زبان ولوف

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از ولوف)
پرش به ناوبری پرش به جستجو
ولوف
زبان بومی درسنگال، گامبیا، موریتانی
تعداد گویشوران
۱۰ میلیون نفر:

سنگال: ۹ میلیون (۲۰۱۳) . گامبیا: ۲۲۶۰۰0 (2001) . موریتانی: ۱۵۶۰0 (2013)

.  (بدون تاریخ)e18
الفبای لاتین (Wolof alphabet)
خط عربی (Wolofal)
وضعیت رسمی
تنظیم‌شده توسطCLAD (Centre de linguistique appliquée de Dakar)
کدهای زبان
ایزو ۶۳۹-۱wo
ایزو ۶۳۹-۲wol
ایزو ۶۳۹-۳Either:
wol – Wolof
wof – Gambian Wolof
گلاتولوگwolo1247[۱]
زبان‌شناسی90-AAA
{{{mapalt}}}

وُلوف یکی از زبان‌های آفریقایی است که در سنگال، گامبیا و موریتانی رایج است. ولوف یک زبان سنگامبیایی و از خانواده زبان‌های آتلانتیک و زیرشاخه زبان‌های نیجری-کنگویی است.

تقسیمات[ویرایش]

ولوف زبانان در سنگال

زبان ولوف رایج‌ترین زبان در سنگال است. (نه تنها زبان قوم ولوف بلکه زبان تقریباً ۴۵ درصد از جمعیت سنگال، و همچنین زبان مردم غیرولوف)

این زبان که همچنین در کشورهای گامبیا و موریتانی رایج است، دربردارنده یک گسترش فرهنگی است. این به خاطر وحدت آن است؛ ولوف زبانان در مناطق مختلف جغرافیایی زبان یکدیگر را به خوبی می‌فهمند و تفاوت آنها چیزی جز لهجه نیست.

تاریخ آموزش زبان ولوف[ویرایش]

اولین آثار نوشتاری از دستور زبان و زبان‌شناسی ولوف در اوایل قرن بیست و یکم توسط مهاجران ایجاد شده‌است. معلم فرانسوی Jean_Dar اولین دیکشنری فرانسوی-ولوف را در سال ۱۸۲۵ منتشر کرد و در سال بعد از آن، یک دستور زبان وولوف را به انتشار گذاشت.

نوشتار[ویرایش]

زبان ولوف مدتها به الفبای عربی و با نام «ولوفال» نوشته می‌شد. این شیوه نوشتاری همچنان در بعضی نوشته‌های مذهبی دیده می‌شود. اما از آن به بعد به خط لاتین و با قوانین خاصی برای احترام و رعایت صداهای خاص این زبان نوشته می‌شود.

سیستم شمارش ولوف سیستم ده‌دهی است ولی از یک سیستم پنج پنجی نیزکمک می‌گیرد. برای مثال عدد بیست و شش در ولوف نوشته می‌شود: «ñaar fukk ak juróom benn» که یعنی: (۲×۱۰) + ۵ + ۱ = ۲۶)

۰ tus / neen / zéro [French] / sero / dara ["nothing"]
۱ benn
۲ ñaar / yaar
۳ ñett / ñatt / yett / yatt
۴ ñeent / ñenent
۵ juróom
۶ juróom-benn
۷ juróom-ñaar
۸ juróom-ñett
۹ juróom-ñeent
۱۰ fukk
۱۱ fukk ak benn
۱۲ fukk ak ñaar
۱۳ fukk ak ñett
۱۴ fukk ak ñeent
۱۵ fukk ak juróom
۱۶ fukk ak juróom-benn
۱۷ fukk ak juróom-ñaar
۱۸ fukk ak juróom-ñett
۱۹ fukk ak juróom-ñeent
۲۰ ñaar-fukk
۲۶ ñaar-fukk ak juróom-benn
۳۰ ñett-fukk / fanweer
۴۰ ñeent-fukk
۵۰ juróom-fukk
۶۰ juróom-benn-fukk
۶۶ juróom-benn-fukk ak juróom-benn
۷۰ juróom-ñaar-fukk
۸۰ juróom-ñett-fukk
۹۰ juróom-ñeent-fukk
۱۰۰ téeméer
۱۰۱ téeméer ak benn
۱۰۶ téeméer ak juróom-benn
۱۱۰ téeméer ak fukk
۲۰۰ ñaari téeméer
۳۰۰ ñetti téeméer
۴۰۰ ñeenti téeméer
۵۰۰ juróomi téeméer
۶۰۰ juróom-benni téeméer
۷۰۰ juróom-ñaari téeméer
۸۰۰ juróom-ñetti téeméer
۹۰۰ juróom-ñeenti téeméer
۱۰۰۰ junni / junne
۱۱۰۰ junni ak téeméer
۱۶۰۰ junni ak juróom-benni téeméer
۱۹۴۵ junni ak juróom-ñeenti téeméer ak ñeent-fukk ak juróom
۱۹۶۹ junni ak juróom-ñeenti téeméer ak juróom-benn-fukk ak juróom-ñeent
۲۰۰۰ ñaari junni
۳۰۰۰ ñetti junni
۴۰۰۰ ñeenti junni
۵۰۰۰ juróomi junni
۶۰۰۰ juróom-benni junni
۷۰۰۰ juróom-ñaari junni
۸۰۰۰ juróom-ñetti junni
۹۰۰۰ juróom-ñeenti junni
۱۰۰۰۰ fukki junni
۱۰۰۰۰۰ téeméeri junni
۱۰۰۰۰۰۰ tamndareet / million

