هجو

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

هَجوْ در اصطلاحِ ادبی به گونه‌ای شعر غنایی گفته می‌شود که بر پایه ی نقدِ گزنده و دردانگیز بنا می‌شود و گاهی به سرحدّ دشنام یا ریشخندِ مسخره‌آمیز و دردآور می‌انجامد. به بیان دیگر، هرگونه تکیه و تأکید بر زشتی‌های وجودِ یک چیز – خواه به ادعا و خواه به حقیقت – هجوْ است.[۱] هجویه یا هجونامه نیز، شعر یا نثری است که بر پایهٔ هجو و دشنام کسی باشد.[۲]

تفاوتِ هجو و فحاشی[ویرایش]

با توجه به تعریفِ ادبیِ هجو و تفاوتی که منتقدانِ ادبیات بینِ هجو و فحاشی قائلند، می‌توان تمام هرزه‌درایی‌ها و ناسزاگویی‌های رکیک را که به لکه‌دار شدنِ حیثیت و آبروی افراد منجر می‌شود، از قلمروِ هجو خارج کرد.[۳]

مهاجات[ویرایش]

مُهاجات هجویه‌های شاعران برای یکدیگر است. از جمله مهاجاتِ ابوالعلاء گنجوی (قرن ششم) و شاگردِ او و نیز مهاجاتِ خاقانی شروانی و رشیدالدین وطواط (متوفی ۵۷۳ ق) بسیار معروف است.[۴]

هجوسرایان[ویرایش]

از جمله هجوسرایانِ فارسی‌زبان می‌توان به سوزنی سمرقندی، انوری ابیوردی، عبید زاکانی، ملک‌الشعرای بهار، عارف قزوینی و ایرج میرزا اشاره کرد.

پانویس[ویرایش]

  1. نیکوبخت، ناصر؛ هجو در شعر فارسی، تهران، دانشگاه تهران، ۱۳۸۰، چاپ اول، ص۲۷.
  2. حلبی، علی‌اصغر؛ مقدمه‌ای بر طنز و شوخ‌طبعی در ایران، تهران، پیک، ۱۳۶۴، چاپ اول، ص۳۷.
  3. نیکوبخت، ناصر؛ هجو در شعر فارسی، تهران، دانشگاه تهران، ۱۳۸۰، چاپ اول، ص۲۷.
  4. میرصادقی، میمنت؛ واژه‌نامه‌ی هنر شاعری، تهران، کتاب مهناز، ۱۳۷۳، چاپ سوم، ص۳۰۳.