واگوتومی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
واگوتومی
مداخله پزشکی
Gray793.png
مسیر و شاخه‌های اعصاب زبانی-حلقی (glossopharyngeal)، واگ، و اکسسوری (accessory).
ICD-9-CM 44.0
MeSH D014628

واگوتومی (به انگلیسی: Vagotomy) عبارت است از عمل جراحی قطع عصب واگ (واگوس) که جهت کاهش ترشح اسید معده انجام می‌شود.[۱][۲]

اهداف[ویرایش]

انشعابات عصب واگ به قستهای مختلف معده عصب دهی می‌کند؛ تحریک این عصب سبب ترشح اسید معده می‌شود. افزایش تحریکات این عصب منجر به ایجاد زخم در معده و دوازدهه خواهد شد.[۲] در حالی که با این عمل ترشح اسید معده و فعالیت فیزیکی آن کاهش می‌یابد.[۳] عمل جراحی واگوتومی زمانی که تولید اسید معده با روش‌های دیگر کاهش نمی‌یابد؛ انجام می‌شود.[۱][۲] در حال حاضر این عمل به عنوان استاندارد طلایی برای بیمارانی که نسبت به خط اول درمان در مقابل عفونت با هلیکوباکترپیلوری ناموفق بوده‌اند؛ محسوب می‌شود. این عمل جراحی در مواردی که زخم همراه با عوارضی همچون انسداد، خونریزی و پارگی لوله گوارش همراه است، بسیار مناسب می‌باشد. واگوتومی جهت کنترل زخم‌های راجعه (عودکننده) و مقاوم به درمان و یا برای درمان انبوه خونریزی یا زخم معدهٔ همراه با پارگی انجام می‌شود.[۴]

تاریخچه[ویرایش]

واگوتومی در ابتدا روشی درمانی محبوب جهت درمان زخم پپتیک بود. تصور بر این بود که بیماری زخم پپتیک به علت ترشخ بیش از حد اسید توسط معده می‌باشد. در واقع واگوتومی روشی جهت کاهش اسید معده از طریق قطع عصب سلولهای جداری تولیدکننده اسید بود. این عمل به امید بهبود زخم‌های پپتیک به انجام می‌رسید.

دموگرافی (جمعیت)[ویرایش]

زخم معده (دوازدهه) در گروه بیماری‌های دستگاه گوارش دسته بندی می‌شود. مشکلات گوارش حدود ۲۵-۳۰٪ از جامعه را درگیر خود نموده است. در ایالات متحده، ۶۰ میلیون بزرگسال رفلاکس معده و روده را حداقل یک بار در ماه تجربه می‌کنند، و ۲۵ میلیون بزرگسال روزانه از سوزش معده رنج می‌برند. در صورت عدم درمان این شرایط بیماری به یک زخم پیشرفته منجر می‌شود. حدود چهار میلیون نفر را مبتلا به زخم پپتیک فعال هستند و سالانه حدود ۳۵۰،۰۰۰ بیمار جدید شناسایی می‌شود. بستگان بیماران مبتلا به زخم دوازدهه (اثی عشر) شانس بیشتری نسبت به ابتلا به این زخم‌ها دارند.[۱][۵]

انواع[ویرایش]

این عمل به دو صورت باز یا بسته (لاپاروسکوپیک) انجام می‌پذیرد.[۱] و انواع آن شامل:

  1. واگوتومی بسیار گزینشی (highly selective vagotomy) (HSV) كه به ان واگوتومی سلولهای جداری (parietal cell vagotomy)، واگوتومی پروگزیمال معده (proximal vagotomy) و واگوتومی فوق انتخابی (super-selective vagotomy) نیز می‌گویند. در این روش قطع انتخابی شاخه‌های عصب واگ در دو سوم قسمت پروگزیمال معده یعنی بخش تولید اسید در معده انجام شده و عصب رسانی به سایر قسمت‌های معده مثل انتر و پیلور و سایر احشای شكمی مثل شاخه سلیاک و شاخه کبدی حفظ می گردد. مزیت این روش در این است كه سبب اختلال حركتی معده بصورت اتونی (Gasteric atony) نشده و لذا بر خلاف سایر انواع واگوتومی نیازمند جراحی اضافه‌ای برای رفع این مشكل نمی‌باشد.[۶] [۷]
  2. واگوتومی انتخابی (selective vagotomy): قطع شاخه‌های عصب واگ معده با حفظ شاخه‌های سلیاک و کبدی.
  3. واگوتومی تنه (truncal vagotomy): شامل قطع دو شاخه اصلی عصب واگ شکمی.[۳][۸][۹][۱۰][۱۱]

