وسپاسیان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
وسپاسیان
نهمین امپراتور امپراتوری روم-اولین امپراتور دودمان فلاویان
سلطنت۱ ژوئیه ۶۹ - ۲۳ ژوئن ۷۹
پیشینویتلیوس
جانشینتیتوس
زاده۱۷ نوامبر ۹
فالاکرینا، ایتالیا
درگذشته۲۳ ژوئن ۷۹ (سال)
آرامگاه
فرزند(ان)تیتوس
دومیتیان
دومیتیلای کوچک
نام کامل
تیتوس فلاویوس وسپاسیانوس
دودمانفلاویان
پدرتیتوس فلاویوس سابینوس
مادروسپاسیا پولا

تیتوس فلاویوس وسپاسیانوس (به لاتین: Titus Flavius Vespasianus) (زاده: ۹ - مرگ: ۷۹ میلادی) ، از سال ۶۹ تا ۷۹ میلادی امپراتور روم بود. دوران زمامداری او همزمان با پادشاهی بلاش یکم در ایران بود. او فرمان به ساختن تماشاگاه کولوسئوم داد ولی پیش از به پایان رسیدن ساختمان این بنا مرد و در زمان فرمانروایی پسرش دمیتیانوس ساختن این بنا به پایان رسید. او همچنین مؤسس سلسله فلاویان که شامل ۳ امپراتور روم به نام‌های خودش (۶۹ تا ۷۹ میلادی) و فرزند ارشدش تیتوس (۷۹ تا ۸۱ میلادی) و دیگر فرزندش دومیتیان (۸۱ تا ۹۶ میلادی) است بود. او از امپراتوران دانش‌پژوه بود و به‌واسطهٔ تأسیس کتابخانه در معبد صلح موجب ایجاد دانشگاه روم شد، دانشگاهی که بعدها دارای رشته‌های حقوق و پزشکی و معماری و ریاضی و صرف‌ونحو و بلاغت به یونانی و لاتین شد.[۱]

مالیات تجارت ادرار[ویرایش]

در قرن اول پس از میلاد، امپراتور روم ، نرون، آنچه را که به نام «ادرار گیاهی» شناخته می‌شد، وضع کرد که از لاتین به «مالیات ادرار» ترجمه می‌شود. این مالیات بر جمع‌آوری ادرار در ادرارگاه‌های عمومی وضع می‌شد، زیرا طبقات پایین جامعه مجبور بودند ادرار خود را در دیگ‌های کوچکی بریزند و سپس آن در حوضچه‌های ادرار تخلیه کنند. ادرار از توالت‌های عمومی طبقات بالا نیز جمع‌آوری می‌شد. خریدار ادرار، مالیات را می‌پرداخت، سپس آن را از حوضچه‌ها جمع‌آوری می‌کرد و به عنوان یک ماده خام با ارزش برای تعدادی از فرآیندهای شیمیایی بازیافت می‌کرد. اگرچه این مالیات در نهایت حذف شد، اما در حدود سال ۷۰ پس از میلاد با جانشینی امپراتور وسپاسیان دوباره اجرا شد. وقتی وسپاسیان امپراتور شد، امپراتوری روم به تازگی از یک جنگ داخلی بیرون آمده بود که تقریباً باعث فروپاشی کامل دنیای آنها شد. علاوه بر این، امپراتوری حتی یک سکه نقره در خزانه خود نداشت. وسپاسیان که به خاطر عشق به پول و مالیات ظالمانه (که در نهایت امپراتوری روم را از بدهی خارج کرد و مازادی در خزانه برای امپراتور بعدی باقی گذاشت) شهرت داشت، کار تعمیر و بازسازی امپراتوری را آغاز کرد. او شروع به اخذ یک سری مالیات برای جمع‌آوری سرمایه کرد که یکی از آنها هزینه جمع‌آوری ادرار از دستگاه ادراری عمومی در سیستم کلوآکا ماکسیما (فاضلاب بزرگ) رم بود. اولین توالت‌های عمومی در تاریخ حتی توسط وسپاسیان در سال ۷۴ پس از میلاد معرفی شد. اندکی پس از وضع این مالیات بر ادرار، عقلای رومی شروع به نامیدن توالت‌های محلی به نام وسپاسیان کردند. مالیات بر تجارت ادرار توسط پسر وسپاسیان و امپراتور آینده، تیتوس، سیاستی منزجرکننده تلقی می‌شد. مورخان رومی دیوکاسیوس و سوئتونیوس در مورد مالیات نامحبوب وسپاسیان مطلب نوشته‌اند.[۲]

