وبلاگ
.jpg)
وِبلاگ یا وبنوشت[۱] (به انگلیسی: Weblog)، نوعی وبگاه و محلی برای فعالیت روزنامهنگاری است که دارای اطلاعاتی مانند: گزارش روزانه، اخبار، یادداشتهای شخصی یا مقالات علمی مورد نظر طراح آن است. وبلاگ ترکیبی از دو واژهٔ «web» و «log» به معنای ثبت وقایع روزانه است.[۲] مطالب وبلاگ بر مبنای زمانی که ثبت شده گروهبندی و به ترتیب از تازهترین رخداد به قدیم ارائه میگردد.[۳] نویسندهٔ وبلاگ، روزنامهنگار، تارنویس یا وبنویس[۴] یا وبلاگنویس (به انگلیسی: Blogger) نامیده میشود و ممکن است بیش از یک نفر باشد، وبنویس به گزارش مداوم رویدادها، خاطرات، یا عقاید یک شخص یا یک سازمان میپردازد. واحد مطالب در وبلاگ، پست (به انگلیسی: Blog post) است، در حالی که واحد مطالب در وبگاه صفحه است. معمولاً در انتهای هر مطلب، برچسب تاریخ و زمان، نام نویسنده و پیوند ثابت به آن یادداشت ثبت میشود. فاصلهٔ زمانی بین مطالب وبلاگ لزوماً یکسان نیست و زمان نوشتهشدن هر مطلب به خواست نویسندهٔ وبلاگ بستگی دارد. مطالب نوشتهشده در یک وبلاگ همانند محتویات یک وبگاه معمولی در دسترس کاربران قرار میگیرد. در بیشتر موارد وبلاگها دارای روشی برای دسترسی به بایگانی یادداشتها هستند (مثلاً دسترسی به بایگانی بر حسب تاریخ یا موضوع). بعضی از وبلاگها امکان جستجو برای یک واژه یا عبارت خاص را در میان مطالب به کاربر میدهند.
واژهشناسی و واژهگزینی
واژهٔ وبلاگ اولین بار توسط یورن بارگر استفاده شد که یک همآمیزی از دو واژهٔ وب[۵] و لاگ[۶] است. واژهٔ لاگ، واژهایست از ریشه واژهٔ یونانی لوگاس[۷] که در قرون میانه در معنای دفتر گزارش سفر کشتیها به کار میرفتهاست. لاگ در زبان تخصصی رایانه به پروندههایی گفته میشود که گزارش وقایع رخداده در رایانه را ثبت میکنند. بلاگ نیز شکل کوتاهشدۀ وبلاگ است.
انواع وبلاگها
بهجز نوع نوشتاری وبلاگ، با گسترش روزافزون فناوریهای اینترنتی، سامانههای نوینی از وبلاگها نیز گسترش پیدا کردهاست.
هماکنون وبلاگها به صورتهای مختلفی مانند وبنوشت عکسی یا فتوبلاگ یا فلش بلاگ ویدئو بلاگ، پادکست یا صدا بلاگ نیز وجود دارند.
تاریخچهٔ وبنویسی
نخستین وبلاگ دنیا SCRIPTING NEWS متعلق به دیوید واینر بود. در آغاز سال ۱۹۹۹ ۲۳ وبلاگ در اینترنت وجود داشت و در عرض چند ماه تعداد آنها به میلیونها وبلاگ رسید که از نقاط مختلف جهان مینوشتند.[۸]
وبلاگهای فارسی
در ایران نخستین وبلاگ را سلمان جریری دانشجوی ۲۳ سالۀ مهندسی کامپیوتر دانشگاه صنعتی امیرکبیر، در ۱۶ شهریور ۱۳۸۰ ایجاد کرد و موج وبنویسی در مهرماه ۱۳۸۰، توسط حسین درخشان روزنامهنگار مقیم تهران مقالهای با عنوان «چگونه در اقیانوس اطلاعاتی این روزها غرق نشویم» در مجلۀ دنیای کامپیوتر در ایران آغاز شد. نخستین وبلاگ فارسیزبان ایرانی با استفاده از «بلاگ اسپات» و دو ماه پس از یازدهم سپتامبر ۲۰۰۱ راهاندازی شد. چند ماه بعد نخستین ارائهدهندهٔ خدمات وبلاگ فارسی یعنی «پرشین بلاگ» راهاندازی شد. در سال اول حدود ۱۰۰ وبلاگ ایجاد شد و سالهای بعدی با ایجاد سرویسهای پرشین بلاگ، بلاگ اسکای و بلاگفا به دهها هزار رسید.[۸]
