ولوکس

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
ولوکس
Volvox sp.
طبقه‌بندی علمی
فرمانرو: گیاهان
شاخه: سبزتباران
رده: Chlorophyceae
راسته: Volvocales
تیره: Volvocaceae
سرده: Volvox
کارل لینه
گونه‌ها

ولوکس
Volvox carteri (V. nagariensis)
Volvox globator
ولوکس
ولوکس
ولوکس
ولوکس

ولوکس به یکی از جنس‌های متعلق به شاخه کلروفیت‌ها یا همان جلبک‌های سبز اتلاق می‌شود. سلولهای ولوکس در کلنی‌هایی تا اندازه ۵۰ هزار سلول زندگی می‌کنند و اغلب در آب‌های شیرین یافت می‌شوند. ولوکس برای اولین بار در دهه ۱۷۰۰ توسط آنتونی وان لیون هوک گزارش و معرفی شد. بررسی‌ها نشان می‌دهد زندگی به شکل کلنی در ولوکس‌ها ۲۰۰ میلیون سال پیش تکامل پیدا کرده و به وجود آمده‌است.[۱]

رده‌بندی[ویرایش]

  • Class: chlorophyceae
  • Order: volvocales, Family: volvocaceae
  • Family: sphaerellaceae
  • Genus 1: Volvox Linnaeus
  • Genus 2 :Pandorina Bory
  • Genus 3: Eudorina Ehrenberg

در کتاب تالوفیت‌ها[۲] و نیز در کتاب تالوفیت‌ها[۳] و نیز در رده‌بندی پایانی کتاب بیولوژی جلبک‌ها،[۴] دو نام خانواده برای ولوکس نوشته شده است.

خانواده volvocaceae برای ولوکس در نظر گرفته شده است اما در متن کتاب بیولوژی جلبک‌ها sphaerellaceae، را به عنوان خانواده برای ولوکس در نظر گرفته است. به علاوه در هیچ‌یک از این سه کتاب نام خانواده sphaerellaceae برای راسته volvocales در رده‌بندی کلی در نظر گرفته نشده است. این رده‌بندی‌ها را در آخر به صورت ضمیمه مشاهده خواهید کرد. از آنجا که شاید دلیلی برای این نوع نامگذاری وجود داشته باشد و نیز جهت امانت داری در متن، نام خانواده sphaerellaceae مطرح شده است .]

ساختار سلولی[ویرایش]

ولوکس، Eudorina و Pandorina از نظر ساختار سلولی مشابه هستند و اصطلاحاً آنها را سنوبیوم Coenobium می‌خوانند. از آن جهت که افراد کنار یکدیگر جمع شده‌اند حالتی از یک موجود پر سلولی را نشان می‌دهند. سلول‌های کلنی در عین حال که به وسیله رابطها ورشته‌های سیتوپلاسمی با هم مرتبط اند، مستقل از یکدیگر می‌باشند. این سلولها تاژک دارند وکلیه سلولهای رویشی متحرک اند؛ لذا توپ ولوکس یک حرکت غلطان و دورانی از خود نشان می‌دهد. نام ولوکس نیز به معنی غلطان است. در روند تکاملی کلنی متحرک ولوکس، سلولهایی که به شدت شبیه کلامیدوموناس هستند، به هنگام تقسیم سلول تخم حاصل می‌شوند. اندازه کلنی ولوکس به قطر حدود ۵/ میلی‌متر می‌باشد. بیش از ۲۰ گونه از این کلنی شناسایی شده است. تعداد سلولها در گونه‌های مختلف متفاوت می‌باشد و بین ۱۰۰۰ تا ۵۰۰۰۰ متغیر است. سلولها به شکل یک توپ توخالی، به صورت یک لایه در بیرون قرار گرفته‌اند. درون این توپ خالی از سلول است و معمولاً به وسیله آب یا ماده ژلاتینی پر شده است. کلنی ولوکس در یک غشاء موسیلاژی که ظاهراً طبیعت پروتئینی و فیبریلی دارد، قرار می‌گیرد. علاوه بر قشر همگانی، هر کدام از سلولها نیز دارای یک غلاف انفرادی می‌باشند. سه جنس مذکور ساکن آب شیرین هستند.

قطبیتی که در کلنی برخی از گونه‌های این جنس‌ها وجود دارد به علت وجود دو لکهٔ چشمی می‌باشد که در یک طرف از سلول یک لکه چشمی بزرگ و در منطقه‌ای دیگر یک لکه چشمی کوچک وجود دارد و در برخی ازگونه‌ها لکه چشمی در یک سمت وجود دارد و در سمت دیگر لکه چشمی وجود ندارد. ولوکس ساکن آب شیرین است که به صورت شناور، در سطح آبهای استخر، آب راکد یا نیمه راکد به خصوص در فصول بارندگی مشاهده می‌شود.

درون توپ ولوکس خالی از سلول می‌باشد معمولاً به وسیله آب یا ماده ژلاتینی پر شده است دکتر هرمزدیار کیان مهر در تحقیقات انجام شده (طرح تحقیقاتی جلبک‌های آب شیرین مشهد و حومه، سال ۱۳۷۰) ولوکس را در آب‌های این منطقه نیافته است که به نظر ایشان شاید علت آن قلیایی بودن آبها باشد.

انواعی از کلنی‌های ولوکس[ویرایش]

  1. گونیوم (Gonium pectoral)
  2. پاندوریا (Pandorina unicocca)، کلنی با ۳۲ سلول
    • دانشنامه مدرسه / ولوکس
    • کتاب تالوفیت‌ها، تألیف دکتر فیروزه چلبیان و دکتر احمد مجد
    • کتاب تالوفیت‌ها، دوره کارشناسی زیست‌شناسی مؤلفان: دکتر میترا نوری، اکرم محمدی
    • کتاب بیولوژی جلبک‌ها، تألیف دکترهرمزدیار کیان مهر