در کتاب‌های تاریخ آمده‌است که وقتی تیتوس از این موضوع شکایت کرد، پدرش یک سکه طلا برداشت و گفت: «Pecunia non olet» یا «پول بو نمی‌دهد». البته معنای پشت این عمل این بود که نشان می‌داد که خود پول بدون در نظر گرفتن منشأ آن بدبو و آلوده نیست. این احتمالاً مشهورترین عبارتی است که تا به حال توسط وسپاسیان گفته شده‌است، و امروزه نیز معمولاً برای کم‌اهمیت جلوه دادن منابع مشکوک یا کاملاً غیرقانونی سود مالی استفاده می‌شود. در حالی که مالیات وسپاسیان به ویژه در میان جمع‌آوران ادرار، دست اندر کاران منسوجات و دباغ‌ها که از ادرار در صنایع خود استفاده می‌کردند، بسیار نامحبوب بود، درآمد جمع‌آوری‌شده از این مالیات به تثبیت امپراتوری و ارائه خدمات عمومی کمک کرد.[۲][۳]

ادعای انجام معجزه[ویرایش]

یکی دیگر از موفقیت‌های وسپاسیان در روابط عمومی، توانایی او در احاطه کردن خود با هاله‌ای از الوهیت بود. این ایده ای بود که مدتها توسط امپراتورها مورد استفاده قرار می‌گرفت - ژولیوس سزار، آگوستوس و امپراتور کلودیوس همگی پس از مرگ به عنوان خدایان شناخته شده بودند و فرزندان این مردان نسب الهی خود را برای منافع سیاسی تبلیغ می‌کردند. وسپاسیان اما این تاکتیک را وارد مرحله جدیدی کرد. به گفته بسیاری از مورخان روم باستان، امپراتور وسپاسیان به‌طور گسترده‌ای معتقد بود که قادر به انجام معجزات مقدس است. سه محقق باستانی - تاسیتوس (۵۶ – ۱۱۷ میلادی)، سوئتونیوس و کاسیوس دیو- به‌طور مشخص به دو مورد از شفاهای معجزه آسا که ظاهراً وسپاسیان انجام داد اشاره کردند. گفته می‌شود که «هر دو شفا در اسکندریه در حوالی ژوئن یا ژوئیه سال ۷۰ رخ داده‌اند. دو مرد ناتوان با هم به امپراتور وسپاسیان نزدیک شدند و خود را در مقابل او به زمین انداختند. یکی از مردها نابینا بود و دیگری دستی نداشت. وسپاسیان آب دهان خود را در چشم مرد نابینا کرد و در کمال تعجب همگان، مرد فریاد زد که می‌تواند دوباره ببیند. امپراتور سپس بر دست مرد دیگر پا گذاشت که پس از پا گذاشتن روی آن، دست به‌طور کامل شروع به حرکت کرد.»[۴][۵]

منابع[ویرایش]

  1. صدیق، عیسی (۱۳۴۷). تاریخ فرهنگ اروپا از آغاز تا زمان حاضر. ص. ۳۵-۳۶.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ Hill, Bryan (2015-07-12). "Money Does Not Stink: The Urine Tax of Ancient Rome". Ancient Origins Reconstructing the story of humanity's past (به انگلیسی). Retrieved 2023-08-13.
  3. "Feeling Overtaxed? The Romans Would Tax Your Urine". History (به انگلیسی). 2016-04-14. Retrieved 2023-08-13.
  4. "Multiple Ancient Historians Claimed Vespasian Was A Miraculous Healer Foretold By Oracles". The Historian's Hut (به انگلیسی). 2019-08-03. Retrieved 2023-08-28.
  5. "A Portrait Of Jesus' World - Religion In The Roman World". PBS (به انگلیسی). 2015-11-18. Retrieved 2023-08-28.
  • خدادادیان، اردشیر، اشکانیان، نشر به‌دید، ۱۳۸۰
  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Vespasian». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۵ اوت ۲۰۱۱. استفاده‌شده در جعبهٔ اطلاعات حاکم