هانا آرنت (فیلم)

کارگردان	مارگارته فون تروتا
تهیه‌کننده	Bettina Brokemper
نویسنده	Margarethe von Trotta Pam Katz
فیلمنامه‌نویس	مارگارته فون تروتا
بازیگران	باربارا سکووا اکسل میلبرگ جانت مک‌تیر یولیا ینچ اولریش نوتن میشائیل دگن نیکلاس وودسان Victoria Trauttmansdorff Klaus Pohl Friederike Becht آدولف آیشمان Pini Tavger Megan Gay Tom Leick Nilton Martins هاروی فریدمن Sascha Ley Patrick Hastert Gad Kaynar Klaus Pohl Marie Jung Jeremy Mockridge Felix Moeller Joel Kirby Matthias Bundschuh Ralph Morgenstern Germain Wagner Alexander Tschernek Gideon Hausner هاروی فریدمن
موسیقی	André Mergenthaler
فیلم‌بردار	Caroline Champetier
تدوینگر	Bettina Böhler
شرکت تولید	Heimatfilm Bayerischer Rundfunk Westdeutscher Rundfunk
توزیع‌کننده	NFP Marketing & Distribution (آلمان) Sophie Dulac Distribution (فرانسه) Zeitgeist Films (ایالات متحده)
تاریخ‌های انتشار	۱۱ سپتامبر ۲۰۱۲ (۲۰۱۲-۰۹-۱۱) (تورنتو) ۱۰ ژانویه ۲۰۱۳ (۲۰۱۳-۰۱-۱۰) (آلمان) ۲۹ مه ۲۰۱۳ (۲۰۱۳-۰۵-۲۹) (ایالات متحده)
مدت زمان	۱۱۳ دقیقه
کشور	آلمان لوکزامبورگ فرانسه
فروش گیشه	۶٬۳۴۷٬۵۹۵ دلار

«هانا آرنت» (انگلیسی: Hannah Arendt) فیلمی در ژانر درام به کارگردانی مارگارته فون تروتا است که در سال ۲۰۱۲ منتشر شد. از بازیگران آن می‌توان به باربارا سکووا، جانت مک‌تیر، یولیا ینچ و هاروی فریدمن اشاره کرد.

فیلم «حنا آرنت» یک فیلم درام زندگی‌نامه‌ای محصول سال ۲۰۱۲ به کارگردانی مارگارته فون تروتا و با بازی باربارا سوکووا است. این فیلم که حاصل یک همکاری بین‌المللی میان آلمان، لوکزامبورگ و فرانسه است، بر زندگی حنا آرنت، فیلسوف و نظریه‌پرداز سیاسی آلمانی–یهودی تمرکز دارد. این اثر در ایالات متحده توسط شرکت Zeitgeist Films توزیع شد و در تاریخ ۲۹ مهٔ ۲۰۱۳ به‌طور رسمی در سینماها اکران گردید.

فیلم فون تروتا بر واکنش حنا آرنت به دادگاه سال ۱۹۶۱ آدولف آیشمن، مقام نازی تمرکز دارد؛ دادگاهی که آرنت آن را به‌عنوان گزارشگر برای مجلهٔ نیویورکر پوشش داد. مقالات او که ابتدا در این مجله منتشر شده بود، در سال ۱۹۶۳ در قالب کتابی با عنوان «آیشمن در اورشلیم: گزارشی دربارهٔ تفاهتِ شر» به چاپ رسید. نوشته‌های آرنت دربارهٔ این دادگاه به‌شدت بحث‌برانگیز شد؛ هم به‌دلیل شیوهٔ توصیف او از خودِ آیشمن و همچنین شوراهای یهودی، و هم به‌سبب مطرح‌کردن مفهومی که بعدها به یکی از شناخته‌شده‌ترین ایده‌های او بدل شد: این دیدگاه که شرّ لزوماً از پلیدی آگاهانه یا شخصیت‌های شیطانی سرچشمه نمی‌گیرد، بلکه می‌تواند نتیجهٔ رفتارهای عادی، اطاعتِ بی‌تفکر از دستورها و فقدان قضاوت اخلاقی در انسان‌های معمولی باشد؛ مفهومی که آرنت آن را «تفاهتِ شر» نامید.