در این دو روش، بدلیل حذف عصب دهی معده، اختلال حركتی معده بصورت اتونی بروز كرده و لذا تخلیه غذا دچار اشكال می‌گردد از همین رو باید با یك جراحی اضافه این مشكل برطرف گردد. برای حل این موضوع همراه با این دو روش واگوتومی، ممكن است پیلوروپلاستی (pyloroplasty) یا اناستوموز گاستروژوژونوستومی(gastrojejunostomy) انجام گردد كه به مجموعه این جراحی واگوتومی و درناژ (vagotomy and drainage) (V&D) (V+D) گویند. روش دیگر كه به ان واگوتومی با انتركتومی(vagotomy with antrectomy) (V&A) (V+A) یا واگوتومی و دیستال گاستركتومی (vagotomy and distal gastrectomy) گویند، انست كه كل ناحیه انتر را بردارند یعنی انتركتومی(antrectomy) یا همان دیستال گاستركتومی (distal gastrectomy) را انجام داده و معده باقی مانده را با دو روش مختلف به دوازدهه یا ژوژونوم اناستوموز دهند. اناستوموز گاسترودئودنال (Gastroduodenostomy anastomose) را بنام بیلروت یك (Billroth I) و اناستوموز گاستروژوژونال (Gastrojejunostomy anastomose) را بنام بیلروت دو (Billroth II) می‌نامند.[۱۲][۱۳][۶][۷]

در كل روش واگوتومی فوق انتخابی روش ارجح است چون كمترین عوارض را دارد هرچند كه بیشترین احتمال عود را نیز دارا می باشد. از طرف دیگر روش واگوتومی انتركتومی بیشترین عوارض و كمترین میزان عود را دارد لذا این روش برای موارد زخم‌های مقاوم و زخم‌های با احتمال عود بالا بكار می‌رود.[۷][۶]

بکارگیری[ویرایش]

  • انتخابی: در پاسخ به شکست درمان پزشکی.
  • نیمه اتخابی (Semi-elective): در تنگی‌های دریچه پیلور به علت زخم.
  • اورژانسی (Emergency): در موارد خونریزی دستگاه گوارش فوقانی و سوراخ شدگی‌ها.
  • واگوتومی اتفاقی (Incidental vagotomy): قطع ناخواسته عصب واگ در طول اعمال مربوط به مری.[۱۴]

تشخیص[ویرایش]

مراقبت‌های قبل از عمل[ویرایش]

وسائل جراحی مورد نیاز[ویرایش]

وضعیت قرارگیری بیمار[ویرایش]

بیهوشی[ویرایش]

در این عمل از بیهوشی عمومی یا جنرال استفاده می‌شود.[۱۹]

روش عمل[ویرایش]

طی عمل عصب واگ توسط هوک بالا آورده می‌شود و سپس به وسیله کلمپ، قسمت بالایی و پایینی عصب لیگاتور (مسدود) می‌شود. بعد از قطع عصب برای اطمینان از صحت عمل، قسمتی میانی که مورد برش قرار گرفته است به آزمایشگاه آسیب شناسی (پاتولوژی) ارسال می‌شود.[۱۸][۲۰]

مراقبت‌های بعد از عمل[ویرایش]

بیمارانی که مورد عمل واگوتومی قرار می‌گیرند؛ حدود ۷ روز بعد از عمل در بیمارستان بستری می‌شوند. در سه یا چهار روز اول نیاز به ساکشن ترشحات معده الزامی است که این عمل از طریق قرار دان لوله بینی-معدی انجام می‌شود. بیمار در این مدت دارای رژیم ساده حاوی مایعی شفاف می‌باشد تا فعالیت طبیعی معده باز گردد. حدود شش هفته طول می‌کشد تا بیمار مورد عمل به طور کامل بهبود یابد؛ در این مدت برای جلوگیری از تشکیل لخته وریدهای عمقی، بیمار تشویق به حرکت می‌شود. نرم‌کننده‌های مدفوعی (ملین) و همچنین آنتی بیوتیک نیز ممکن است بعد از عمل تجویز شود.[۱۴][۲۱][۲۲]

