستان، مجارستان و سرزمین‌های چک و در بالکان تبدیل شد.

در طول حکومت عثمانی بر یونان، فرمانداری عثمانی آتن در ورزشگاه باستانی هادریان اقامت داشت.

استان خودمختار وویوودینای صربستان از نام صربستانی Vojvodina سرچشمه می‌گیرد.

محمد روشین افندی، وویود عثمانی آتن، ۱۸۲۷

انتقال مقام وویود از رهبر نظامی به یک نقش مدنی عالی‌رتبه در مدیریت سرزمینی (دولت محلی) در بیشتر کشورهای اسلاوی زبان و در بالکان در اواخر قرون وسطی رخ داد. این کشورها شامل بلغارستان، بوهمیا، مولداوی و لهستان بودند. علاوه بر این، در سرزمین‌های چک، و همچنین در بالکان، این یک عنوان اشرافی معادل دوکس، دوک یا شاهزاده بود. بسیاری از خانواده‌های اشراف ایلیریکوم هنوز هم از این عنوان استفاده می‌کنند، علیرغم اختلافات در مورد وجود اشرافیت در بالکان.

کتابشناسی

• • Bjelajac, Mile (2004). Generali i admirali Kraljevine Jugoslavije 1918–1941. Belgrade: Institut za novu istoriju Srbije. ISBN 8670050390.
  • Franz Ritter von Miklosich (1886). Etymologisches Wörterbuch der slavischen Sprachen. W. Braumüller. p. 393.
  • Konstantin Jireček; Vatroslav Jagić (1912). Staat und gesellschaft im mittelalterlichen Serbien: studien zur kulturgeschichte des 13.15. jahrhunderts. In Kommission bei Alfred Hölder.
  • Sychowicz, Krzysztof; Wasilewski, Jarosław, eds. (2019). Wojewodowie białostoccy 1919–1944 (به لهستانی). Instytut Pamięci Narodowej. ISBN 978-83-8098-689-3.
  • Béla Köpeczi, ed. History of Transylvania, vol. I. , 411, 457. (archived URL)
  • voivode. (n.d.). Webster's Revised Unabridged Dictionary. Retrieved 15 November 2007, from Dictionary.com
  • F.Adanir, "Woywoda", The Encyclopaedia of Islam (XI: 215 a)
  • M. Kokolakis, "Mia autokratoria se krisi, Kratiki organosi-Palaioi Thesmoi-nees prosarmoges" [An Empire in Crisis: State Organization – Old Institutions – New Adjustments], in Istoria tou neou ellinismou, Vol. 1, publ. Ellinika Grammata, Athens 2003, p. 49.

پیوند به بیرون

• Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Voivode" . Encyclopædia Britannica (به انگلیسی) (11th ed.). Cambridge University Press.