الفبا[ویرایش]

Lettres de l’alphabet wolof
A B C D E Ë F G I J K L M N Ñ Ŋ O P Q R S T U W X Y
a b c d e ë f g i j k l m n ñ ŋ o p q r s t u w x y

ولوف بر خلاف بیشتر زبان‌های آفریقایی جزو زبانهای نواخت بر نیست.

مثال[ویرایش]

برای شنیدن تلفظ کلمات "[pronunciation|اینجا]"کلیک کنید.

کلمه ترجمه تلفظ استاندارد

طبق API

شن suuf su:f
آسمان asamaan asama:n
آب ndox n͜dɔx
آتش safara safara
مرد gόor go:r
زن jigéen ɟige:n
خوردن lekk lɛkk
نان mburu m͜buru
نوشیدن naan na:n
بزرگ mag mak
کوچک tuuti tu:ti
شب guddi guddi
روز bés (nombre) ou bëccëg(durée) bes / bəccək
فارسی ولوف ترجمه عینی تلفظ استاندارد API
حالت چطور است؟ Na nga def ? چطور انجام می‌دهی؟ nan͜gadɛf
من خوبم. (Maa ngi fi (rekk. من اینجا هستم (فقط). ma:n͜gifirɛkk
تو خوبی؟ Yaa ngi ci jàmm ? تو در آرامش هستی؟ ja:n͜giciɟa:mm
خیلی خوب. خداروشکر. Jàmm rekk, Alxamdulilaay. در آرامش فقط، به لطف خدا ɟa:mmrɛkkalxamdulila:j
خانواده (همسر) چطور است؟ Naka sa waa kër ? اهل خانه چطور است؟ mun͜giciɟa:mm
او خوب است. Mu ngi ci jàmm. او در آرامش است. mun͜giciɟa:mm
نان هست؟ Ndax mburu am na ? آیا نان هست؟ n͜daxm͜buruamna
از آن هست. Am na. هست amna
از آن نیست. Amul. نیست amul
چند؟ (قیمت) Ñaata la ? چند؟ ɲa:ta la
گران است. Dafa seer/jafe. این گران است. dafasɛ:r / dafaɟafɛ
قیمت را کاهش دهید. Wàññi ko. آن را پایین بیاور. wa:ɲɲikɔ
ممنون. Jërëjëf. ممنون. ɟərəɟəf
خواهش می‌کنم. Ñoo ko bokk. ما آن را با هم قسمت می‌کنیم. ɲɔ:kɔbɔkk
بله Waaw wa:w
نه Déedéet de:de:t
من گرسنه هستم. Dama xiif. damaxi:f
من تشنه هستم. Dama mar. damamar
من خسته هستم. Dama sonn. damasɔnn
خوب خوابیده‌اید؟ Jàmm nga fanaan ? آیا شب را در آرامش گذراندید؟ ɟa:mmn͜gafana:n
خیلی خوب، خداروشکر. Jàmm rekk, alxamdulilaay. در آرامش فقز، الحمدالله ɟa:mmrɛkkalxamdulila:j
سلام. حال شما چطور است؟ (در صبح) Naka suba ci ? صبحتان چطور پیش می‌رود؟ nakasubasi
خوب. (در صبح) Suba saa ngi nii (rekk). صبح همینه فقط. subasa:n͜gini:
تا چند دقیقه بعد (فعلا) Ba ci kanam. bacikanam
تا بعد Ba beneen (yoon). babɛnɛ:n
در آرامش باشید. Jàmm ag jàmm. صلح و آرامش. ɟa:mmakɟa:mm
من به اندازه کافی خورده‌ام. ممنون. Suur naa, jërëjëf. su:rna:ɟərəɟəf
دوست من Sama xarit samaxarit
من می‌خواستم برنج و ماهی بخورم. Dama bëgg lekk ceebu jën. damabəgglɛkkcɛ:buɟen
من می‌خاستم آب بنوشم. Dama bëgg naan ndox. damabəggna:n͜dɔx
فردا Suba suba
تا فردا Ba suba. basuba
اگر خدا بخواهد Bu soobee Yàlla. انشاالله busɔ:bɛja:lla
دوستت دارم Nob naa la. ou Dama la nob. ouDama la bëgg. nɔpnala ou damalanɔp oudamalabəgg
مرا تنها بزار Bàyyi ma. ba:jjima
مرا ببخشید Baal ma. ba:lma
این چیست؟ Lii lan la ? lilanla
چه کار می‌کنی؟ Looy def ?

