هائوشکا

هائوشکا
اجرای زندهٔ هائوشکا در هامبورگ
اطلاعات پس‌زمینه
نام تولد	فولکر برتِلمان
زاده	۱ ژانویهٔ ۱۹۶۶ کرویتستال، آلمان
خاستگاه	آلمانی
ژانر	موسیقی الکترونیک، آوانگارد
پیشه(ها)	موسیقی‌دان، آهنگساز، نوازنده پیانو
ساز(ها)	پیانو
ناشر(ان)	فت‌کت رکوردز
سازهای اصلی
پیانوی دستکاری‌شده

هائوشکا (به آلمانی: Hauschka) نام هنری فولکر برتلمن (آلمانی: Volker Bertelmann؛ زادهٔ ۱۹۶۶) آهنگساز، پیانیست و نوازنده اهل آلمان است. او به خاطر استفاده خلاقانه از تکنیک پیانوی آماده‌شده (Prepared Piano) شهرتی جهانی دارد.

در این تکنیک، او با قرار دادن اشیاء گوناگونی مانند ورق‌های آلومینیوم، چرم، پیچ و مهره و پارچه میان تارهای پیانو، صداهایی ضربی، ریتمیک و غیرمتعارف خلق می‌کند که ساز را به یک ارکستر کوچک تبدیل می‌کند. موسیقی او ترکیبی از موسیقی کلاسیک معاصر، مینیمالیسم موسیقایی، موسیقی محیطی و گاهی عناصر موسیقی الکترونیک است و اغلب به عنوان سینمایی، احساسی و تامل‌برانگیز توصیف می‌شود. برتلمن برای ساخت موسیقی فیلم «در جبهه غرب خبری نیست» برنده جایزه اسکار بهترین موسیقی متن، جایزه بفتا و جایزه گلدن گلوب شده است.

زندگی‌نامه و آغاز فعالیت

فولکر برتلمن در سال ۱۹۶۶ در شهر فیرزن در آلمان غربی به دنیا آمد و در شهر برایش‌ویلر در نزدیکی مرز آلمان و بلژیک بزرگ شد. او از کودکی پیانو را آموخت، اما در نوجوانی به موسیقی پانک راک و هیپ هاپ روی آورد. در دهه ۱۹۹۰، او در چند گروه موسیقی از جمله یک گروه هیپ هاپ به نام «Deichkind» (در مراحل اولیه) و یک گروه راک به نام «Culture Box» فعالیت می‌کرد. این تجربیات متنوع، پایه‌های موسیقایی او را شکل داد و بعدها در ترکیب‌بندی منحصربه‌فرد آثارش نمود پیدا کرد.

در سال ۲۰۰۴، او تصمیم گرفت کار انفرادی خود را تحت نام هنری «هائوشکا» آغاز کند. این نام را یکی از دوستانش به او پیشنهاد کرد و برگرفته از نام یک کشتی غول‌پیکر در کتاب کودکان «شاه متی اول» اثر یانوش کورچاک است. این نام برای او حس بزرگی و قدرت را تداعی می‌کرد که با صدای پیانوی آماده‌شده‌اش همخوانی داشت.

سبک موسیقایی

هسته اصلی موسیقی هائوشکا بر پایه تکنیک پیانوی آماده‌شده بنا شده است. این روش که برای اولین بار توسط آهنگساز آوانگارد، جان کیج، به شهرت رسید، به دستکاری فیزیکی ساز برای تغییر صدای آن می‌پردازد. برتلمن با قرار دادن اشیاء روزمره روی یا میان تارهای پیانو، طیف وسیعی از صداهای غیرمنتظره از جمله صداهای ضربه‌ای، زنگ‌مانند و پرکاشن را از یک پیانو استخراج می‌کند.

آثار او اغلب با استفاده از لوپ (Loop) و لایه‌گذاری زنده اجرا می‌شوند. او یک قطعه را روی پیانو می‌نوازد، آن را ضبط کرده و بلافاصله پخش می‌کند و در ادامه روی آن لایه‌ای دیگر را می‌نوازد. این فرآیند به او اجازه می‌دهد تا قطعاتی پیچیده و غنی را به تنهایی و به صورت زنده اجرا کند. موسیقی او فاقد کلام است و بر قدرت بیان ملودیک و ریتمیک تمرکز دارد. فضای آثار او معمولاً مینیمال و تاریک است، اما در عین حال پر از احساسات عمیقی چون نوستالژی، امید و تنهایی است.

دوران فعالیت حرفه‌ای و آلبوم‌ها

اولین آلبوم هائوشکا با عنوان Substantial در سال ۲۰۰۴ توسط لیبل آمریکایی چیتی رکوردز (K Records) منتشر شد. اما آلبوم Room to Expand (۲۰۰۷) بود که توجه منتقدان و مخاطبان بین‌المللی را به سمت او جلب کرد و سبک منحصربه‌فردش را تثبیت نمود.

آلبوم‌های بعدی او همچون Ferndorf (۲۰۰۸) وForeign Landscapes (۲۰۱۰) نشان‌دهنده بلوغ هنری او بودند. در Foreign Landscaper، او برای اولین بار از سازهای زهی و بادی در کنار پیانوی آماده‌شده خود استفاده کرد و با گروه کولن (Kölner Kammerorchester) همکاری کرد. آلبوم Silent Films (۲۰۱۲) مجموعه‌ای از قطعات بود که با الهام از موسیقی متن فیلم‌های صامت ساخته شده بود و جنبه سینمایی کارهای او را برجسته‌تر کرد.

