واکنش سمل‌ویس

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
نگاره‌ای از ایگناز سمل‌ویس در سال ۱۸۶۱. نظریاتش در پزشکی را رد کردند و او را چهار سال بعد در سال ۱۸۶۵ به بیمارستان روانی فرستادند که در آنجا بر اثر ضرب‌وشتم نگهبانان کشته شد.

واکنش سِمِل‌ویس (به انگلیسی: Semmelweis reflex) یا اثر سِمِل‌ویس (به انگلیسی: Semmelweis effect)، کنایه‌ای است از گرایش به رد کردن شواهد یا دانش جدیدی که با قواعد شناخته‌شده و عقاید روزگار مطابقت ندارد.

نام آن از داستان زندگی ایگناز سمل‌ویس، پزشک مجار، گرفته شده‌است که دریافت اگر پزشکان پیش از زایمان دستان خود را بشویند و ضدعفونی کنند میزان تب زایمان و مرگ‌ومیر مادران تا ۱۰ برابر کاهش می‌یابد. یافته‌های او را به دلیل ربط نداشتن با یافته‌های پزشکی آن زمان رد کردند و حتی برخی پزشکان از اینکه گفته شده دست‌های یک پزشک متشخص می‌تواند آلودگی و بیماری را انتقال دهد برآشفتند.

اگرچه اولین باری که این عبارت مورد استفاده قرار گرفت مشخص نیست اما در آثار و نوشته‌های رابرت آنتون ویلسون این عبارت را می‌توان یافت. تیموتی لری در کتابش با نام بازی زندگی، واکنش سمل‌ویس را چنین تعریف کرده‌است: «رفتاری جمعی که بین رهبران و افراد پایین‌دست یک سیاره غیرپیشرفته دیده می‌شود که در آن پیشرفت‌های مهم علمی سرکوب می‌شوند». امروزه این عبارت به فلسفه و مطالعات دین‌شناسی نیز راه یافته و از آن با نام «شک‌گرایی کامل هیوم درباره علیت» نام برده‌می‌شود.

نمونه‌های دیگر[ویرایش]

  • در سال ۱۷۹۸ میلادی که ادوارد جنر از انجمن سلطنتی (فرهنگستان علوم) در لندن اجازه خواست تا یافته‌هایش دربارهٔ روش واکسیناسیون را ارائه دهد، رییس انجمن به او توصیه کرد که «با ارائهٔ چیزهایی که اختلاف زیادی با علم موجود دارند، و بنابراین باورنکردنی‌اند، شهرت خود را به خطر نیاندازد»[۱] اما جنر به این توصیه عمل نکرد و سرانجام موفق شد جامعهٔ پزشکی را راضی کند.

جستارهای وابسته[ویرایش]

  • تغییر الگوواره - توصیف‌گر تغییر در فرضیات بنیادی نظریهٔ دانش حاکم.
  • ناهماهنگی شناختی - احساس ناخوشایندی است که بر اثر شرایطی بوجود می‌آید که فرد به طور همزمان دارای دو اندیشهٔ ناهمساز باشد.

پانویس[ویرایش]

  1. کلیفورد کانر، تاریخ علم مردم، برگردان حسن افشار، صفحه ۱۱۵.

منابع[ویرایش]