ولسوالی جغتو

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
جغتو
Ghazni Village - panoramio (1).jpg
قریه‌ای در ولسوالی جغتو
Ghazni districts FA.png
موقعیت این ولسوالی در ولایت غزنی
اطلاعات کلی
کشورFlag of Afghanistan.svg افغانستان
ولایتغزنی
مرکز ولسوالیگولبوری
اداره
ولسوالمحمد یاسین جویا
شوراهای ولایتیشورای ولایتی ولایت غزنی
مردم
جمعیت۱۳۲٬۲۵۶ (۱۳۹۹)
پراکندگی۱۴۰ نفر بر کیلومتر مربع
دیناسلام
زباندری (گویش هزارگی)
اطلاعات جغرافیا
مساحت۹۵۰ کیلومتر مربع
ارتفاع از سطح دریا۲۶۰۰
داده‌های دیگر
کدپستی۲۳۶۲
منطقه زمانی۴:۳۰+ (وقت استاندارد افغانستان)

ولسوالی جغتو یکی از ولسوالی‌های هزاره‌نشین ولایت غزنی، به مرکزیت گولبوری در جنوب خاوری افغانستان است. جغتو ۹۵۰ کیلومترمربع مساحت و جمعیت آن در سال ۱۳۹۹ حدود ۱۳۲٬۲۵۶ نفر می‌باشد.[۱]

این ولسوالی دارای مرز مشترک با شهر غزنی، و ولسوالی‌های ناور، قره‌باغ، اندر و خواجه‌عمری می‌باشد مرکز این ولسوالی در دهستان گولبَوری است مردم این ولسوالی اکثراً مالدار و کشاورز می‌باشند.[۲] بیش از نیمی از جمعیت جغتو در بین سال‌های ۱۹۸۰ تا ۲۰۰۵ به شهرهای بزرگ افغانستان از جمله کابل و هرات جابه‌جا و به دیگر کشورها از جمله پاکستان و ایران پناهنده گردیدند.

نام[ویرایش]

واژهٔ جغتو برگرفته از نام خانات جغتای است[۳] که دو ولسوالی یکی در ولایت غزنی و دیگری در ولایت میدان وردک به این نام شناخته می‌شوند.

پیشینه[ویرایش]

رجب‌علی خان رهبر هزاره‌های جغتو در سال ۱۲۵۹ (خورشیدی) با پشتیبانی قوای انگلیس به قریه‌های پشتون‌نشین که قبلاً از سوی آن‌ها بار هابه منطقه جغتو تجاوز شده بود، حمله کرده و بسیار از اموال آن‌ها را به غنیمت گرفت. به گفته گزارشگران انگلیسی رجب‌علی خان از جمله رهبران بود که خاروبار سربازان انگلیسی را فراهم می‌کرد و از قوای انگلیس علیه پشتونها به نفع خود استفاده می‌کرد.[۴]

بعد از هجوم شوروی در افغانستان این ولسوالی نیز همانند دیگر شهرهای افغانستان به اشغال آن‌ها درآمد اما مقاومت مردم این منطقه به رهبری سید محمد سعید «واعظ» سرابی باعث جلوگیری از پیاده شدن نقشه‌های شوم آنان گشته، که بعد از مقاومت زیاد مجاهدین این منطقه بالأخره در یک شب با حملات هوائی و زمینی گسترده ارتش سرخ خط مقاومت درهم شکسته و واعظ رهبر جهاد و مقاومت با چهل تن از افرادش به کشته‌شدند که در نتیجه باعث تخریب و ویرانی خانه‌های مسکونی بعضی از مناطق گردید

بعد از خروج شوری‌ها جغتو تحت کنترل حزب حرکت افغانستان قرار گرفت که تا ورد نیروهای ناتو وآمریکا نیروی این حزب در پایگاهی خود مستقر بودند گرچه قوماندان‌های حزب در سال ۱۹۹۷ (میلادی) تحت فشار طالبان توافقنامه صلح را با دادن حقوق خاص به طالبان با آن‌ها امضا کرده‌اند و تا ورود نیروی‌های بین‌المللی این منطقه را با آن‌ها مشترک اداره می‌کردند