خلاصه داستان

با آغاز فیلم، آدولف آیشمن در آرژانتین دستگیر شده است. مشخص می‌شود که او از طریق شبکه‌ای موسوم به «خط موش‌ها» و با استفاده از مدارک جعلی به آن کشور گریخته بود. حنا آرنت که در آن زمان استاد دانشگاه در نیویورک است، داوطلب می‌شود تا دربارهٔ این دادگاه برای مجلهٔ نیویورکر بنویسد و این مأموریت به او سپرده می‌شود. او در جریان مشاهدهٔ دادگاه، تحت‌تأثیر این واقعیت قرار می‌گیرد که آیشمن تا چه اندازه فردی عادی، پیش‌پاافتاده و متوسط به نظر می‌رسد. آرنت انتظار داشت با فردی هولناک، یک هیولا، روبه‌رو شود، اما آیشمن چنین تصویری ندارد. در گفت‌وگویی در یک کافه، که در آن به داستان فاوست اشاره می‌شود، گفته می‌شود که آیشمن به‌هیچ‌وجه یک مفیستو (نماد شیطان) نیست.

آرنت پس از بازگشت به نیویورک، با انبوه عظیمی از رونوشت‌های جلسات دادگاه مواجه می‌شود که باید آن‌ها را بررسی کند. در این میان، همسرش دچار آنوریسم مغزی می‌شود و تا آستانهٔ مرگ پیش می‌رود، اتفاقی که موجب تأخیر و فشار روحی بیشتر بر آرنت می‌شود. او همچنان درگیر این پرسش است که آیشمن چگونه رفتار خود را با تکیه بر کلیشه‌های وفاداری اداری و بروکراتیک توجیه می‌کرد و مدام مدعی بود که «فقط وظیفه‌اش را انجام داده است». هنگامی که مطالب آرنت سرانجام منتشر می‌شود، بلافاصله موجی عظیم از جنجال و خشم برمی‌انگیزد؛ تماس‌های تلفنی تند و خشمگین آغاز می‌شود و رابطهٔ او با دوست قدیمی‌اش، هانس یوناس، به تیرگی می‌گراید.

در شبی که آرنت به همراه دوستش، مری مک‌کارتی ـ رمان‌نویس ـ بیرون می‌رود، با اصرار می‌گوید که حرف‌هایش به‌درستی فهمیده نشده و منتقدانی که او را به «دفاع از آیشمن» متهم می‌کنند، اساساً نوشته‌هایش را نخوانده‌اند. مک‌کارتی در این گفت‌وگو به رابطهٔ عاشقانهٔ سال‌های دور آرنت با فیلسوف مارتین هایدگر اشاره می‌کند؛ کسی که در دوره‌ای با نازی‌ها همکاری کرده بود. در ادامه، آرنت می‌بیند که از سوی بسیاری از همکاران دانشگاهی و دوستان سابقش طرد و منزوی شده است.

فیلم با سخنرانی پایانی آرنت در برابر گروهی از دانشجویان به پایان می‌رسد؛ جایی که او توضیح می‌دهد این دادگاه دربارهٔ نوعی کاملاً جدید از جرم بوده است، جرمی که پیش از آن وجود نداشت. دادگاه باید آیشمن را به‌عنوان فردی محاکمه‌شده به‌خاطر اعمال شخصی‌اش تعریف می‌کرد. نه یک نظام و نه یک ایدئولوژی در جایگاه متهم قرار داشت، بلکه فقط یک انسان. اما این انسان، کسی بود که همهٔ ویژگی‌های انسانی و شخصیِ خود را کنار گذاشته بود؛ و همین امر نشان می‌داد که شرّ عظیم می‌تواند توسط انسان‌های «بی‌چهره» و معمولی، بدون انگیزه یا نیت شخصی، و صرفاً با اطاعتِ بی‌چون‌وچرا و بدون تفکر از دستورها، ارتکاب یابد. این همان مفهومی است که آرنت آن را «تفاهتِ شر» می‌نامد.

این فیلم که حنا آرنت را در یکی از نقاط عطف زندگی و مسیر حرفه‌ای‌اش به تصویر می‌کشد، همچنین شامل بازنمایی چهره‌های برجستهٔ فکری دیگری نیز هست؛ از جمله مارتین هایدگر فیلسوف، مری مک‌کارتی رمان‌نویس، و ویلیام شاون، سردبیر مجلهٔ نیویورکر.