طبق اطلاعات مندرج در سایت بلاگ سنسوس، در سال ۲۰۰۸ وبلاگهای فارسی در رتبۀ دهم زبانهای وبلاگی رایج در جهان قرار داشتند.[نیازمند منبع] گزارشهای جدید نشان میدهد که در مجموع بیش از ۴٫۵ میلیون وبلاگ فارسی به ثبت رسیده که در میان آنها بیش از ۴۵۰ هزار وبلاگ فعال وجود دارد.[۹] هماکنون در ایران بیش از هشت میلیون وبلاگ ثبت شده وجود داشته و ایران از این حیث جایگاه دهم را در جهان داراست.[نیازمند منبع]
در میان افغانها نخستین وبلاگ را ضیا افضلی به نام «غزل امروز افغانستان» از کانادا نوشته است. نخستین وبلاگی که از داخل افغانستان نوشته شده است را وحید پیمان ایجاد کرد.[۱۰]
ارائهدهنده خدمات وبلاگ
وبگاه ارائهدهندهٔ خدمات وبلاگ یک نوع وبگاه است که با کمک آن میتوان به سادگی وبلاگ ایجاد کرد. بسیاری از این وبگاههای ارائهکنندهٔ این نوع خدمات، از نرمافزارهای وبنوشت معروف استفاده میکنند. به عنوان نمونه وردپرس از نرمافزار وردپرس استفاده میکند. مزیت این نوع وبگاهها در آن است که کاربر خود مجبور به میزبانی و پیکربندی نرمافزار نیست. در مقابل، تمام تنظیمات نرمافزار وبلاگ هم برای کاربر در دسترس نخواهد بود.
این نوع وبگاهها خدمات مختلفی را ارائه میکنند. متداولترین این خدمات، امکان ایجاد وب نوشت (نوشتار)ی است. برخی از این وبلاگها امکان ایجاد وبنوشت عکسی (فتوبلاگ)، وبنوشت صوتی (پادکست)، یا وبنوشت ویدیوئی (ویدئو بلاگ) را نیز ارائه میکنند.
ارائهدهندگان خدمات وبلاگ فارسی
وبگاههای ارائهکنندهٔ خدمات وبلاگ به فارسی، ابتدا متمرکز بر خدمات وبلاگ (نوشتار)ی بودند اما تدریجاً انواع دیگر خدمات، نظیر میزبانی پادکست و وبلاگهای تصویری را نیز ارائه کردند.
اولین وبلاگدهندهٔ تماماً فارسی، پرشینبلاگ است که در ۲۳ خرداد ۱۳۸۱ کار خود را رسماً آغاز کرد.[۱۱] تا پیش از آن، وبلاگ دهندههای چند زبانه نظیر بلاگر را میشد برای وبلاگهای فارسی به کار گرفت. در طول سالهای دههٔ ۸۰ و ۹۰ خورشیدی، برتعداد وبلاگ دهندههای تماماً فارسی افزوده شد. آمار رسمی از تعداد این وبگاهها موجود نیست اما گمان میرود که حدود ۳۵۰ وبلاگ دهندهٔ تماماً فارسی مشغول فعالیت هستند.[۱۲]
از جمله ارائهدهندگان خدمات وبلاگ به فارسی میتوان به بلاگ اسکای، بلاگفا، پارسی بلاگ، پرشینبلاگ، میهن بلاگ و بیان بلاگ اشاره کرد. درزمینه وب نوشت دهنده تصویری میتوان آپارات را نام برد. درزمینه وبلاگدهی کودکان میتوان از هدهدفارسی نام برد.[۱۳]و[۱۴]
بازداشت وبلاگنویسان در ایران
پس از اینکه در دهه هشتاد شمسی وبلاگنویسی در ایران مورد توجه قرار گرفته بود، دستگاه قضایی ایران موج جدید برخورد با وبلاگنویسان را آغاز کرد.[۱۵] این دستگیریها به یکی از مسائل داغ سیاسی روز تبدیل شد که واکنشهای متعددی از سوی دولت خاتمی و همچنین دستگاه قضایی ایران در پی داشت.[۱۵][۱۶] مجتبی (مدیار) سمیعنژاد، حنیف مزروعی، شهرام رفیع زاده، امید معماریان، محبوبه عباسقلیزاده، فرشته قاضی و روزبه میرابراهیمی از جمله افرادی بودند که در پاییز ۱۳۸۳ به دلیل مطالب منتشر شده وبلاگهایشان بازداشت شدند.[۱۵]
تأثیر تکنولوژی در ایجاد وبلاگها
با تکامل ابزارهای الکترونیکی و نرمافزاری برای تسهیل در تولید و نگهداری از مقالات ارسال شده، انتشار مطالب برای افراد آسانتر شد و همه چیز به سمت و سوی وبلاگ نویسی به صورت آنلاین جلو رفت که منجر به وبلاگهای آنلاینی که امروزه مورد استفاده قرار میگیرند شد. در این روش وبلاگها میتوانند توسط سرویس اختصاصی میزبانی وبلاگ مدیریت و اجرا شوند.
