ونجلیس

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از ونجلیس (آهنگساز))
Vangelis
ونجلیس در فسا پریمیر ال گرکو در ۲۰۰۷
ونجلیس در فسا پریمیر ال گرکو در ۲۰۰۷
اطلاعات پس‌زمینه
نام بومیΕυάγγελος Οδυσσέας Παπαθανασίου
نام شناسنامه‌ایEvángelos Odysséas Papathanassíou
زاده۲۹ مارس ۱۹۴۳
آگریا، Hellenic State
(هم‌اکنون Agria, یونان)
درگذشته۱۷ مهٔ ۲۰۲۲ (۷۹ سال)
پاریس، فرانسه
ژانر
پیشه(ها)
  • Musician
  • composer
  • producer
ساز(ها)
سال‌های فعالیت۱۹۶۳–۲۰۲۲
ناشر(ان)
همکاری‌های مرتبط

اوانگلوس اودیسئاس پاپاتاناسیو [eˈvaɲɟelos oðiˈseas papaθanaˈsi.u] با نام هنری ونجلیس[۱][۲][۳][۴][۵][۶][۷][۸][۹][۱۰][۱۱] (فرانسوی: Vangelis‎؛ ‏ ۲۹ مارس ۱۹۴۳ – ۱۷ مهٔ ۲۰۲۲) آهنگساز و نوازندهٔ سبک الکترونیک، امبینت، نیو اِیج، پراگرسیو، جاز و پاپ راک اهل یونان بود.[۱۲][۱۳]

آهنگسازی موسیقی فیلم ارابه‌های آتش او برنده جایزه اسکار سال ۱۹۸۱ شد، از دیگر کارهای او ساخت موسیقی فیلم‌های بلید رانر، ۱۴۹۲: فتح بهشت، اسکندر، باونتی، جنوبگان، گم‌شده و گیتی: یک سفر شخصی است.

ونجلیس دورهٔ حرفه‌ای موسیقی را با همکاری در گروه‌های موسیقی دههٔ ۱۹۶۰ مانند افرودایتس چایلد آغاز کرد. از میانه دههٔ ۱۹۷۰ به ساخت موسیقی برای چند مستند دربارهٔ جانوران و طبیعت روی آورد که موفقیت این کارها سبب شد تا به موسیقی فیلم علاقهٔ بیشتری نشان دهد. در اوایل دههٔ ۸۰ میلادی ونجلیس به عنوان یک پروژهٔ جانبی، به همراه جان اندرسون، خوانندهٔ گروه پراگرسیو راک انگلیسی یس، چند آلبوم را تحت عنوان جان و ونجلیس عرضه کرد. در سال ۱۹۸۱ جایزه اسکار برای موسیقی فیلم ارابه‌های آتش را به عنوان آهنگساز آن فیلم دریافت کرد. تک‌آهنگ «ارابه‌های آتش» که برای آلبوم موسیقی این فیلم عرضه شد توانست تا جایگاه نخست ۱۰۰ آهنگ داغ بیلبورد بالا بیاید، همچنین از این تک‌آهنگ در مسابقه‌های المپیک ۲۰۱۲ لندن و درهنگام اهدای مدال استفاده شد.

ونجلیس در طول بیش از ۵۰ سال فعالیت در عرصهٔ موسیقی بیشتر از ۵۰ آلبوم موسیقی منتشر کرد و به عنوان یکی از برترین آهنگسازان موسیقی الکترونیک در همهٔ دوران یاد می‌شود.[۱۴]

زندگی[ویرایش]

دوران کودکی[ویرایش]

ونجلیس در روز ۲۹ مارس ۱۹۴۳ در شهر ولس یونان متولد شد. وی موسیقی را در چهار سالگی آغاز کرد و بیشتر به عنوان یک موسیقیدان خودآموخته شناخته می‌شود. در شش سالگی، والدینش او را به یک مدرسه تخصصی موسیقی در شهر آتن فرستادند. شاید عدم استقبال او از فراگرفتن درس‌های پیانو در قالب سنتی آن، موجب شد تا او با موسیقی مبتنی بر خواندن و نوشتن نُت بیگانه باشد. وی بعدها در مصاحبه‌ای با مجله لایف دربارهٔ عدم توانایی خواندن موسیقی چنین می‌گوید: «وقتی معلم‌هایم از من می‌خواستند تا چیزی را برای آن‌ها بنوازم، تظاهر می‌کردم که دارم از روی نت می‌خوانم درحالی‌که از حفظ آن را اجرا می‌کردم. البته آن‌ها حقه من را می‌فهمیدند، اما برایم مهم نبود.»