در سال ۲۰۱۴، او با لیبل معتبر کلاسیک دویچه گرامافون (Deutsche Grammophon) قرارداد بست و آلبوم Inland را منتشر کرد که نشان‌دهنده اوج قدرت اجرایی و ترکیب‌بندی او بود. آلبوم What If (۲۰۱۷) نیز به کاوش در دنیای الکترونیک و استفاده از سینتی‌سایزرها در کنار پیانو پرداخت.

موسیقی فیلم

فعالیت هائوشکا در زمینه موسیقی فیلم، یکی از مهم‌ترین جنبه‌های دوران حرفه‌ای اوست. او به دلیل توانایی‌اش در خلق فضاهای احساسی و سینمایی، به عنوان یک آهنگساز فیلم بسیار مورد توجه قرار گرفته است.

• شروع و کارهای اولیه: اولین تجربه جدی او در این زمینه، ساخت موسیقی برای فیلم مستند «Glückstreffer» (۲۰۰۹) بود. اما موفقیت بزرگ او با ساخت موسیقی فیلم «غروب» (Sundown) در سال ۲۰۱۵ آغاز شد.

• شیر (Lion): در سال ۲۰۱۶، او به همراه دوک‌وین جونز موسیقی فیلم بسیار موفق «شیر» به کارگردانی گارث دیویس را ساخت. این موسیقی مورد تحسین گسترده منتقدان قرار گرفت و نامزد جایزه گلدن گلوب شد.
• کاپیتان فنتاستیک (Captain Fantastic): در همین سال، موسیقی متن فیلم «کاپیتان فنتاستیک» را ساخت که با استقبال خوبی روبرو شد.
• آد آسترا (Ad Astra): در سال ۲۰۱۹، او به همراه مکس ریشتر موسیقی فیلم علمی-تخیلی «آد آسترا» را ساخت که یکی از شاخص‌ترین کارهای او در این حوزه به شمار می‌رود.
• در جبهه غرب خبری نیست (All Quiet on the Western Front): اوج موفقیت او در سینما، ساخت موسیقی فیلم جنگی «به غرب هیچ خبری» (۲۰۲۲) به کارگردانی ادوارد برگر بود. موسیقی متن این فیلم با استفاده از صداهای ویرانگر و مینیمال، به شکلی استادانه فضای خفقان و وحشت جنگ trenches را منتقل می‌کرد. این آهنگسازی برای او جوایز متعددی به همراه داشت:
• جایزه اسکار بهترین موسیقی متن در نود و پنجمین دوره جوایز اسکار.
• جایزه بفتا برای بهترین موسیقی متن.
• جایزه گلدن گلوب برای بهترین موسیقی متن.

این موفقیت‌ها، جایگاه او را به عنوان یکی از برجسته‌ترین آهنگسازان فیلم در حال حاضر تثبیت کرد.

پروژه‌های دیگر

علاوه بر کارهای انفرادی و فیلم، هائوشکا در پروژه‌های مشترک نیز فعالیت داشته است. او به همراه ویولونیست ساموئیل اِی. اِاِلوین (Samuel Aeolin) آلبومی مشترک منتشر کرده و با هنرمندانی چون هیلدور گودنادوتیر و رونالد اسپکتور نیز همکاری داشته است. او همچنین برای تئاتر و رقص نیز موسیقی ساخته است.

جوایز و نامزدی‌ها

• برنده جایزه اسکار بهترین موسیقی متن برای فیلم «به غرب هیچ خبری» (۲۰۲۳)
• برنده جایزه گلدن گلوب بهترین موسیقی متن برای فیلم «به غرب هیچ خبری» (۲۰۲۳)
• برنده جایزه بفتا بهترین موسیقی متن برای فیلم «به غرب هیچ خبری» (۲۰۲۳)
• نامزد جایزه گلدن گلوب بهترین موسیقی متن برای فیلم «شیر» (۲۰۱۷)

آثار منتخب

آلبوم‌های استودیویی

• Substantial (۲۰۰۴)
• Room to Expand (۲۰۰۷)
• Ferndorf (۲۰۰۸)
• Foreign Landscapes (۲۰۱۰)
• Silent Films (۲۰۱۲)
• Inland (۲۰۱۴)
• What If (۲۰۱۷)
• A NDO C Y (۲۰۱۹)
• Philanthropy (۲۰۲۲)

موسیقی فیلم

• Glückstreffer (۲۰۰۹)
• Sundown (۲۰۱۵)
• Lion (۲۰۱۶) - به همراه دوک‌وین جونز
• Captain Fantastic (۲۰۱۶)
• Ad Astra (۲۰۱۹) - به همراه مکس ریشتر
• The White Tiger (۲۰۲۱)
• All Quiet on the Western Front (۲۰۲۲)

جستارهای وابسته

• جان کیج
• موسیقی کلاسیک معاصر
• مکس ریشتر
• جایزه اسکار بهترین موسیقی متن

پیوند به بیرون

• وبگاه رسمی
• هائوشکا در بانک اطلاعات اینترنتی فیلم‌ها (IMDb)