عوارض[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Vagotomy»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۳ مرداد ۱۳۹۲).
  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ «Vagotomy». Encyclopedia of Surgery. بازبینی‌شده در 2مرداد1392. 
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ «Vagotomy». the free dictionary. بازبینی‌شده در 2مرداد1392. 
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ Miller-Keane Encyclopedia and Dictionary of Medicine, Nursing, and Allied Health, Seventh Edition. © 2003 by Saunders, an imprint of Elsevier, Inc. All rights reserved.
  4. «واگوتومی». Medical Topics. بازبینی‌شده در 2مرداد1392. 
  5. «Changing demographics of peptic ulcer disease.». pubmed. بازبینی‌شده در 2مرداد 1392. 
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ ۶٫۲ F. Charles Brunicardi, Dana K. Andersen, Timothy R. Billiar, (2015), Schwartzs principles of Surgery 10ed, McGraw-Hill Education, page 1062, MHID: 0-07-180092-1, MHID: 0-07-179675-4
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ ۷٫۲ dennis L. Kasper, Anthony s. fauci, stephen L. Hauser, Harrisons Principles of Internal Medicine, 19th Edition (2015), McGraw-Hill Education, page 1925, MHID: 0-07-180216-9, MHID: 0-07-180215-0
  8. Dorland's Medical Dictionary for Health Consumers. © 2007 by Saunders, an imprint of Elsevier, Inc. All rights reserved
  9. «جراحی لاپاروسکوپی زخم پپتیک». Toolabi. بازبینی‌شده در ۲مرداد ۱۳۹۲. 
  10. «different types of vagotomy procedure». GPnotebook. بازبینی‌شده در 2مرداد1392. 
  11. «different types of vagotomy procedure». GPnotebook. بازبینی‌شده در ۳مرداد۱۳۹۲. 
  12. . quizlet. http://quizlet.com/subject/term%3Asurgery%20disease%20%3D%20vagotomy%20removes%20stimulus%20to%20gastic%20cells%0Apyloroplasty-%20surgical%20enlargement%20of%20pyloric%20sphincter%20to%20promote%20empytying%20%0Asubtotaly%20gastrectomy-%20partial%20billroth%201%20and%202/. بازبینی‌شده در 3مرداد1392. 
  13. «Vagotomy». Medscape. بازبینی‌شده در 3مرداد1392. 
  14. ۱۴٫۰ ۱۴٫۱ ۱۴٫۲ «Vagotomy». Medscape. بازبینی‌شده در 3مرداد1392. 
  15. Dzhumabaev SU, Sukhoterin VG, Mekhmanov AM, Vakkasov AK.. «Diagnosis and treatment of recurrent peptic ulcers after vagotomy». Pubmed. بازبینی‌شده در 3مرداد 1392. 
  16. «Radiography in the Diagnosis of Recurrent Duodenal Ulceration Following Vagotomy and Pyloroplasty». informahealthcare. بازبینی‌شده در 3مرداد1392. 
  17. «Vagotomy». Healthlin. بازبینی‌شده در 3مرداد1392. 
  18. ۱۸٫۰ ۱۸٫۱ ۱۸٫۲ لطفی، مژگان. انتظار، صمد. راهنمای جتمع پرستاری در اتاق عمل. نشر جامعه نگر، 1390. شابک ‎۹۷۸۹۶۴۹۴۸۰۵۰۳. 
  19. Mosby's Medical Dictionary, 8th edition. © 2009, Elsevier
  20. «Vagotomy /Technique». Medscape. بازبینی‌شده در 3مرداد1392. 
  21. «Vagotomy». Healthlin. بازبینی‌شده در 3مرداد1392. 
  22. . the free dictionary by farex. http://medical-dictionary.thefreedictionary.com/truncal+vagotomy. بازبینی‌شده در 3مرداد1392. 
  23. «عوارض دیررس جراحی اولسرپپتیک». IRListe. بازبینی‌شده در 3مرداد1392. 
  24. «جراحی لاپاروسکوپی زخم پپتیک». Toolabi. بازبینی‌شده در 3مرداد1392. 
  25. «Vagotomy». Encyclopedia of Surgery. بازبینی‌شده در 3مرداد1392.