سال‌های پیشرفت[ویرایش]

ونجلیس در اوایل دهه ۶۰ میلادی در یونان مورد توجه قرار گرفت؛ در این زمان او به عنوان یکی از بنیانگذاران گروه موسیقی فورمیکس فعالیت می‌کرد. این گروه در کنار اجرای آثار هنرمندان دیگر، آهنگ‌های خود را نیز تولید می‌کرد. ونجلیس آهنگسازی بیشتر آثار اصلی گروه را برعهده داشت و «نیکو ماستوراکیس» نیز ترانه‌های انگلیسی گروه را می‌سرود. در اواخر دهه ۶۰، ونجلیس یک گروه پراگرسیو راک با نام افرودایتس چایلد را تشکیل داد. پراگرسیو راک در اواخر دهه ۶۰ و اوایل دهه ۷۰ و با هدف ارتقای موزیک راک به سطح جدیدی از اعتبار هنری شکل گرفت. در کنار ونجلیس، دمیس روسوس خواننده یونانی نیز از اعضای این گروه به‌شمار می‌رفت.

زمانی‌که تلاش افرودایتس چایلد برای ورود به بریتانیا ناکام ماند، اعضای آن در پاریس مستقر شدند و نخستین آلبوم خود را در فرانسه تولید کردند. این آلبوم در بیشتر نقاط اروپا مورد توجه قرار گرفت اما پس از انتشار این آلبوم، اعضای گروه به‌خاطر اختلافات داخلی از گروه جدا شدند. ونجلیس در مدت همکاری با افرودایتس چایلد به فعالیت‌های انفرادی نیز می‌پرداخت اما این جدایی باعث تمرکز بیشتر وی روی این‌گونه فعالیت شد. وی در این مدت نخستین آلبوم انفرادی رسمی خود را با همکاری چند هنرمند دیگر با نام زمین منتشر ساخت. این همکاری برای مدت کوتاهی تحت عنوان اودیسه و با تولید یک تک ترانه با نام هو ادامه یافت. در سال ۱۹۷۴ ونجلیس به فکر پیوستن به یک گروه پراگرسیوراک دیگر با نام یس می‌افتد، اما هرگز این تفکر را عملی نمی‌کند. پس از نقل مکان به لندن و بعد از راه‌اندازی یک استودیوی شخصی، ونجلیس چند آلبوم الکترونیکی را تولید کرد که در میان آن‌ها می‌توان به بهشت و جهنم (۱۹۷۵) اشاره کرد.

سینما[ویرایش]

مهم‌ترین عامل ورود ونجلیس به دنیای سینما همکاری او با فردریک روسیف کارگردان معروف فرانسوی بود. ونجلیس با ساخت موسیقی متن فیلم‌هایی مستند دربارهٔ حیات وحش به کارگردانی روسیف، پروژه‌هایی را در کارنامه خود ثبت کرد. این همکاری‌ها موجب شد تا ونجلیس از سوی چندین کارگردان مطرح جهان مورد توجه قرار گیرد. در سال ۱۹۸۱ با ساخت موسیقی فیلم «ارابه‌های آتش» برنده جایزه اسکار شد این فیلم همچنین جایزه اسکار بهترین فیلم سال را نیز از آن خود کرد. در سال ۱۹۹۱ برای عضویت در هیئت داوران جشنواره فیلم کن انتخاب شد.

یکی از مهمترین آثار ونجلیس، همکاری وی با ریدلی اسکات در فیلم ۱۴۹۲: فتح بهشت (۱۹۹۲) با بازی ژرار دوپاردیو بود که برای بزرگداشت پانصدمین سالگرد سفر کریستوفر کلمبوس به دنیای جدید ساخته شده بود.

