واکسن غیرفعال شده

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

واکسن غیرفعال شده یا واکسن کشته شده (به انگلیسی: Inactivated vaccine) نوعی واکسن است که شامل ذرات ویروس یا باکتری‌ها یا سایر عوامل بیماری‌زا که تحت شرایط کنترل شده در محیط کشت تکثیر شده و پس از آن برای ممانعت از بیماریزایی کشته شده‌اند. در مقابل، واکسن‌های زنده از عوامل بیماری‌زایی استفاده می‌کنند که هنوز زنده هستند اما بسیار ضعیف شده‌اند.[۱] ویروس‌ها با استفاده از گرما یا به وسیلهٔ فرمالدئید کشته می‌شوند.

واکسن‌های غیرفعال شده بر اساس روشی که برای غیرفعال سازی ویروس استفاده می‌شود در گروه‌های مختلفی طبقه‌بندی می‌شوند.[۲] در واکسن‌های ویروس کامل از کل اجزای ویروس استفاده می‌شود و ویروس با استفاده از گرما، مواد شیمیایی یا اشعه کاملاً از بین می‌رود.[۳] واکسن‌های ویروس تکه‌تکه شده نیز نوع دیگری از واکسن‌های غیرفعال است که با استفاده از یک مادهٔ حلال در عملکرد ویروس ایجاد اختلال می‌شود.

واکسن‌های زیر واحد با خالص سازی و جداسازی آنتی‌ژن‌ها به خوبی و به بهترین صورت سیستم ایمنی بدن را تحریک می‌کنند تا به ویروس پاسخ دهد. این در حالی است که سایر اجزای لازم برای تکثیر یا زنده ماندن ویروس و ایجاد اثرات منفی از بین رفته و فقط آنتی‌ژن‌های ویروس باقی مانده‌اند.

از آنجا که ویروس‌های غیرفعال نسبت به ویروس‌های زنده پاسخ ضعیف تری توسط سیستم ایمنی بدن به دنبال دارند، ممکن است برای ایجاد یک پاسخ ایمنی مؤثر در برابر عوامل بیماری‌زا، به مواد کمکی ایمونولوژیک و تزریق‌های تقویت کننده یا تزریق یادآور نیاز باشد.[۱][۲][۳] معمولاً واکسن‌های ضعیف شده برای افراد سالم مناسب هستند و یک دوز مصرفی از این واکسن‌ها اغلب بی خطر و بسیار مؤثر است. با این حال، برخی از افراد مانند افراد مسن یا افراد دارای نقص ایمنی نمی‌توانند واکسن‌های ضعیف شده را مصرف کنند زیرا عامل بیماری‌زا می‌تواند خطرات زیادی برای آن‌ها ایجاد کند. برای این گونه از افراد، واکسن غیرفعال شده می‌تواند انتخاب مناسب تری باشد.

مثال‌ها[ویرایش]

انواع:[۴]

سازوکار[ویرایش]

در این روش، پاتوژن از بین رفته و نمی‌تواند تقسیم شود، اما بخشی از یکپارچگی خود را حفظ می‌کند و توسط سیستم ایمنی بدن شناسایی شده و باعث ایجاد پاسخ ایمنی تطبیقی می‌شود. در صورت تولید صحیح این نوع از واکسن‌ها، واکسن بی خطر است اما غیرفعال سازی نامناسب عامل بیماری‌زا می‌تواند باعث ایجاد عفونت و بیماری شود. از آنجا که عوامل بیماری‌زای کشته شده در واکسنی که به درستی تولید شده، تولیدمثل و تکثیر ندارند، برای تداوم ایمنی بدن نیاز به تزریق دوره ای واکسن وجود دارد.

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ Petrovsky, Nikolai; Aguilar, Julio César (2004-09-28). "Vaccine adjuvants: Current state and future trends". Immunology and Cell Biology. 82 (5): 488–496. doi:10.1111/j.0818-9641.2004.01272.x. ISSN 0818-9641. PMID 15479434.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ WHO Expert Committee on Biological Standardization (7 January 2016). "Influenza". World Health Organization (WHO). Retrieved 16 May 2016.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ "Types of Vaccines". Vaccines.gov. U.S. Department of Health and Human Services. 23 July 2013. Archived from the original on 9 June 2013. Retrieved 16 May 2016.
  4. "Immunization". Retrieved 2009-03-10.