تأثیرات زبانی[ویرایش]

نفوذ اسلام در سنگال، بیانگر تأثیر زبان عربی بر ولوف، به ویژه وازگان مذهبی، است. فرانسوی‌ها نیز تأثیر مهمی با استعار و تحصیل دراین زبان داشتند. اگر ریشه فرانسوی در بعضی کلمات مانند oto و almet واضح هستند اما در موارد دیگر جالب تر و موشکافانه تر هستند. مانند "fok nga" برای "il faut que tu". چند کلمه نیز از ریشه بربر هستند مانند واژه "tabaski" به معنای عید قربان مسلمانان که از واژه "tafaska"زبان بربر گرفته شده‌است.

فرهنگ در زبان ولوف[ویرایش]

ادبیات[ویرایش]

یک ترجمه از کتاب عهد جدید (انجیل) در سال ۱۹۸۷ منتشر شد و دومین چاپ آن در سال ۲۰۰۴ معروف شد.

نویسنده سنگالی باباکار بوری دیوپ رمان Doomi Golo را در سال ۲۰۰۲ به زبان ولوف منتشر کرد.

موسیقی[ویرایش]

گروه سنگالی Lemzo Diamono، فعالیت از سال ۱۹۹۰ تا ۱۹۹۸، گاهی از ترانه‌هایی به زبان ولوف استفاده کرده‌اند. همچنین می‌توان زبان ولوف را در آهنگ موفق «هفت ثانیه» از Youssou N'Dour و Neneh Cherry، متنشر شده در سال ۱۹۹۴، شنید. در سالهای بعد آهنگ‌های زیادی به این زبان منتشر شد از جمله: آهنگ گروه Les Colocs، آهنگ Julia Sarr در آلبوم Set Luna در سال ۲۰۰۵ و ….

سینما[ویرایش]

سینمای ولوف را می‌توان از سینمای کشورهای سنگال، موریتانی و گامبیا مورد بررسی قرار داد. کارگردان Ousmane Sembène در چندین فیلم خود به سنگال اشاره کرده‌است: Emitaï ۱۹۷۱ ،Faat Kiné.

همچنین زبان ولوف را در سینمای کشورهای دیگر دیده می‌شود. مانند فیلم آلمانی-الجزایری-فرانسوی به نام Little Senegal توسط Rachid Bouchareb در سال ۲۰۰۱، برای شخصیت اصلی فیلم که یک سنگالی است که برای جستجوی نشانه‌هایی از اجداد برده خود به آمریکا می‌رود و… در این سالهای اخیر نیز بازیگر سنگالی-فرانسوی Omar Sy فعالیت گسترده‌ای در نشان دادن فرهنگ کشور و زبان خود در فیلم‌های موفقی مانند: دست‌نیافتنی‌ها و فیلم Yao داشته‌است.

زبان‌های سنگال[ویرایش]


زبان‌های سنگال
زبان رسمی فرانسوی
زبان ملی ولوف، سونینکه، سرر، پل، نون، مانجاک، ماندینگ، مانکین، حسنیا، دیولا-فوینی، بلنت
زبان‌های دیگر Badiaranké · Baïnouk · Bambara · Bandial · Bapeng · Bassari · Bayot · Bédik · Cobiana · Coniagui · Dioula ·Gusilay · Jalonké · Karone · Khassonké · Kwatay · Léhar · Mlomp · Ndut · Palor · Saafi · Zénaga

پانویس[ویرایش]

  1. Nordhoff, Sebastian; Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2013). "Wolof". Glottolog 2.2. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology.

منابع[ویرایش]

https://fr.wikipedia.org/wiki/Wolof_(langue)