Cast | بازیگران

• باربارا سوکووا در نقش حنا آرنت
• فریدریکه بشت در نقش حنا آرنتِ جوان
• جنت مک‌تیر در نقش مری مک‌کارتی
• کلاوس پول در نقش مارتین هایدگر
• نیکلاس وودسن در نقش ویلیام شاون
• آکسل میلبرگ در نقش هاینریش بلوشر
• یولیا ینتش در نقش لوته کولر
• اولریش نوئتن در نقش هانس یوناس
• مایکل دگن در نقش کورت بلومنفلد (این شخصیت ترکیبی از کورت بلومنفلد واقعی و گرشوم شولم است)
• ویکتوریا تراوتمنسدورف در نقش شارلوت برادت
• هاروی فریدمن در نقش توماس میلر
• مگان گی در نقش فرانسیس وِلز
• کلر جانسون در نقش خانم سرکین
• گیلبرت جانستون در نقش پروفسور کان
• تام لِیک در نقش جاناتان شل

جوایز

• ۲۰۱۲: انتخاب رسمی جشنوارهٔ بین‌المللی فیلم تورنتو
• ۲۰۱۲: انتخاب رسمی جشنوارهٔ فیلم یهودی نیویورک
• ۲۰۱۳: جایزهٔ لولا برای بهترین بازیگر زن (باربارا سوکووا) و لولا نقره‌ای برای بهترین فیلم از جوایز فیلم آلمان (Deutscher Filmpreis)
• ۲۰۱۳: جایزهٔ فیلم گیلد – طلایی از انجمن سینماهای هنری آلمان
• ۲۰۱۳: جایزهٔ تماشاگران برای بهترین فیلم داستانی از جشنوارهٔ Women + Film Voices در دنور
• ۲۰۱۳: جایزهٔ بهترین بازیگر زن برای باربارا سوکووا از جوایز فیلم باواریا
• ۲۰۱۳: نامزدی جایزهٔ بهترین بازیگر زن برای باربارا سوکووا از جوایز فیلم اروپا

تولید

فیلم «حنا آرنت» از تصاویر آرشیوی و واقعی دادگاه آدولف آیشمن در سال ۱۹۶۱ به‌صورت سیاه‌وسفید استفاده می‌کند و همچنین شامل شهادت‌های واقعی بازماندگان و دادستان پرونده، گیدئون هاوزنر است.

بازخوردهای انتقادی

فیلم «حنا آرنت» عمدتاً با بازخوردهای مثبت از سوی منتقدان روبه‌رو شد. وب‌سایت Rotten Tomatoes این فیلم را به‌عنوان «تازه» (fresh) ارزیابی کرد و ۸۸٪ رضایت از ۶۶ نقد ثبت شد، با میانگین وزنی ۶.۸ از ۱۰. نظر جمع‌بندی سایت چنین است:

«با هدایت بازی قدرتمند باربارا سوکووا، فیلم حنا آرنت در به تصویر کشیدن زندگی یک شخصیت عمومی پیچیده عملکرد قابل تحسینی دارد.»

در سایت Metacritic، فیلم امتیاز ۶۹٪ را از ۱۷ منتقد کسب کرده است که نشان‌دهندهٔ بازخوردهای عموماً مثبت است. A.O. Scott از روزنامهٔ The New York Times نوشت:

«فیلم حنا آرنت جذابیت، کاریزما و پیچیدگی نوعی تفکر آلمانی را منتقل می‌کند. خانم سوکووا، جمع‌وجور و پرانرژی و بدون توجه بیش از حد به تقلید صرف، قدرت مغزی شگرف آرنت، گرمی شخصیت او و مهم‌تر از همه، کنجکاوی غیرقابل تسکین که او را به پیش می‌برد، به‌خوبی به تصویر می‌کشد… اوج فیلم، جایی که آرنت در برابر منتقدان از خود دفاع می‌کند، با برخی از صحنه‌های بزرگ دادگاهی در سینما برابری می‌کند و یادآور این است که کار فهمیدن جهان ضروری، دشوار و گاهی واقعاً قهرمانانه است.»

راجر برکویتز از The Paris Review نوشت:

«ساخت فیلم دربارهٔ یک متفکر چالشی است؛ انجام آن به‌گونه‌ای که هم قابل دسترس و هم جذاب باشد، یک موفقیت است. خود حنا آرنت شاید شگفت‌زده می‌شد اگر می‌دانست، پس از پنجاه سال جنجال خسته‌کننده، این فیلم هنوز توانایی برانگیختن بحث جدی عمومی را که او در انتشار کتابش به دنبال آن بود، دارد.»

منابع

• مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Hannah Arendt (film)». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۱۶ ژوئن ۲۰۱۵.

پیوند به بیرون

• وبگاه رسمی