یادآوری: مقاومت مردم مناطق جغتو به تاریخ بیست ثور ۱۳۵۸ (خورشیدی) قبل از آنکه روسها به افغانستان حمله کنند شروع گردید که در مناطق سراب، جرمتو و قریه یوسف جبهه واعظ فعال گردیده و در مناطق شاکی، به سرکردگی قوماندان نظری، در ککرک به سرکردگی قوماندان امین، در ترگان، گلبوری و احمدآ شورای جهادی به سرکردگی سید قاسم رضوی و در منطقه قیاق جبهه بزرگ به رهبری سید محمد سعید واعظ مشغول نبرد علیه دست نشاندگان حزب خلق و پرچم شدند؛ و این مقاومت و نبرد تا سقوط ولسوالی جغتو ادامه یافت و ولسوالی به دست مجاهدین فتح گردید و سربازان دولت مرکزی در قلعه به نام سربید پناه برده و در آنجا مستقر گردیدند که سر انجام بعد از چندین حمله چریکی در ماه‌های قوس و جدی سربید نیز به دست مجاهدان فتح گردید. نیروهای دولتی از ولسوالی جغتو به مرکز غزنی فرار کردند و این مناطق تا پیروزی مجاهدین به دست مردم اداره می‌شد که در بخش شمال جغتو سید حسن جنرال و گروه‌های پاسداران و سازمان نصر و در بخش جنوب آن پایگاه مردمی سید قاسم رضوی و پایگاه حرکت اسلامی به سرکردگی اسماعیل پیکار نفوذ داشتند و اداره می‌شد.

جغرافیا[ویرایش]

این ولسوالی در ۳۰ کیلومتری شهر غزنی، افغانستان قرار دارد[۵] که دارای چندین دره و دهستان می‌باشد از جمله قیاق، قرصوب، جرمتو، سراب، ککرک، تورگان، گولبوری، شاکی و احمدا.

اقتصاد[ویرایش]

گرچه جغتو یک سرزمین مرتفع تر از شهر غزنی است اما مردم آن به کشت گندم جو جواری محبوبات مرکبات و حتی در بعضی از مناطق به کشت برنج مشغول هستند به دلیل ناهمواری زیادی که در درهای جغتو وجود دارد زمین‌های کشاورزی داری وسعت زیادی نیستند به همین دلیل کشت محصولات متفاوت رسم می‌باشد هر خانواده داری تعداد اندکی چهار پا از جمله گاو، گوسفند، خر، بُز و به صورت نادر اسب می‌باشند.

نا گفته نباید گذاشت که در جغتو علاوه از حبوبات و غله جات، میوه جات نیز و جود دارد مانند: سیب، زردآلو، الو، هلو، گیلاس، آلبالو، توت، بادام، چارمفز، سنجد، انجیر و انواع انگور.

مردم[ویرایش]

باشندگان ولسوالی جغتو را هزاره‌ها، با اقلیت کوچکی از پشتون‌ها تشکیل می‌دهند. مطابق احصائیه ۱۳۹۹، جمعیت این ولسوالی ۱۳۲٬۹۵۲ نفر می‌باشد.[۱]

فرهنگ[ویرایش]

فرهنگ مردم جغتو مانند دیگر مناطق هزاره‌نشین یکرنگ بوده که شامل: اسب دوانی، نیزه‌زنی، تیراندازی، کشتی‌گیری، پهلوانی، تجلیل از نوروز و … می‌شود.

جمعیت مهاجر[ویرایش]

تعداد زیادی از جمعیت جغتو به شهرهای بزرگ افغانستان و کشورهای دیگر مهاجرت کرده‌اند. در کابل بیشتر آن‌ها مقیم دشت برچی، کارته سخی، چارقلعه، قلعه شاده، ویا پل سوخته می‌باشد. در پاکستان اکثر آن‌ها در مقیم شهر کویته پاکستان هستند و در ایران بیشتر مهاجران جغتو مقیم تهران، اصفهان و قم می‌باشند.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ «برآورد نفوس کشور:١٣٩٩» (PDF). اداراه احصائیه مرکزی افغانستان. ٢٨ می ٢٠٢٠. دریافت‌شده در ٢٨ می ٢٠٢١.
  2. «نسخه آرشیو شده» (PDF). بایگانی‌شده از اصلی (PDF) در ۱۶ مارس ۲۰۰۶. دریافت‌شده در ۱۶ مارس ۲۰۰۶.
  3. نژادنامه افغان، اثر: ملا فیض‌محمد کاتب هزاره
  4. هزاره‌ها و هزارستان-تالیف:پی. جی. میتلند-ترجمه: محمد اکرم گیزابی-ص:142
  5. مختصات و فاصله حساب شده ولسوالی جغتو توسط گوگل مپ،