از دیگر قابلیتهای وبلاگها، امکان دریافت و انتشار کامنت از سوی مخاطبان وبلاگ است که تا حدی وبلاگ ها را تعاملی می سازد.
جستارهای وابسته
منابع
- ↑ وبنوشت واژهٔ مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی به جای weblog در انگلیسی است. «فرهنگ واژههای مصوّب فرهنگستان: ۱۳۷۶ تا ۱۳۸۵، بخش لاتین، صفحهٔ ۲۱۵». وبگاه رسمی فرهنگستان. بایگانیشده از اصلی در ۳ اوت ۲۰۰۹. دریافتشده در ۲۲ خرداد ۱۳۸۹.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ صفحه 32 مبانی علم رایانه-سوم نظری رشته ریاضی و فیزیک شابک:5-1663-05-964
- ↑ پل انرسون (فوریه 2007). "What is Web 2٫0? Ideas, technologies and implications for education" (PDF) (in انگلیسی). JISC. p. صفحه 7. Archived from the original (Portable Document Format) on 27 اوت 2008. Retrieved 20 ژوئیه 2008.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده) - ↑ «فرهنگ واژههای مصوّب فرهنگستان: ۱۳۷۶ تا ۱۳۸۵، بخش لاتین، صفحهٔ ۲۱۵». وبگاه رسمی فرهنگستان. بایگانیشده از اصلی در ۳ اوت ۲۰۰۹. دریافتشده در ۲۲ خرداد ۱۳۸۹.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ web
- ↑ log
- ↑ Logos
- 1 2 مهرداد شاکری (۲۹ اردیبهشت ۱۳۸۶). «وسایل نوین ارتباطات جمعی گسترش یافتهاند». روزنامه اعتماد. بایگانیشده از اصلی در ۱۶ سپتامبر ۲۰۰۸. دریافتشده در ۵ سپتامبر ۲۰۰۸.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ . روزنامه آسیا (برگرفته از www.ccwmagazine.co). ۱/۷/۸۴ = گفتگو با سلمان جریری اولین وبنویس فارسی http://www.asianews.ir/main1.asp?a_id=145عنوان = گفتگو با سلمان جریری اولین وبنویس فارسی. دریافتشده در ۵ سپتامبر ۲۰۰۸.
{{cite web}}: تاریخ وارد شده در|تاریخ=|نشانی=را بررسی کنید (کمک); پارامتر|عنوان= یا |title=ناموجود یا خالی (کمک)[پیوند مرده] - ↑ بیبیسی فارسی. «رشد فرهنگ وبلاگنویسی در افغانستان». بیبیسی فارسی.
- ↑ «حجم وسیعی از محتوای فارسی در اینترنت ایجاد شدهاست». ایسنا. دریافتشده در ۲۴ اسفند ۱۳۸۸.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده)[پیوند مرده] - ↑ «نسخه آرشیو شده». بایگانیشده از اصلی در ۹ مارس ۲۰۱۷. دریافتشده در ۱۶ ژانویه ۲۰۱۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ http://hodhodfarsi.tv
- ↑ ویکیپدیا
- 1 2 3 «ادامه دستگیری نویسندگان وبلاگ نویسان: سایت اعتراض به دستگیری یک نویسنده در ایران مسدود شد». دریافتشده در ۲۰۱۷-۰۷-۱۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) (۴ آبان ۱۳۸۳). «کمیته رئیسجمهور پیگیر وضعیت وبلاگنویسان بازداشتی است».
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده)
کتابها
- سید مهدی موسوی و دیگران، کشکول پارسی: گزیده وبلاگهای «پارسی بلاگ» در سال ۱۳۸۳[پیوند مرده]، تهران: صبح صادق، ۴۰۰ صفحه، چاپ اول، ۱۳۸۴.
- وحید قاسمی، وبلاگستان، شهر شیشهای[پیوند مرده]، تهران: ناقوس، ۳۵۲ صفحه، چاپ اول، ۱۳۸۲.
- الهه طاهریان ریزی و دیگران، آشنایی با وبلاگ[پیوند مرده]، تهران: طاهریان، ۲۳۲ صفحه، چاپ اول، ۱۳۸۳.
- راهنمای آسان وبلاگنویسی، داریوش فرسایی
- راهنمای ساخت Weblog، حسن یعقوبی
- وبلاگ[پیوند مرده] ویرایش اول توسط شهاب مباشری، ویرایش دوم توسط احسان مظلومی: نشر توسعه آموزش
- We the Media: Grassroots Journalism by the People, for the People by Dan Gilmor (O'Reilly, 2004) ISBN 0-596-00733-7