سایر کارها[ویرایش]

ونجلیس تولید موسیقی اختتامیه المپیک سیدنی (۲۰۰۰) و سرود رسمی جام جهانی فوتبال ۲۰۰۲ را نیز برعهده داشت. موسیقی ونجلیس تأکید بسیار زیادی روی سینث‌سایزر دارد. برخی از کارشناسان، موسیقی او را به یک ارکستر الکترونیکی تشبیه کرده‌اند. به گفته ونجلیس تکنولوژی و موسیقی همیشه با هم بوده‌اند و موسیقی هرچه باشد، یک علم است. دربارهٔ ساخت موسیقی فیلم‌ها نیز کار وی به محض دیدن نسخه خام یک فیلم آغاز می‌شود. این آهنگساز خود را مانند تونلی می‌داند که آشوب صداها پس از عبور از آن تبدیل به موسیقی می‌شود.

موسیقی آرامی که در تلویزیون ایران ثانیه‌هایی قبل از اخبار پخش می‌شد به نام دختر کوچک دریا (انگلیسی: La Petite Fille de la mer) اثر اوست.[۱۵]

درگذشت[ویرایش]

ونجلیس در ۱۷ مه ۲۰۲۲ در سن ۷۹ سالگی در بیمارستانی در پاریس بر اثر نارسایی قلبی درگذشت.[۱۶]

دیسکوگرافی[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «ونجلیس، خالق 'فتح بهشت' درگذشت». بی‌بی‌سی فارسی. ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۱. دریافت‌شده در ۱ خرداد ۱۴۰۱.
  2. «ونجلیس، آهنگساز نامدار یونانی، درگذشت». دویچه‌وله فارسی. ۲۰ مه ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۲۱ مه ۲۰۲۲.
  3. «درگذشت آهنگساز «ارابه‌های آتش» و «فتح بهشت»؛ دنیای موسیقی ونجلیس را از دست داد». یورونیوز فارسی. ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۱. دریافت‌شده در ۱ خرداد ۱۴۰۱.
  4. «ونجلیس، خالق موسیقی «ارابه‌های آتش» و «بلید رانر»، درگذشت». رادیو فردا. ۲۹ اردیبهشت ۱۴۰۱. دریافت‌شده در ۱ خرداد ۱۴۰۱.
  5. «ونجلیس آهنگساز و موسیقیدان مشهور یونانی و خالق موسیقی فیلم «ارابه‌های آتش» و «فتح بهشت» درگذشت». بخش فارسی رادیو فرانسه. ۲۰ مه ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۲۱ مه ۲۰۲۲.
  6. «ونجلیس، آهنگساز یونانی، درگذشت». ایندیپندنت فارسی. ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۱. دریافت‌شده در ۱ خرداد ۱۴۰۱.
  7. «ونجلیس، آهنگساز و موسیقی‌دان بزرگ یونانی، درگذشت». بخش فارسی صدای آمریکا. ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۱. دریافت‌شده در ۱ خرداد ۱۴۰۱.
  8. «ونجلیس درگذشت». خبرگراری ایسنا. ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۱. دریافت‌شده در ۱ خرداد ۱۴۰۱.
  9. ««ونجلیس» پیشگام موسیقی الکترونیک درگذشت». خبرگزاری ایلنا. ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۱. دریافت‌شده در ۱ خرداد ۱۴۰۱.
  10. «ونجلیس آهنگساز یونانی برنده اسکار درگذشت». خبرگزاری مهر. ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۱. دریافت‌شده در ۱ خرداد ۱۴۰۱.
  11. «خالق موسیقی «ارابه‌های آتش» درگذشت». روزنامهٔ دنیای اقتصاد. ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۱. دریافت‌شده در ۱ خرداد ۱۴۰۱.
  12. «دربارهٔ «ونگلیس» از آشوب صدا تا موسیقی». مقاله. روزنامه وطن امروز. ۱۶ اکتبر ۲۰۰۹. دریافت‌شده در ۱۶ اکتبر ۲۰۱۲.
  13. بهنود مکری (۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۱). «ونجلیس، آهنگساز و موسیقی‌دان بزرگ یونانی، درگذشت». صدای آمریکا. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۵-۲۰.
  14. Peter Culshaw (2005-01-06). "My Greek odyssey with Alexander". The Telegraph. Retrieved 2022-05-20.
  15. «بشنوید | ونجلیس؛ خالق معروف‌ترین موسیقی نزد ایرانی‌ها درگذشت | موسیقی قبل از اخبار تلویزیون را او نواخته بود». همشهری آنلاین. ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۵-۲۰.
  16. "Vangelis, composer of Chariots of Fire and Blade Runner soundtracks, dies aged 79". the Guardian. 2022-05-19. Retrieved 2022-05-19.

پیوند به بیرون[ویرایش]